Naar de inhoud

mandenvlechten basketweaving

akke.beakke.be
Zaterdag 3 maart 2012

Litteratuurl lijst A - H

Adams John. Porch and Garden Furniture. 1911 reprint. 4pg.

 

Adovasion J.M. Basketry technology; aguide to identification and analysis. 1977.

L'Art Populaire en Wallonie. Le muséé de la vie Wallonne.

 

The American Willow Growers Network, Newsletter en Back issues.

 

Anquetil  Encyclopedie contemporaine des métiers d’art; la vannerie. Paris 1979.

 

          Bagshawe Thomas. Basket making in Bedfordshire. 1981. 61 pg

 

          Balfet Hélène -La vannerie essai de classification in L’Anthropologie Tome 56 n°3-4 1952

 

-La vannerie; essai de classification in l’anthropologie 1956.

                       -Basketry a proposed classification. 1957

 

Barratt Olivia Elton. Basketmaking. London Letts 1990; 1999; 96pg

 

Baratt Olivia Elton. Panier et corbeilles.

 

Barbier Guy, Pichonnet Michèle. La vannerie rotin et osier.

 

 

Basketmakers associations Eng On the plank. Volume 1. 1977-1984. 24 pg. Volume 3; 60 pg;

 

Bemelmans.  Met korven wonnen zij hunnen kost   Museum de Wissen Stokkem.

 

Bennett Ethel. Splint Basket Making. Agricultural Extension Service: University of Arkansas Division of Agriculture and U.S. Department of Agriculture,Cooperating, 1967

 

Berns J.B. Vaktaal van de mandenvlechter. J.P. Meertens instituut Amsterdam

 

Bleecker Anneke.Decoreren met mos, gaas en wilgentenen.

 

Bobart H.H. Basketwork through the ages. Oxford University Press 1936

 

Boas Franz; -Primitive art. Dover publications 1955 New york.

                    -Coile basketry in British Columbia and surrounding regions. 41 st. Annual  report of the Basketmakers of Amica. Eth. 1928

 

Boileau Estienne. Boek over ambachten. (tijdens Lod.IX )     

 

Brekelmans Toon. Korfvlechten. Cantecleer, De Bilt.

 

Brennan Peggy. Native baskets(Cherokee)

 

Brister Charles: Pliant cane and nimble fingers. Scotland's magazine, Edinburgh 62 maart 1966

 

Brockmann Andreas Korb- und Strohflechter. Weimar 1882 Heruitgave.

 

Brotherston Germaine. Rush and Leafcraft. Batsford 1977 GB

 

Buck Peter; Arts and Crafts of Hawaii, Honolulu, Bishop Museum Press 1957.

 

Burns Hilary. Vlechten met wilgentenen en ander materiaal.

 

Burns Hilary. Cane, Rush and Willow. 1988. 144 pg.

 

Butcher Jonhson Baratt. Flechtwerk fur Stulhe . ISBN 3-8O43-O164 9

 

Butcher, Jonhson Baratt. Chair Seating. 1988. 192 pg.

 

Butcher Mary. Willow Work. London 1986, 1995. 64 pg.

 

Cafmeyer M.: Op het oude Vlazele bij de ijzer. Beertje 34 1975. Over een mandemaker

 

Cafmeyer M.; Vlazeele bij het ijzerfront. Houthulst op de baan. Biek. 76 1975-76; Namen van enkele manden.

 

Cameron Brian. Making bent Willow Furniture. 1998. 139pg.

 

Champton Charles. Rush Baskets and mats. 16pg.

 

Chase Judith Wragg. Afro- American Art and Craft. New York: Van Nostrand Reinhold Company 1971.

 

Cort Louise Allison. A basketmaker in Japan.

 

Christopher F.J.  Basketry  1952 (voor beginners.) New York, Dover Publications

 

Ciba Review The Essentials of Handicrafts and the craft of weaving among primitive peoples no 3O feb. 1940.

 

Christoff. Di flechterij ? Callwey

 

Comstock Ruth. Rush seats for Chairs. Cornell Bulletin 683. 13pg.

 

Cooke Viva; Sampley Julia; Palmetto braiding and weaving. Peoria: the manuel arts press.

 

Corbi Patricia.  All about Wicker. Dutton New York.

 

Couwenbergh F.J. De Griendwerkersterminologie. Nijmeegse Centrale voor Dialect en Naamkunde. Doctorale scriptie. 1963-64

 

Crampton Charles. Canework; the caneworkers manuel.

 

Crampton Charles; Rush baskets and mats, Dryad leaflet no 112, Leicester

 

Crowfoot grace; Textiles, basketry and mats. In A history of technology; Oxford clarendon press 1958.

 

Davidson D.S. Australian netting and basketry techniques. Journal of the Polynesian Society, vol 42, 1933.

 

Dean Ankaret. Another best of basketry express 1990-1995. 106 pg.

 

Dean Ankaret. The use of Cattails, Rushes abd Grasses in the Textile Arts. 1990. 60pg.

 

De Busschere K.; Pieketingske; Biek. 72 1971 Broodrijsmandje.

 

Dockstader Frederick J.  Indian Art in Norht America. Greenwich

 

De Keyzer B. Ook de mandenvlechter doet het nog, maar anders; Toer. O- Vl  23  1974

 

De koning Louis. Ambachten van de lage landen. 1980. Vanholkema en Warendorf.

 

Derry  Thomas kingstone and Trevor Williams; A short history of technology; New york, oxford university press 1961.

 

Deutsch Yvonne.  Mandenvlechten.

 

Devos Magda.Woordenboek van de Vlaamse Dialecten;de mandenmaker. E1957 BB

 

Delvaux Edmond. La Vannerie en Coudrier à Silenrieux. Enqeutes du muséé de la vie Walonne. no. 32-33  1934-35.

 

Demetter, Bernard.; Bijdrage tot de studie over de dialectwoordenschat van Zingem en omgeving. Licentiaatsverhandeling KUL 1968

 

Demetter Bernard; De taal in het mandemakersbedrijf te Zingem. OVZ 44 1969

 

De Neve O.; Wat is een kerscorf ? OVZ 41 1966

 

De Winne August.  Arm Vlaanderen.

 

Dewulf M. De mandenmakerij in het Waasland. Annalen van de oudheidkundige kring van het Land van Waas. 82 197

 

Diderot Encyclopedie. 1765.

 

Doring Alois. Landes und Volkskundliche filmdocumentation. ISBN 3-7927-1318-7

 

Douglas F.H. Basketry construction technics. Denver Art Museum, Departement of Indian Art. Leaflet 67, 1935.

 

Drucker Philip; Indians of the northwest Coast; Newyork; Mcgraw-hill 1955.

 

Duchesne R.  Ferrand H. Thomas J. La Vannerie. J.B. Bailliere Paris 1981.

 

Duchesne Ferrand, Thomas, La vannerie Tome II  Le travail du rotin. Paris 1963                       

 

Eaton Allen H. Handicrafts of New England. New York Bonanza Books.

 

Eaton Allen H. Handicrafts of the Southern Highlands. New York Dover Publications.

 

Elliot James. Shaker Collecting. Maine Antique Digest 1974

 

Emery Irene, The Primary Structure of Fabrics; Washington D C  The textile museum 1966.

 

Enquetes du musée de la Vie Walonne. No. 32-33; 1934-1935.

 

Eylenbosch E.  in OVZ 4O 1965

 

Farrelly David; The book of bamboo.

 

Fitz Patrick. B is for baskets.

 

Flayderman E. Norman. Scrimshaw and Scrimshanders. Wales and Whalemen New Milford 1972 (Nantucket lightship Baskets)

 

Florance Norah.  Rushwork. Bell 1962 GB

 

Florian M.I. Heritage Eaters; Insects and Funghi in heritage collection. London 1997. 164 blz ISBN 1-873936-4


Fondeaux et Gigot. La Vannerie d' Osier Blanc. Guy le Prat 1955 


Fondeux. La Vannerie d'osier blanc. ISBN 2-85-2O5 214-08.


Forbes R J ; Studies in ancient technology, vol IV Leiden E J Brill 1956

 

Forbes R J ; and Dijksterhuis EJ  A history of science and technology, vol I, Baltimore MD, Penguin Books 1963

 

 

Foreman Louise. Preserve and Protect Your American Indian Baskets. The Masterkey South-West Museum, Highland Park, Los Angeles.

 

Frère M en Morren R.; Weer over de mand die baanst heet. OH 3O 1976


Fulkerson Mary Lee. Weavers of tradition abd beaty; basketmakers of the Great Basin.

 

Gabriel Sue. Goymer Sally  The Complete Book of Basketry techniques. London 1991 David and Charles ISBN O-71539424 X. 1999 176 pg.

 

Gandert August; Tragkorbe in Hessen. Kulturelle und wirtschaftliche Bedeutung des korbes. Kassel, Erich-Roth-verlag 1963

 

Geirnaert Theodore; Verkoopdag. 1835

 

Gerits T.J.; Aantekeningen over de hot of rugmand OH 28 1974

 

Gheyssens J. De kattenkniezer in het Westland. OH 22 1968

 

Gillooly Maryanne. Natural Baskets. 1992. 168 pg.

    Weaving country baskets

 

Godeau Ginet et Hardouin J.P.; Tissage, Corderie et Vannerie.

 

Goldstein Bernadette Jaoul Martine;; La vannerie Francaise

 

Goossens G. Les communautés de vanniers de Basse-Mesopotamie. Revue de Belge de philologie et d'histoire 37 1959

 

Gould Mary. Early American Wooden Ware and Other Kitchen Utensils. Sprinfield, Mass. The Pond-Ekberg Company 1942.

 

Gordon Joleen. White Baskets, Traps and Brooms; traditionan craft in Nova Scotia 1984, 56 pg.

 

Goussy A.R. Alois Verstraete overleden  Kupe 15 1973

 

Gunda Béla. Maisdreschkorb in der Alten  und Neuen Welt. Acta   Ethnographica

 Academiae Scientiarum Hungaricae. Budapest 18 1969

 

Handy Willowdean Chatterson; Handcrafts of the Society Islands, Honolulu Museum 1927.

 

Hansma Beatrijs. Veelzijdig met wilgentenen en lood. Cantecleer 2002.

 

Harrison H.S. The Evolution of the domestic arts. Handbook to the Horniman Museum, Part 2 Londen 1924.

 

Harvey Virginia  The techniques of basketry. Amerikaans.

 

Haselrot Jonas. The complete book of Swedisch basketry

 

Hawkins Larry. Making Twig Mosaic Rustic Furniture.. 1997. 64pg.

 

Hawkins Larry. More Twig Mosaic Furniture.. 1998. 48pg.

 

Hendrickx M. Een mandenmakers mes. OH 25 1971

 

Henry Avanthay. La fabrication d'une hotte dans le Val d'Illiez. Basel 1975

 

Heseltine Alistair. Baskets and Basketmaking. Shire publications. Aylesbury 1982 GB Wilg: geschiedenis, teelt enz. 32 pg.

 

Hoeckx C. Verdwenen ambachten uit de 19 de eeuw: manden  en korven vlechten, draagbeugels en wandelstokken, boenders en borstels, zandwassen, proppen, plukken en buntsteken. Spycker 29 1972

 

Hogan Joe. Basketmaking in Ireland. Worldwell Ltd 2001.

 

Hopf Carroll J. Basket Ware of the Northeast: A survey of the Types of Basketware Used on the farm from the colonial period to 186O. Thesis 1965 ; Faculty of State University of New York College at  Oneonta, at its Cooperstown Graduete Programs1965.

 

Hoppe Flo. Wicker baskets

                        Contemporary wicker baskets.

 

Hosking Phyllis. Basketmaking for Amateurs. Bell 196O GB

Stuur door
Zondag 26 februari 2012

Litteratuur lijst vervolg W-Z

Wigginton Eliot. The Foxfire Book. New york: Anchor Books, Doubleday and Company. 1972.

 

Will Christoph. International Basketry. 1983..

 

Willow Bim. Making Gypsy Willow Furniture.. 1998. 64pg.

 

Wright Dorothy.  The complete Book of Baskets and basketry. Totnes 1983.David and Charles 1978. GB. 1992  208 pg.

 

 

 

 

Stuur door
Zondag 26 februari 2012

Litteratuur lijst vervolg H - W

Hugger Paul. Der Korbflechter. Basel 1968

 

Jakobsen Sine. Wilgentenen in en om het huis.

 

James George Wharton. Indian Basketry. New York Dover publication.1972  Heruitgave van 1909.van Henry Malkan.

 

Janssens E. Mandenvlechten. B-Revue 1972 NMBS 

Jaoul Martine. La Vannerie Francaise. Musee National des Arts et Tradition Popuilaire.1990.


Jellison Debbie. The ways of Willow. 1³992. 22pg.

 

Jenkins John Geraint. Some country basketmakers. Journal of folklife Cardiff 3 1961

Jones Joan. The art and style of western indian basketry. Blaine Hancock House1982.

 

Kamminga. Geschiedenis van Noordwolde en de rotanmeubelindustrie. Lavermans Drachten

 

Kataloog. Prag-Rudniker Korbwaren 1906

 

Kataloog.Société Coopérative Agricole de Vannerie. Villaines-les-Rochers.

 

Kataloog. La vannerie industrielle.

 

Ketchum William C.  American Basketry and Wooden Ware. 1974  New york, London Macmillan Publishing Co.

 

Kissell Mary Lois, Basketry of the Papago and Pima,Anthropological Papers of the American Museum of Natural History, vol 17 deel  4 New york 1916.

 

Kissling Werner. Country creels and baskets. Scotlands magazine Edenburgh 57 1961

 

Klamkin Marian. Hands to work: Shaker folk art and industries. New york Dod,Mead and Co. 1972

 

Klein Brabant 8.1969 Mandenmakerij, een wissen korfje: Klein Brabants souvenir.. Auteur onbekend

 

Klein Brabant  8 1969  Verdwenen ambachten van Klein-Brabant in de Zilverreiger te Weert. –

 

Klingeleers Sam. Wissenteelt. PCOB LA-E 11O88 1987 Eigen gestencileerde uitgave.

 

Knock A.G. Willow Basket Work. Leicester 1946;.Dryad 197O GB.  1979. 51 pg.

 

De korverij. Uit Stokkem Vroeger. Uitgave van de Braderie. Auteur onbekend.

 

Laduz; L’Art de la Vannerie.

 

Lamb DR. Frank W. Indian Baskets of North America. Riverside museumpress 1972 California.

 

Lamb George. Basket Willow Culture. U.S.D.A. Farmers Bulletin no 622. 1925. 32pg.

 

Lambrechts R. Houtdragers naar 't Hageland.  Ons Nieuws informatieweekblad 84 1974. Manden gebruikt door eierkooplui en kiekenkremers in de streek van Heist op den Berg.

 

Lane Robert F. Basketry an apprication. The Bookmark Londen.

 

Lantinga P. Rietvlechten. Handleiding voor het vervaardigen van voorwerpen van pietriet. Amsterdam 1953

 

Laplatz  Shereen. Twill baskets.

 

Lasansky Jeannette. Willow, Oakand Rye, basket tyraditions in Pennsylvania. 1979.

 

Laufer Berthold. Chinese baskets.

 

Law Rachel Nash. Appalachian white oak basketmaking.

 

Leasman Nancy. Traditional German Baskets. 1991; 50 pg.

 

Long Ashton Research Station, Engeland; verschillende publicaties over de teelt en het gebruik van wilg

 

Long Jim. Tea and Cakes under the Trellis. 1991. 26pg.

 

Long Jim. How to make Romantic Bentwood Garden Trellis. 1996. 32pg.

 

Long Jim. Making Bentwood Trellises, Arbors, Gates and Fences. 1998. 155pg.

 

Lonning Kari. The art of basketry.

 

Looman Edwin. Mensen die men niet vergeet. Mandemakerij in Schellebelle en omstreken.

 

Leftwich, Rodney L. Arts and Crafts of the Cherokees. Cullowhee N.C. Land of the sky press 1970.

 

Legg Evelyn. Country Baskets. Mills and Boon 196O.GB  Wild verzameld materiaal.

 

Lehmann J Systematik und geographische verbreitung der geflechtarten. Abhandlungen und berichte des Konigl. Zoolog. Und Anthrop.-Ethnogr. Museums Zu Dresden  Deel 11 1907.

               Flechtwerke aus dem malayischen Archipel. Veroffentlichungen aus dem Stadtischen Volker-Museum, Frankfurt am Main. Deel 4 ,1912.

 

Lemstra Pien. Mooie manden zelf bekleden. 1994.

 

Leroi- Gourhan A. L’homme et la matiere. Paris, Albin Michel, 1943.

 

Leroux E. Osiériculture. Librairie Baillière Paris

 

Lismer Marjorie. Seneca Splint Basketry. Chilocco Okla. Education Division, U.S. Office of Indian Affairs 1941.

 

Louradour A. La vannerie creusoise. Bul. Ethn. Limousin 35 1969

 

Luiken Johannes en Caspaar. Het Menschelijke Bedrijf. 1694 D 9052  BB

 

Luyken Jan . Afbeelding der Menselijke Bezigheden. D 9011 BB

 

Lyford, Carrie A. The Craft of the Ojibwa. Phoenix, Ariz. Education Division, U.S. Office of Indian Affairs. 1943.

 

Mack Daniel. Making Rustic Furniture. 1992. 160 pg.

 

Mack Daniel. The Rustic Furniture Companian. 1996. 144 pg.

 

Mc Farland Jeannie. Advanced pattern book for pine needle raffia basketry.

 

Mc Guire John. Basketry.

 

Mc Mullen. A key of the language of woodsplint baskets

 

Maguire Mary. Sticks and Stones; New crafts 1998; 95 pg.

 

Mallow Judy. Pine needle.

 

 

Mandenvlechten. Uitgeverij Cantecleer, De Bilt.

 

Manners J.E. The last of the trug baskets? Country Life 151 1971

 

Mason, Otis Tufton. Aboriginal American Basketry. Annual Report of the  Smith Ist.US National museum. Washington DC 19O2

    American indian basketry

 

Matthews J. Merritt, The Textiles Fibers, New York John Wiley 1924

 

Maynard Barbara. Modern Basketry from the start. Batsford London 1973

 

Maynard Barbara. Modern basketry techniques. 192 pg.

 

Meilach Dona Z. A modern approach to basketry with fibers and grasses. New york Crown Publishers 1974.

 

Mellory Afschaf tolgelden 1880

 

Meulemans A. Leuvense ambachten: hoveniers, fruiteniers en mandenmakers. Eigen Schoon en de Brabander 37 195

 

Miles Charles and Bovis Pierre. American  Indian and Eskimo Basketry: A key to identification. New york Bonanza Books, division of Crown Publishers 1969.

 

Miner H. The  Importance of textiles in the archaelogiy of the Eastern US. Am. Antiquity, vol 1 N° 3, 1936.

 

Montandon G. Traité d’Ethnologie cuclo- culturelle, Paris Payot 1934.

 

Morris E. H. Anasazi basketry. Carnegie inst. Of Washington, publ. 533, 1941

 

The national list of Basket specifications1956., 1989 130pg GB²

 

Navajo school of Basketry. Indian Basket weaving New york Dover Publications. Herdruk van 1903

 

Newman Sandra Corrie. Indian Basketweaving: how too weave Pomo, Yurok, Pima and Navajo Baskets Flagstaff Ariz. Northland Press 1974.

 

Noorlander H. Goed gereedschap is het halve werk; het maken is een heel werk. B en M 31 1968.

 

Notes and querries on Anthropology. London 1951.

 

 

Oakey Thomas. An introduction to the art of basketmaking. London 1932.

 

Oakey Thomas  The Art of Basketmaking. Herdruk door The Basketmakers Association 1986 Handleiding 158 pg.

 

O’Neal Lila, Yurok-Karok Basket weavers. University of California publications in Amarican archaeology and ethnology vol 32 no 1 , Berkeley;University of California press 1932.

 

Peesch R. en Rudolph W. Schweden als begrunder einer Kleinindustrie in Norddeutschland.Ethnologia Europaea 4 1970. over spanenmandjes

 

Pichonnet Michèle, Barbier guy. La vannerie rotin et osier.

 

Pieroni Marie. La vannerie; techniques et realisation.

 

Pijzel-Dommisse Jet. Het Hollandse pronkpoppenhuis; interieur en huishouden in de 17de en 18de eeuw

 

Pittoors J. De eendenmand OH 28 1974

 

Porter Frank . De art of native american basketry. Greenwood press. 1990.

 

Prival Marc. La fabrication des paniers en noisetier dans le Cantal. Bul. Soc. Ethn. Limousin 1968

 

Research Station Long Ashton, England; verschillende publicaties over de teelt en gebruik van wilg.

 

Reesema  E.S. van. Contribution to the early history of textile technics, Amsterdam 1926.

Reichert Donald. American Indian Basketwork. 1975.

 

Reinert Guy F. Pennsylvania German Splint and Straw Baskets. Home CraftCourse 1974.

 

Robacker Earl F. Touch of the Dutchland. New york A.S. Barnes and Co. 1965.

 

Robacker Earl F. Old stuff in up-Country Pennsylvania. Barnes and Co. New york; Thomas yoseloff London 1973

 

Robert Maurice. Etude d'une communauté artisanale et d'une technique traditionelle; la vannerie en Limousin. Limoges 1967 Soc. Ethno.

 

Robert Maurice.  Vanniers et vannerie du Limousin et de la Marche. Du temps passé au temps present. Limoges Soc. Ethno. 1964

 

Robinson Bert. The Basket Weavers of Arizona. University of New Mexico Press 1954.

 

Rodney L. Arts and Crafts of the Cherokee. 1970

 

Roelofsen Janny en Stol Truus. Decoreren met wilgentenen. 2002.

 

Roemhild Hans.  Beiseforth, das Korbmachersdorf Hessens. Hessische Heimat 12 1962

 

Rosbach Ed. Baskets as Textile Art. Studio Vista 1974. Mandenvormen over de wereld. GB

 

Roth W.E. String, and other forms of strand: basketry, wovenbag, and net-wrk. North queensland Ethnography. Bull. 1 Brisbane, 1901.

        An Introductiory study of the arts, crafts and customs of Guiana Indians. 38 ste annual Rep. Of AM. Ethno. Washington 1916.

 

Rousson M Les dessus et dessous du panier.Massin Paris 1999

 

Rueckriegel Erwin. Herstelling und Vertrieb von Mahnen und Korben im Grundautal. Hessische Blatter fur Volkskunde 61 1970

 

Ruoff Abby. Making Twig Furniture and Household Things. 1995. 243pg.

 

Ruoff Abby. Making Twig Garden Furniture. 1997. 219pg.

 

Ruprecht Joanna. Korbflechten; paedagogische und kulturele aspekt.

 

Salaman  Dictionnary of Tools GB ISBN 0 684 14535 9.

 

Saussus Raymond. L'Artisanat de la vannerie à Saint Mard Pays Gaumais 1981-82.

 

Schanz Joanna. Willow Basketry of the Amana Colonies, 1986, 96 pg

 

Schanz Joanna. Willow Basketry for the very Beginner. 1996. 64 pg..

 

Schmidl M. Altagyptische Techniken an afrikanischen Spiralwuslstkorben. Koppers, Festschrift, 1928.

 

Seeler Katherine Nantucket Lightship Baskets. Nantucket  Mass. The Deermouse Press 1972.

 

Sentance Bryan; basketry, a  world wide guide to tradional techniqeus.

 

Shaw Robert. American baskets. A cultural history of a traditional domestic art.

 

Siccema Fernande Hora; Pien Lemstra; Manden. ISBN 90-6255-476-8

 

Siler lyn. The Basket book.  Sterling blandford 1988. Amerikaanse manden Plaiting en framework.

 

Smyth Patrick. Osier Culture and Basketmaking. 1991. 72 pg.

Spieringhs Piet-Hein. Van wilg naar mand. plus dvd vlechttechnieken.

 

Stone Joseph. Willow Chair; how to build your very own. 1992. 94 pg.

 

Stuyver P. Wilgen, wijmen en mandenvlechters te Erpe. Mere 13 1973

 

Sudduth Billie Ruth. baskets

 

Sutherland David. Traditional basketmaking in Kentuckey. Kentucky Folklore Record 18 1977.

Tanner clara. Prehistoric southwestern craft arts. 1976.

 

Taylor Robin. Splint woven baskets.

 

Teleki Gloria. The Baskets of Rural America. E.P.. Dutton New York 1975 ISBN 0-525-0614O-1  0-525-47 409-9

 

Terbeest Char. Wisconsin Wilow Adventures of a Basketmaker. 1985, 45 pg.

 

Thiadens Mac.  Mandewerk: moderne toepassingen van traditionele vlechttechnieken. Vertaling uit het Amerikaans van Virginia Harvey's The techniques of basketry. bijgevoegd deel over Nederlands vlechtwerk in wilg.

 

Thompson Frances. Antique baskets and basketry. 1977.

 

Tod Osma Gallinger. Earth Basketry. Bonanza Books; Crown Publishers 1972.

 

Tréfois C.V. Kleine huisnijverheid in de stad. Het vervaardigen van grove manden. OVZ 12 1937

 

Tuinzing W.D.J. Griendhout en ander hakhout. B en M 41 1978

 

La Vannerie Francaise. Muséé des Arts et Tradition Populaire. ISBN 2-7118-2288-5. Inventaris

 

Van der Hilst-Hansma. Vormen van wilgentenen. Cantecleer.

 

Vanderlinden Renaat. Reuzen. OVZ 1969

 

Van Halder Dorine;  Het mandenbedrijf. Met gansen Trou. 23 1973 Nieuwkuijk Gebieden in NL waar manden gemaakt worden; oorzaken van verval.

 

Van Kessel Raymundus. Manden en mandenmakers. Met gansen Trou; 11 1961

Nieuwkuijk

 

Van Nisselrooij J. De Drielse mandenmakerij en zijn producten. Tussen de Voorn en Loevestein 12 1976

 

Van Terheyden-0udenhuysen C. Dorpsfiguur uit Nispen; de mandenmaker. Spycker 31 1974

 

Van Hoogstraeten M.  Een riethaak en een slootmes. OH 25 1971

 

Vannerie et Manifactures. Ed. Saint Michel.

 

Van 't Hoog Arie. Het vlechten van ovale manden met teen. Stichting Wilg en Mand.

 

Van 't Hoog Arie. Het vlechten van ronde tenen manden. Stichting  Wilg en Mand.

 

Van ’t Hoog Arie. Bulletins van de stichting wilg en mand.

 

Vaughan Susie. Handmade Baskets. 1994, 80 pg.

 

Verbeeck A. Het havermandje. Drie rozen 12 1978

 

Verdet Bernard en Regula Fierz. Anleitung zum flechten mit Weiden. ISBN 3-258-O4626-3

 

Verdet-Fierz Bernard and Regula. Willow Basketry. 1993 335 pg.

 

 

Verleysen W. Mandenmaken, een uitstervend huisberoep. Schakel 4 1974

 

Verlinde A.D. Een veertiende eeuwse wan uit Dalfsen, vergeleken met recentere wannen. B en M 4O 1977

 

Verlinde A.D. Eine Wanne aus dem vierzehndert gefunden in Dalfsen. Berichten van de Rijksdienst voor het Oudkundig Bodemonderzoek. 26/1976

 

Verlonge Wilfried. Het mandenvlechten: nederzettting, bedrijf, ambacht. Referaat

 

Verlonge Wilfried. Mandenvlechten. Schrift 3 van de bond van W-Vl Volkskundigen.

 

Vermeulen G. Het mandemakersambacht . Een volkskundige studie. Kupu 15 1973

 

Viaene A. Brootkorf. Biek. 71 1970

 

Viaene A. Cleermande. Biek. 71 197O

 

Viaene A. Coolmande. Biek. 66 1965

 

Viaene A. Scuetelcorf. Biek. 73 1972

 

Viaene A. Sluutcorf. Biek. 71 1970

 

Viaene A. Top. Biek.73 1972

 

Viaene A Wyte  Biek. 71 1970

 

Vogt E. Geflechte und Gewerbe der Steinzeit. Monographien zur Ur und Fruhgeschichte der Scheiz. Deel1 Bale, 1937.

 

Vos Paul. Panorama van Mol. E 9O1O BB

 

Walpole Lois. Creative Basketmaking. London Collins 1989. 160 pg.

 

Walpole Lois. Weave, Coil and plait Crafty Containers from Recycled Materials. 1997. 80 pg

 

Wharton James. The Classic Indian Basketry. 1909, 1972.

 

Washburn Dorothy. Hopi Kachina spirit of life.

 

Weaving, The arts of the Maori, Instructionel Booklet, Department of Education, Art and Craft Branch, Wellington New Zealand 1968

 

Weltfisch G. Prehistoric north American basketry techniques and modern distributions. Am. Anthropologist, vol, 32, 1930.       .

 

Wheat Margaret ; Survival Arts of the Paiutes, Reno, Nevada, University of nevada press 1967.

 

Wheeler Clark. Addicted to baskets.


Whiteford Andrew. Southwestern indian baskets. 198

Stuur door
Dinsdag 15 december 2009

Terminologie Nederlands, Francais, English, Deutch

 

Terminologie: Nederlands, Frans, Engels, Duits

 

Mandenmaker

Vanier

osier basket maker

korbflechter


Manden maken

faire de la vannerie

to make baskets

korbflechten


Wis

brin d'osier 

osier rod

weidenrute


Wistop

pointe du brin

top of the rod

rutenspitze


Wisbout

pied du brin

butt of the rod

stammende


merg

moelle

pitch

mark


Boerenwissen

brins des saules que les paysans coupent dans les arbres et des haies

willow twigs collected by farmer from trees and hedges

weidenruten die von den bauern aus baumweiden und hecken geschnitten werden


Waterwilg

saules d'eau

twigs from waterwillow

wasserweide


Gekweekte Wissen

brins d'osier cultivé

rods of cultivated osier

kulturweiden


Stek

bouture d'osier

willow set

weidensteckling


Planten van stekken

planter d'osier

to plant willowsets

das pflanzen der stecklingen


Wissestruik

osier arbuste

osier bush

weidenstrauch


Wissestronk

pied d'osier

osier stool

weidenstock

 

Wissenakker

oseraie

willow coppice

weiden anlage


Wissenkweker

osiériculteur

willow grower

weidenanbauer


Wissen afdoen

couper l'osier

to cut rods

ruten schneiden


Kaptijd

epoque ou l'on coupe l'osier

osier harvesting period

weideernte zeit


Wissemes

serpette à l'osier

harvesting hook

erntemesser


Overjarige wissen

osiers de plusieurs années

rods of several years growth

mehrjarige schosslinge


Inschoven van wissen

botteler l'osier

to bundle osier

weidenzweige bundeln


Wissenschoof

botte d'osier

osier bolt

weidenbundel


Schovenbinder

botteleur d'osier

binder of osier

weidenbinder


bindtoestel

chevalet pour le bottelage

bindinghorse

bindegestell


Schoofkabel

cable pour le bottelage

binding cord

bindeseil


Bindwis

brin d'osier servant de lier

willow band

bindeweide


Wissenmijt

meule d'osier

osier stack

weidenstapel


Stapel Wissen binnen

tas d'osier sous un abri

indoor pile of osier

weidenstapel in trockenlager

 

Sorteren van wissen

trier l'osier selon la longueur

to sort rods according to size

ruten nach der lange sortieren

 

Sorteerton

tonneau pour le triage

sorting barrel

sortierfass

Sorteerder

trieur d'osier

osier sorter

sortierer von ruten


Grauwe wis

osier gris

grey osier, dried unstripped

grauwe weide getrocknet, nicht geschalt


Grauw werk

vannerie en osier gris

basketry in grey osier

gtrauarbeit


Ontschorste wissen

brin d'osier écorcé

stripped osier rod

geschalte weidenrute


Koken van wisen

cuire l'osier

to boil osier

flechtweiden kochen


Kookketel voor wissen

marmite servant à la cuisson de l'osier

boiler for making brown osier

kessel zum kochen von flechtweiden


Pellen van bufwissen

peler l'osier cuit; pelage à la main

to strip boiled osier manually

rot gekochte flechtweiden mit der hand entrinden


Buf

osier brun, coloré par cuisson

buff willow

rot gekochte weidenruten


Bufwis

brin d'osier

buff rod

rot gekochte weidenrute


Bufwerk

vannerie en osier brun

basketry in buff willow

geflecht in rotgekochter weiden


Blekbussel

botte d'osier prete pour la mise à l'eau

bundle of pitting willow

schalbundel


Planten van blekbussels

mettre les bottes d'osier à l'eau

to pit willow

schalbundel einsetzen



Uittrekken van blekbussels

sortir les bottes d'osier de l'eau

to remove pitted willow from waterpit

schalbundel aus der wassrgrubbe heraus ziehen

 

 

Blekken

écorcer l'osier

to withen rods by stripping the bark

flechtweiden schalen


Wissenschors

écorce de l'osier

willow bark

weidenrinde


Blekker

écorceur d'osier

willow stripper

weidenschaler


Blektijd

époque ou l'on écorce l'osier

willow strippng period

weidenschalzeit


Van de struik af blekken

écorcer l'osier aussi tot la coupe terminée

to strip osier immediately after willow harvesting

weiden sofort nach der ernte schalen


Blekijzer

peloir

brakes

weidenschalklemmen


Blekstaak

chevalet sur leqeul le peloir est fixé

uprigth wooden frame in which brakes are set

gestell fur weidenschalklemmen


Blekmachine

peleuse, machine à écorcer

peeling machine

weidenschalmachine


Wit gemaakte wis

brin d'osier blanchi

white osier rod

weise weidenrute


Maatstok

mesure

measuring stick

masstock


Werkvloer

établi

plank working floor

werksitzbank


Werkplank

sellette

lapboard

werkbrett


Weken van wissen

tremper l'osier dans l'eau

to soak osier

das einweicken der ruten


Weekput

puits pour le trempage

osier soaking pit

einweicchgrube

 

 Weekbak

cuve pour le trempage

osier soaking tank

einweichbassin


Snoeischaar

sécateur

shears

rebschere



Scherpen van wissen

effiler des brins

to sharpen rods

das zuspitzen der rutten


Mandenmakersmes

couteau du vannier

shop knife

korbmachermesser


Plooiijzer

fer pour plier les batons

commander

biegeisen


Bodem van een mand

fond de panier

basket base

korbboden


Bodemstok

baton de fond

base stake

bodenstock


Kruismaken

faire une croisée à l'aide de batons fendus

to make a grooved slath

ein bodenkreuz aus gespalteten und dorchgeschobenen stocken aufstecken



Witte Wissen

brin d'osier blanchi

white osier rod

weise weidenrute


Witwerk

vannerie en osier blanc

basketery in white osier

weisarbeit


Klieven van wissen

fendre l'osier

to cleave rods

das spalten der ruten


Kliefhoutje

fendoir

cleaver

spalter


Schaven van wissen

planer l'osier fendu

to shave off cloven rods

das hobelen de ruten


Wissenschaafje

planette

shave

schienenhobel

 

Kantschaafje

outil pour calibrer en largeur

schmalerhobel


Schaafmachine

machine pour planer l'osier

machine plane

hobelmachine


Scheen

éclisse d'osier

skein

weidenschiene


Vlechten

tresser des brin d'osier

to weave with osier

flechten with ruten


Vlechtwerk

vannerie

basketery

geflecht


Vlechttoer

tour de tresage

a weaving round

flechtrunde


Vlechtwis

brin à tresser

weaving rod

flechtrute


Priem

poinçon

bodkin

pfriem


Bodembindwis

brin pour ligaturer la croisée

binding rod for slath

rute zum binden des bodemkreuzes


Beginnen van bodem

commencer à tresser le fond

to start weaving the base

met dem bodenflechten beginnen


Openwerken

écarter les batons de croisèe

to make the base stakes radiate

das aufbrecken der bodenstocke


Bijsteker

foux bayton, foux montant

bye stake

beisteckling


Staander, staak

montant

side frame stake

steller


Insteken van staken

enfoncer les montants

to insert stakes

das einstecken der steller

 

 Inkepen van staken

encocher les montants

to notch stakes

das einkerben der steller


Opstaken

munir de montants

to provide with stakes

aufstaken


Oprichten van de staken

couder les montants et les dresser

to bend up side frame stakes

das hochbiegen der steller


Mesje voor inkepen

couteau pour encocher les montants

notching knife

kerbmesser


Hoepel

cercle pour tenir les montants

willow hoop

haltereisen


Kim bodem

torche de base

upset

bodenkimme


Kimmen

tresser la torche

to weave the upset

die bodenkimme flechten


Kim

torche, torsade

wale

kimme


Kimwis

brin pour tresser la torche

upsetting rod; wale rod

rute zum flechten der bodenkimme; kimrute


Een kim vlechten

faire un torche

to weave a wale

eien kimme flechten


Volvlechten

cloturer

to close weave

ausflechten


Wand volvlechten

cloturer le corps du panier

to close weave the sides of a

der korbrumpf ausflechten


Wand van een mand

corps du panier

side frame of basket

seitenwand des korbes


Inzetten van wissen

remplacer un brin

insertion of rods

das einstecken der ruten

 

Inzet van een wis

remplacement d'un brin

insertion of rods

rutenansatz


Top inzet

ajoutage pointe sur pointe

top to top insertion

ansatz mit den spitzen


Bout inzet

ajoutage pied sur pied

butt to butt insertion

ansatz mit stammenden


Valse slag

coque

false stroke

falscher schlag


Slagijzer

batte

beating iron; commander

schlageisen


Aanslaan van het vlechtwerk

resserrer le tressage en frappant

to beat the weace into place

das zusammenschlagen des geflechts


Uitwijden

s'évaser

to widen

sich ausweiten


Boord

bordure

border

korbrand


Afboorden

border un panier

to edge a basket

den korb mit einen rand versehen


Boordwis

brin de bordure

border rod

korbrandrute


Vast zetten van boordwissen; Afpinnen

mettre l'extrémité des brins de bordure dans le tressage

to push borderrodends in the weave

das verankern der randrutenenden im geflecht


Voet

pied

korbfuss


Versterkingswis

brin d'enroulement pour renforcer bordures et anses

winding rod for strengthening borders and handles

ueberwickelungsrute fur kordrande und henkel


Oor

poignée

small handle

eine der beide kleinen henkel

 

Oorwis

brin pour tresser les poignées

rod for weaving handles

henkelrute


Beugel voor oor

arceau d'anse ou de poignée

handle bow

bugel im henkel


Beugelwis

brin d'arceau

bow rod

bugelrute


Hengel

anse

large handle

grosser henkel


Getorste wis

brin tordu

twisted rod

gedrehte rute


Sluitlus

bouclette de fermeture

closing loop

schliesnasse


Zuiveren

curer le panier à la fin du travail

to trim finished baskets

das verputzen des fertigen korb


Uitkuisen

couper les bouts restants

to pick off exposed rod ends

das abschnieden hervorstekender rutenenden


Kuismes

couteau pour curer

picking knife

seitenschneider


Bodemlatten

lattes de renforcement clouées contre le fond

laths to reinforce the base

bodenverstarkerungslatten


Zwavelen

soufrer

to sulphurize

schwefeln


Zwavelkot

soufroir

sulphuring room

schwefelstube


Stapelen

empiler les paniers

to stack baskets

korbe stapeln


Stapel

pile de paniers

stack of baskets

korbstapel

 

Dammen

cloturer en damier

to weave in draught board pattern

wurfeln


Dicht gevlochten

tressé en plein

close woven

eng geflochten


Open werk

travail de trace

fitched

fitzarbeit


Fitsring

trace dans un panier à jour

fitched round in open baskets

gefitster kreis an gestabten korben


Rondwerk

vannerie de forme ronde

round basketry

rundarbeit


Rechthoekigwerk

vannerie de formr rectangulaire

rectangular basketry

viereckige arbeit


Fantasiewerk

vanerie de fantasie

decorative basketwork

zierarbeit


Bodem en dekselstaak

cote de fond et de coucercle

stake for base and lid

boden und deckelstaken


Korte zijwand

petit coté

short side

kopfseite


Voorzijde

le devant

frontside

Stuur door
Maandag 1 juni 2009

nieuwe blogger; mandenvlechten en ambachten

Hallo,
We zijn  niet erg vertrouwd met pc-gebruik.
We zullen trachten een blog aangaande mandenvlechten te maken; alhoewel een blog er niet het geschikte middel voor is. Een website zou er beter voor zijn, maar zover zijn wij  nog niet.
Ook kunnen we manden herstellen of op maat maken, eventueel ontwerpen uitvoeren.
Alle info dienaangaande, maar ook vragen, mag gestuurd naar

eddy.vos.vos@gmail.com

Maatwerk en herstellingen
Vogelbroedkorfjes op maat
plukkorven

Stuur door
Vrijdag 22 februari 2008 · Blijft bovenaan

Traditionele vlechterij

enige beknopte uitleg.

Inleiding

Als mensen je aan het werk zien, dan hoor je ze steeds spreken over riet. Je kunt uit hun opmerkingen afleiden dat ze eigenlijk niet weten welk materiaal je verwerkt en dat ze een aantal verschillende materialen als het zelfde aanzien. De mensen staan zo ver van productieprocessen en materialen af dat hun alle logica dienaangaande ontgaat en dat ze dikwijls zo zeker zijn van hun “begripsverwarring” dat ze er discussies over aan gaan. Deze verwarring wordt dan ook nog verder onderhouden door life-style en mode tijdschriften die uitpuilen van onjuiste benoemingen van materialen en technieken.

De term riet, gebruikt in de vlechterij, is een verward begrip. Strikt genomen is riet een waterplant, die gebruikt wordt als dakbedekking of als tuin afscheiding, aaneengestikte mat, een moderne toepassing om wat discretie.

‘Met riet vlecht men niet’ Het is recent taalgebruik dat etymologisch niet klopt.

Riet is een vernederlandse overname van het Engelse “reed” of "pithreed" , dat op delen van de rotanplant slaat; schors of kern die op verschillende diktematen getrokken, in de handel verkocht worden. Men spreekt in het engels ook van “center-cane”.

Rotan is een subtropische slingerplant, waarvan vele variëteiten bestaan, en die hier reeds vanaf de 17 de eeuw, maar vooral in de 19de en 20ste eeuw veel is ingevoerd en verwerkt.

Pitriet is slechts één van de vele materialen waarmee kan gewerkt worden. Zo zijn er verder grassen, stro, bladeren, bladnerven, bamboe, schors, dennennaalden enz.

Men is zo vervreemd van de materialen waarmee gevlochten wordt, dat men ze niet meer herkent en alles onder de term riet klasseert. Net zoals men tegen margarine boter zegt.

Het materiaal waar hier in de lage landen traditioneel mee gevlochten werd is de éénjarige scheut van de wilg (Salix)

In de ardennen werd ook wel hazelnoot gebruikt. Hier wordt een heel andere techniek voor gebezigd en werd meestal slechts toegepast voor eigen gebruik.

Er bestaan wel enige honderden soorten wilg die gemakkelijk kruisen en hybriden vormen. In de vlechterswereld worden zij genoemd naar de kleur van de schil, de vorm, het gebruik, of de herkomst. Zo spreekt men van Belgisch Rood, Duits rood, Weda, Leerband, Petite Grissette, Gele, Groene, Krakers, Kletters, Noire de Villaine, Amerikaantjes slanke twijgen, Bindwis, Duitse Dot gedrongen bouw, Sarda, katwilg, kat, amandelwilg ook wel beuk of grauw genoemd, zwarte driebast, Hengelaarsgrauw, Frans geel, enz.

De soorten gebruikt om te vlechten dienen zeer soepel, buigzaam en toch taai te zijn. Zij mogen bij allerhande manipulaties zeker niet breken en liefst niet knikken.

De geteelde wissen zijn variëteiten die meestal tot volgende soorten of kruisingen ervan behoren:

Salix Triandra; Noire de Villaine; harde soort

Salix Viminalis wordt gemakkelijk lang en zwaar; katwilg, kat, groene Rijsenburgse kat,     
    Deventer kat

Salix Fragilis kraakwilg; Belgisch Rood nr. 582; vertakt graag bij grotere lengte; Frans Geel.

Salix Purpurea bitterwilg; wordt gemakkelijk lang en zwaar

Wissen in de natuur verzameld zijn slechts bruikbaar voor zeer ruwe manden. Mooi werk krijgt men daar niet van.

De teelt

geschiedt meestal op vruchtbare, vochthoudende bodem, dikwijls alluviale gronden langs rivieren, die niet geschikt zijn voor landbouw:
Schelde, Bornem, Weert

Maas, Stokkem, Hoei

Durme, Waasland Eksaarde.

Teelt op plateau levert echter betere vlechtkwaliteit op/

De stekken worden op rijen geplant; Naargelang de soort variëren de tussen afstanden van 30 tot 60 cm en in de rij van 2O tot 25 cm. De ene soort groeit dikker en langer een andere korter en dunner. Hierop kan men inspelen door de plantafstand aan te passen.

Door dit dicht plantverband schieten de twijgen hoog op. Zij rekken zich als het ware naar het licht toe. Aldus bekomt men materiaal van grotere lengte dat niet te vlug van dikte verloopt en dat eventueel in het tweede groeiseizoen weinig zijtakken vormt. Op de plaats waar een zijtak ontspringt is de rechtlijnige structuur van het hout gestoord. De teen gaat bij verwerking op deze plaats breken.

Om ze klein en fijn te houden worden ze dikwijls, na het uitschieten eind mei terug afgemaaid.

Vroeger werden wissen geteeld op lage knotten. Dit bemoeilijkt mechanisatie. Deze teeltwijze is dan ook zo goed als verdwenen.

De Wissenteelt is een specialiteit op zich, net als fruit- of groenteteelt.

De verzorging

De wissenakker of de griend (NL) dient onkruidvrij gehouden te worden, met gevoel bemest en desgevallend van schadelijke insecten ontdaan.

De bemesting is een controverciele zaak. Een stevige bemesting geeft gulzige groei en dus veel kilo's wissen. De wens van de teler.

Gulzige groei geeft materiaal met veel merg, minder veerkracht en taaiheid; eigenschappen waarop de vlechter niet zo gesteld is.

De teler heeft graag een goede opbrengst en neigt tot een stevige bemesting, terwijl de vlechter een sober gewonnen wis verkiest. Wissen op een plateau gewonnen zijn daarom door de tragere groei dikwijls veel harder dan deze die komen van vochtige bodems of rivierkanten.

De plagen

Insecten kunnen de bladeren aanvreten, wat op zich niet zo erg is, doch ook het hout aantasten. Bij het afvreten van de topknop krijgt men vertakte wissen. Deze zijn moeilijk te gebruiken. Dit is ook het geval bij inwendige houtvraat door larven.
De ene soort is er gevoeliger voor dan de andere.

Er zijn heel wat verschillende soorten insecten (wilgen haantje, schuimcicade) die bij voldoende aanwezigheid een bedreiging kunnen zijn voor de latere bruikbaarheid.

Zware hagelbuien kunnen eveneens erge schade berokkenen aan de teelt. De schors van de loten wordt gekwetst door de hagelkorrels. De schorskwetsuren geven later lichte infecties gepaard met vergroeiingen in het hout. Het zijn slechts beschadigingen van minder dan één centimeter groot Na het schillen ziet men daar kleurverschillen, bruinzwart Op deze plaats gaat, bij verwerking, de teen breken.

De kwaliteit van de wissen verschilt van jaar tot jaar. Zoals men een goed wijnjaar heeft.....

Eveneens kan er na stockage van het materiaal insectenvraat optreden. Dit gebeurt vlugger bij brute dan bij geschilde wissen.

De oogst

Na de bladval in de vroege winter kapt men de éénjarige twijgen gelijk de grond of de stronk af. De snede dient zo zuiver mogelijk te zijn om het resterende gedeelte, dat volgend jaar voor nieuwe loten moet zorgen, zo weinig mogelijk te beschadigen en te behoeden voor invriezen en inrotten.

Ook de wisvoet moet gaaf zijn. Enige mislukte inkappingen of gespletenheid geeft een stuk verlies.

Het kappen is gemechaniseerd.

Een oud spreekwoord luidt als volgt: Sint Sebastiaan doet het sap al gaan en is het met kappen gedaan. Sint Sebastiaan valt eind januari.

De beste periode van kappen valt na de bladval in december en januari. Als we met het volksgeloof rekening willen houden dient de oogst te gebeuren bij afgaande maan. Later in het winterseizoen begint stilaan de sapstroom op gang te komen om in de botgroei te voorzien. Het hout wordt dan voedselrijker en nadien, bij opslag, vlugger vatbaar voor insectenvraat (memel)

Na de kap worden de zijscheuten eventueel afgedaan en sorteert men op lengte. Nu is het tijdstip gekomen waarop men het kleuruitzicht van de latere mand bepaalt.

Ofwel laat men de geoogste wissen indrogen met de schil op. Deze kunnen dan zo gebruikt worden voor brut werk.

Wil men gedroogde wissen schillen dan dienen ze gekookt te worden. Een bijkomend gevolg hiervan is dat de bruine kleurstof aanwezig in de schil, het witte hout bruin gaat verkleuren. Dit is een natuurlijke zaak die gebeurt zonder toevoegingen. deze wissen noemt men buff. Deze Engelse term wijst op het gebruik dat ontstond in Engeland eind achttienhonderd. Voordien kookte men niet. Het koken verspreide zich snel over europa.

ofwel houdt men de wissen verder levend tot het komende groeiseizoen. Hiervoor worden ze buiten in ondiepe bassins met de voeten in water gezet. Zodoende gaan zij in het voorjaar uitlopen, bladeren en wortels schieten. Omstreeks mei-juni, als de sapstroom goed op gang is gekomen, dan komt de schil tamelijk los te zitten en is het moment gekomen om ze te verwijderen..

ofwel stoomt men. Dit geeft erg donkere bastkleuren.

Witwerk is het meest duurzaam omdat een gedeelte van de aanwezige voedingsstoffen werden uitgespoeld of door de ontloken bladeren werden opgenomen. Wit materiaal is voedsel armer en daarom minder aantrekkelijk voor insecten en schimmels.

.

Het schillen

van de levend gehouden wissen dient te gebeuren op het juiste ogenblik. Dit situeert zich in mei-juni. Het is slechts een korte periode dat dit vlot gaat. Vroeger werkte men dan ook met man en macht om dit werk tijdig klaar te krijgen. Het was dikwijls vrouwenwerk dat per bussel betaald werd. Ook bleven kinderen nog al eens thuis van school om mee te helpen.

Het schillen gebeurde met een schil- of blekijzer.

Na het schillen worden ze liefst in de zon, rechtopstaand tegen een draadafrastering of een gevel, te drogen gezet en daarna ingebusseld.

Zo zijn ze klaar voor verkoop en/of stockage.

Voor het bekomen van bruine wissen (buf) is men niet aan een bepaalde periode gebonden. Men kookt, vers of reeds gedroogd (langere kooktijd) en men kan beginnen te schillen.

Men kan ook rechtstreeks van de struik schillen. Doch dit vermindert de duurzaamheid.

Alle varieteiten schillen of kleuren bij koken niet evengoed.

Stockage

Men kan pas aan de opberging denken als het materiaal goed droog is. Bij brute wissen kan dit zeer lang duren. Vandaar dat men deze dan ook verschillende maanden in de wind laat drogen. Vooral de kleine maten zijn zeer gevoelig voor verstikking en schimmelvorming.

Een goed luchtige ruimte, stofvrij en donker is aangewezen.

Donker omdat onder invloed van het licht verkleuringen optreden: witte wissen vergelen en vergrauwen en brute verschieten van kleur. Belgisch rood wordt ros..

Door een paar jaar te liggen worden de wissen beter en harder. Daarna moeten ze verwerkt worden anders worden ze langzaam prooi van de houtworm. Bij brute wissen kan dit soms vrij snel gaan.

De verwerking

Vooraleer men kan beginnen te vlechten is er reeds een jaar aan intensieve teeltzorg met veel handenarbeid gepasseerd. Dat maakt dan ook dat het materiaal niet goedkoop is.

Wissen mogen gerust enige jaren overliggen. Daar worden ze alleen harder, taaier, beter van. Brute wissen bewaren minder lang. Er komen vlugger insecten in. .

Er kan gewerkt worden met

-brute wissen (met de schil op)
-gestoomde met schil

-gebufte wissen (bruin, geschild na koken)

-witte wissen (geschild)

-gekloven wissen

-schenen; dit zijn gekloven wissen die vlak geschaafd en eventueel op breedte getrokken werden (voor fijn werk)

Een vlechter heeft een heel assortiment wissen in verschillende lengtes, diktes en soorten nodig.

Vooraleer men begint te vlechten, dient het materiaal te worden uitgezocht, passend naar lengte , dikte en soort voor

-staken voor de bodem

-vlechters voor de bodem

-staken voor de wand

-volvlechters voor de wand

-eventueel bijstekers, kimmen , cordons...

-voor oren onderhengel, hengel

Er wordt meestal een andere, betere soort gebruikt voor de staken van fijn werk, omdat hiermee ook de boord wordt gevlochten . De wissen hiervoor gebruikt, dienen meer manipuleerbaar en buigzamer te zijn dan deze gebruikt voor het volvlechten van de wand. Een boord met knikken of breuken oogt niet.

Het weken

Droge wissen worden slechts buigzaam na weken.

Brute wissen dienen al naargelang de dikte, de soort en de temperatuur een week tot veertien dagen in water te liggen Aan dit water wordt niets toegevoegd. Ze zijn dan enige dagen verwerkbaar.

Geschilde wissen hebben genoeg aan een paar uur water. Ze worden best s’avonds geweekt en nachts afgedekt in het gras of de dauw gelegd. Beschikt men niet over een waterbak dan volstaat een avondlijke begieting op gras soms ook wel. Ze dienen spoedig verwerkt te worden omdat ze zeer vlug terug uitdrogen en dan hun buigzaamheid verliezen.

Vandaar dat een witvlechter niet buiten werkt. Hij verkiest een eerder vochtige omgeving. Soms werkte men zelfs in kelders.

Oude foto's tonen dikwijls witvlechters buiten aan het werk. Dit zijn geposeerde opnamen die omwille van belichting enkel buiten konden doorgaan.

Het werk

is in te delen naar:

-grootte: groot; gemaakt op plank, fijn; meestal gemaakt op mal

-vorm: rond, ovaal, vierhoekig, rechthoekig, vierkant

-bodem; op kruis, op ring, met stokken voor het vierhoekige

-dichtheid: vol of à jour

-boord: gerold, vlecht, afgelegd, ander systeem

-materiaal: brut, buf of wit, al dan niet met inbreng van ander materiaal zoals stro, pietriet, linnen, touw, enz;

-gebruik: eiermand, linnenmand, wasmand, boterkorf, vismand , fuik...

Het zwavelen

van de gemaakte manden gebeurt om ondermeer het witte werk te bleken en om schimmelvorming bij het stapelen te voorkomen

De vers gemaakte manden bespuit men goed met water. Ze moeten druipnat zijn. Daarna plaatst men ze in een afgesloten ruimte. In deze ruimte verbrandt men dan een tas zwavel (geel poeder) Zwavelzuur dringt in de manden, bleekt ze en belet nadien de schimmelvorming. Men hoeft aldus niet meer zoveel aandacht te besteden aan de drogende stapel. Het zwavelkot dient zoveel mogelijk metaalvrij te zijn. Metalen worden enorm aangetast door zwavelzuur. Als er vocht druipt van metalen delen op de manden dan geeft dit blauwzwarte verkleuringen, wat op witwerk verschrikkelijk lelijk is. Manden met nagels of metalen delen worden best niet gezwaveld

Het gereedschap

-plank of soort van tafeltje, zeer laag, schuin afhellend, waarop het werk wordt vastgezet.

-priem, rechte, krommen of holle om het werk vast te zetten, om te ruimen

-gewichten om het werk te verzwaren; geeft stabiliteit

-klopijzers rechte en kromme om het vlechtwerk aan te kloppen of om traceringen op hun plaats te kloppen.

-messen, sikkel- en lancetvormige om wissen aan te scherpen, overlangs uit te snijden, te klieven en uit te kuisen.

-snoeischaar om wissen over te knippen en manden uit te kuisen

-veegmes om manden uit te kuisen.

-kliefhoutjes om wissen in drieën of vieren te klieven

-schaafje, al dan niet verstelbaar, om het merg te verwijderen en om gekloven wissen op dikte te trekken.

-breedte schaafje, al dan niet verstelbaar, om schenen op gelijke breedte te trekken.

-vormmateriaal

bodemmallen voor het maken van bodemringen

vormmallen uit één stuk voor open vallend werk; demonteerbaar voor versmallend werk

-spanringen ronde en ovale

-kruisen om bij hoekig werk de hoekstaanders op hun plaats te houden.

-rotule verstelbaar soort draaipoot om mallenwerk op te maken.

-schenenstel om materiaal van dikte en breedte te maken.

-trekbank om met snij- of haalmes latten en stokken aan te scherpen of bij te werken.

Geschiedenis

Dat vlechtwerk zeer oud is staat buiten twijfel. Door de vergankelijkheid van het materiaal is er zeer weinig van terug gevonden. Een mand van 100 jaar oud, is al heel respectabel. Toch zijn er enkele archeologische vondsten van enige duizenden jaren oud bekend. onder andere een fuik die technisch zeer perfect is. Ook is er keramisch materiaal gevonden met afdrukken van vlechtwerk op. Dit staaft de hypothese dat de eerste gebakken potten met klei besmeerde manden zouden kunnen geweest zijn. Het vlechtwerk verbrandde natuurlijk bij het bakken maar liet zijn afdruk na op het aardewerk. De prehistorische mens vlocht de wanden van zijn woningen (bandkeramiekers)

Hoe meer men zich vast vestigde en aan landbouw ging doen, hoe meer bevattende voorwerpen men nodig had.

Primitief vlechtwerk heeft ook geen werktuigen nodig. Een vak met ingewikkelde werktuigen kan nooit oud zijn.

Taalkundig heeft het woord vlechten in een aantal talen dezelfde stam wat ook een teken van grote ouderdom is.

Medisch

Wilgenschors

Hippocrates schreef reeds een afkooksel (thee) van wilgenbast als pijnstiller voor.

Reeds in de prehistorie zou dit middel gekend zijn.

Inderdaad de bast van de wilg (salix) bevat salicylzuur Dit zuur, nu scheikundig vervaardigt, de ontdekking ervan had plaats eind 19 de eeuw, wordt gebruikt in de moderne farmacologie als werkend bestanddeel voor eenvoudige pijnstillers zoals: dispril, aspirine, aspro... Ook heeft het een werking op hart en bloedvaten.

In voedingsmiddelen werd het gebruikt als conserveermiddel.

Iconografie

Van Geertgen tot Sint Jan (15 de eeuw) tot Salvator Dali werden duizenden manden geschilderd. Ze opsommen zou een ellenlange lijst opleveren.

Bij al deze schilders zijn er vooral Joachim Beukelaer en Frans Snijders die erg opvallen om de exacte weergave, tot in de technische details toe van allerhande mandenwerk dat zij in hun jacht-, keuken- en markttaferelen afbeeldde. Hij moet kennis gehad hebben van de mandenvlechterij.

Literatuur

In het Nederlands is er naast "hobbyboeken", enkel wat geschreven in heemkundige tijdschriften en life-style bladen over dit onderwerp. Deze artikelen zijn dikwijls zeer onvolledig en verraden de gebrekkige kennis van de auteurs.
Ondertussen verscheen er van de Nederlandse vlechter Piet-Hein Spieringhs: "Van wilg naar mand".

"De Mandenmakerij" van Guido Vermeulen in "Bachten de Kupe", heemkundig tijdschrift, is vermeldens waard.

De voormalige Nederlandse stichting “Wilg en mand” gaf in eigen beheer een vertaling uit van een Franse leerboek; La Vannerie van R. Duchesne, alsook enige kleine werkjes, bulletins.

Over de wissenteelt bestaat er een gestincileerde uitgave vanuit het Stokkemse van Meester Klingeleers.

Op taalkundig vlak is de uitgave van het Studiecentrum van de Vlaamse Dialecten de moeite waard.

In het Frans en het Duits bestaan er wel technische handboeken. Dit heeft te maken met de vlechtersscholen die daar waren

Ook de musea van de Gaume en van het Waalse leven publiceerden enige artikels over dit onderwerp.(Franstalig)

Gevlochten Verleden van Jos Winkelmans behandelt vrij uitgebreid de mandenvlechterij in een brede context. Het bevat vele oude foto's uit Klein Brabant. Aanbevolen en te verkrijgen in de Zilverreiger te Weert.

 

Zie alfabetische  lijsten.

Stuur door
Zaterdag 5 mei 2007

Schillen

Wil je in het wit werken dan moeten de wissen geschild worden
Stuur door
Woensdag 2 mei 2007

De oogst

Grotere telers gebruiken allerhande oogstmachines.
Stuur door
Dinsdag 1 mei 2007

Oogst

Voor eigen gebruik zal dat meestal met snoeischaar of kapmes bebeuren.
Stuur door
Zondag 15 april 2007

Teelt

Vooraleer men kan vlechten moet er voor materiaal gezorgd worden. Aankopen is het gemakkelijkst. Maar men kan ook zelf telen.
Stuur door
Donderdag 12 april 2007

Handel

Sommigen kennen nog de leurders met tapijten en manden die met hun grote auto's volledig vol hangende met manden aan huis kwamen verkopen.
Voordien gebeurde dit te voet, met stootkar, met paard en kar of met de fiets.
De leurders waren lang niet altijd mandenvlechters.
Stuur door
Zondag 8 april 2007

Bodemmallen

Ovale en ronde ringen om bodems te maken worden ook op mallen gevormd. Zo zijn ze juister van vorm en van de zelfde maat.
Men plooit rond de mal een dikke wis. Op de alzo bekomen ring of ovaal worden daarna staken opgebonden en wordt de bodem volgevlochten.
Stuur door
Zaterdag 7 april 2007

Mallen samengesteld

Als een mand naar boven toe vernauwd, dan kan de mal natuurlijk niet uit één stuk vervaardigd worden. Ze zou, als er rond gevlochten is, niet meer uit de mand gehaald kunnen worden.
Vandaar dat ze uit meerdere stukken, drie of vijf gemaakt wordt. Deze kunnen met schroeven of zwaluwstaarten samengehouden worden.
Als de mand af is kunnen de delen er één voor één uitgehaald worden.
Stuur door
Zaterdag 7 april 2007

Mallen

Kunnen gemaakt zijn uit één stuk. Dit kan alleen maar voor openvallende manden.
Stuur door
Zaterdag 7 april 2007

Mallen

In streken met professionele mandenmakers vondt je meestal ook wel een houtbewerker die die zich toelegde op produkten voor de vlechterij; zoals onderstellen voor wiegen, wieltjes voor speelgoedpoppenwagentjes, houten bodems, maar ook mallen.
Deze laatse werden gemaakt in series van vijf zes stuks van klein naar groot.
Stuur door
Vrijdag 6 april 2007

Mallen

In de mandenvlechterij werden vroeger veel mallen gebruikt bij kleinere mandjes die mooi moesten ogen of die een vorm hadden die moeilijk uit de hand te maken was.
Het was werk dat heel dikwijls door vrouwen werd gedaan. 
In de neergang van de mandenmakerij, na de tweede wereldoorlog, werden de meeste mallen opgestookt. Er resten er niet zo veel meer van.
De mallenmaker was een aparte toeleveringsstiel. De vlechter maakte ze meestal niet zelf. Wel deed hij er aanpassingen aan.
Stuur door
Zaterdag 17 maart 2007

Hengel

Een hengel bestaat uit een dikke onderhengel die omwikkeld en vastgezet wordt. Hiervoor zijn weer verschillende mogelijkheden met al dan niet getorste wissen.
Stuur door
Dinsdag 13 maart 2007

Oren

Om het dragen van de mand te vergemakkelijken worden er een hengel of oren aangezet.

Oren worden van één of twee getorste wissen gemaakt.
Stuur door
Zaterdag 10 maart 2007

Voetje

Als de boord af is draait men de mand ondersteboven en steekt naast de staken van de wand, nieuwe staken in. Men gebruikt hiervoor dikwijls de afknipsels van de boord.
Dan legt men een kim en maakt men een eenvoudige boord. De uitstekende staakresten worden afgeknipt.
Stuur door

Meer van mandenvlechten basketweaving

↑ Terug naar de berichten