Vandaag enkele woorden over het eindresultaat. Het is een bloemenaquarel geworden die nog niet volmaakt is maar dat kan ook niet. Het is de eerste aquarel sinds jaren en dan moet je weer een beetje vertrouwd geraken met het medium en zijn eigenschappen en moeilijkheden. Wat ik wel gemerkt heb is dat ik met meer durf schilder en alles iets minder stijf aanpak. En ik moet zeggen dat komt de gehele aquarel ten goede. De toets is losser geworden ondanks het feit dat mijn handen niet meer die bewegingsvrijheid van weleer hebben. Ik ben dan ook van plan om verder te gaan met deze techniek en een aantal aquarellen te gaan maken en aan de hand van deze werken zal ik dan zien of zij misschien wel de oplossing kunnen bieden aan mijn minder beweeglijke vingers. Je kan goed zien op de bijgeplaatste foto dat ik de verf en het water rijkelijk heb laten vloeien maar dat ik de ruimte waarin dit mocht gebeuren wel degelijk onder controle heb gehouden. Mijn volgend werk zal weer een aquarel zijn van bloemen en daar kan ik weer wat tips bij geven.
Vandaag wil ik zoals in het vorige deel afgesproken is iets meer vertellen over deze aquarel door een stukje uit het schilderij te lichten. Op de bijgeplaatste foto kan je duidelijk zien dat de kleuren voor deze aquarel niet zomaar uit de tube komen. Ik heb verschillende kleuren in elkaar laten vloeien op het natte papier. Dit is de minst gemakkelijke manier maar wanneer je ze goed uitvoert dan krijg je wel een prachtige aquarel. Je kan duidelijk zien dat daar waar de kleuren het lichtst zijn ik met heel veel water heb gewerkt. Naarmate de kleuren intenser worden heb ik steeds meer pigment of volle kleur toegevoegd. Er steeds zorg voor dragend dat het papier waar ik kleur wilde toevoegen nat bleef maar ook niet te nat werd. Het aanvoelen van hoe nat het papier moet zijn dat moet je leren. Ikzelf moet ook nog dikwijls zoeken maar het is wel zo, dat wanneer je goed toekijkt, je op een bepaalt moment ziet dat het papier er anders gaat uitzien dan toen je pas het water toevoegde of water op het papier aanbracht. Op dat moment van verandering van kleur of tint van het papier kan je beginnen te schilderen en dan moet je ook snel zijn met de nodige stappen te nemen die je nodig acht op dat moment. Want men denkt weleens dat aquarelleren een zeer snelle schilderwijze is. Maar dat is een groot misverstand. Het is inderdaad zo dat eenmaal je begint te schilderen je meestal zeer snel beslissingen moet nemen, en je zeer snel moet schilderen. En de tijd die hebt om die schildertechnische beslissingen te nemen is zeer beperkt. Maar in de overige tijd (en dat is 80 % van de tijd die je nodig hebt om een aquarel te maken) moet je wachten. Dan moet je kijken op en naar verschillende dingen; zoals kijken tot je papier juist de vochtigheid heeft, of wachten dat de verf waarlangs je een andere kleur wilt aanbrengen opgedroogt is. Dus wanneer je met aquarel schildert moet je snel schilderen maar je moet ook veel geduld hebben om te wachten op het goede moment om te schilderen. De volgende keer zal ik het eindwerk van deze aquarel bespreken.
Ik ga vandaag aan de hand van een vergrote foto weer iets meer vertellen over deze aquarel. Je kan nu duidelijk zien dat er verder gewerkt is aan het geheel van de bloemen zelf. De kleuren die ik gebruik zijn van die aard dat ze verschillende schakeringen vormen die tot paars kunnen leiden maar ze zijn ook zlfl van een paarse tint. Ik heb nog nooit gezegd denk ik, welke kleuren ik gebruik. Dat zijn de kleuren van Winsor en Newton. Waarom? Om de eenvoudige reden dat zij een van de beste en zoniet de beste aquarelverven maken. Het is zo dat deze Engelse firma reeds van 1832 bestaat. Het waren de grondleggers van het bedrijf die hun naam verleende aan de firma (Henry Winsor en William Newton). Deze verven hebben een zeer grote lichtechtheid en ook een grote kleurenkracht en kleurenpalet. En het is daarom dat ik met deze kleuren werk. Verder kan je zien dat ik een aantal kleuren door elkaar heb laten lopen waardoor je een nieuwe kleur krijgt die zeeer natuurlijk aandoet. Dit kan je zeer goed zien in de meest linkse en grootste bloem. Ik heb nu ondervonden dat aquarelleren een schildertechniek is waarbij je vrij onbevangen moet te werk gaan. Dat wil daarom niet zeggen dat je niet moet nadenken over wat je doet (dat moet je des te meer doen omdat correcties practisch uitgelsoten zijn) maar dat wil wel zeggen dat je moet durven om alles en iedereen los te laten. Je moet durven om alles te laten vloeien. Want op die manier ontaan prachtige toevalligheden die je werk alleen maar sterker maken. De volgende bespreking ga ik een deeltje van mijn aquarel uit het geheel lichten en aan de hand hiervan iets meer uitleg geven.
Vandaag wil ik laten zien wat ik verder gedaan heb met de aquarel Irissen. Op de foto kan je nu zien dat ik begonnen ben met de bloemen een eerste kleur te geven. Zoals ik al zei heb ik gekozen voor paarse bloemen omdat die toch wel iets dramatisch hebben. Zoals je ziet heb ik redelijk nat in nat gewerkt, maar ik zorg er tevens voor dat ik binnen de contourlijnen van mijn tekening blijf. Dat wil in dit geval zeggen dat ik in de eerste plaats mijn tekening(bloemen) nat maak maar er wel goed oplet om niet buiten de lijnen nat te maken. Daarna begin ik met de kleur op te brengen. Bij aquarel werk ik net omgekeerd ten opzichte van pastel want hier werk ik van licht naar donker en bij pastel werk ik van donker naar licht. Je zult misschien denken doet hij dat om het moeilijk te maken, maar niets is minder waar. Zoals ik al verschillnde keren uitlegde plaats je bij pastel best, een lichte kleur over een donkere kleur, dit om je kleuren zo zuiver mogelijk te houden. Bij aquarel geldt de regel dat je steeds het wit probeert uit te sparen dus werk je best van licht naar donker. Toch moet ik door deze manier van werken extra opletten en aandacht geven hoe ik mijn schildrij opbouw, omdat ik nu eenmaal gewoon ben om met pastel juist andersom te werken. Maar je kan op de foto duidelijk zien dat ik begin met een lichte tint op te zetten in de bloemen en daarna verder werk met steeds iets meer donkerdere tinten. Als je naar de grootste bloem kijkt dan zie je duidelijk dat ik de kleuren in elkaar laat overlopen en dat is toch wel best moeilijk als je het niet gewoon zijt. Je hebt de vloeiing van de kelur namelijk niet helemaal in de hand. Wat wel een voordeel is dat er soms heel toevallig mooie tinten en contrasten ontstaan die alleen maar bij aquarel kunnen tot stand komen. De volgende keer ga ik de bloemen weer iets verder van kleur voorzien en dan zie je ook hoe snel je bij een aquarel een goed maar even snel een slecht resultaat kan hebben.
Zoals ik reeds geschreven heb ga ik beginnen met een nieuwe uitdaging namelijk het schilderen van bloemen in aquarel. Waarom ik opeens zo drastisch overschakel van medium heeft niet te maken met het feit dat ik niet graag meer met pastel werk. Maar eerder door dat mijn fijne motoriek in mijn vingers me niet meer toelaat te werken met pastel zoals ik het zo graag deed. Het is namelijk zo dat de fibromyalgie de beweeglijkheid van mijn vingers in sterke mate beperkt op dit ogenblik en daardoor kan ik de pastelkrijtjes niet meer hanteren zoals ik het wil. Als je nogal gedetaillieerd wil werken zoals ik dat doe dan moet je ook met stukjes pastel kunnen werken. En op dit moment lukt dit niet zo best meer. Ik zal wel zien wat ik daar omtrent nog kan doen maar we laten het niet aan ons hart komen en ik ga nu wat aquarelleren. Op de bijgeplaatste foto kan je duidelijk zien dat ik begonnen ben met het inkleuren van de bladeren en de stengels. En ondanks ik weinig tot geen ervaring heb met het aquarelschilderen moet ik toegeven dat dit me aardig lukt. Ik heb in dit eerste stadium geprobeert om een koud groene kleur (groen en blauw ) aan de bladeren mee te geven en dat kan voor de eerste laag mijn volledige voldoening wegdragen. Ik heb op een natte ondergrond zowel groen als blauw in de bladeren geborsteld en door het spel van kleur en water gaan zich die beide kleuren goed vermengen op het papier en onstaat er een nieuwe blauw-groenachtige kleur die wel typisch is voor de bladeren van irissen. In de volgende bespreking ga ik iets aan de bloemen doen. Ik denk dat ik paarse bloemen ga schilderen omdat die toch iets dramatisch hebben en voor mij ontstaat het aquarellen toch ook uit iets dramatisch namelijk dat ik voor een groot gedeelte met aquarelleren ben begonnen omdat de fijne motoriek van mijn handen me niet meer toelaat nog zeer detaïlmatig te schilderen. Maar mischien kan dat nadeel wel een voordeel zijn.
Vanaf vandaag ga ik een aantal weken iets meer uitleg geven over een aantal aquarellen die ik maakte van bloemen. Ik kan je hierbij vertellen dat ik zelf nog niet zo heel veel ervaring had met aquarel toen ik begon met het schilderen van deze bloemen. Ik had wel al verschillende aquarellen gemaakt maar om mij zelf al ,als een ervaringsdeskundige naar voor te brengen zou wel iets van het goede teveel zijn. Wat ik wel weet is dat ik nu na het maken van een tamelijk groot aantal schilderijen in aquarel stilaan de knepen en het beheersen van de materie begin te begrijpen en onder de knie te krijgen. Je zal dan ook in de loop van de volgende weken een aantal werken te zien krijgen waarvan het ene al beter geslaagd is dan het andere. Maar ik ben wel van plan om ook de minder goede werken te laten zien waardoor er ook uit mijn missingen iets kan geleerd worden. Ik hoop dat ik daarmee sommige onder u iets kan bij brengen en voor mezelf is het een prachtige kans om mijn opgedane kennis te verwoorden en te delen met eventuele gegadigden. Vandaag zie je op de foto dat ik zoals het reeds dikwijls het geval is geweest, ik ook nu bij het aquarellen gestart ben met een goede en duidelijke tekening. Ik weet dat er onder de aquarellisten velen zijn die alles aan het toeval overlaten en starten met een zeer oppervlakkige tekening en sommigen maken zelfs geen tekening, maar tot die categorie schilders behoor ik nu eenmaal niet. Waarmee ikniet wil zeggen dat ik na verloop van tijd dat niet eens ga proberen, maar op dit moment vertrek ik nog steeds van een goede tekening of opzet van het onderwerp. Ik denk dat door deze wijze van werken er voor mij nog altijd het gegeven er inzit om een ekere schroom te overwinnen ten opzichte van het onbekende medium dat aquarel voor mij is. Door deze manier van werken kan ik vertrekken van een ontwerp waar ik zeker van ben en dat voor mij een grote houvast is bij het ontdekken van het medium aquarel. Ik hoop hierdoor de materie en bijzonder de awuarelverf beter te beheersen. Maar ook dat weet ik nog niet dus we zullen wel zien. Moest het feit dat een strakke tekening mijn bewegingsvrijheid gaat beperken of moest ik me niet goed voelen bij het werken met een goed doordachte tekening dan zal ik zeker niet nalaten om op een andere wijze te gaan werken. Je ziet in elk geval dat ik op dit moment een aantal irissen tekende en dat ik deze los van elkaar heb weergegeven. Je kan je afvragen wat de opzet is om deze bloemen zo weer te geven en niet in bv. een bos of struik dan is het enige antwoord dat ik hier kan op geven dat dit voor mij de juiste manier is om deze mooie bloemen te tekenen en schilderen. Misschien speelt de angst om te mislukken ook wel mee maar dat is een ander gegeven nattuurlijk. Wat ik wel weet is dat ik op dit moment de bloemen wil weergeven zoals ze voor komen in de natuur en ze zullen daarom ook redelijk waarheids getrouw gaan geschilderd worden. Tot slot wil ik er nog bij vertellen dat ik een zeer grote liefhebber ben van deze bloemen en dat ik een 20 tal soorten (lees kleuren) in mijn tuçin heb staan. De irissen die ik op dit moment ga schilderen zijn baardirrissen of Iris Germanica voor de echte liefhebbers.
Vandaag ga ik nog even enkele woorden plaatsen over de afwerking van het portret. Op de foto kan je zien dat ik aan het portret zelf, in deze fase niets meer gedaan heb. Maar ik heb wel gezorgd voor een Passe partoute en een kader. Zowel Pascal als Jean-Pierre hebben mij volledig vrij gelaten met het kiezen van een kader en passe partoute. Ik heb gekozen voor het zelfde materiaal van kader als voor mijn zelfportret. Het is een bronskleurige lijst die goed aansluit bij het portret en de achtergrond van het portret. Voor de passepartoute heb ik een cremekleurig matieriaal gebruikt. Ik heb een tijdje getwijfelt tussen een gekleurde (neigend naar de achtergrond) en een bleke passe partoute maar ik heb besloten om de bleke passe partoute te nemen. In mijn ogen liet deze passe partoute en deze lijst het portret het beste uitkomen. Ik kan nog zeggen dat ik het portret heb mogen overhandigen aan Pascal op het moment dat hij zijn persconferentie heeft gegeven bij het uitbrengen van de allereerste Pasc@l. In die Pasc@l waren dan ook nog een drietal bladzijden gewijdt aan het maken van dit portret en dat was natuurlijk dubbel leuk. Ik kan je zeggen dat deze dag één van de topdagen voor mij is geweest aangaande mijn schilderen. Bijzonder vond ik het feit dat de Rector van de Uuniversiteit van Gent de heer Rector Van Cauwenberghe mij kwam zeggen dat ik een prachtig portret had gemaakt van deze veelzijdige en altijd vriendelijke jongeman. Ik kan je verzekeren dat dit compliment me nog lang zal bij blijven. Tot slot wil ik zeggen dat ik met enorm veel plezier aan dit portret gewerkt heb. En dat het me nog meer plezier heeft gedaan dat zij, die het portret bestelden en mochten ontvangen, zeer tevreden waren. Ik denk dat je niets beter kan vragen en krijgen bij zulke opdracht dan zo'n dankbare mensen.
Vandaag heb ik een nieuwe foto geplaatst om te laten zien hoe het portret er uiteindelijk uitziet. Zoals ik in de vorige beschrijving reeds meldde is Pascal voor een laatste sessie komen zitten. En tijdens deze sessie heb ik het hele portret nog eens overlopen. Ik heb nog een paar kleine dingen aangepast qua belichting van het gezicht en achtergrond. Je kan nu bv goed zien dat de achtergrond in zijn geheel lichter is geworden. Ook in het gezicht heb ik een aantal kleine details aangebracht qua licht. Zo kan je goed zien dat ik aan de rechterkant van het gezicht ter hoogte van het oor de schaduw die het haar op het gezicht van Pascal werpt iets donkerder heb gemaakt. Maar tegelijkertijd heb ik de lichtvlek op zijn wang iets opgelicht.. Door deze ogenschijnlijk twee kleine details krijgt het gezicht nog meer zeggingskracht. Ik ben ook nog een laatste keer over de kleding geweest en hier en daar wat kleur bijgevoegd en of weg genomen. Ik denk dat ik het portret zo ga laten. De volgende keer laat ik nog even zien hoe het werk er uitziet als het ingekadert is.
Vandaag nog enkele woorden over de achtergrond. Op de foto kan je goed zien dat ik de achtergrond verder uitgewerkt heb. Dit wil zeggen ik heb de kleuren verder in elkaar gewerkt en daar waar het nodig was heb ik nog wat kleur bijgevoegd. Ik krijg zo een achtergrond die het portret mooi omkadert en heel goed aanvult. Je ziet nu heel duidelijk dat de lichtste kant van de achtergrond zich aan de donkere kant van het gezicht bevindt en omgekeerd. Ik heb vrijwillig geen schaduw van het hoofd weergegeven in de achtergrond omdat ik dat niet echt nodig vond en omdat ik vond dat dit de aandacht van het portret zou afleiden. Je kan ook zien dat ik nog wat verder gewerkt heb an de detaillering van het gezicht, de haren en ook de kleding. De details van de kleding die ik nu aangebracht heb zijn niet zo opvallend maar geven wel stilaan de afwerking aan het schilderij die ik voor ogen had. Je ziet nu beter de stiksels van het hemd en jas, maar ook de kleuren zijn over het algemeen die kleuren die ik wilde weergeven. Ik kan zeggen dat het portret stilaan zijn eindstadium begint te bereiken. Meestal als ik in deze fase ben zet ik het schilderij een aantal dagen weg en dat heb ik ook met dit portret gemaakt. Intussen maakte ik opnieuw een afspraak met Pascal om nog een laatste keer te komen poseren. Je mag van mij aannemen dat het een heel werk geweest is voordat ik tevreden was over dit portret. Maar op dit moment ben ik redelijk content. Op de laatste sessie zal ik nog enkele zaken gaan aanpassen, want zo verloopt dit meestal, maar dat zijn geen grote veranderingen meer. Hoe deze laatste sessie met Pascal verliep dat schrijf ik de volgende keer.
Vandaag wil ik enkele woorden schrijven over de achtergrond. Zoals je op de bijgeplaatse foto kan zien heb ik het een en ander uitgeprobeert op de achtergrond. Ik ga nu niet beweren dat ik zomaar begonnen ben met het schilderen van deze achtergrond maar het is toch vrij impulsief gedaan. Ik heb wel even overwogen welke de kleur kon zijn die het meest tot zijn recht zou komen maar ik ben daar van af gestapt omdat ik het portret zelf alle aandacht wilde geven. In zo een geval ga je natuurlijk zoeken naar een vrij onopvallende achtergrond maar ook dat heb ik niet gedaan. Als je de achtergrond te neutraal maakt, dan zou dat zich tegen je en je schilderij kunnen keren, en dit in de vorm dat je schilderij iets te weinig gaat zeggen of opvallen. En dat mag natuuurlijk ook weer niet met portret. Tenslotte ben ik uitgekomen bij deze vrij neutrale kleur die wel de aandacht trekt van de toeschouwer maar die toch niet alle aandacht wegtrekt van het portret zelf . Ik denk dat deze kleur zeer goed past bij de gebruikte kleuren en daardoor het portret sterker maakt en beter maakt. Op de foto zie je op dit moment zeer duidelijk dat ik de achtergrond in net de tegenovergestelde tonen heb geschildert dan het gezicht. Ik heb namelijk de donkerste kleur van de achtergrond aan de lichtste kant van het gezicht gezet. Waarom doet hij dat, zul je nu misschien denken? Wel door deze manier van om te gaan met tonen, ga ik de lichtste toon van het gezicht nog veel beter doen uitkomen tegen de donkerste toon van de achtergrond. En andersom werkt dit natuurlijk ook, want de donkerste toon van het gezicht werkt veel beter tegen de lichtste toon van de achtergrond. Maar eigenlijk is het niet meer dan normaal dat je zo werkt. Want denk nu eens in als je naar het schilderij kijkt waar de lichtbron in dit geval staat. Uiterst rechts natuurlijk. Dus het licht beschijnt de linkerkant van het gezicht (persoon die geschildert wordt) het meest en het licht schijnt het felst op de rechterkant van het schilderij. Dus deze rechterkant is het lichts van toon. Het lijkt allemaal ingewikkeld maar als je alles naar natuur schildert dan kan je in deze gevallen niet missen want dan dient het portret zich aan zoals je dit nu ziet. Wat ik wel doe is de verschillende tonen nog wat meer te overdrijven en daardoor alles nog explicieter in de verf te zetten. Je ziet nu wel op de foto dat ik rond het gezicht op de achtergrond wat lichte kleur bij gezet heb. Op dit moment is deze kleur nog niet in elkaar gewerkt maar wanneer dit gebeurt is dan zal je duidelijk zien dat de achtergrond zijn werk van opvulling zeer goed zal vervullen. De volgende bespreking zal handelen over het afwerken van het portret ,de kleding en de achtergrond.
Aquarel: Irissen: Eindwerk
