Over filosofie en fotografie Afwisselende teksten over filosofie en fotografie en teksten met een knipoog.
01-10-2008
Waarden en Normen of Voor-Waarden en Conformen?? (2)
Over Dareios, een Persische grootvorst en staatshervormer, bericht Herodotus het volgende : Dareios vroeg aan de Kallatiërs, een volk uit India , hoeveel geld het hun waard was om hun dode ouders te verbranden. Zij reageerden vol afschuw op deze vraag. Zij vonden het dood-gewoon hun dode ouders op te eten. De Grieken gruwden daarentegen weer op hun beurt van deze gewoonte , omdat zij gewoon waren hun dode ouders te verbranden. Met dit voorbeeld ( en er zijn er nog vele andere te noemen) is duidelijk dat verschillende culturen er verschillende gewoontes op na houden en daaraan hun normenwerelden conformeren die onderling grote verschillen vertonen. De Leidsche rechts- filosoof Kinneging (1962) meent echter, dat achter die diversiteit van normen universele morele richtlijnen(waarden) voor het menselijke bestaan schuil gaan onafhankelijk van tijd en plaats. Bij het hierboven omschreven voorbeeld is dan de norm weliswaar tegengesteld maar de achterliggende waarde dezelfde nl.: eerbied hebben voor je ouders.!!
Dit overdenkende komt dan bij mij weer een mentale uilenbal ( of is het uilebal, dat leer ik maar nooit) naar boven en wel "Hoe zit dat dan met bijv. de vrouwenbesnijdenis?? Welke waarde zit er dan achter , of liever gezegd , onder deze afschuwelijke mensonterende culturele norm: Rechtvaardigheid, eerlijkheid, respect, eerbied , medemenselijkheid ?? U mag het zeggen.?!? Eerlijk gezegd word ik er misselijk van , vandaar die bal.
Zo, tijdens de vakantie heel wat gelezen, maar geen filosofie. Maar ondanks het feit , dat je o.a. de vakantie kunt gebruiken om je hoofd eens lekker leeg te maken, moet ik bekennen , dat mij dat maar moeilijk lukt. Hoe doen mensen dat toch. Mediteren?? Het lukt mij niet, misschien ook wel omdat ik het niet wil. In zo'n kleermakerszit met je ogen dicht, ik moet er niet aan denken. En , hoeps , daar ga ik al , ik moet er wel aan denken. Mijn kop zit , denk ik , niet alleen vol met gaten maar ook met allerlei gedachten-spagaten. Je maag leeg maken ,ok, daar kan ik me in vinden. Je strot met een vinger naar binnen en het vomeren kan beginnen. Maar met mediteren je brein vomeren, ik geloof niet dat ik dat ooit zal leren. Wel heb ik een poging tijdens mijn vakantie in die richting gedaan. Ver weg van mijn eigen-wijsgerige omgeving ( je practica-gnosis, zoals Merleau Ponty dat noemt) blijven de zwaar op mijn brein liggende brokken toch maar komen. Om het wat smakelijker te houden,noem ik ze liever mentale uilenballen. De eerste bal (zie opschrift ) ligt al voor het oprapen. Als u er toch geen trek in hebt, gewoon laten liggen.
Wanneer u erop gaat letten worden wij op elk gebied van ons ingewikkeld bestaan omgeven door "kwalitatieve sprongen" Wij kennen daarvoor vele volksuitdrukkingen, die dit phenomeen kort en krachtig weergeven zoals : De tijd heelt alle wonden Komt tijd komt raad Het hebben van de zaak is het einde van 't vermaak Een verleende gunst wordt na enige tijd een recht hebben op die gunst. Het buitengewone wordt op den duur heel doodgewoon. etc, etc.
Het zal u niet veel moeite kosten hier nog vele aan toe te voegen.
Er is echter één gebied waar dit mechanisme een bizondere plaats krijgt toebedeeld en wel de godsdienst met alle daarmee verwant zijnde (bij)verschijnselen. Daar is veel heibel en "geduvel' bij ontstaan en wel op het moment ,waarop we van het kwantitatieve veelgodendom (polytheïsme) overgesprongen zijn naar het kwalitative eengoden (ver)dom (monotheïsme). Hier dus een springen in omgekeerde richting nl. van veel naar een. In de antieke culturen en ook ver daarvoor zoals o.a bij Grieken, Romeinen, Egyptenaren had bijna iedereen zijn eigen goden en godinnen , die door de bevolking als even waar werden beschouwd en door de magistraat als even nuttig. Godsdienstoorlogen waren hier dan ook onbekend. Het gedonder begon pas echt toen het monotheïsme zich liet gelden bij bijv het Christendom, Islam en Boedhisme. Omdat wij allemaal , zoals de theoloog Kuitert zegt , aan een ongeneeslijke ziekte lijden :HET GELOOF, zoeken we daarvoor in onze (wan)hoop naar een therapie die geloofs-leven-verlengend is. De voortschrijdende wetenschap heeft van de antieke goden nl. BIJ- goden gemaakt. Deze op de natuur zetelende onoverzichtelijk goden (water, zon , lucht en aarde) werden onttroond en vervangen door één "overzichtelijke" god met bijsluiters en al zoals Bijbel, Koran en zo meer. Geen gesol en gedol meer met idolen. De overvloed van weleer veranderde in een dunne spoeling van één heer, die door het infuus van de cultuur , waarin je grootgroeide , werd toegediend. Pausen , Imams en Dominees en ander "goede" herders-zorgden als artsen voor de verdoving en hielden daarmee de schare op de been. Maar bij het voortschrijden der tijden en wetenschappelijke inzichten verschenen de sceptici, agnosten en atheïsten op het toneel, die dit vredige wereldbeeld verstoorden. Als bijzondere scherpslijpende geesten onderwierpen ze het infuus aan een ingrijpende analyse en conststeerden dat het een nepmedicijn was (een placebo) en dat uitspraken over een opperwezen onwaar zijn en het geloof daarin onzinnig was. De "verlichte" geesten brachten al hun scherpslijpende ratio's in stelling tegen de in hun ogen kwakzalvende en zemelende heelmeesters/ressen in. Het werd een dolle boel met een hoog welles/nietes gehalte. Een gevecht van het rationele kennen tegen het intuïtieve zekere weten, waarbij al snel in het vreselijke tot bloedens toe gestreden werd/wordt om het wel - of niet bestaan van een God, Alah , Boedda enzomeer. Een hopeloos gevecht omdat het nooit tot een eindbeslissing komt . Het is een soort tennissen zonder net of voetballen op een veld zonder doelen , hoogspringen in het duister. Ik ga hier niet verder in op de vraag of er nu wel of niet niet een opperwezen bestaat. Daarover heb ik in enkele voorgaande blogs al uitvoerig gesproken. Wij zijn tot nu toe de enige wezens( dieren kunnen dat niet ) die deze zijnsvraag kunnen stellen . Elk antwoord hierop is tegelijk waar en onwaar en valt daarmee buiten ons denkvermogen. En daarmee wordt die zinvolle vraag onmiddellijk weer een zinloze en dat grijpt diep in op ons eigen bestaan. Op dit vlak leidt elk overtuigen tot aftuigen. Kunst en muziek symbolen en rituelen ( en dan bedoel ik niet de radio actieve afval ) kunnen , als je geluk hebt iets van dat ondenkbare en onzegbare tonen. Hier is zwijgen pas echt goud. En daarmee moeten we het maar doen!
Zo , nu eerst op zomerreces en D? V tot september.
" Overdaad schaadt!!!! " Prachtig hoe kort en krachtig deze volksuitspraak een geheel gebied , bezaaid met mijnen in het maatschappelijk bestel blootlegt. De technologie biedt op dit moment een weergaloze overvloed aan mogelijkheden , die als een tsunami ons leven overspoelt , waardoor we van onze vaste ankerpunten uit het verleden dreigen los gerukt te worden en op drift raken. Om te beginnen nemen wij bijv. de media-kermis. De informatie golven slaan hoog om ons heen en vullen onze oren met water waardoor we alleen nog maar ruis vernemen . M.a.w. we stompen af door deze kwantitatieve springvloed en hebben de kwaliteit van de berichtgeving volledig uit ons "oor' verloren. De media weten helemaal niet hoe het aanbod van de talloze kanalen op een kwalitatieve wijze gevuld moet worden . Om de "verwaterde" gehoorgang nog enigszins massaal te masseren, zoeken ze het in taboe-moreel doorbrekende prikkels de kijk- luister- en leescijfers op kostendekkend niveau te houden. Gevolg : de invoerkanalen, aanvankelijk bestemd voor zinnig info -estetisch-leerzaam en ook ontspannend , ludiek materiaal , worden langzamerhand steeds meer met te ver door- en platgeslagen misselijkmakend fast-foodachtig "radio-actief afval" opgevuld. Met name de oversexte programmas met "pen en gatverbindingen" worden door de van testosteron opgezwollen gladgelikte praatjesmakende presentatoren aan de man (vrouw??) gebracht . Het spannende ont-dekken van de onverklaarbare mysterieuze daad is verworden tot een dekkende overspannen masculine stekker in het feminine apparaat.
De volgende keer maar weer verder. Maup ( de zedelijke of redelijke prediker* ??)
* doorhalen wat niet van toepassing is ! -.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-
Zoals gezegd speelt de tijd een belangrijke rol . En omdat het leven met al zijn verschijnselen aan tijd gebonden is , is het daarom niet verwonderlijk dat het kwalitatieve springen zich op vele , zo niet op alle levensgebieden voorkomt. De vele gezegden en uitdrukkingen in onze taal zijn daarvan een voorbeeld. Ik laat er hiervan enkele de revue passeren.
Oefening baart kunst. Momenteel speel ik bijna elke dag de moeilijke zgn. "zwarte toetsen étude " vanChopin. Een lastige piano studie , die op de zwarte toetsen van de piano moet worden gespeeld. De grote lijnen zitten al aardig in de vingers, maar let op, er komen een aantal passages in voor , die tegen mijn natuurlijke motoriek ingaan. Deze bezorgen mij niet alleen hoofdbrekens maar in nog heviger mate veel vingerbrekens. Die moet ik elke keer en vaak met tegenzin , heel langzaam herhalen en nog eens herhalen , vervolgens de snelheid opvoeren totdat er een moment komt ,dat de kwalitative sprong plaats vindt. Gemeten naar de muzikale en motorische aanleg zal de oefenfase korter of langer zijn . In het ergste geval komt hij nooit en dat is dan het kritieke moment dat om frusterende reden met het spelen gestopt wordt. Het grote probleem voor iedere pianoleraar(es) en niet te vergeten : de ouders. Ook voor mij zal het nog vele blogjes verder zijn, voordat ik hem onder de "vingers" heb. Ik houd u op de hoogte. Nu maar eerst weer "even" oefenen.
De volgende keer nemen we dan een voorbeeld uit het sociale vlak.
Van oorsprong leunt deze kwalificatie op een natuurkundig proces , waaraan de naam aggregatietoestand is gegeven. Hiermede worden de drie toestanden van materie bedoeld die al naar gelang de druk erop toe-of afneemt zich heen en weer bewegen tussen vast naar vloeibaar gas naar vloeibaar en omgekeerd.
Zo ook het versnellen van de rotatie van een elektron zal leiden tot een drastische verandering in de eigenschappen van dat elektron. Het is dus niet alleen de druk, maar ook de snelheid , die een rol kan spelen en daarmee ook de tijd .( Zie hierna het voorbeeld van de ingesluimerde non )
Kortom een stof kan door inwerking van druk veranderen in vaste-, vloeibare-, of gasvorm. Door verdere wetenschappelijke ontwikkelingen zijn daar de laatste tijd nog plasma en de zgn Einstein- condensaat bijgekomen. Het ijs onder de druk op de schaats door het gewicht van de schaatser wordt tot water waardoor de ongeoefende schaatser zo lekker onderuit kan gaan. Ook is het gas in uw kampeer- gasfles onder "barre" druk in vloeistof opgeslagen. Het interessante is nu dat dit verschijnsel zich tevens op maatschappelijk, persoonlijk, en psychologisch gebied voordoet . Hier is er dus ook sprake van, dat door de toeneming van de kwantiteit een verandering van de kwaliteit tot gevolg heeft. Dit verschijnsel duidt men dan aan met de kwalitatieve sprong . Ik mag dat met een voorbeeld duidelijk maken.
" De non viel onder de langdurige mis in slaap". Hiervoor zijn de mis , maar met name ook de tijd samen de oorzaak van het feit ,dat het met de mis mis gaat en deze zich gaat kwalificeren in een gelukzalig snorrend geronk van een non op non-activiteit . Bij Søren kierkegaard speelt zich dat af op het gebied van de religie, het is bij hem een ongeloof - lijke sprong naar de overgave van het geloof, waar ik later op terugkom. Bij Karl Marx gebeurt dat op maatschappelijk gebied . Hierbij, zo meent hij, dat een opstapeling van kwantitatieve veranderingen leidt tot een kwalitatieve verandering in de sociaal/economische verhoudingen. Het voorkomen van deze kwalitatieve sprong is dus zeer divers. Belangrijk is echter , dat daarbij de tijd ,zoals gezegd, ook altijd een wezenlijke rol speelt. Maar ook komt het omgekeerde voor . Echter wel in mindere mate, waarbij we dan zien dat het kwalitatieve kwantitatieve gevolgen heeft. De volgende keer zullen we één en ander duidelijk maken met overvloedige en concrete voorbeelden uit het leven gegrepen. Tot dan,
Waar dat woord etymologisch thuis hoort is nog niet helemaal duidelijk. De informatie loopt hierbij uiteen van het latijn , engels , frans naar het nederlandse "vrijbuiteren" Maar goed , laten we dat voor wat het is of niet is. Het is echter een techniek die op alle terreinen (on)bewust gebruikt wordt . Het komt er dan kort hierop neer, dat bij vergaderingen het debat wordt gerekt , zodat er een vermoeidheid toeslaat en dan de filibuster bij de afstemming van zijn voorstel z'n zin krijgt. De sluwe tactiek is gebaseerd op een rekken en strekken naar verrekken. In de buitenlandse en binnenlandse politiek zijn daar talrijke voorbeelden van te vinden ( o.a. Den Uyl schijnt daarin goed geweest te zijn. ) Maar deze vertragingstactiek is in de loop van de tijd niet beperkt gebleven tot vergaderingen en debatten, maar heeft zich ook verplaatst naar terreinen daarbuiten. We hebben er dan een ander woord voor gevonden: " Stroperigheid" , of wat deftiger " viscositeit" Het verschijnsel filibusteren is dan verwikkeld geraakt en verworden tot een proces , waar velen in het publieke domein tegen aan lopen en men dan niet meer precies weet wat er over je heen komt en een gevoel van onmacht, kwaadheid en tenslotte hopeloze vermoeidheid ontstaat, zodat je het tenslotte dan maar opgeeft of een advocaat in de arm neemt . Ook neemt men dan vaak zijn toevlucht tot de media zoals consumenten programma's van o.a."Radar", "In de Knip", "Kassa" en zo meer. Telefoneren met een reeks van doorkiesnummers, om tenslotte weer terug bij af te zijn zonder ook maar met één persoon contact te hebben gehad . Brieven schrijven zonder ooit antwoord te krijgen etc. etc Kafkaniaanse toestanden. U komt ze zeker tegen : de mensen die met zorgverlenende instellingen te maken hebben of ouders , die voor bijv. geestelijk gehandicapte zoon of dochter aangewezen zijn op financiële uitkeringen. En als u ze niet tegen komt , dan moet u de talrijke bovenvermelde consumentenprogramma's maar eens bekijken. Om razend en gek van te worden. Bureaucratie en ambtenaren- DOM alom. Goed , ik stop maar met de waarheids(be)vindingen reeks. Hopelijk hebt u wel begrepen dat de waarheid in't algemeen heel ver te zoeken is en heel vaak de leugen regeert.
Van de 3 dilemma's vind ik deze de meest duivelse. Hier loopt de spanning tussen geval en getal het hoogst op. Gedogen is een wereldwijd verspreide manier om met tegenstrijdige belangen en waarden om te gaan. Het phenomeen doet zich dan ook voor op verschillende terreinen van de samenleving. Euthanasie ,coffeeshops bordelen zijn o.a. dilemma's, waarbij het strak toepassen van mogelijk verbodsmaatregelen (wetten) meer problemen oproepen dan oplossen. Hier ligt een geweldig menselijk probleem aan ten grondslag , dat wordt veroorzaakt door de spanning tussen het universele belang (het getal) en het individuele belang( het geval). Die spanning is het duidelijkst te voelen bij de bovenvermelde gedoogzones. Wetten zijn hiervoor te algemeen(getallen) en walsen daardoor over de complexe individuen(gevallen) heen. Wetten zijn in principe voorschrijvend en per definitie niet beschrijvend. Om bestuurlijk aan deze worggreep te ontkomen hanteert men dan een gedoogbeleid , waar gevoelens van tegenstrijdigheden en hypocrisie de bekendste negatieve bijverschijnselen zijn. Een recent voorval rondom het stoppen van pasgeborenen met onherstelbare afwijkingen aan hersenen , ruggemerg en zenuw gestel , waardoor een ondraaglijk lijden en uitzichtsloos leven in 't verschiet liggen, maakt het onderhavige dilemma weer eens pijnlijk duidelijk . De geavanceerde medische techniek brengt ons in ethische ongekende complexe problemen. Wellicht is er met de definitie van ondraaglijk lijden medisch nog wel wat te melden. Of dat al niet moeilijk genoeg is wordt dit sociaal-emotioneel nog ingewikkelder bij het definiëren van het begrip uitzichtzichtsloos leven. Vorig jaar vond 15 keer(getal!) beëindiging van het leven van een pasgeboren zwaar gehandicapte zuigeling plaats . Het CDA was geschokt en er werd meteen een commissie ingesteld o.l.v. de Groningse professor Hubben. Via het parlementslid van het CDA , Henk Jan Ormel , werd in de tweede kamer gemeld, dat het "merkwaardig" was dat tot op heden geen enkele melding bij de commissie was binnengekomen , terwijl juist daarvoor de commissie in het leven was geroepen. Ik weet uiteraard niet of u enige tijd geleden de documentaire film hebt gezien , waarin op indrukwekkende wijze te zien was hoe integer , omzichtig en inzichtelijk door een team van ouders, verpleegkundigen ,neurologen en diverse specialisten met dit immense sociaal-emotionele probleemgeval procedureel werd omgegaan alvorens tot die verschrikkelijke beslissing te komen. Ja , en dan komt de politiek weer wetmatig (15) langs met allerlei bureaucratische rimram om , zoals dat hypocriet heet, e.e.a transparant te houden. Nu transparanter dan bovenvermelde film kan het niet. Het lijkt me dan prijzenswaardig ,deze nog eens aan de leden van de gewraakte commissie te tonen en daarna het zwijgen ertoe doen en de knop op gedogen te zetten. Want als er één domein is waarop gedogen van toepassing is dan is dit het wel. Want elk vorm van wet en juristerij leidt in dit geval tot rasernij en dat mogen we met z'n allen die gewetensvolle medici met hun teams beslist niet aandoen. Zij verdienen het hoogste respect en mogen beslist geen slachtoffer worden van schijnheilig politiekregel-effect.!!
De term werd voor het eerst gebruikt door Herbert Marcuse in de roerige midden zestiger jaren. Het is een techniek waarbij aan ideeën , die voor de heersende macht ongewenst zijn, juist een plaats wordt gegund om ze op die manier onschadelijk te maken. U hebt ongetwijfeld wel eens een vergadering bezocht waarbij voor een belangrijke beslissing uw adviserende stem werd gevraagd. U kon daar dan een advies geven waarna u van de commissie te horen kreeg , dat e.e.a zou worden meegenomen in de beslissingsprocedure. Pas later kwam u er langzaam achter dat u lekker over het bolletje was gestreken met valse streken en bij de (wijs)neus was genomen. Uw raad werd niet verzilverd in een daad. Wij hebben daar de wat meer dichter - bij -huis- term voor gekozen nl.: inspraak. Op een wat grotere schaal wordt deze tactiek ook o.a. toegepast in de verkiezingstijd/strijd . De politici betreden dan het politieke domein om uw gezicht te zien. Niets is hen daarbij teveel. Vanaf zeepkisten, in café´s, quizzen, dansvloeren en sportevenementen ogen zij u aan en leggen hun oren te luister. De democratieën verworden dan tot goed geënsceneerde mediaspektakels. Onze huidige regering deed daar nog een scheutje bovenop. Eenmaal gezeten stonden ze meteen weer op om gedurende 100 dagen het veld in te trekken om aan ons beloftes te verstrekken. Ons te doen geloven in hun beloven en u weet " belofte maakt schuld" Maar helaas, na 100 dagen weer terug in den Haag, ging het weer mis met het inlossen van de vraag . Het "beloofde" land veranderde daardoor in het "gekloofde" land. Een duivels dilemma met als resultaat: De onoverbrugbare kloof tussen ons geval en het politieke getal, tussen het publiek en de politiek of, zoals u wilt: tussen Volonté de Tous en Volonté Générale. In dit verband verwijs ik u ook graag naar de primaries( voorverkiezingen ) voor het presidentschap in de VS, die momenteel in volle gang zijn. Echt een geldversl(bl)indende Mega- Show . Veel plezier !!
U kent stellig de prachtige etsen van de kunstenaar Escher . Enkele zijn overbekend bijv.: Vliegende gansen de ene kant op en zwemmende vissen de andere kant . Ook is het plaatje van de oude vrouw in combinatie met een jong meisje overbekend.( Dit is niet van Escher). Je moet goed kijken, dan zie je nu eens het jonge meisje en even daarna de oude vrouw. Ons gezichtsvermogen schakelt tussen nu eens de oude vrouw en en dan weer de jonge dame. Je hebt daar geen controle over. Dit verschijnsel staat bekend in de psychologie onder de naam " Gestalt-Switch " (Figuurverspringing)
Het tekeningetje *, dat ik bij dit artikel heb gevoegd , zou ik naar analogie hier van "Gehalt-Switch" ( inhoudsverspringing) willen noemen . Het is namelijk een verspringing van Inhoud en wel een verspringing van getal naar geval. Het getal bestaat dan uit 6, 4 en 2 en en de combinatie hiervan uit een profiel van een gezicht dus een persoon of individu, het geval Aan de linkerkant van deze tekening bevinden we ons in het publieke domein ( PD )en kijken we tegen het gezicht aan. ( het geval ) Aan de rechterkant zijn we in de politieke arena van Den Haag. Dus de tweede kamer (Binnenhof).( B H ) Hier is het getal dominant. Maar let wel , binnen in onze representatieve democratie is hier een waaier aan politieke partijen te bespeuren, die waaiert van links over het midden naar rechts. De linkerkant van het spectrum (o.a. SP, Groen Links , PvdA ) opereert in grote lijnen op basis van het geval ( gezicht) . De rechterzijde ( o.a. CDA, VVD , CU )wordt gedomineerd door het getal. In het midden hebben we dan een mengeling van geval en getal (cocktail) , als je daar teveel van inneemt wordt je goed draakonterig. Omdat we een representatieve democratievorm hebben zijn we bij samenstellingen van kabinetten altijd op coalities aangewezen. Momenteel zijn we overgeleverd aan een coalitie waarin rechts CDA en CU t.o.v. links (PvdA) de toon zet. De cocktail heeft hier teveel scheuten getal en te weinig geval. Lettend op het gegeven dat gezichts -verlies gepaard gaat met getallen-winst en omgekeerd, kan het regeren beginnen. Met veel laveren , navigeren en manipuleren loodst men moeizaam het regeringsschip tussen Scylla en Charibdis( de tweede kamer ) door. Hiervoor heeft men een paar handige navigatie-trucs: -Repressieve tolerantie ( " join them to beat them") -gedogen -filibusteren.
Daarover zal dan mijn volgend verhaal gaan:
Eerst maar eens even een winterpauze nemen. Ik hoop dan in de derde week van januari 2008 weer in de lucht te zijn. Ik wens u allen prettige feestdagen toe en voeg daar de wens bij dat het beste van 2007 voor u het slechtste van 2008 mag worden. Het is daarbij heerlijk om bomen op te zetten over voornemens en idealen. Bedenk daarbij echter wel hoe moeilijk het is met deze bomen aan de cirkelzaag van de werkelijkheid te ontkomen.!!
Maup
*P.S.: Het lukte niet het tekeningetje direct bij dit artikel te voegen, vandaar dat het bij het "test" bericht staat.
"Zoveel hoofden, zoveel zinnen !" Om daar maar eens mee te beginnen.
Laat ik wel duidelijk zijn : Ik ben nog steeds zielsblij onder een volksregering ( = democratie) te leven . Het is de minst slechte van alle staatsvormen! Natuurlijk kleven daar problemen aan. Het moeilijkste probleem schuilt in het woord volk. Daar heb ik het de vorige keer al over gehad. Want met al die hoofden en al die zinnen kun je in de democratie niet veel beginnen. Om daaraan sturing te geven hebben we een truc bedacht: nl: "volksverlakkerij". Dat heeft door de de tijd heen een negatieve ondertoon gekregen, maar heeft dat niet altijd gehad.( hoewel: zie Plato hierna!) . J.J Rousseau ( 1712 - 1778) signaleerde reeds de grote spanning tussen de zgn Volonté de tous ( = zoveel hoofden ....) en Volonté générale ( = algemene wil dus: van het volk). Om al die individuele neuzen van die zinnige hoofden één kant op te krijgen is een draai nodig die halsbrekend is. Die draai nl. is een verdraaiing naar niets, want volk is een woord waar niets onder zit. De truc zit'm nu daarin dat we van kwaliteiten ( = zinnige hoofden) één kwantiteit maken als nood -vulling voor het lege volksbegrip. Welnu, dat is een noodvulling van een beperkte houdbaarheidsdatum gebleken en daarmee hebben we het gedonder in de glazen. Ieder individueel geval wordt gereduceerd tot een getal. Want daarmee valt te rekenen volgens de wet van de grote getallen ( = meeste stemmen gelden). Vraag het maar aan die opiniepeilers, die verdienen er een dikke boterham aan. Dat leidt dan weer tot frustaties bij de kleine ge(v)tallen, die zich tekort gedaan voelen . Maar helaas , het kan niet anders, zodat o.a mijn flatscreen elke avond weer uitloopt op een gediskwalificeerde erogene scene. Zo word ik elke dag met radioactief afval bestrooid in de vorm van accoustische herrie in winkelcentra, supermarkten , ja , zelfs de plek , waar je op je gemak wilt zitten ( toiletten) zou je wensen, dat afval gelijk met je persoonlijke behoefte weg te kunnen spoelen. Let wel, Plato , waarschuwde al in de vierde eeuw voor Christus in de Politeia voor deze onoplosbaarheden. Zo kun je daarin zijn vlijmscherpe kritiek lezen over de democratie , die hij daar "theatrocratie" noemt. De politicus , die het beste toneel speelt krijgt het meeste applaus. Met de hijgende adem in z'n nek van het grote getal dat alleen op korte termijn met fast-food ( eten, drank, seks en vermaak) bediend wil worden komt hij daardoor niet tot verstandige besluitvorming op het gevaar af dat hij dan wordt weggestemd en vervangen. Zo leidt dan de democratie tot tomeloze consumptiedrift en behoeftebevrediging. We moeten dus daarbij zeer op onze hoede zijn voor die aanstormende machthebbers die handig en populariserend op die onderbuikgevoelens inspelen van die grote getallen en maar wat brallen zonder constructief mee te willen denken aan mogelijke oplossingen . Zo mijdt Geert Wilders elke discussie maar gebruikt hij de techniek van percussie ( toujours frapper). Telkens geeft hij dezelfde roffel op zijn trom hetgeen voor hem Koran op z'n mallemolen is. Ook Rita Verdonk gaat niet terug op haar honk wat wel gebruikelijk is. Daarmee houdt ze zich niet aan de de spelregels door bij een misslag en een verkeerd gelopen run dat wel te moeten doen
"Dit is dan de campus, iets verderop gaan we naar binnen om de mooie collegezalen te bekijken", aldus de taalfilosoof Gilbert Ryle ( 1900 - 1976 ) , die trots een collega/ vriend lector in zijn "universiteit " rondleidt. "En hier hebben we dan de research afdeling met de laboratoria, uitgerust met uitstekende moderne outillages.", zo vervolgt hij. " Het is ook nog interessant om even een blik te werpen in de administratieve afdeling met de kantoren , computerzalen en drukkerijen. " En zo gaat de zichttocht nog even door. Na deze imponerende, roesrijke visuele cocktail, zo denkt Ryle , zal mijn vriend wel vervuld van verbazing en bewondering hier niets meer aan toe te voegen hebben. Helaas, hoe anders , want zijn spitsgeestige vriend stelt hem dan de verpleterende slot vraag: " MAAR WAAR IS NU DE UNIVERSITEIT ?!?!"
Het moge wellicht duidelijk zijn dat Gilbert Ryle ons dit verhaal zelf vertelt om zijn categorieën- theorie te verklaren. Wij maken nl. door en met onze gemankeerde taal steeds weer deze categoriefout bij begrippen die een groter domein bestrijken dan dat deze door onze taal te "behappen" is tot hapklare brokken , en daarmee pas echt brokken maken. Ons "taal-oog" is nl. groter dan onze "taal-maag" Dit probleem wordt kort en bondig tot uitdrukking gebracht in de alom bekende notie " Het geheel is (veel) meer dan de som der delen." Om dit hopelijk nog wat concreter te maken geef ik hier een voorbeeld uit de fotografie. Van bovenvermelde universiteit kan ik geen foto maken , zoals me dat evenmin lukt voor de universele apartheid , mensheid , waarheid , volk .Het verraderlijke van de taal is nu dat wij van deze "mass-words"(Quine) wel onware " pass-words" maken. En daar gaan we mee op de loop , of beter gezegd: gaan zij met ons op de loop. We zullen de volgende keer aan de hand van het "mass-word" volkdat met een actueel voorbeeld verduidelijken.
Daar ligt ze dan, de " waarheid als een koe". Uitgedroogd en slechts vel over been. We rekken haar leven met onze sluw bedachte schijn-waarheden tot het moment ,waarop het stervende dier zal verrekken. We prijzen ons gelukkig , dat dit rekken en strekken ons nog steeds gelukt. Het ontbreekt ons in het westelijke deel van de aardkloot daarbij niet aan kennis- en daarmee aan machtsmiddelen. Want kennis is hier macht. We zijn eraan verslaafd . Met onze excuus- wijsheden liggen we met ons (ge)weten in een geriefelijke bad en sussen ons in een weelderige slaap. We dromen ons daarbij telkens weer weg van de barre werkelijkheid . Telkens sluiten we de luiken om de barre ,reeële buitenwereld te ontduiken., die zich via oorlog , honger , ellende en uitgehongerde onschuldige kinderen d.m.v. de geluids- en beeldmedia zo ongenadig aan ons vertoont. In het gunstigste geval flappen we bij een actie wat lappen tegen het ergste bloeden en om ons voor gewetenswroeging te behoeden Circa 6 jaar geleden is de Apartheid in Afrika afgeschaft. Het was DAAR, zo vonden we, terecht een grove misdaad tegen de menselijkheid. Nu dan zijn we in een geglobaliseerde wereld verzeild geraakt , die zich structureel kenmerkt door een UNIVERSELE apartheid waarin hooguit een derde deel van de MENSHEID baadt in een ongekende weelde in een comfortabel kapitalistisch mooi overdekt binnenbad , terwijl het andere tweederde deel in een ontstellende armoede in een door een ongenaakbare zonnehitte leegverdampt buitenbad rondsabbelt. Een grove misdaad tegen de menselijkheid. Hoe dat maar kan gebeuren en BLIJFT gebeuren?? In mijn poging tot waarheidsvinding te komem spelen de hierboven vetgedrukte woorden een sleutelrol Daar gaat het de volgende keer dan over . Tot dan . Maup Foto's: homepage: http://home.planet.nl/~smi03002/
Stel: U bent helemaal alleen op de wereld Van iedereen en godverlaten. Zorgen alom : hoe bescherm ik me tegen kou , honger regen en wind, kortom hoe overleef ik?? Geen tijd om hoogverheven gedachten te ontwikkelen. Eerst eten en dan de moraal, dat is in deze situatie normaal. Handelingen en geen bespiegelingen. Je moet op jacht, je moet je kleden, het vergt een tweeledige instelling op de natuur. Het is een situatie met en tegen de natuur. Enerzijds de vruchten ervan plukken en anderzijds uitrukken tegen haar nukken. Daar kom je vanzelf via gissen en missen wel achter, het wordt vanzelf waar , daar hoef je niets aan te doen. Geen gezeur hierover, het is een waarheid als en koe.
We gaan er nu eens lekker niet ingewikkeld over doen hoe u op deze wereld gekomen bent en hoe er daarna steeds meer mensen bijgekomen zijn. Die banen langs evolutionisme en creationisme zijn zo langzamerhand wel platgetreden en sleets geworden.
De hieboven geschetste situatie dwongen de eerste mens(en) tot een dynamische levenswijze . Zij moesten het overleven met hun blote handen bevechten. Één grote "Struggle for Life" Daartoe trokken ze steeds van de ene plaats naar de andere om weer nieuwe vruchten te kunnen plukken . Het waren nomaden puur sang om die harde waarheid als een koe steeds weer het verweerde en doorgroefde hoofd te kunnen bieden. Door de uitvinding van de eggen en de ploegen kwam er verlichting in het harde zwoegen. Hetzelfde stuk land kon nu verschillende keren worden geplukt. Er vond een overgang plaats van het dynamische komen en gaan naar een agrarisch statisch bestaan . En dan begint het gedonder . Door het steeds verder ontwikkelen van de " tools" wordt het een leven vol "fools". Piket paaltjes rond om je eigen plekken en de ander kan verrekken. Met het steeds meer verfijnen van de hulpgereedschappen komt er ook meer tijd vrij , die men o.a kan schenken aan het "hoogverheven" denken. De paaltjes worden grensen waarbinnen men zich steeds meer ,dankzij vernuftig denken ,kan veroorloven en wensen . Er ontwikkelt zich een wedloop aan slimmigheden volgens het recept " Kennis is Macht" Treinen, vliegtuigen, stoomboten , auto's , stoomketels , het zijn de gimmicks van de grote industriële Revolutie , die zich aan het eind van de 19de en het begin van de 20ste eeuw voltrok. Door eigen merken en kwalteiten groepsgewijze te accentueren vertekenden zich de aanvankelijke vage lijnen tot duidelijk gemarkeerde aaneen gesloten grensen. De commerciële wedloop van elkaar overschreeuwen , snoeven en aftroeven is dan begonnen. Hierop volgde de electronische revolutie, die grensoverschreiend en grensoverschrijdend is. Globalisering alom. De koe van de waarheid wordt daarbij allengs uitgemolken en komt langzaam maar zeker droog te staan en gaat een roemloze dood tegemoet. . Het plukken is verworden tot het rukken aan stukken. Maar geen nood, want we zijn zo sluw en slim om haar waarheid te vervangen door onze eigen uitgevogelde "waarheden ". Sluw en geraffineerd weven wij ze tot een schijnheilige lijkwade , klaar om deze met vermeende devotie het dadelijk geknookte koeienkadaver voor ons beter (ge)-weten te verbergen.
Vanmorgen gevallen in de badcel . Gevolg : een mooi diepblauwe plek op mijn hoofd. Op de ongeruste vraag van mijn vrouw, hoe dat kwam antwoordde ik : " Uitgegleden!"( het bekende leugentje om bestwil!) In werkelijkheid wist ik het zelf ook niet. Was het even een flauwte geweest???? . Ik lag plotseling op de grond , en dat was dat. Om de lezer gerust te stellen : het is even verzonnen om het te hebben over waarheidsvinding. Voor mij zelf was de voorlopige waarheid , dat ik gevallen ben zonder de oorzaak ervan te weten. Voor mijn vrouw, die mij geloofde, was het een domme onhandigheid. Om voor dit geval achter het echte verhaal te komen , de waarheid dus, moet je naar de dokter. Als die er niet achter komt , naar de neuroloog Dat lukt hopelijk dan dankzij de geavanceerde meettechnieken waarover de medische wetenschap hedentendage beschikt. Heb je pech, dan ben je voor het medisch dossier uitbehandeld tot de dood ons scheidt. Maar gelukkig geldt dit voor mijn specifieke geval en weer niet voor een ander, want" deze" waarheid is nooit te generaliseren. Dus voor uw geval is er nog "hoop" natuurlijk, of niet soms??
In de rechtszaal wordt wat afgezworen: "De waarheid , en niets anders dan de gehele waarheid!" We houden daarvoor onze vingers omhoog, of nog erger " stekenonze hand ervoor in het vuur " Het is mijn eed en de scherp(e) rechter moet maar uitvinden of het geen meineed is. Bij sluweriken ( en dat zijn cri- minelen vaak ) kost dat vele dossiers lang en bergen geld.( bijv: geval Holleeder) En dan is het nog maar afwachten en "hopen", want, nogmaals waarheid is voor dit soort gevallen nooit te generaliseren. Het geweten laat zich voor een ander heel moeilijk up-daten.
De VOLLE, ECHTE WAARHEID hangt ergens hoog in de lucht en we komen er nooit echt bij.!!!!!! Hoe dichter men haar nadert , des te meer verdwijnt de waarheid uit het zicht .
O.K., deze "kreet" doet het goed voor de hierboven beschreven gevallen,want wanneer het over peroonlijke gevallen gaat geldt zo'n "kreet" wel . Er staat dan ook "volle" waarheden, omdat het begrip "waarheid" eigenlijk niet onder één hoedje te vangen is. Daar kun je nooit met je pet bij. Waarheidsvinding loopt bij dit soort bovenvermelde gevallen meestal op waarheidsverblinding uit . Met weinig moeite kunt u er zelf nog wel een paar bedenken.o.a. de moord op Kennedy, de Deventermoord op de weduwe Wittenberg door Ernest Louwes en zo meer ..... Maar gelukkig , nou ja : of dat wel zo gelukmakend is, zijn er ook aspecten aan dat volle begrip waarheid, die zo duidelijk en evident zijn, dat je daar met geen mogelijkheid omheen kunt . Het is dat soort waarheidsbevinding waarvoor we in onze volkstaal de veelzeggende uitdrukking hebben : "Een waarheid als een koe!" De volgende keer hoop ik hiervan een paar verpletterende voorbeelden te geven . Dat zweer ik u!! tot dan Maup .-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-
Hoe zei Wittgenstein het ook alweer: Oh ja: " elke keer als ik een filosofisch boek lees, verbetert dat mijn gedachten niet, het maakt ze juist slechter". Welnu, als dat op één boek van toepassing is dan is het wel het recente boek van onze "op en top- succes beluste filosoof " Bas Haring: De titel luidt" Voor een echt succesvol leven". Zondag j.l ( 9 september) was hij bij Wim Brands op bezoek in het prachtige programma " Boeken" . Mensen. mensen , wat een onbegrijpelijk gekaak: over eendjes in zijn achtertuinvijver, waarvan het vrouwtje opeens vermagerde omdat ze aan het broeden was. Zijn conclusie: het individuele ongemak was goed voor het voortbestaan van de soort. Zo ook had hij een dergelijk verhaal over vioolkrabbbetjes, en slachtkippetjes. Conclusie van Bas, dat die diertjes aan een natuurlijk mechanisme vast zaten. Hij legde meteen de link naar de mens die deze natuurwet kon doorbreken met zijn cultuur, of iets dergelijks. Een analogie , die filosofisch gezien nogal hachlijk is. Ik snapte er geen hout van, wat een warboel .Wij zouden ons laten beïnvloeden door de ideeën van anderen, maar ja, bedoelde hij daarmee de door Richard Dawkins' reeds bedachte en omstreden theorie over memen mee.??? Oude koek , naar mijn idee. Hij keert zich dan ook in zijn ( door mij gelukkig nog niet aangeschafte boek) tegen het gegeven waarom mensen zo'n drive hebben naar de top. Doe dat vooral niet , want het valt tegen als je daar bent. Zo iets als " het hebben van de zaak is het einde van het vermaak", een overbekende uitspraak dus: weer een open deur. Trouwens , waar haalt Bas dan dit kronkelidee vandaan dat dit goed is "Voor een echtsuccesvol leven" ?? Dus gewoon , zo adviseert hij, je niet laten opjutten maar nu eens ontspannen op je achterste blijven zitten en genieten van het zachte leven door nu eens lekker het minimale te doen ( dolce minimum) . Nu is "het minimale -doen" een behoorlijke zware activiteit. Lekker op "All inclusive"- reis gaan met de zon op je kont, de tap aan je mond en naaien in het rond.? Daar word je toch helemaal letterlijk en figuurlijk doodmoe en ladder- zat van. Ook hiervoor geldt dus weer : " Het hebben van de zaak is het einde van het vermaak!!! en zo draaide hij maar in deze mallemolen rond .Toen Brands hem voorzichtig vroeg,hoe hij zelf met zijn succes- gegeven omging, haalde Bas weer de zoveelste spagaat uit de ballerina-doos. Ja , daar zat hij zelf ook niet lekker mee. Dat flikte hij ook weer in het programma van Pauw en Witteman, want wil je echt succesvol leven dan moet je o.a. er wel voor zorgen dat je regelmatig met je koppie-koppie op de TV komt en je boek goed gepromoot wordt. Ik ben benieuwd hoeveel "spagettie" we nog door Bas geserveerd krijgen?? Of dat lekker te combineren is met Haring betwijfel ik. Ik krijg er tenminste geen water van in mijn mond . Maar ja, dat is een kwestie van smaak. Geef mij maar gewoon een lekkere nieuwe haring. Daar krijg ik geen kromme tenen van , maar is wel goed voor mijn bloeddruk. Het gerecht van Haring riekt mij teveel naar "reversed snobbery", ofwel omgekeerd snobisme. Ba(s)!!!! Ba(s) !!!! Hiermee is het voor mij weer duidelijk dat het schrijven van proefschriften geen garantie biedt voor het zijn van filosoof en al helemaal niet voor een professor met de leerstoel" Publiek begrip van Wetenschap"
En nu eerst maar even naar de Volendammer vistent op de hoek voor een lekker broodje haring . De vette kibbeling laat ik dan wel aan Bas over.
P.S: Om mijn oordeel niet geheel te baseren op deze uitzending ben ik toch naar mijn boekwinkel gegaan om het boek daar te lezen. Na lezing blijf ik bij mijn bovenvermelde oordeel.
De vakantie , na vele en nog eens vele bladzijden lezen, is bijna teneinde. Bladzijde na bladzijde zijn aan mijn ogen voorbij gegaan. Al lezend heb ik in etappes de denkwegen van verschillende filosofen afgelegd. Ben echter nooit tot bij een bestaande finish gekomen. Wel echter tot mijn eigen slotconclusie, dat al die prachtige taalacrobatiek van bijv. een Peter Sloterdijk, de cryptische woordenbrei van een Heidegger, de duizelingwekkende diepgangen van Levinas, Hegel, Kant en ga zo maar door, wel iets maar eigenlijk toch weer niet iets = niets opleveren. Tenslotte kwam ik weer bij mijn lievelingsfilosoof , de baanbrekende Ludwig Wittgenstein uit. Deze was van mening, dat je namelijk geen filosoof wordt door veel boeken te lezen, maar door je eigen hersenen aan het werk te zetten. Hij noteerde dan ook in 1947: Hoe weinig filosofen ik ook heb gelezen , ik heb zeker niet te weinig gelezen, eerder te veel. Dat merk ik elke keer weer als ik een filosofieboek lees: het verbetert mijn gedachten in het geheel niet, het maakt ze juist slechter!! Hij heeft dan ook maar echt 2 werelberoemde boeken geschreven, en de derde , zoals hij zelf zei, dat ik nooit heb geschreven, is de allerbelangrijkste. Letterlijk zei hij het zo: Mijn boek bestaat uit 2 delen, het deel dat ik geschreven heb en het deel dat ik niet geschreven heb. Het laatste deel is juist het belangrijkste. Zelf was hij trots op het feit, dat hij weinig filosofen had bestudeerd en beschouwde universitair geschoolde filosofen als academische - en dus als geen echte , authentieke filosofen. In 1939 werd hij wel tot professor in de filosofie benoemd aan de beroemde universiteit te Cambridge. Legde zelf echter opgelucht zijn professoraat in 1947 weer neer en trok zich zoveel mogelijk terug. Gedurende de oorlog werkte hij in het Guy's hospitaal en in een medisch laboratorium in Newcastle. Op 29 april 1951 stierf hij na een langdurig slopende ziekte (prostaatkanker). Een intrigerend en fantastisch mens en voor mij een topfilosoof!! Eindelijk, na vele jaren lezen, studeren, citeren en na-praten (lees: zgn "nadenken") eindelijk een filosoof helemaal naar mijn hart!!! Heerlijk geen scripties meer. Want dat is geformaliseerd weten , dat in een schaal van 1 tot 10 academisch wordt gemeten. Zelf denken echter , dat is zweten en de daarmee gepaard gaande druppels zijn goddank niet te meten!!! De kantjes en randjes van de "werkelijkheid " proberen ervan af te denken. Tot de volgende keer. Maup.
Let's think things better by... Prof. DR. Mr. H. Philips(e) (3).
Goed dan, de godsdienst heeft het moeilijk (zal het moeilijk krijgen ) tegenover de huidige stand van de wetenschap, zo ongeveer eindigde Philipse ,met alle respect, zijn serie colleges over " Wetenschap versusGodsdienst" Zo'n uitspraak irriteert mij wegens de arrogantie , die daaruit spreekt. Natuurlijk : wetenschap houdt zich bezig met weten en godsdienst helaas(gelukkig) met niet -weten. Je zou het "Leitmotief " evenzo vrolijk om kunnen keren tot "Godsdienst versus Wetenschap" . Maar hoe je het ook keert of wendt, je komt er niet uit. Woody Allen heeft het eens in een prachtige One-Liner in zijn " Mijn Filosofie" (1966) als volgt samengevat: " Kunnen we hetuniversum eigenlijk wel "kennen??".Mijn god, het is al moeilijk genoeg niet teverdwalen in Chinatown".
Herman Philipse m.n. in zijn " Atheïstisch Manifest " , en met hem vele anderen, beantwoordt niet aan het beeld , dat de Amerikaanse filosoof Wilfred Stalker Sellars(1912 - 1989 ) heeft wat de filosoof in onze tijd moet zijn n.l.: Hij moet een samendenker zijn van de 2 schijbare rivaliserende beelden van de mens als een vrije , rationele en autonome , op waarden gerichte persoon en de wereld als bestaande uit niet meer dan " atomen en leegte" Zo niet , dan raak je al gauw in Robert Musil'sklem, dat filosofen dwingelanden worden , die geen leger tot hun beschikking hebben en daarom de wereld trachten aan zich te onderwerpen door haar op te sluiten in een systeem.(einde citaat). Zij verwisselen dan " De doxa " (= mening ) met de " Epistème " ( is zekere kennis).
We moeten gelijk Faust , die in zijn hoog gewelfde gotische kamer zwetend op zijn krukje achter zijn schrijfbureau zit tot de bekende door de Meester Poët Goethe verwoorde slotconclusie komen:
Habe nun, ach! Philosophie, Juristerei und Medizin Und leider auch Theologie Durchaus studiert , mit heissem Bemühn. DA STEH' ICH NUN , ICH ARMER TOR! UND BIN SO KLUG ALS WIE ZUVOR.
Daarna gaan we eens bezien in hoeverre de huidige wetenschap voor steeds grotere vragen t.a.v. de godsienst wordt gesteld. Door de ongelooflijk geavanceerde techniek zullen de vragen steeds groter en groter worden en de antwoorden kleiner en kleiner tot niets.
Hartelijk dank voor uw belangstelling en tot na de vakantie.