Wardje Poppe

 

geen naam werd uitgesproken

met zoveel schroom en tederheid

door een meester, een buurvrouw,

de ruigste dronkaard van het dorp

 

een prentje in een missaal

een kader naast een schoolbord

een ovaal in sepia, een soutane

die een lichaam vorm en plaats

moest geven of er groeiden

vleugels aan: bid voor ons

 

het hoge blanke voorhoofd

een huid van glas om dwars

doorheen te kijken, een hand

amper op een jongensschouder

alsof de vingers nauwelijks

duwden en het kind verdween

over een brug van wolken

in het verslindend licht

 

steeds die spijt en tederheid

in alle streken van het land

na bijna tachtig jaar: hij had

nog zoveel willen doen in

Gent en Temse, in dorpen van

ellende waar een kind bezweek

aan duizend plagen en

de duivel loerde om de hoek

naar zijn Ridders van de Kruistocht

met teringblos en korte broek

 

de kapel in de lommer van het

ingedommeld Moerzeke: glas-in-lood,

een zwier alsof beton kan zweven

de geus vergeet zijn schamper

woord, de moker die zo’n

beeld verbrijzelt – hij hoort

 

die toon van spijt en tederheid

om een jongen van drieën-

dertig, vleugels die onzichtbaar

scheren over de Schelde, het heimwee

naar een droom van zuiverheid

die in elke tijd behoort

tot andere tijden en meet je

een koorts niet aan haar droom?

sloop

 

vader zou garages bouwen

we moesten aan de sloop:

een hangar waar je de stenen

uit de muur kon pulken

als suikerklontjes uit een doos

 

taaier was het rijhuisje

naast ons van tante Alice

onze oudste verloren zoon

werd weer in huis genomen

om het gebinte te kraken

 

hoeveel weken in die zomermaanden

zat je te bikken met het kapmes

bijna een halve eeuw later

kom je voorbij opwolkend stof

waar een krot wordt verpulverd

 

weerom ruik je de wakke

mortel, de bijtende kalk

die aan je huid en kleren

kleefde, je neus en keel

dichtsnoerde met de smaak

en geur van graven

 

vader zou garages bouwen

want chinchilla’s kweken

bleek een ramp: er moest

wat worden bijgeschreven

op een rekening in het rood

 

de eerste huur kwam na zijn dood

en nog steeds zie je wanneer

een huis wordt uitgekleed

die trappen naar de leegte

 

hoe het levend wordt gevild

en geen omstaander de kreten

hoort, de geesten die zich weg

haasten voor wind en licht

 

verhalen die men van de wanden

schraapt zoals men gouden

tanden uit een dode haalt

terwijl geen hoofd zich

afwendt van schaamte

Dopingsaga

Zaterdag in De Morgen:7 bladzijden over doping, ongeveer een viertal over maatschappelijke problemen zoals vermoedelijke discriminatie op de arbeidsmarkt en de behandeling van asielzoekers.

En dan steekt De Morgen nog duidelijk uit boven de concurrentie: in de populaire of populistische kranten is de aandacht voor sociaal onrecht meestal een lachertje.

Waarom blijf ik mij hierover opwinden?

1. Doping is een probleem maar wordt steeds geïsoleerd benaderd. Het misbruik van farmaceutica zit  verweven in heel in onze maatschappij. Lees er de statistieken maar op na over de overconsumptie van antidepressiva, tranquillizers, slaapmiddelen, angstremmers, pepmiddelen en dies meer. Bijna altijd gebeurt dit misbruik om te kunnen presteren, om te slagen in slecht voorbereide examens, om mee te kunnen blijven draaien in de mallemolen van onze economie of om een stresserend beroep te kunnen combineren met een gezinsleven of ontspanningsleven, of gewoon om zichzelf te overtreffen.

Kortom, de sport bevindt zich wat deze ontspoorde consumptie betreft niet op een eiland.

 

2. De repressie is een voortdurende schending van het gelijkheidsbeginsel uit onze grondwet en vaak van elementaire mensenrechten. Kan iemand het zich inbeelden dat in de strijd tegen de sociale en fiscale fraude (zwartwerk en belastingontduiking) mogelijke fraudeurs  maanden van te voren moeten opgeven waar ze zich zullen bevinden zodat zij van 6 uur ’s morgens tot 22 uur ’s avonds kunnen worden gecontroleerd? Hoe vaak krijgt een fiscale fraudeur twee jaren beroepsverbod? Verdachten , zelfs in moordzaken, worden in de media aangeduid met initialen: als het gaat om sportlui worden die onmiddellijk met naam en toenaam aan de schandpaal genageld. Toen Marino Keulen Vlaams minister van sport was, stonden de veroordeelde dopingzondaars zelfs op het internet. Wanneer zoiets gebeurt met veroordeelde pedofielen, dan spreekt men van een schending van de privacy.

Traditionele juridische principes  zoals het ‘non bis in idem’ gelden niet voor sportlui: zij kunnen zowel door hun sportbond als door de gewone rechtbank worden gestraft voor eenzelfde inbreuk.

Mij komt het dikwijls voor dat onze democratische rechtstaat ophoudt, waar de (top)sport begint: de juridische bescherming die voor ons allemaal van kracht is, telt blijkbaar niet meer voor de atleten.

3. In de discussie over de schadelijkheid van doping ontbreekt bijna altijd het wetenschappelijk gefundeerd tegensprekelijk debat. Lees er Humo van vorige week op na: niet alle wetenschappers zijn zo overtuigd van de nadelen van een medisch gecontroleerd epogebruik.

4.

Mensen uit het welzijnswerk en al wie zich bekommert om de mensenrechten , om de bestrijding van de armoede, kunnen er alleen maar van dromen dat de media een even intense en doorlopende aandacht zouden willen opbrengen voor essentiële tekortkomingen in onze maatschappij. Het is mijn vaste overtuiging dat onze politici met name de strijd tegen de armoede – die voor dit rijke Vlaanderen een regelrechte schande is – heel wat kordater zouden aanpakken mocht de pers hen week na week daarover aan de tand voelen.

5.

Waarom gebeurt dit laatste niet? Omdat armoede en onrecht zolang er geen doden vallen niet zo spectaculair  zijn, en als er geen kinderen bij betrokken zijn  maken ze minder emoties los.

De onophoudelijke dopingsaga zorgt voor verhitte bekvechterij aan de cafétoog, maar laten de dopingdominees zich geen illusies maken: de sportfanaten die vandaag hun gal uitspuwen of de spot drijven met de dopingfraudeurs, zijn morgen weer present op de volgende wedstrijd.

Naar mijn mening is de heisa omtrent doping weinig meer dan een onderdeel van de  allesomvattende massahysterie die de sport teweeg brengt en die door de sportjournalistiek wordt aangewakkerd.

 

Waar ik voor pleit is de redelijkheid en het relativerend overzicht: zie het dopingprobleem in een ruimer verband  en maak er geen ‘war on drugs’ van die net zoals de ‘war on terror’ een ideaal  - in dat geval: een zuivere sport – pretendeert na te streven, maar intussen elementaire regels schendt en  alle prioriteiten overhoop gooit. Verontwaardiging is een energie maar zoals elke energie niet onuitputtelijk: wie ze besteedt aan secundaire problemen, houdt geen energie meer over om de ware schandalen van deze tijd aan te pakken, in het bijzonder het vermijdbare lijden dat blijft voortbestaan dankzij onze onverschilligheid. En ‘dankzij’ is inderdaad cynisch bedoeld.

 

 

beco que cantei, adeus – Manuel Bandeira

 

afscheid zal je nemen

wanneer het sneeuwt in je

hoofd en het beeld uitvalt

 

niet eerder, het straatje

zonder einde, de wegel naar

het veld: je komt er met

de ogen van een vogel,

gehurkt in de buidel

van een engel zonder

ruis noch gewicht

 

weinig bijzonder: een stroeve

veldwachter die van elders

kwam, een kaartvriend die

champetter was, naar elders

verhuisde: voorbij de bonnen

voor de kermis, het gratis

graaien naar de flos

 

geen kind ontvoerd, geen vrouw

geschonden behalve dagelijks

door staalwol en schuim

geschramd, een beetje gegrift

en gegriefd door de eksterstem

van klappeien en wie was

geen vogel van die soort

 

zij schuurden hun bijgang

en soms een ziel, eens de mannen

verdwenen:  lege schimmen

in de schaduw van twee gevels

in de nevel die een nat laken

tussen de wilgen hing

 

hun rode handen hadden

de ransel gevuld, het brood

gesmeerd, de koffie overgeheveld

in de pul met beugel

 

geen tijd voor zo’n flauwiteit

als een groet: een kuch, gehum,

een zwaai van een houterig

been, het krakende zadel

 

afscheid van de weiden

een zakdoek als doelpaal

de haag waar een voorwiel

in boorde toen je remde

met een schoenzool: ach,

je eerste menierode

jongensfiets zonder banden

 

straatje zonder einde, wegel

naar het veld langs de haag

die pootjes kreeg in de blauwe

schemer en een weerwolf werd

 

beelden waar je afscheid van

neemt, ooit, wanneer het sneeuwt

in je hoofd terwijl de bloesem

valt uit al de kerselaren

 

reusje

 

tal van ogen zijn nodig

om de man in de reus te zien

de tederheid  van twee

kolenschoppen, de ferme

in de bevende stem,

de denker in de zwijger

 

tal van oren om te verstaan

wanneer een hart kraakt

als een bed: het verliefde

of het slapeloze hijgen

 

tal van haren om aan

te trekken omdat je niet

zag noch hoorde

tal van handen om

die haren lang te strelen

wanneer de stem beeft

en de ferme schopt in kolen

 

aan een reus valt te wennen

niet aan een man, die moet

zijn dagen rijgen aan het

hijgen van de nacht

 

wanneer de kamer te veel

ogen heeft, te weinig

lippen om te zwijgen

anima mea, als in een brandende braambos

 

zo, en zo vergeefs

ben je bezig: boetseren

woorden afwegen

als klodders klei

 

je voegt toe, strijkt weer af

tot zij op zou rijzen

gedragen door de roze schelp

van die ene regel

voltooid en onverbeterlijk

 

je weet dat ze aanwezig is

sedert eeuwen

op een vermolmd paneel

dat zich staande houdt

aan lagen pleister en probeersel

misbaksels

over een vergeten meester

 

de enige die het deed :

haar maken

zoals het zaad de bomen maakt

en de goden hun dromen

toevertrouwen aan het vlees

 

voeg niet toe

veeg weg

krab woord van woord

schaaf beeld van beeld

en zie, voel en proef

na de genade van die ene flits

het poeder

 

haar zien

is de moeder van de verpulvering

dokter Cosyns

In De Morgen van vandaag licht dokter Cosyns de bedoeling van zijn actie toe: hij wil elke vorm van stervensbegeleiding op een gelijkwaardige manier behandeld zien.

In een kort commentaar zegt CD&V-senator Hugo Vandenberghe dat dit jurisch niet kan: euthanasie kan niet worden opgenomen in de wet op de patiëntenrechten omdat zoiets zou betekenen dat een arts kan verplicht worden om euthanasie uit te voeren.

Hier begrijp ik niets van: is een dokter soms verplicht om mij anti-biotica te geven als ik daarom vraag? Bij mijn weten houden de patiëntenrechten alleen in dat men recht heeft op goede zorgen, maar niet dat een dokter een behandeling moet  verlenen waar hij in eer en geweten niet mee akkoord kan gaan.

Iets anders is de plicht om de patiënt eventueel te verwijzen naar een collega.

Ik stel vast dat de tegenstanders van euthanasie zich nog altijd blijven kronkelen in het zelfde wijwater; zij wringen zich in allerlei juridische bochten terwijl zij in feite maar één argument hebben: mijn geloof is er tegen.

Met open visier strijden betekent nog niet dat je gelijk hebt, maar je hebt dan tenminste toch de verdienste van de eerlijkheid.

Frank VDB, de wielrenner (straks de andere)
Het is met de nodige schroom dat ik schrijf over degevallen god Frank Vandenbroucke.
Vandaag staat in De Morgen dat hij zich eerst vrijwillig ging melden bij een psychiatrische instelling en daarna wegens dreigementen moest worden gecolloqueerd.
Men kan deze zoveelste aflevering van het psychodrama toeschrijven aan jaren van dopingmisbruik en andere verslavingen. Mij voldoet deze verklaring niet.
Nog meer dan Tom Boonen was de jonge F VDB  de glamourboy van de Belgische wielersport. Zijn typerende uitspraak: 'ik kan elke vrouw van de wereld krijgen.'
Deze hybris  toont aan dat  hij geloofde in zijn eigen mythe van godenkind. Maar die werd door anderen geweven: door zijn supporters en door de media. En laten we wel wezen: de grootste zedenpredikers in de sportjournalistiek zijn vaak de ergste mythologen. Denk aan: 'Tommeke, Tommeke, wat doet  ge nu?'
Afgezien van Hollywood vind je nergens zo'n massahysterie als rond de topsport, en bij ons is dat vooral de wielersport omdat we nu eenmaal vaker renners hadden van wereldniveau dan voetballers of basketters.
Trouwens, voor supporters en regionale journalisten, is een winnaar rond de kerktoren nogal gauw een afgod.
Wielerjournalisten in het bijzonder zijn er verslaafd aan om goden te maken en te kraken zoals verwende kinderen die krijsen om speelgoed en het daarna in een woedeaanval vertrappelen.
Je moet als jong wielertalent bijzonder sterk in je schoenen staan om hieraan weerstand te bieden. Een geschikte partner kan helpen, maar niet iedere jonge renner vindt een Nini zoals Rik van Looy.
Wat mij zal blijven verontwaardigen is de lichtzinnigheid waarmee  het sportjournaille - van wie de meesten toch lang genoeg naar school zijn geweest - aan deze kermis der ijdelheden deelnemen en achteraf hun handen wassen in onschuld.
Het ziet ernaar uit dat F VDB wel eens de Belgische Pantani zou kunnen worden  - waar hij zelf al meer dan eens op heeft gezinspeeld.
Misschien wordt hier dan het zelfde hypocriete eerbetoon achteraf opgevoerd als in Italië.
Mij lijkt het dringend nodig dat sportjournalisten die hun vak ernstig willen nemen, zich eens bezinnen over hun verantwoordelijkheid. Het zelfde geldt uiteraard voor iedereen die een jong talent moet begeleiden: de ontsporing begint al te dikwijls bij  ouders die hun eigen frustraties willen overcompenseren door de prestaties van hun kinderen.

de goede dood en wat erger is

De dood is met de geboorte het meest ingrijpende gebeuren in dit leven, maar niet het ergste.

Zonder onze geboorte waren we hier niet geweest en na onze dood zijn we hier niet meer.

Maar er zijn levenssituaties die heel wat erger zijn in de beleving. Zelfs de meest bloederige dood is erger voor de toeschouwer als voor het slachtoffer zelf die er nauwelijks wat van merkt gezien de dood vrijwel onmiddellijk intreedt.

Daarnaast is er het uitzichtloos lijden, fysiek of psychisch. Denk aan de vrouw die in het VTM-programma kwam smeken om te mogen sterven omdat zij haar aanslepende depressies niet meer aankon. Enige tijd later wordt terloops meegedeeld - ik ben vergeten in welk medium precies - dat zij toch uit het leven is gestapt en op een nogal gruwelijke manier.

Als je bewogen wordt door mededogen, dan zoek je in  gelijkaardige gevallen toch naar een meer humane oplossing?

Het lijkt me al te comfortabel zich te verschuilen achter hoogdravende woorden als 'de heiligheid van het leven' als men zelf weinig doet om dat leven tot iets waardevols te maken, bijvoorbeeld door gevallen van totale vereenzaming op te sporen en te bezoeken.

En het kan niet genoeg worden herhaald dat de moraal veel stricter is als het gaat om particuliere en intieme beslissingen dan wanneer er een hele bevolking mee gemoeid is. Denk aan Bush die liefst abortus en euthanasie zou verbieden in de VS, maar geen enkel gewetensprobleem heeft met het vermoorden van tienduizenden weerloze burgers. En de naam Bush is slechts een 'pars pro toto': hij staat voor miljoenen die denken zoals hij.

Onlangs werd de toekomstige katholiek Blair, de 'brother in arms' van Bush, met open armen ontvangen in het vatikaan; politici die ijveren voor de legalisering van euthanasie worden afgedreigd met excommunicatie.

Ik zie maar twee verklaringen: het taboe rondom de eigen dood en ten tweede het streven naar macht. Het zelfbeschikkingsrecht van het individu betekent het einde van de bevoogding door de godsdiensten en de kerken, en die macht willen zij ten allen prijze behouden.

En in deze op allerlei gebieden zo vrijgevochten tijd blijft de eigen dood het grootste taboe omdat die de negatie is van de mythe van de eeuwige jeugd die vandaag meer dan ooit tevoren wordt gekoesterd. Als er iets is waar de moderne mens het moeilijk mee heeft, dan wel met de aftakeling van zijn fysieke en intellectuele vermogens. Helemaal nieuw is dit niet: het bijbelse verhaal over de Tuin van Eden leert ons dat hybris de eerste zonde was, en deze hybris kwam neer op het gelijk willen zijn aan het goddelijke: de paradijselijke mens wou proeven van de boom van kennis en van de levensboom. De eerste zou hem een goddelijke macht verschaffen, de tweede een godgelijke onsterfelijkheid.

Dit verhaal dateert van ongeveer 3000 jaar geleden en het is nog altijd brandend actueel, al zijn de goden vandaag meestal vervangen door filmsterren en andere iconen van aardse perfectie.

Rechter forceert asielaanvraag Iraki's (De Standaard van vandaag)
Een Brusselse rechter oordeelde begin deze maand dat de Dienst Vreemdelingenzaken ongrondwettelijk handelde door een Iraaks echtpaar op te sluiten in een gesloten centrum en hun asielaanvraag te weigeren. Hij vond dat de Belgische overheid zich moest schamen.
Sommige rechters beschikken dus wel over wijsheid en emotionele intelligentie.
Het blijft toch op z'n zachtst gezegd schizofreen: deze regering gaat er terecht trots op dat zij niet heeft meegedaan aan de oorlog in Irak, maar als de slachtoffers van deze rotzooi dan naar ons land komen worden zij geweigerd. Verglijk dit met de Iraanse vluchtelingen die hun mond moesten dichtnaaien om gehoord te worden.
Keer op keer zie je hetzelfde: de regering neemt in buitenlandse zaken standpunten in waarvan ze de consequenties in de binnelandse politiek weigert te dragen.
Tegenover de komst van vluchtelingen uit oorlogsgebieden en dictaturen bestaat geen enkel moreel bezwaar, integendeel: het behoort tot onze christelijke of humanistische plicht ze op te vangen.
Het enige bezwaar is van praktische aard: België kan niet al deze vluchtelingen opvangen want hun aantal wordt werldwijd geschat op tien miljoen.
Maar wat we nog altijd niet zien is enig overleg op Europees niveau: wat kan de EU aan inzake opvang en in welke mate draagt de EU bij tot de oplossing van conflicten?
Intussen is het zo dat onze Dienst Vreemdelingenzaken steeds sterker doet denken aan een soort Gestapo. Wat we vooral niet mogen vergeten is dat de meeste nazi's en de meeste collaborateurs er rotsvast van overtuigd waren dat zij alleen maar hun plicht vervulden. Wet is wet, Befehl ist Befehl.