mens en cultuur
De Aardappeleters
Vincent van Gogh
(1853-1890)
Wat is cultuur?
Cultuur is datgene wat de mens van de natuur en van zichzelf maakt. In de huidige betekenis slaat het zowel op materiële vormgeving (gereedschap, kleding, onderdak enz.) als op de vormgeving van een meer geestelijke structuur (taal, wetenschap, religie, politiek en kunst). Cultuur is ondeelbaar. We mogen geen element geïsoleerd zien, al zijn we gewend de cultuur in onderdelen te analyseren. De oudste wetenschap die speciaal de cultuur bestudeert is de cultuurgeschiedenis. Deze brengt de uitingen van een cultuur in verband met het levensgevoel waaruit ze ontstonden en tracht dat levensgevoel weer te verklaren uit de maatschappelijke omstandigheden en uit al datgene wat er aan cultuur aan voorafging.
Wat is kunst?
Zoals de geest van een cultuur zich in ieder aspect ervan openbaart, zo weerspiegelt deze zich steeds duidelijk waarneembaar in de kunst. In zijn algemeenheid kan men kunst zien als een resultante van esthetische, technische en expressieve kwaliteiten, welke in een bepaalde - voor onze zintuigen waarneembare - vorm tot uiting zijn gebracht. De waarde van deze vorm voor de gemeenschap, de kunstwaarde dus, zal enerzijds afhangen van het technisch vermogen waarmee de kunstenaar het juiste symbool voor zijn beleving weet tot stand te brengen. Anderzijds hangt de waarde van een kunstwerk samen met de positie die de kunstenaar ten aanzien van de cultuur van zijn tijd inneemt. Zo kregen de schilderijen van Vincent van Gogh lange tijd geen waardering omdat de tijdgenoot zijn techniek van uitbeelden niet aanvoelde.
