Archief

Kerkrade was twee bioscopen rijk; het 'Hollandia' en het 'Roxy' theater. In het weekend stonden de mensen in een lange rij voor een bezoek. Er speelde weer een leuke film; helaas kwam ik met een stel vriendjes enkele dubbeltjes te kort. Zodoende gingen wij in de belt lege flessen zoeken. 

• Wij vonden enkele lege melkflessen en brachten deze naar melkboer Faber in de Koestraat. De winkel bevond zich op de begane grond en het woonhuis boven de winkel. Naast de winkel was een lange overdekte gang. Deze gang kwam uit op het erf achter de winkel. Nadat we statiegeld hadden ontvangen bracht de melkboer de flessen achter de winkel naar de binnenplaats.
  
  
• Intussen stond in de gang reeds iemand van ons klaar om via het poortje weer enkele flessen te vergaren. Natuurlijk ging dit slecht maar één keer goed. Even later was het de beurt van Jan (G). Heel voorzichtig opende Jan het poortje maar had echter buiten de waard (lees Faber) gerekend. Deze verkocht Jan een flinke draai om de oren.

Ik was in de straat aan het voetballen. Moeder riep mij om een boodschap bij de slager te doen. "Hè..... hè..... altijd ik." Maar het geklaag had geen zin. De boodschap moest toch gebeuren. Ik vroeg aan Laurens (D), of hij even mee ging naar America. "Dat is wel erg ver" zei Laurens plagend, wetend dat America de naam van de slager was. Samen op één fiets reden wij naar het centrum van Kerkrade. Daar  werden pamfletten uitgedeeld. Terwijl wij zo voorbij fietsten greep ik naar een aantal pamfletten.  

• Door middel van het pamflet zocht de KVP steunbetuiging voor de aankomende Kamerverkiezing. Tevens was er een prijsaankondiging door middel van een volgnummer. Na de boodschap wilden wij ons huiswaarts begeven. Plotseling scheerde er een helikopter over ons heen; deze bleek te gaan landen op het terrein van de huidige 'Roda Hal'. Nieuwsgierig gingen wij een kijkje nemen. Via megafoons werden winnende nummers van de pamfletten afgeroepen.
  
  
• Al gauw bleek dat ik een winnend nummer had. Samen met een buurtgenoot mocht ik in de helikopter plaats nemen voor een rondvlucht boven Kerkrade. Dit was indrukwekkend. Echter toen ik later thuis kwam was moeder boos; ze stond al enige tijd op het vlees te wachten en vader was ook al thuis van de mijn. Opgewonden vertelde ik wat ik gewonnen had. "Ja, ja, jouw fantasieën ken ik......", zei moeder.
  
  
• Gelukkig....., de volgende dag stonden de winnaars met een foto in de krant.....!!!

Aan de Koningsweg bevond zich een smalle bosstrook; aangeduid met het bord: VERBODEN TOEGANG. In de volksmond dan ook bekend als het verboden bos. Desondanks een prachtig speelgebied. Aan de overzijde een grote witte zandplaat als overblijfsel van de reeds ontgonnen grintgroeve. Inmiddels in gebruik als stortplaats voor het huisvuil en andere afgedankte spullen. De omgeving had op de jeugd een enorme aantrekkingskracht. 

• Wij hoopten dat de afgraving wel wat te bieden had. Na enige tijd vonden wij een oude stenen vaas. Denkend aan de Germanen, Batavieren en Romeinen, besloten wij de ´kostbare´ vaas naar het museum te brengen. Het museum was gevestigd in een zijvleugel van kasteel ´Oud Erenstein.´Onderweg waren wij reeds plannen aan het smeden hoe wij het geld zouden besteden. Bij het passeren van een boerderij kwamen wij een vrouw tegen op een fiets. Zij zag de vaas en stapte af. Zij vond de vaas erg mooi en bood ons een kwartje aan. Natuurlijk gaven wij hier geen gehoor aan. Wij waren ervan overtuigd dat wij even later steenrijk zouden zijn.
  
  
• Jan (K) zag het eigenlijk niet zo zitten. Hij had het grootste plezier en lachte dat het een lieve lust was. Nadat wij aangebeld hadden bleef Jan op de onderste kasteeltrede zitten. De beheerder zag het ook niet zitten en dacht dat wij hem in de maling wilde nemen. Boos stuurde hij ons weg. Erg teleurgesteld trachtten wij de eerder geïnteresseerde vrouw nog ergens te ontdekken. Helaas in geen velden of wegen te bekennen. Ontmoedigd gooiden wij de vaas stuk tegen de scheidingsmuur van de boerderij.
  
  
• De oude muur stond erg wankel op de fundering. Men was bezig om de muur te slopen. Wij vroegen of wij mochten helpen. De boer vond het goed. Energiek begonnen wij tegen de muur te duwen, de muur begon te wankelen om even later met geraas en een stofwolk het onderspit te delven. Trots en voldaan vroegen wij de boer om drinken. Zijn antwoord: "Jullie zijn bedankt, ga maar lekker in de sloot drinken."
  
  
• Om onze ergernis te verdrijven gingen wij in de buurt van de tunnels bij café ´De Bril´ slootje springen. Het spreekwoord ´Wie het laatst lacht, lacht het best´ was even later van toepassing. Jan (K) die zoveel plezier had gehad om de vaas, viel in de sloot. Proestend kwam hij boven water en riep: "Ik verdrink, ik verdrink!"  De sloot was echter niet zo diep, het water was wel erg vuil. Nu was het onze beurt om te lachen. Hilmar (C) sloeg zich op de knieën van plezier. Het was ook een uiterst komisch gezicht; Jan met een natte graspol op zijn hoofd.
  
  
• Bekomen van het plezier besloten wij de boer in de luren te leggen. Wij stapten het café binnen. Even later verscheen er achter de tap een dikke vrouw. Wij vertelden dat we de boer hadden geholpen en dat wij van hem een glas limonade te goed hadden. Hij zou later komen afrekenen. Argwanend schonk zij ons een glas limonade. Toen ik dit op had kon ik mijn lachen bijna niet ophouden en zei: "Ik ga even kijken of de hond noch aan de lijn zit." Buiten gekomen, een enorme lachbui. Even later volgen de anderen met her zelfde verhaal. Wanhopig riep de vrouw: "Hoeveel honden hebben jullie dan.....?"

De voormalige grintgroeve, annex vuilnisbelt werd in beginsel omgetoverd tot een stadspark. Later werd er ook een speeltuin gerealiseerd. Heel veel werk moest worden uitgevoerd. Veel grond moest er worden verplaatst. In verband met de hoogte verschillen konden er geen vrachtwagens rijden. Er waren smalle spoorrails gelegd waarop de kiepwagens op en aanreden. Na schooltijd waren we hier steeds te vinden.

• Tijdens een pauze van de grondwerkers was ik met enkele vriendjes in een kiepwagen gaan zitten om stiekem een sigaretje te roken. Plotseling raakte de wig van de rails; onder luid geschreeuw daalden wij een helling af. Hein (J) vloog uit het kiepwagentje; kwam met zijn hoofd op de rails terecht. Ik sprong onmiddellijk uit de wagen en hield deze tot stilstand om erger te voorkomen; desondanks had Hein een flinke hoofdwond opgelopen.
  
  
• Bij de spoordijk liepen twee tunnels; een voor het normale verkeer en een voor de tram die van Kerkrade naar Heerlen reed en natuurlijk ook weer omgekeerde richting. Met een aantal vrienden bij de tramtunnel aan het spelen: cowboy en indiaan.Wij legden ons oor op de rails om te luisteren of de tram al aan kwam. In dat geval legden we enkele kiezelsteentjes op de rails om deze te laten verpulveren tot poeder. Terwijl de tram aankwam liepen we langs de schuine kant van de tunnel omhoog om ons te verstoppen.
  
  
• Op dat moment dat de tram de tunnel uit kwam gleed dezelfde Hein plotseling van de tunnelrand naar beneden.  Deze keer was het Hilmar (C) die hem op het nippertje kon redden; greep hem bij zijn kraag. Regelmatig bleek Hein de pechvogel te zijn….!!

Blij worden van het afval van de ander. Wat de één niet meer kan gebruiken en naar de afvalhoop brengt kan voor de ander heel waardevol zijn. De pechvogel uit het vorige verhaal maakte zijn redder van het ene op het andere moment tot een geluksvogel.  

• De opa van Hein (J) was de schuur aan het opruimen. In de onnoemlijke berg rommel kwam hij ook een fiets tegen met kapotte spaken en versleten banden. In opdracht van zijn opa moest Hein de fiets naar de vuilnisbelt brengen. Terwijl Hein hiernaar onderweg was, kwam hij Hilmar (C)) tegen die de fiets wel wilde hebben.
  
  
• Maar Hein was onverbiddelijk; moest de opdracht van zijn opa correct vervullen. Hilmar volgde hem naar de belt. Terwijl Hein aanstalten maakte om de fiets de berg af te kieperen; greep Hilmar de fiets aan de achterzijde beet en riep: "Fiets, ik heb je...!"
  
  
• Enkele dagen later reed de geluksvogel met zijn aanwinst door de straten. Zijn vader had enkele spaken vervangen en nieuwe banden opgelegd. Vervolgens een goede poetsbeurt. Hilmar trots als een pauw en Hein met een beteuterd gezicht.

In de buurt bevond zich een beemdgebied. In beginsel was dit waterrijke en natuurlijk gebied afgegraven voor zand en grintwinning. In een later stadium werd deze grintgroeve dicht gestort met huisafval. In de volksmond ook ´de Bende´ genoemd. De benaming Bende is afgeleid van het woord Beemd; waterrijk gebied. Dit gebied had een enorme aantrekkingskracht op de jeugd. Enerzijds zoeken in het afval naar gebruiksvoorwerpen of onderdelen; anderzijds klimmen in de bomen of verstoppertje spelen. Maar ook oorlogje voeren tegen andere wijken.

• Op een gegeven moment werd een volle lading zaagsel (sjnietsmeeël) gestort afkomstig van de timmerwerkplaats in de buurt. Het was geweldig om na een aanloop, in duikvlucht naar beneden te zweven. Echter mijn oudere neef Michel (H), had enorme pech. Door het smeulend afval verbrandde hij beide enkels.
  
  
• Na verloop van tijd werd het natuurgebied annex vuilnisbelt omgetoverd tot een hertenpark inclusief een speeltuin. Het hertenpark was nog in de eerste fase. Om voetballende jeugd van de straat te weren, kregen wij van de gemeente een plek aangewezen waar we mochten voetballen. Het was enige meters lager gelegen dan het hertenpark; zeer hobbelig met onregelmatige heuvelpartijen. 
  
  
• Met man en macht werd met kruiwagens de nodige grond verzet. Na enkele weken hadden we in onze ogen dan ook een prachtig stadion, waren hier na schooltijd dan ook vaak aan het voetballen. Helaas kon onze vreugde niet lang duren. De gemeente zag hier heil in voor ontwikkeling hertenpark tweede fase. Ons ´stadion´ werd omheind; vervolgens een schuin aflopende tunnel gegraven, waardoor de herten of overige dieren zich naar het lager gelegen gebied konden begeven. Snik, snik, het werd weer voetballen in de straat, waarbij helaas vaker een ruit sneuvelde.
  
  
• In onze ogen was het gemeentelijk besluit dan ook erg onrechtvaardig; met enige agressieve uitingen tot gevolg. Met katapulten werd op diverse objecten geschoten. Eveneens moest de straatverlichting het op een aantal plaatsen ontgelden. Zelfs een bouwkeet van de gemeente werd omgeduwd. Uiteraard niet goed te praten; echter ons stadion hadden we aangelegd met bloed, zweet en tranen…..

Vaak is men in een gebeurtenis direct of indirect betrokken. Voor de een is het een bijzondere ervaring, voor de ander een vage herinnering, of mogelijk in het vergeetboekje geraakt.  Hoe dan ook; leuk om onderstaand verhaal te vermelden.

• Frans (W) woonde in de Erensteinerstraat; op al jonge leeftijd maakte hij kenbaar dat hij geroepen was om God en de mens te dienen. Het was ook niet zo vreemd; zijn oudere broer Piet was reeds jaren missionaris in de Derde Wereld. Frans was een echte wereldverbeteraar en het was zijn grote wens om zijn broer Piet te volgen. Hij kon hierover geweldig vertellen. Eveneens werd hij sterk geïnspireerd door een boek over Paul Krüger: de vijfde president van Transvaal en een voorvechter voor onafhankelijkheid. Enige tijd voordat  Frans zijn studie definitief begon aan de Katholieke Universiteit in Tilburg beschrijf ik de volgende anekdote waarvan een duiventil deel uitmaakt.
  
  
• Voor de duidelijkheid hoe het een en ander is ontstaan; eerst de volgende toelichting. De vader van Laurens (D) hield sportduiven; enerzijds voor wedstrijden en anderzijds om af en toe een kluifje in de soep te hebben. Op een keer haalde Laurens een aantal duiveneitjes uit het hok om deze in de pan te bakken. Echter om de pan gevuld te krijgen  waren er nogal wat nodig; maar het smaakte wel.
  
  
• In het hertenpark stond een duiventil met sierduiven. Regelmatig vroegen we aan de parkwachter of de duiven nog geen eitjes hadden gelegd. Elke keer weigerde hij ons te antwoorden totdat hij het kennelijk zat was. Op een gegeven moment gaf hij toestemming om in de paal te klimmen waarop een duiventil bevestigd was. 
  
  
• Frans, de priesterstudent klom in de ladder om vervolgens zijn zakken vol te stoppen met de aanwezige duiveneitjes. Echter toen Frans de ladder afdaalde gingen de eitjes stuk. Helaas stonk Frans een uur in de wind; kennelijk was de houdbaarheidsdatum verstreken…!
  
  
• Na zijn studie is Frans als missionaris vertrokken naar Nicaragua. Jaren later nog een keer ontmoet terwijl hij in onze parochie de eucharistie deed en een inzameling hield voor getroffen gebieden. Naast zijn priesterschap had Frans het beroep van lasser geleerd. Zo kon hij effectief in de missie werkzaam zijn. Hij kwam echter in opstand omdat de bisschop collecten en zwaar verdiende gelden opeiste.
  
  
• Naar ik vernomen heb is Frans op latere datum uit het priesterambt getreden; is docent en vertaler. Woont momenteel samen met zijn vrouw in Spanje (Tarragona).

Twee boezemvrienden; Walter en Nol. Ze woonden in de zelfde straat en gingen naar de zelfde school. Twee belhamels  die waren geïnspireerd door de verhalen van ´De Bokkenrijders.´ Hoe dan ook; ze wilden graag een extra zakcentje verdienen en besloten het volgende plan uit te voeren.

• In de brievenbus van een buurtgenoot een brief met het uitdrukkelijke verzoek om de volgende dag voor een bepaald tijdstip, tien gulden te leggen onder een kei in de doodlopende brandgang achter de woning. Als bewoner hier niet aan zou voldoen; een dreiging dat het huis in de fik gezet zou worden. Ondertekend door de club van ´De Zwarte Hand.´
  
  
• Op het bewuste tijdstip slopen boezemvrienden door het donkere gangpad om de buit op te halen. Echter een verdekt opgestelde politieagent greep hun in de kraag en nam hen mee naar het politiebureau. Daar mochten ze over hun zonden nadenken. Op de knieën met hun gezicht naar de muur: in beide handen een geraniumpot. Loodzwaar; echt waar. In ieder geval gedeelde smart; halve smart…!!!

Een jongeman uit onze wijk was met een meisje uit een andere wijk op stap geweest. Nadat hij haar thuis had gebracht en afscheid had genomen werd hij door de jongemannen van betreffende wijk met argusogen nagekeken. Op weg naar huis had hij al snel het gevoel dat hij gevolgd werd. In  het schijnsel van de maan, zag hij reeds de schaduw van zijn achtervolger. Hij begon sneller te lopen. echter zijn achtervolger volgde hem even snel. Hij werd nu toch wel erg angstig, draaide zich om en zwaaide hevig met zijn vuisten. De achtervolger stond eveneens stil met zwaaiende vuisten. Wat een opluchting; het was zijn eigen schaduw.

Als mijnwerkers na uren zwoegen weer boven kwamen, stonden we met honderden tegelijk in het bad en was lokaal. Over en weer werden de ruggen gewassen (poekelen). Regelmatig kwam de Mijnpolitie controleren of er in het bad lokaal gerookt werd. Luidkeels werd dan geroepen: " Politie…Politie." 

• Een poedelnaakte mijnwerker had de Mijnpolitie niet gezien of horen aankomen; van schrik wist hij niet waar hij zijn sigaret moest houden en hield quasi onverschillig zijn handen op de rug. Stel je dit beeld eens voor; vermanende Mijnpolitie in uniform naast de poedelnaakte mijnwerker. Deze herinnering roept steeds weer een glimlach op.