30/08/2011 Meesterwerken in het MAS

Gids : Kathleen JORIS
Het is een tentoonstelling die tot stand is gekomen door de samenwerking met drie andere Antwerpse musea : het KMSKA, het M HKA en het Museum Plantin-Moretus.
De volledige 3de verdieping van het MAS werd hiervoor ingericht.
Bedoeling was vooral een beeld te krijgen van hoe Antwerpen zijn invloed uitgeoefend heeft en nog op de wereld.
Het thema is vooral in functie van het BEELD de stad als een CULTUURSTAD te erkennen. (16de Eeuw)
Bij de intrede in de zaal werden we “ontvangen” met een MONTAGE (niet direct te ontdekken) van aan elkaar “geplakte beelden en geluiden van een viool”. Dit zou ons moeten doen nadenken wanneer we beelden en geluiden zien en/of horen. Het lijkt op een GEHEEL doch het is een aaneenschakeling van aparte beelden en geluiden, en als dusdanig valt dit niet op.
De volgende ruimte toont ons de MACHT IN GOUD. Vooral de goddelijke verering en de onvatbare blijde intredes van vorsten (bv. munten van Alexander de Grote). Het was vooral door Rubens dat de stadsdecoraties werden aangebracht.
Beelden van grote landvoogden werden gemaakt van dure steensoorten (zoals witte marmer)
Contrasterend hiermede heeft onze JAN FABRE met zijn groene juweelkevers (uit Thailand) een beeld willen scheppen van de MENS ten opzichte van de KEVER. De mens met zijn zachte buitenkant en harde binnenkant (botten, knoken) en de kever met zijn harde buitenkant en zijn zachte binnenkant. Door die harde groene kevers in de vorm van een mensbeeld te creëren, maakt hij als dusdanig ook een menselijk beeld met een harde buitenkant.
Ook de dweil met de belgische driekleur en de tekst doet ons nadenken, filosoferen over bvb. ons vorstenhuis. Hij noemt dit “opneembare” kunst. Jan (zonder namen te noemen) merkte direct op : “Voor België is dit effectief dweilen met de kraan open…”.
Vervolgens gaan we over naar een volgende episode in de schilderkunst (ikonenschilders) nl. de Byzanthijnse schilderkunst. Die uitte zich vooral in het schilderen op goudkleurige achtergronden. Het zijn nadien de vlaamse primitieven die een nieuwe visie in de schilderkunst brengen (nemen dus afstand van die gouden achtergronden) en dit vooral onder impuls van Rogier Van der Weyden. Het werk van deze vlaamse primitieven werd vooral beïnvloed door de brabantse mystiek nl. het contact met God via het eerbiedige aardse.
Er is de zin voor realiteit doordat men ervan uitgaat dat alles door God is geschapen. We bevinden ons dan in de 14-15de eeuw. In die werken zit vooral veel symboliek zoals bvb. een schilderij waarin vooral de lente te zien is, geeft ons symbolisch hoop.
Het is hier dat voor het eerst de schildertechniek met transparante OLIEVERF wordt toegepast met name door de uitvinder Jan Van Eyck. (Door verschillende transparante lagen op elkaar aan te brengen, krijgt men donkere tinten.)
Zo komen we dan dichter bij de hedendaagse kunst. Pop art, Andy Warhol : bekend bij de hedendaagse kunstliefhebber, doch blijkbaar zou Vlaanderen hier niet echt van houden.
Het is echter door de boekdrukkunst (16de eeuw) dat Antwerpen terug op het voorplan treedt. De verspreiding over de wereld van vooral prenten gebeurde door de jezuïeten.
Het was vooral Jeroen Cock die zich als een soort “manager/uitgever” van de prenten manifesteerde.
In de ruimte “KAMERS EN KASTEN VOL WONDEREN” is een ruime verzameling te zien van schilderijen, die bvb. ingelegd zijn in een kast met vakjes, deurtjes en schuifjes (“wonderkabinet) of een verzameling van schilderijtjes in een schilderij. Dit soort kunstkamers is exclusief ontstaan in Antwerpen met name door Frans Francken. Zijn schilderijen zijn meestal van een klein formaat (kabinetstukken) .Veel van zijn werken zijn met allegorische of bijbelse thema's met de nadruk op de menselijke figuur.
Op het einde van de 16de eeuw krijgen we de opkomst van het protestantisme (in hun leer staat : Vereer geen beelden) en met het gekende gevolg : de beeldenstorm. Het is dan ook in 1585 dat de val van Antwerpen zich afspeelde. Onder andere tol betalen om via de Schelde Antwerpen te bereiken enz…
Het is pas begin 17de eeuw dat er terug een opleving is gekomen voor Antwerpen, door het zogenoemde 12-jarig bestand tussen de noordelijke en zuidelijke Nederlanden. Voornamelijk het vrijmaken van de Schelde was het hoofddoel.
Door het schilderen van allegoriëen of beeldraadsels (Een allegorie betekent in de beeldende kunst een voorstelling waarin één of meer personificaties en/of meerdere personen of figuren zijn verwerkt die met elkaar in interactie kunnen zijn). Dit zou geholpen hebben om het verdrag kracht bij te zetten bij de ondertekening. Het is Rubens die dat alles te horen krijgt en zodoende krijgen we terug via de schilderkunst de macht van het beeld.
(Als dusdanig wordt dan ook het protestantisme geweerd).
Het is ook van toen dat de KUNSTHANDEL IN DE SCHILDERKUNST veranderde. Voorheen maakte men een schilderij in opdracht van iemand en voor een afgesproken prijs. Dit veranderde in het maken van een stock in schilderijen, welke dan in bvb. het beursgebouw werden verhandeld. Tussen haakjes : op een van de schilderijen is te zien waar vroeger het HANZEHUIS OF OOSTERSHUIS stond. Het is op exact deze plaats dat nu het MAS staat.
Onze wandeling eindigt bij een werk van Luc Tuymans. Het is hij die aan de voet van het MAS het museumplein met de 1600 m² grote mozaïek ‘Dead Skull’ heeft laten uitvoeren. De antwerpse kunstenaar grijpt daarvoor terug naar een gelijknamig schilderij uit 2002. Dat was op zijn beurt gebaseerd op de gedenkplaat voor Antwerpenaar Quinten Metsys (1466-1529) op de gevel van de Onze-Lieve-Vrouwekathedraal. Metsys was schilder en oprichter van de schildersgilde. Oprichter van de Antwerpse school en een van de laatste belangrijke vertegenwoordiger van de vlaamse primitieven.
‘Dead Skull’ legt een link tussen schilderkunst uit de Gouden Eeuw en een hedendaags Antwerps icoon. Het verbindt ook twee Antwerpse torens: het MAS en de Onze-Lieve-Vrouwekathedraal. Het is het eerste publieke werk van Luc Tuymans dat permanent zichtbaar is.
Deze 1.5 uur durende rondleiding heeft naar mijn mening ons allen geboeid en dit vooral door de zeer goede gids, die ons via een chronologische opbouw(evolutie) in de geschiedenis het beeld in Antwerpen (vooral schilderkunst) heeft leren ontdekken.
Uw chinese vrijwilliger Achiel.

































































































































































































