17de Grand-Cru petanquetornooi - 20 juni 2026

Een man stapt op een bus met in elk van zijn broekzakken een petanquebal.
In de bus gaat hij zitten naast een mooie jongedame.

Ze kan het niet helpen om steeds naar de man zijn uitpuilende zakken te kijken.
Voor een paar minuten is het ongemakkelijk, ten slotte kan de man zich niet meer houden :
"Petanqueballen" zegt hij wijzend op zijn broekzakken en knikt geruststellend.

De jongedame lijkt een beetje geschokt, en kijkt voor zich.
Even later vraagt ze :
"En ... , doet het evenveel pijn als een tenniselleboog?".

Chantal en Thierry lopen samen in een winkelstraat voor een dagje shoppen.
Opeens ziet Thierry in de etalage van een sportwinkel een set mooie petanqueballen liggen.
“Vind je ze mooi?”, vraagt Chantal.
“Ja, heel mooi”, zegt Thierry.
“Vind je ze echt mooi?”, vraagt Chantal nogmaals.
“ Ja, ze zijn echt te gek”, antwoordt Thierry.
“Nou, weet je wat?”, zegt Chantal,
“dan komen we morgen toch gewoon nog eens kijken!”

Le Notre Père du joueur de pétanque

• Respecteer de spelregels en beslissingen van de verantwoordelijke(n).
• Wees mens en gedraag je als mens op het terrein.
• Let op uw taalgebruik en uitrusting.
• Wijs in uw team een ploegverantwoordelijke aan.
• Neem de nodige stilte in acht en maak geen onnodige bewegingen.
• Ga beleefd om met uw tegenstrevers.
• Heb waardering voor het spel van uw tegenstrevers.
• Uw tegenstrever van vandaag, is uw vriend van morgen.
• Wees correct en sportief op het terrein.
• Blijf geconcentreerd tijdens het spel.
• Toon een correcte houding en overleg rustig met elkaar.
• Benader elkaar positief want een wedstrijd wordt samen gewonnen of verloren.

• Petanque wordt altijd gespeeld door 2 teams :
  1 tegen 1 (tête à tête) met elk 3 boules,
  2 tegen 2 (doublette) met elk 3 boules en
  3 tegen 3 (triplette) met elk 2 boules.
  
  
• Spelers gebruiken stalen boules met een diameter tussen 70.5 en 80 mm. Het gewicht van de boules ligt tussen 650g en 800g.
  Het but (doelballetje) is van hout gemaakt en heeft een diameter van 30 mm.
  
  
• Door loting wordt bepaald welk team begint. De eerste speler kiest de plaats vanwaar gespeeld wordt en trekt een cirkel met ±50 cm diameter (of gebruikt een officiële werpcirkel van 50 cm binnendiameter). De werpcirkel moet zich op tenminste 1 meter van elke hindernis bevinden en op tenminste 1,50 meter van elke andere cirkel of but van een ander spel.
  Tijdens deze werpronde gooien alle spelers vanuit dezelfde cirkel, waarbij tijdens het (onderhands) werpen beide voeten op de grond moeten blijven.
• De eerste speler gooit nu het but. Het butje dient uitgegooid te worden op tenminste 6 meter en ten hoogste 10 meter van de werpcirkel.
  Het uitgeworpen but moet zich op tenminste 50 cm van de achterlijn van het terrein bevinden. Er zijn geen minima vereist ten opzichte van beide verlieslijnen aan de zijkanten van het terrein.
• Als door de eerste speler na één poging het but ongeldig is uitgeworpen, mag de tegenpartij het but op een geldige plaats neerleggen. Echter het team die er niet in was geslaagd het but reglementair uit te werpen, behoudt het recht om de eerste boule te spelen.
  Alsook indien men, na de eerste geworpen boule, de (onreglementaire) ligging van het but terecht betwist, wordt het but aan de tegenstander overhandigd. Echter als de tegenstrever eveneens een boule gespeeld heeft, wordt de ligging van het but definitief als geldig beschouwd en wordt geen protest meer aanvaard.
• Het team dat het butje werpt, werpt ook de eerste boule en probeert deze zo dicht mogelijk bij het but te plaatsen.
• Daarna is de tegenpartij aan de beurt om een boule dichter bij het but te krijgen. Het team waarvan de boule het dichtst bij het but ligt, heeft de leiding en ligt op punt.
  
  
• Het team dat de leiding niet heeft, probeert steeds een boule dichter bij het but te krijgen. Daarbij is het toegestaan het but of een boule van de tegenstander weg te spelen (schieten of tireren) om aldus zijn eigen positie te verbeteren.
• Alle gespeelde boules (ook deze geworpen buiten het afgebakend terrein) dienen op de grond te blijven liggen tot aan het einde van iedere werpronde.
• Bij betwisting meet een onpartijdig iemand. Bij gelijkheid dient het laatst gespeelde team terug eerst te spelen, daarna de tegenpartij enz. totdat er een duidelijke winnaar is.
  
  
• Een boule wordt ongeldig bij het volledig overschrijden van de grenslijn(en) (d.i. wanneer de boule zich, recht van boven gezien, voor 100% buiten het afgebakend terrein bevindt).
  Als het butje de grenslijn(en) overschrijdt en slechts één team heeft nog boules te spelen, dan krijgt dit team evenveel punten als het aantal nog te spelen boules.
  
  
• Heeft een team geen boules meer, dan maakt het andere team de werpronde af en probeert daarbij met de resterende boules nog meer punten te scoren.
  
  
• Iedere boule, aan het einde van een werpronde, die dichter tegen het butje ligt dan de best geplaatste boule van de tegenpartij levert een punt op. Het winnende team krijgt per werpronde dus altijd één of meer punten, de verliezende partij géén.
  
  
• Een speler van het team dat de vorige werpronde (mène) gewonnen heeft, begint de volgende werpronde met het uitwerpen van de but vanuit de plaats waar het but in de vorige mène lag (of bij onvoldoende ruimte of afgebakend terrein : vanuit een cirkel getrokken in het verlengde van de plaats waar het but in de vorige mène lag).
  
  
• Winnaar is het team dat als eerste 13 punten heeft behaald.

En waarom er afspraken en/of regels zijn ...

• de speelwijze en rol in het team (gewicht - diameter - #groeven),
• de grootte van de hand (diameter),
• de kracht van de arm (gewicht),
• de kleur of glans van het metaal (herkenbaarheid - zichtbaarheid).

• Butje : eventueel gekleurd voor een goede zichtbaarheid,
• Rolmaat : om de afstand tussen het but en de boules te meten,
• Magneet (aan touwtje) : om de boules zonder bukken op te rapen,
• Teller : voor het bijhouden van de stand,
• Doekje : om de boules eventueel te reinigen,
• Puntig voorwerp of petanque-ronde : om een cirkel op de grond af te bakenen,
• Gemakkelijke kledij : om vrij en ongehinderd te kunnen spelen,
• Een glaasje Pastis of Ricard : om in de juiste stemming te komen.

• Voetenstand :
  
  De voeten staan kort bij elkaar, waarbij voor rechtshandigen de rechtervoet in de werprichting wijst en voor linkshandigen de linkervoet. Bij gehurkt plaatsen, balanceren we op de 'ballen' van onze voeten.

• Beenhouding :
  
  Bij staand plaatsen is het belangrijk dat de benen iets gebogen blijven waardoor de beenspieren actief zijn eventueel ter ondersteuning van de worp. Bij gehurkt plaatsen rust het achterste op de hielen terwijl de romp vrijwel rechtop blijft. Het lichaam rust nu stabiel op het knie- en enkelgewricht.
  
  Het been aan de kant van de werparm wijst in de richting waarin gespeeld moet worden (de knie kan als richtingswijzer worden gezien)

• Romphouding :
  
  Bij zowel staand als gehurkt plaatsen dient de romp tijdens de worp nagenoeg rechtop te blijven. Evenwel tijdens het tireren is de romphouding iets meer gebogen.
  
  De armzwaai, eventueel ondersteund door de benen, moet voldoende mogelijkheden bieden voor een goede en harmonische uitvoering van deze techniek.

• Armzwaai van de werparm :
  
  Bij zowel staand als gehurkt plaatsen is de armbeweging het allerbelangrijkste waarbij men een onderscheid maakt tussen de achter- en de voorzwaai.
  
  De achterzwaai moet zo ruim mogelijk zijn waarbij we ter hoogte van de heup de hand een halve slag draaien en aan het eind de pols inschakelen om deze naar de binnenkant van de arm te buigen.
  
  Tijdens het uitvoeren van de voorzwaai passeert de duim in feite vlak langs het been en dicht bij de knie die in feite de werprichting aangeeft. Aan het eind van de voorzwaai (tot voorbij de horizontale lijn) verlaat de boule de hand via de vingertoppen waarbij de hand de boule nawijst (de handpalm is parallel aan de baan van de boule). Tijdens deze beweging kan men de andere arm of balansarm gebruiken voor het evenwicht. Het harmonisch voltooien van de worp in één vloeiende pendelbeweging is essentieel voor een goed resultaat.<
  
  

• Balvoering :
  
  De boule wordt al liggend in de handpalm circa voor de helft door de vingers omsloten.
  De boule moet losjes in de hand (niet knijpen) liggen. De duim treedt hierbij enkel begeleidend (en niet sturend) op, zonder druk uit te oefenen op de boule. De vingers zijn nagenoeg gesloten en/of enkele milimeters van elkaar.
  
  Alsook de stand van de werphand is zeer belangrijk.
  

  Voor een rechtshandige geldt :
  Hand neutraal	boule rolt recht vooruit
  Hand naar buiten gedraaid	linksom effect
  Hand naar binnen gedraaid	rechtsom effect.

• • Rollende boule

Bij het rollen raakt de boule binnen een afstand van 3 à 5 meter van de werpcirkel de grond, waarna de boule zo dicht mogelijk naar het butje rolt. Voor deze worp is het belangrijk dat de baan goed gelezen wordt daar er veel onregelmatigheden op het terrein kunnen voorkomen.

• • Lage lob of demi-porté

Bij een lage lob (of halfhoge bal) wordt de boule met een boog gegooid zodat deze halverwege de werpcirkel en het butje de grond raakt. Hoe hoger men de boule gooit, hoe korter de boule zal uitrollen. Het uitrollen wordt alsook bepaald door de bodemgesteldheid van het terrein en de mate van tegeneffect.

• • Hoge lob of porté-complête

Bij een hoge lob wordt de boule hoog in de lucht gegooid zodat de boule bijna verticaal naar beneden valt. De boule raakt de grond op minder dan 1 meter van het butje. Ook bij deze worp is de mate van tegeneffect (vooral bij harde ondergrond) belangrijk.

• • Slepend schieten (lang over de grond)

Deze worp is vooral geschikt bij zeer effen terreinen. Bij dit type worp wordt de boule zo hard mogelijk gespeeld, waarbij de boule zeker 3 à 4 meter voor het doel de grond raakt. Het nadeel van deze worp is dat deze tamelijk ongecontroleerd gebeurt doordat de boule alle onregelmatigheden van het terrein tegenkomt en aldus het resultaat zeker niet voorspelbaar is. Vaak kunnen meerdere boules tegelijk worden weggespeeld maar toch is het een destructieve techniek waarbij de kans dat boules tegen elkaar aanspringen (klossen) zeer groot is.

• • Indirect schieten (kort over de grond)

Één van de meest voorkomende redenen dat tireurs de boule van de tegenstander missen, is dat hun boule over het doel heen springt (vooral bij harde terreinen). Om dit te voorkomen kan men het beste kort schieten. Laat de boule ±30 cm landen voor de boule van de tegenstander. De aanvallende boule rolt door en ketst de tegenstander weg. Deze worp is vooral geschikt voor zanderig en vlak terrein.

• • Ijzer op ijzer schieten

Dit type van worp wordt voornamelijk gebruikt op een onregelmatig terrein. De boule van de tegenstander moet men recht in het midden raken, dus een schot op het ijzer. Dit is een moeilijkste worp en vereist veel nauwkeurigheid en concentratie. Het perfecte schot noemt men een 'carreau'.

Oefening en puntentelling van precisie-schieten.