Lees dit eerst voor u verder gaat!

Leeswijzer:

De bijnamen in Hindeloopen heb ik, om het overzichtelijke te houden, in eerste instantie in alfabetisch volgorde gezet. Bij dit alfabetiseren liep ik echter tegen de vraag aan "wat is nu een bijnaam"? Is bijvoorbeeld een aanduiding waar iemand woonde een bijnaam? En is bijvoorbeeld Jan van de Otter een bijnaam?

Gezien dergelijk toevoegingen van herkomst en/of afkomst toch algemeen gebruikt worden/werden heb ik gemeend dit soort bijnamen in aparte rubrieken te moeten onderbrengen.

Dus alvorens we naar de alfabetische lijst gaan  eerst een hele serie uitzonderingen.


Over de schrijfwijze van de echte namen

Volgens informatie die ik kreeg worden in Hindeloopen alle Yge’s met een Y worden geschreven.  Alleen Iege Blom (Iege-Iekke)  en zijn kleinzoon Iege worden met Ie geschreven. Dit  zou een foutje van de ambtenaar zijn.

Het zelfde bij Yntje. Deze naam werd in mijn info wisselend  met Ie en Y geschreven. In de alfabetisch lijst heb ik alle Yntje’s met een Y geschreven. Of dat in alle gevallen correct is  is niet duidelijk.

De voornaam Johannes werd bij de namen die ik binnen kreeg  geschreven als Johannes, Johannis, Johannus.  In verband met de alfabetisch lijst heb ik steeds Johannes gebruikt. Of dat in alle gevallen correct is  is niet duidelijk. 

Het zelfde geldt voor Thones. Ook die werd met een I,  E of  een U geschreven. In verband met de alfabetisch lijst heb ik steeds Thones gebruikt.

Cornelis kreeg ik binnen  als Cornelis en Cornelus . In de alfabetisch lijst heb ik Cornelis aangehouden. Waarschijnlijk  zal een Cor in vele gevallen als echte naam Cornelis hebben.

Anne en Anna zijn in Hindeloopen soms verwarend. Anna is doorgaans vrouwelijk. Anne is meestal mannelijk. Maar in enkele gevallen wordt Anne ook gebruikt voor vrouwen.

Hendrik, Henderik, Hinderik en Hindrik worden in Hindeloopen vaak allemaal Hindrik. In de alfabetisch lijst zijn beide gebruikt. Dus als u om een Hindrik zoekt kijk dan ook bij Hendrik. Of omgekeerd.

Namen als Piet, Pieter en Peter worden soms door elkaar gebruikt voor de zelfde persoon. Dus als u naar één van deze drie namen zoekt is het verstandig om bij alle drie te kijken.

Het zelfde geld voor Alie en/of Alida -- Arnold en/of  Arnoldus -- Cris en/of Crisstoffel – Frits en/of Frederik -- Gert, Gerben en/of Gerrit -- Ham(pie) en/of Harmen -- Maten en/of Marten – Siep en/of Sieberen --Wim en/of  Willem.

De toevoeging ‘Aald’ of ‘Aalde’ ontstond, zo te begrijpen valt, vaak op oudere leeftijd. Ook werd het wel gebruikt om twee personen uit elkaar te houden.

Voorbeeld: Piet Klaaren en zijn zoon Siep Klaaren runden samen een boerenbedrijf. Siep had weer een zoon die Piet heette. Dus allemaal namen die op elkaar leken. Ondanks dat Piet sr nog niet echt oud was, sprak men altijd over ‘Aalde Piet’. Zo ook bij de Piet Bakkers. Daar sprak/spreekt men over ‘aalde Piet’ of ‘jonge Piet’. 

Aald= oud --Aalde= oude -- ’t Aald= moeder (in negatieve zin aald’moer)

Over schrijfwijze van de gebruikte bijnamen:

De bijnamen werden naar gelang van de herkomst van de namen in verschillende talen/dialecten gebruikt. Ik heb voor zover bekend zoveel mogelijk aangesloten bij wat gebruikelijk was. Aangaande de Hylper bijnamen kwam ik verschillende spellingen/ schrijfwijzen tegen. Voor zover mogelijk heb ik de spelling gebruikt zoals vermeld in het woordenboek uit 1981 van Gosse Blom. Uitzonderingen hierop zijn woorden die in de loop van de jaren veranderden en algemeen anders werden  gebruikt dan de spelling in het woordenboek.  Bijvoorbeeld: Grote kwam ik  bij oudere namen tegen als ‘Graette’. Maar later werd vrij algemeen het woord ‘Grôte’ gebruikt. Ik heb getracht aan te sluiten bij de naam zoals die gebruikt werd/word

Tips

Tot slot enkele tips  aangaande het zoeken van bepaalde namen.   Een Z aan het begin van een woord wordt in het Hylpers een S. ---- Een V aan het begin wordt een  F. ---- Een Sch aan het begin wordt vaak Sk. ----  Ie of een I  wordt  vaak een Y.  Een Oe klank wordt in een aantal gevallen een Û

Gemeenschappelijke bijnamen

Voor we naar de bijnamen in Hindeloopen gaan eerst iets over gemeenschapplijke bijnamen. Dus de bijnaam van die bij het hele dorp of stad behoort.

Een Bolwarder is een ‘oliebol’. Workumers zijn ‘brijbeken’ en iemand uit Koudum gaat als ‘Beantje’ door het leven. Iemand uit Stavoren is een ‘Ribbeklauwer’ en een bewoner uit Molkwerum is een ‘Tjoender’. En tot slot van deze gemeenschappelijke bijnamen de Hindeloopers. Zij worden  De Hylper ulen genoemd.

Waar deze bijnaam ‘de ulen’ weg  komt of wat aan die naam ten grondslag ligt is echter minder duidelijk. In gemeentegids van Nijefurd schrijft prof Buma daar er het volgende over.

Het moeilijkst te verklaren is de Hindelooper schimpnaam tsjeu(n)ken (1832), tsjoaten,

hulen (1856), ulen (900) en nog een paar. Prof Buma heeft daar een studie over gemaakt, maar kan daar niet uit komen. Er wordt wel aan een vogelnaam, maar men weet het (nog) niet. Nog een gedachte is of tjeunken een nabouwen kan zijn van het aparte (Fryske) dialect, dat de  andere Friesen niet zo goed konden verstaan. 

Wilt u meer gemeenschappleijk bijnamen weten klik dan op de bijlage hieronder.

Bijnamen in Hindeloopen

De naam die men bij geboorte krijgt gaat mee van de wieg tot het graf. Ondanks dat Napoleon de achternamen invoerde omdat hij ‘Jan Willem zn’ of ‘Willem Jan zn’ onvoldoende vond blijkt tegenwoordig het hebben van een voor- en achternaam toch niet genoeg. Huisnummers, postcodes, rekening nummers, creditkaart nummers, sofi nummers, cliënten nummers en pincodes in diverse soorten geven aan dat het hebben van enkel een naam schijnbaar onvoldoende is.

Wat echter van alle tijden is zijn de bijnamen. Vooral in het verleden en in kleine gemeenschappen waren bijnamen algemeen. Ja, soms werden bijnamen zo algemeen gebruikt dat men vaak de eigen naam van de bewuste persoon niet eens kende.

Ook in Hindeloopen werd en wordt nog steeds veel gebruik gemaakt van bijnamen. Uit overlevering zijn mij vele van deze namen bekend. Maar ook vele namen, mij onbekend, kreeg ik desgevraagd van derden.

Het zal zo rond 1990 geweest zijn dat ik bij toeval een paar lijsten kreeg met bijnamen in Hindeloopen. Die lijsten waren vaak een ratjetoe van aanvullingen en doorhalingen. Dat was voor mij aanleiding hier en daar eens te vragen naar de achtergrond van die bijnamen.Want zo realiseerde ik me, iedere bijnaam heeft zijn eigen verhaal en een reden waarom die bijnaam bij een bepaalt persoon hoort. En dan raak je al snel geïnfecteerd door een virus wat een mengeling is van nostalgie en het willen weten hoe het zat. En eenmaal besmet met dat virus draait menig gesprek uit in een gesprek over bijnamen. Zo werd mijn lijst stap voor stap langer en kreeg ik steeds meer informatie over het hoe en wat van bijnamen in Hindeloopen.

Nu besef ik terdege dat publicatie van sommige namen mogelijk niet op prijs gesteld wordt. Aan de andere kant gaat het mijn inziens om een stukje Hindelooper cultuur en een bijnaam wordt maar zelden als scheldnaam uitgelegd, zo is mij gebleken. Toch ondanks dit, heb ik gemeend een aantal bijnamen voor mijzelf te moeten houden. Graag laat ik u mee genieten van deze verzameling bijnamen uit Hindeloopen en hoop dat u evenveel plezier mag beleven aan het lezen van deze namen dan ik heb gehad aan het verzamelen.

Veel leesplezier toegewenst

Henk Smid

Echte   Naam         Hindelooper  naam

Andries                    Ant.  (Niet algemeen)

Bartle                       Batle  (Dus zonder R)

Bernard                    Beanse  (Niet algemeen)

Cornelis                    Knellis of Keale

Ebeltje                      Ybe.  (Mogelijk roepnaam)

Eeltje                        Eje   (Mogelijk roepnaam)

Feike                         Peie

Frederik                    Frerik

Geertje                     Kekke

Griet(je)                    Diette

Haring                       Haije             

Hartman                    Hepe

Hebeltje                    Ebe.  (Mogelijk roepnaam)

Jantje                        Nan

Jildert                       Jeldert  (Dus i wordt e)

Johannes                  Jehannes.  (Vaak Hannes of Hanke)

Johan                        Jehan  (Soms nogmaals afgekort tot Han) 

Klaas                         Kloas

Lammert                    Pam

Reitje                         Keie of Kei

Romke                       Pom

Theodorus                 Dorus-Doke

Thiemen                    Themen. (Dus zonder I)

Thones                      Teun of Tun

Tjeerd                        Teard

Tjitte                           Titte.  (Dus zonder J)

Anne en Anna zijn in Hindeloopen soms verwarend.

Anna is doorgaans vrouwelijk. Anne is meestal mannelijk.

Maar in enkele gevallen wordt Anne ook gebruikt voor vrouwen.

Hendrik, Henderik, Hinderik en Hindrik worden in Hindeloopen vaak allemaal Hindrik.

Bijnamen die voor meerdere personen gebruikt worden

Aalde of Aalt    Bij het ouder wordt soms de toevoeging  ‘Aalde’ of  ‘Aalt’ gebruikt.  (Aalde= Oude  Aalt= Oud) Ook wordt Aalde/Aalt wel gebruikt om twee personen met de zelfde naam of op elkaar lijkende namen uit elkaar te houden.
 

Douwe mús   Een Douwe krijgt niet zelden de bijnaam Mús (Muis). Dit naar aanleiding van een oud (Hindelooper) Rijmpje.  Rijmpje: Douwe, Douwe mus in de mouwe. Douwe, Douwe mús in de kiste. Wur douwe niks van wiste.  

Jappe Tral lal Wie Jappe heet loopt het risico de bijnaam Tral lal te krijgen. Dit naar aanleiding van een oud Hindelooper  rijmpje. Rijmpje: Jappe tral lal. Steat op de wal. Hy ys naat fan flesk en blo. Mar dweet alle minsken go.

Jelle Knikket Vele Jelle's (vaak op oudere leeftijd worden Jelle Knikket genoemd. Waarom dat alleen het geval is bij Jelle's is niet duidelijk.

Zus of Broer

De naam Zus(je) werd vaak gebruikt in de familie als er een jonger zusje bij kwam. Door anderen werd dat dan over genomen. Het zelfde kan gelden voor Broer. Maar Broer komt ook als echte naam voor. 

Voorbeelden:

Zus    - ? Stallmann-Faber // Zusje - Johanna Jacoba Smid van Weelden // Zusje - Willie Mulder //

Broer- Broer Burggraaf // Broer- Broer Sikkes // Broer- Broer van Dijk // Broer- Broer Gerlsma

Verkleiningen/roepnaam

Verkleiningen van (voor)namen  kwam vroeger algemeen voor. Bijvoorbeeld: Henk werd Henkie, Harmen werd Hampie en Jaap of Jacob  werd Jappie, enz. Op latere leeftijd veranderde dat dan soms weer in de echte naam. 

Naast deze verkleiningen is in enkele gevallen ook het omgekeerde het geval.

Bijvoorbeeld:

Ebeltje wordt Ebe (voorbeeld Lolke-Ebe)     
Ibeltje wordt Ibe (voorbeeld Ant-Ibe)

Een bijzondere verkleining of feitelijk een over-verkleining is: Antonia Poeze. Antonia is verkleint tot Tonia en vervolgens tot Tone.

Het zelfde is  soms het geval bij Johannes.
In een aantal gevallen wordt Jo(e)hannes verkleint tot
Jo(e)han en vervolgens tot Han.

Gecombineerde bijnamen.

Naam →→→→→→→→→→→→ Bijnaam

Auke en Johan Stallmann →→→De Boy’s 

(Tweelingbroers)

Dochters van Wietse Nijenhuis→→→De Dykbrommers  

(Zij deden hun plas door de broekspijp)

Douwe en Wim Brouwer→→→De Brouwers  

(Twee broers die samen visten. Werden doorgaans in één adem benoemd met  de Brouwers)

Fam Couperus →→→→→→Fam Doorsnee  

(Naar het gelijknamig radio hoorspel)

Foppe Gerlsma en Frits Zweed →→→Black and white

(Twee vrienden met zwart en wit haar)

Grietje (Diette) en Jantje (Nan) Ypma→→→De Petjes

(Twee vrijgezelle zusters. De een droeg altijd een alpino petje, De ander een hoedje. Hadden kruideniers winkeltje op oude weide)

Ientje en Lolke Bakker →→→→→→De Wurmen  

(Wurmen=Wormen)

Jan en Roelof Valk →→→→→→ De Rattebengels  

(Broers)

Jantina en Henderika Poeze→→→De Poesjes

(Tweelingzusters/ afgeleid van achternaam Poeze)

Jolling Smid en Sierd.H. de Boer→→→De Lekkere en/of de Heerlijke

(Als ze elkaar tegen kwamen zei de één “ha lekkere”, de ander zei dan ‘ha Heelijke’. Het ontstaan van deze bijnamen voor elkaar is niet duidelijk. Anderen gebruikten deze bijnamen niet)

Klaas en Sieberen Bokma →→→De Bokma’s  

(Twee broers die samen boerden. Werden doorgaans in één adem benoemd met  de Bokma’s)

Sierd de Boer en Sierd vd Kooi →→→Likje en Grôte Sierd

(Twee zwagers die samen boerden)

Meense en Piet Vrolijk →→→De Jietjes of de Jiemannen
(Gebruikten veel het Jie.   Jie= U)

Wiebe en Sierd de Boer →→→De jûngens van Douwe

(Twee broers die samen boerden)

Hieronder de bijnamen in alfabetische volgorde van de echte naam

Om technische reden is het lettertype mogelijk te klein. 

Indien gewenst kunt bovenaan in de linker kolom de tekst vergroten.

Zoeken 

U kunt doormiddel van scrollen de alfabetisch lijsten doorlopen.

Via  de 'inhoud van dit blog' in de linker kolom kunt u gelijk naar de gewenste letter van de alfabetische lijst gaan.

Tussen de alfabetisch lijsten door

De alfabetische lijsten worden afgewisseld met verhaaltje over de herkomst van de bijnamen en/of de persoon.

Let op: Aan de verhaaltjes wordt nog gewerkt.

Uiterlijke kenmerken

Ra of rode, wiete, swarte, grote, likje, brieke verwijzen zoals te begrijpen valt doorgaans naar uiterlijke kenmerken van de persoon.

Ra of rode = Rood / Wiete = wit / swarte = zwart / grote = grootte / likje = klein / brieke = scheef

De toevoeging 'van' verwijst doorgaans naar de bijnaam van de vader.

Pietje Bakker kwam als jonge vrouw in Hindeloopen in dienstbetrekking bij de bakker de Boer (Thomas en Hiskje).

Bij de eerste kennismaking stelde zij zich uiteraard voor als 'Pietje'. "Och heden" zij Hiskje, "dat is verwarend want onze dochter heet ook Pietje. Nou zei Pietje "ik vind Nel ook wel een mooie naam". "Noem mij dan maar Nel" "Dan hebben we daar geen problemen mee". Zo werd Pietje Bakker in het vervolg Nel.

Toen ze op latere leeftijd verhuisden naar  Zuid Holland werd de namen samengevoegd tot 'Petronel'. In Hindeloopen en in familiekring bleef het echter altijd 'Nel'.

Bijna niemand weet dat de echte naam is van Jo (Eje-Jo Mulder) Klaasje is. Hoe Klaasje Jo geworden is konden ook de kinderen me niet vertellen.

Mogelijkheid: Jo was van huisuit Fries talig. In het Fries is Jo U.  Mogelijk dat ze JO (U) in het begin toen ze in Hindeloopen kwam wonen  met enige regelmaat gebruikte.

Jacob Valk, roepnaam Jaap, werd algemeen “Groente” genoemd. Deze bijnaam was zo algemeen dat velen niet beter wisten dan dat hij zo heette. De oorsprong van deze bijnaam gaat terug tot zijn kinderjaren. Als kind zong hij vaak, het toen bekende liedje, “Jaap de groenteboer”. De overeenkomstige naam “Jaap” zal daar debet aan zijn geweest.

Jaap de groenteboer

Daar komt jaap de groenteboer aan

Met zijn ezelwagen

Voor de deuren blijft hij staan

En ik hoor hem vragen.

Juffrouw koopt u wat van mij

Erwten groenten selderij

Kijk eens in mijn manden

Alles is voorhanden

Zie die mooie peulen daar

Wilt u die niet kopen

Blijft de kar zo vol en zwaar

Dan wil grauw niet lopen.

Jaapje, nee vandaag niet meer

Morgen kom je wel eens weer.

Ik zal het niet vergeten,

Juffrouw smakelijk eten

N.B. Grauw is de hond die die groentekar voorttrok.

 De Kropbolle

 Jacob van Elselo had vroeger een bakkerij aan de buren (zie foto hieronder). Hij ging in Hindeloopen door het leven met de bijnaam “Kropbolle”.

Over de herkomst van deze naam zijn verschillende lezingen die beide te maken hebben met zijn beroep als bakker en brood. De ene lezing is dat hij op een moment een brood bakte met een ronde rug die vergeleken kon worden met het krop (wreef) van de voet.

De andere lezing gaat iets verder. Jacob introduceerde in Hindeloopen op zeker moment een brood dat gebakken werd van ongebuild meel (kropmeel). Het resultaat van het bakproces met dit meel levert het zogenaamde “kropbrood” op.

De zoon van Jacob 'Otto' werd ook wel de 'Kropbolle genoemd. De klein- kleinzoons Jappie en Frederik van Elselo (zoons van Foppe-Jeltjen) worden in navolging van hun grootvader en oom bij gelegenheid ook wel 'Kropbolle' genoemd.

Foto: Jacob van Elselo met zijn vrouw Janke en links hun zoon Foppe en zittend hun dochter Mina.Foppe is later getrouw met een dochter van Pé Borneman, namelijk Jeltje Borneman.

Pand met paaltjes er voor en huis ernaast

waren de woning en bakkerij van de fam Elselo

Jappe

 Wie in Hindeloopen ‘Jappe’ heet heeft grote kans dat zijn naam op één of andere manier in verband wordt gebracht met een oud Hindelooper rijmpje.

Het oude Rijmpje

Jappe tral lal, stead op de wal.

Hy ys naat fan flesk en naat fan bloo.

Mar tog dweit 'r alle meensken go.

Vertaling:

Jappe tral lal staat (achter)op erf

Hij is niet van vlees en niet van bloed

Maar doet toch alle mensen goed

Een historische grap

Bij sommige ‘husjes’ was  aan de achterkant een soort luik waardoor men de ton,als die geleegd moest worden, kon weghalen. Dit bracht een paar jongens op een idee. ‘sAvonds toen het donker werd haalden zij dit luikje weg. Achter de struiken wachten zij tot iemand naar het toilet moest. Na een half uur wachten zagen zij de dochter des huize naar het toilet gaan. Toen zij goed en wel ter plaatse was om haar nood te lenigen slopen ze naderbij. Met een paar lange stengels riet via het openstaande luikje kietelen ze het meisje onder haar achterste. Een ieder kan denk ik wel raden wat de reactie van het meisje was.

Jelle

In de lijst met bijnamen komt meerdere keren ‘Jelle Knikket’ voor.

Als je toevallig Jelle heet en vroeg of laat kaal wordt is de kans groot dat ‘Knikket’ aan je naam wordt toegevoegd.

N.B. Knikket=een knikker Een knikker is net als een kaal hoofd rond en kaal.

Het waarom dat 'knikkert' alleen bij de Jelle’s wordt gebruikt is niet duidelijk.

Op foto Hendrik van Meekeren voor zijn woning. Zijn bijnaam was 'de Bal'. Een verklaring voor deze bijnaam heb ik niet kunnen vinden.

Hendrik was een man die het niet zo nauw nam met kleding en lichamelijke verzorging. Het verhaal vertelt, dat hij zichzelf heel erg verwaarloosde. Wanneer hij van anderen een tweedehands broek kreeg, trok hij die zo over de oude versleten bovenbroek heen trok.

Hendrik zou in het begin van de vorige eeuw gewoond hebben aan 'de Brak' (nu het stuk Tuinensteeg van Schoolstraat naar Sylroede). Later zijn deze woningen afgebrand (circa 1912) en zijn de huidig woningen daar gebouwd.

Later, waarschijnlijk nadat de woningen aan de Brak zijn afgebrand, heeft Hendrik gewoond in een klein huisje wat nabij de Thomasbrege stond. 

In de de woning waar man voor staat zou Hendrik gewoond hebben

Hendrik Valk was in Hindeloopen een algemeen bekend iemand. Toch werd de naam Hendrik niet veel gebruikt. Hij werd nagenoeg door een ieder 'Carps' genoemd. Deze bijnaam kreeg hij al als schooljongen.

Het verhaal verteld dat hij als jongen een fan was van de toen bekende bokser 'George Carpetier'. Tijdens het spelen op het schoolplein nam hij regelmatig de bokshouding aan en zei dan "ik ben Carpentier''. Carpentier werd in Hindeloopen afgekort tot 'Carps'.

Hendrik was van oorsprong visserskecht. Later toen de afsluitdijk werd aangelegd vond hij werk bij de zogenaamde 'Zuiderzee werken'. Ook was hij vele jaren op diverse reddingsboten schipper bij de KNMR. In die periode mocht hij en zijn bemanning vele reddingen op zijn naam schrijven. De naam Carps is nog steeds actueel. Ook zijn zoon Roelof wordt wel Carps of Roelof van Carps genoemd.

Links op de foto Hendrik Valk (Carps) Daar naast Rein- en Yge Blom. Uiterst rechts vermoedelijk een onderduiker. Op voorgrond links Hessel Kuipers en rechts Arend Blom

Rechts op foto Hendrik Valk met Eele Sikkes in afwachting van...

Foto Carpentier (1919)

George Carpentier waar Hendrik zijn bijnaam aan te danken heeft was een Franse bokser.Hij werd op 12-1-1894 geboren in Lievin en overleed op 81 jarige leeftijd op 28 -10-1974. Bij zijn eerste duel als prof bokser was hij 14 jaar. Hij was o.a. Frans Kampioen in het weltergewicht en werd in 1912 Europees kampioen. Later zou hij ook nog de wereld kampioen worden. In 1921 bokste Carpentier, voor de eerst keer in de boksgeschiedenis, met een inzet van 1 miljoen dollar. Dit was tegen Jack Dempsey. In 1922 werd hij verslagen door de lengendarisch bokser “Siki” die later vermoord werd.

Doede Smith (Noppe) was verschrikkelijk zuinig en leefde als een kluizenaar in een oude woonboot net buiten Hindeloopen en stelde weinig eisen aan zich zelf en zijn kleding. Doede was netjes gezegd wat arm van geest. Zelf wist hij daar over te zeggen dat ze hem in militaire diensttijd vergiftigd hadden en het hem in de kop was geslagen. Hij kwam aan de kost als los werkman bij een ieder die hem maar wilde inhuren. En werken kon hij als de beste. En als hij iets kreeg, bijvoorbeeld een oude broek of jas, dan bleef hij de gever lange tijd bedanken. Bij zijn overlijden schreef B.W.Bosma. onderstaand gedicht

1974

Maaiemoanne, de 31 ste dei. Bij de dea fan Doede Smith. 

Joed is hij stoarn; sijn libben naam in ein

mank ’t fee en ’t meande gêrs en ijn sijn âlde arke.

Gjin minske der om ta. Soms dat immen harke.

Hij wie in kluzener.

De earme fan geast is fuort , ijn wêzen en ijn ttinken

sa de yn beheind . Dochs wie hij ien fan ús

en droeg sijn krús

Hij wie in kluzener.

It libben die him deugd. Hij koe tiden sjonge

want tankber is ‘er bleaun. ’k Nim oan , ’t léste ta

want hij betroude sa.

Hij wie in kluzener.

No is der stoarn; ûntdien fan smert en lijen

wurdt hij te rësten lein. Sijn libben wie oan ein.

Hij wie in kluzener.

Rêst Doede; rêst mar sêft.

Jo libben is foarbij. ’t Wie hurd en wreed.

En nimmen kin befetsje hoe hij it ôflein hat.

Hij libbe ‘en stoar apart !

Hij wie in kluzener.

Tink minsken.Tink en leauw, de romt’ is om ús hinne.

Dochs binne wij kluzeners, sill’ net de romte kinne,

as net de Geast fan Pinkster úzes is.

Fan útsjoch wis !!

Hijlpen: Pinkster 1974.

Het Arkje van Doede Noppe, gelegen net buiten Hindeloopen.

In bijnamen lijsten komt een paar keer de bijnaam 'Douwe Mùs’ voor. De oorsprong van deze bijnaam is niet duidelijk. Maar bij de naam Douwe behoort wel een oud rijmpje wat werd gebruikt als je ‘een’ Douwe wilde plagen. 

Douwe, Douwe mùs yn de mouwe 

Douwe, Douwe mùs in de kiste

Wur Douwe niks van wiste

N.B. Mus=muis                                                                                                                                                                           Wur=waarvan                                                                                                                                          Moue=mouw

De Skusler

 'De Skusler' was naar alle waarschijnlijkheid een manesje van alles voor gemeente en/of burgemeester Avenhorn van Nauta. 'De Skusler' zou gewoond hebben in de woning naast het gemeentehuis (de vroegere conciërge woning). De betekenis van deze bijnaam, nog zijn ware naam, is mij niet bekend. Maar omdat bij de Skusler een mooi verhaal hoort wil ik u deze bijnaam en het verhaal niet onthouden.

Zoals bekend stonden de toiletten (‘t husjen) in Hindeloopen vroeger op de slootkant boven de sloot. Alles wat de bezoekers van deze 'husjes' lieten vallen viel dan gelijk in het water. In de zomer merkte men daar weinig van. Het dreef gelijk weg. In de winter, als de sloten bevroren waren, had dit echter tot gevolg dat er soms behoorlijk hoeveelheden van de menselijke spijsvertering op het ijs lagen. Nu was er wel een soort erecode dat men onder de 'husjes' het vrij hield van ijs. Maar daar hield niet een ieder zich aan. Naar huidige maatstaven was dit natuurlijk verre van hygiëne’s. Maar och, toen wist men niet beter.

Ik denk dat het zo rond 1900 geweest zal moeten zijn dat in Hindeloopen het tonnen stelsel werd ingevoerd om dit onhygiënes gebeuren terug te dringen. Maar dat ging natuurlijk niet van de ene op de andere dag. De notabelen van Hindeloopen namen hierin het voortouw en schaften zich een ton aan die in de 'husjes' werd geplaatst en welke één of twee keer per week door de Skusler werden afgevoerd naar elders.

Maar helaas in de winters met vorst had deze tonnenleger een probleem. Dan was de hele inhoud soms tot één groot blok bevroren en kon de ton niet geleegd worden. Maar 'de Skusler' had daar voor een simpele oplossing. Ook hij wist dat warmte ijs doet smelten. Hij haalde de tonnen in huis en plaatste ze rond de kachel. Als de inhoud dan ontdooit was kon hij ze wegbrengen en op de daarvoor bestemde plaats legen.

Frits van Meekeren, bijgenaamd “DeKanne” was in en buiten Hindeloopen een bekende verschijning. Deze roem had hij te danken aan bouwen van scheepsmodellen. Op de foto Frits van Meekeren in zijn woning bezig met een van de vele scheepsmodellen die hij gemaakt heeft. Alles werd tot in de kleinste onderdelen perfect afgewerkt, de verhoudingen klopten precies, geen detail werd vergeten. Hij leefde alleen in zijn huis en is op 86 jarige leeftijd overleden. Hij is de enige naar wie een straat   (de van Meekerensteeg) is genoemd. Deze loopt achter langs hotel “De Hinde” tot aan de Buren, langs zijn vroegere woning. Frits werd geboren in 1872 en is 1958 overleden.

Het waarom van de bijnaam 'de Kanne' is niet duidelijk.

Woning Frits de Kanne

aan de van Meekerensteeg waar Frits woonde.

    De Skeg

Gauke Bootsma kwam van oorsprong van Lemmer. Hij was visser van beroep en woonde lange tijd in de sluiswoning op de haven. Als bijnaam had hij “de Skeg”. Gauke had nog al een forse neus die dan ook vergeleken werd met een Skeg. In familieverband heeft men het doorgaans over 'de Skegen'. 

Een Skeg is klein driehoekje onder doorgaans kleine bootjes. Het zit midden onder aan de achterkant van de boot. Soms doet het mede dienst voor ophanging van het roer. De functie kan vergeleken worden met een soort klein middenzwaard.

Ook Gauke zijn zoons Pieter, Gauke jr, Jan en Jelle visten (kortere of langere tijd) eerst met vader, later zelfstandig. Zoon Gauke vertrok later naar Lemmer. Pieter was visserman in Hindeloopen en viste lange tijd met broer Jan. Hij deed op latere leeftijd zijn visserboot de HI 35 genaamd 'Grietje' over aan zoon Sipke die op zijn beurt inmiddels is opgevolgd door zoon Pieter. Deze Pieter is de laatste visserman in Hindeloopen die nog beroepshalve vist.

Anno 2010 gebruiken Sipke en Pieter 'de Skeg' min of meer als merknaam.

Jaarlijks wordt er door Sipke een zeilwedstrijd 'de Skeggenrace' van Lemmer naar Hindeloopen en visa versa georganiseerd.

Doekele van Meekeren

Doekele van Meekeren werd geboren op 18-1-1912 in Hindeloopen. Hij groeide op bij Lammerts-Geeske Steigenga. Hij was echter een zoon van “ Hinne van Meekeren ”. Hinne was geestelijk niet helemaal volwaardig. Hinne kreeg op zeker moment een kind. Formeel is de vader van dat kind onbekend.

Schijnbaar kon Hinne de verantwoordelijkheid van een kind niet aan. Zij wilde het kind (Doekele dus) verdrinken in de sloot nabij de Stoffelsbrége. Geeske Steigenga die vlak naast die brug woonde zag dat en heeft zich over de baby (Doekele) ontfermd.

Doekele is nooit getrouwd geweest, werkte bij gemeentereiniging en leefde zuinig. Hij zat er zogezegd “warmpjes bij”. Na zijn pensionering liet hij vele in Hindeloopen meegenieten van zijn vergaart vermogen. Diverse verenigingen mochten een aantal jaren een behoorlijke gift van Doekele bijschrijven bij hun kas saldo. Doekele overleed op 21-2-1980.

De bijnaam van Doekele was “De Sherman”. Waar deze naam weg komt en wat de reden is dat Doekele zo werd genoemd heb ik helaas niet kunnen achterhalen.

Waarschijnlijk komt de naam uit de flim Chuck 'The Sherminator'.

Het waarom van deze bijnaam is mij niet bekend.

Foto Curt Carlson

In de jaren vijftig werd Doekele ook wel Kurt Carlson genoemd. Dit was naar de bekende kapitein Kurt Carlson die toen zijn schip verging het schip niet wenste te verlaten. Dat Doekele in die tijd naar die beroemde kapitein werd vernoemd had te maken met het feit dat op zekere dag de gemeentepraam, volgeladen met huisvuil, water maakte en zonk. Doekele bleef echter tot het laatst op zijn post en wist toen de praam daadwerkelijk zonk met veel moeite de jas van zijn collega Thonus te te redden. Onderstaand gedicht komt uit voetbalclubblad “de Garuda”.van april 1979.

Onderstaande link verbind u met een Youtube filmpje over het vergaan van de Flying Enterprise waar kut Carlson kapitein van was.

https://www.youtube.com/watch?v=t2IKwZJgFRI

In memoriam

 Een inwoner uit onze plaats, heel bekend,

heeft ons Hindeloopers, danig verwend.

Na vele jaren geduldig te hebben gespaard,

had hij een klein kapitaaltje vergaard.

En nu, wie had dat durven dromen,

was hij tot de slotsom gekomen

dat hij bij zijn leven,

de gemeenschap iets heeft willen geven,

Zo heeft hij de kerken willen gedenken

door hen een flink bedrag te schenken.

Ook de plaatselijke voetbalsport

zijn vereniging , deed hij niets te kort.

En daarom, dat is niet overdreven,

moet men hem het ere-lidmaatschap geven.

Het Groene Kruis, gebouw Irene en de schooljeugd

deelden mee in de feestvreugd.

De vrouwenvereniging en ook het toneel,

niets was hem teveel

En al die anderen,hier niet vermeld,

schonk hij een flink bedrag aan geld.

Terecht is Hindeloopen hem dankbaar

voor dat aan ons gedane gebaar.

We kunnen U dan ook verzekeren,

die Hij is niemand anders dan......

Doekele van Meekeren.