23/1 21.4 - Pater Daniel

Meditatie : Mooi, maar zo ver van mijn bed!

Als opmerkingen na mijn meditatie van vorige week kan men zeggen: “De boodschap van Vaticanum II over de Kerk is heel mooi maar ze is zo ver verwijderd van mijn dagelijks leven”. Er zijn ongetwijfeld vele goede katholieken of velen die het wel willen zijn, maar voor wie het mystieke Lichaam van Christus en de algemene roeping tot heiligheid ietwat onduidelelijke begrippen zijn. 

Laat me mijn antwoord inleiden met het gemeenschapsbesef aan te moedigen volgens de overtuiging die Paulus uitdrukt in 1 Korintiërs 12, waar hij spreekt over de gaven van de heilige Geest: “Aan ieder van ons wordt de openbaring van de Geest meegedeeld tot welzijn van allen” (1 Korintiërs 12, 7). Paulus legt uit dat er vele gaven zijn (“charismaton”), vele vormen van dienstverlening (“diakonion”) en allerlei soorten van werken (“energèmaton”). Alles kan echter een gave van de heilige Geest worden om de gemeenschap op te bouwen tot een vitale samenleving voor het goed van iedereen.

En aan iedere gemeenschap geeft God genoeg gaven om tot een sterke, gezonde groep uit te groeien. Hiervoor moet iedereen zijn eigenheid erkennen, de gaven gebruiken die hij heeft en zijn werk doen in de geest van Jezus, namelijk door zichzelf te geven voor de anderen. Zo heeft iedere gemeenschap de gaven die nodig zijn om zich te ontplooien. Een koorleider die muzikaal goed onderlegt is, leidt zijn koor dan niet om zichzelf te amuseren maar geniet ervan om zich in de zetten voor de leden en hen aan te moedigen en te helpen een steeds mooier resultaat te bereiken tot glorie van God.

In groepen van allerlei aard heb ik al dikwijls gezien hoe er een onopvallende “vredestichter” aanwezig is. Het is iemand die geen officiële functie heeft, maar die de natuurlijke gave heeft anderen “op hun gemak” te stellen, hen te bemoedigen en te troosten. Het is iemand die zonder woorden al gemerkt heeft dat een ander het moeilijk heeft en gewoon in diens nabijheid wil zijn en steunen. Dat zijn eenvoudige maar zeer kostbare gaven in een groep.

Ziehier nu mijn antwoord op de bovenstaande opmerking over hoe het Mystieke Lichaam in de praktijk te dienen. Als jij gezegend bent met meer praktische zin en creativiteit, kijk dan eens rond in uw omgeving of daar geen oud en mogelijk vervallen Maria-kappelletje of Calvarieberg staan of gestaan hebben. Maak daar iets moois van met al uw vindingrijkheid. Of vraag de verantwoordelijken van de gemeente om iets dergelijks te mogen oprichten als herstel van het kostbaar christelijk patrimonium van ons land.

Heb je de bijzondere gave om ruzies te beëindigen? Als er oude veten zijn in uw familie of dorp, gebruik uw creativiteit om een verzoeningsbeweging op gang te brengen, waar iedereen blij mee kan zijn. Vorig jaar is hier in Qâra zo een oude sjeik op zeer hoge leeftijd gestorven. Hij had een stem als een klok en werd tot op het einde van zijn leven gevraagd om te komen bemiddelen tussen mensen.

Zijn er mensen in uw omgeving die in het verborgen in schrijnende armoede leven? Ga er naartoe en ga eens luisteren wat hun eigenlijke problemen zijn en hoe je hen kunt helpen.

Heb je een abortuscentrum in uw woonplaats, begin met enkelen een gebedsactie om deze plaats van gruwel te doen sluiten. Het is niet de eerste keer dat een abortuscentrum na een volgehouden gebedsactie om verder onverklaarbare reden dicht gaat.

Ben je een goede zanger of een muzikant, werk mee aan de opbouw van een degelijk en dynamisch parochiekoor dat de eucharistievieringen waardig kan opluisteren. En wees een trouwe bezoeker van de zondagsviering, die naar de kerk gaat om God te ontmoeten en zich voor zijn medemens in te zetten.

Of heb je nog een andere manier om een actief, creatief en dynamisch lid te zijn van het Mystieke Lichaam van Christus, dat de Kerk is? B.v. door uw huwelijks- en gezinsleven, uw leven als priester of religlieus/ze met een edelmoedige inzet van jezelf nieuw vuur te geven.

En vergeet niet: het moedig dragen van de moeilijkheden van uzelf en van anderen, kan al een sterk getuigenis zijn. En de bereidheid om telkens vergeving te vragen en te schenken, blijft het feest van iedere samenleving. Een gemeenschap die altijd ieder meningsverschil wil vermijden, dreigt een ‘nietszeggende’ groep te worden. Beter is het de spanningen en verschillen te uiten om tot een nieuwe, diepere en bevrijdende eenheid te komen.

En sta mij toe dat ik ondertussen de unieke schoonheid en rijkdom van ons christelijk geloof verder toelicht, wat inderdaad niet het belangrijkste is. Het christelijk geloof beleven is belangrijker dan er over praten, maar toch is het juiste christelijk geloof toelichten eveneens zeer noodzakelijk.

In de tijd van de discussies rond pater Damiaan en de vraag of hij als grootste Belg en als model voor de verzorging van de melaatsen en zware zieken kon beschouwd worden, hoorde ik een vrijzinnige een gunstig pleidooi hiervoor geven. Wezenlijk voor hem was dat pater Damiaan algemeen door de openbare opinie aanvaard werd als symbool van de melaatsenverzorging. Of die man dan heilig is of niet, of hij echt bestaan heeft of niet, speelde voor hem geen rol meer.

Deze volkse redenering noem ik klinkklare onzin, op lucht gebouwd. Pater Damiaan is een zinvolle patroon voor de verzorging van zwaarzieken omdat hij werkelijk zijn leven gegeven heeft uit liefde voor de melaatsen. En Jezus Christus is de Heer van allen omdat Hij werkelijk op deze aarde mens geworden is, onderricht gegeven heeft en wonderen gedaan, geleden heeft, onrechtvaardig veroordeeld werd, zelf op geen enkele wijze aan het geweld heeft deelgenomen, in vrijheid en uit liefde zijn leven gegeven heeft voor ieder van ons op het kruis en daarna werkelijk verrezen is. Deze waarheden behoren tot de stevigste historische werkelijkheden van de mensengeschiedenis en zijn geen flauwe, algemene consensus of openbare opinie zonder grond!

P. Daniel

2. Apologie: Hoe met een atheïst over Jezus spreken 
Heeft Jezus echt bestaan? Natuurlijk: Bewijzen en Hoofdargumenten

De afgelopen weken hebben we onderzocht of het mogelijk is het bestaan van God op rationele wijze te verklaren. We zagen toen dat veel wetenschappers erkennen dat er ergens een “ontwerper” van het heelal moet zijn, aangezien de immense complexiteit van alles wat bestaat onmogelijk louter toeval kan zijn. 

Daarnaast kwamen we tot de conclusie dat er ook een morele Schepper moet bestaan — want wie heeft de mens het onderscheid tussen goed en kwaad ingeprent? Deze overwegingen wijzen op een almachtig wezen dat wij God noemen.

Vorige week hebben we ten slotte de vijf bewijzen besproken die de heilige Thomas van Aquino aanvoert om het bestaan van God te onderbouwen.

In de komende weken willen we onze aandacht richten op onze Heer Jezus Christus. We willen onderzoeken hoe we onze atheïstische of agnostische vrienden kunnen overtuigen van Zijn werkelijke bestaan, Zijn goddelijke natuur als Zoon van God, en Zijn dringende oproep tot bekering en geloof in het Evangelie. Een hele boterham! Laten we beginnen met de eerste vraag:

Heeft Jezus echt bestaan?”

De vraag of Jezus van Nazareth een echte historische figuur was, wordt al lange tijd bediscussieerd. Laten we de vroegste bronnen bestuderen en een antwoord zoeken.

1 Oude Niet-Christelijke Bronnen

Het Nieuwe Testament is waarschijnlijk het meest overtuigende bewijsmateriaal om de historiciteit van Jezus als historische persoon aan te tonen. Maar er bestaan ook onafhankelijke geschriften buiten het Nieuwe Testament die over Jezus Christus spreken, waardoor de bewijsvoering voor zijn bestaan nog sterker wordt. Laten we de drie belangrijke bewijsteksten uit de Oudheid overlopen.

Joodse Historicus Josephus

In zijn “Oude geschiedenis van de Joden” (ca. 93-94 n.Chr.) refereert Josephus (+ ca. 100 na Christus) aan Jezus Christus in twee passages. In deze eerste passage gaat het om overtreders van de wet die gestenigd moesten worden in 62 na Christus. Een van de terechtgestelden was Jakobus, de broer van de Heer Jezus:

“De jongere Ananus, die tot hogepriester was benoemd, was impulsief van aard en ongewoon stoutmoedig. Hij behoorde tot de leer van de Sadduceeën, die inderdaad harder en meedogenlozer waren dan alle andere Joden.

Zo riep hij de rechters van de Sanhedrin bijeen en bracht hij voor hen de broer van Jezus, degene die Christus werd genoemd, wiens naam Jakobus was, en enkele anderen, en beschuldigde hen van het overtreden van de wet, waarna hij hen ter steniging uitleverde ”. (Boek 20, Hoofdstuk 9)

Deze passage noemt “Jakobus, de broer van Jezus, die Christus wordt genoemd,” waarmee Jezus’ historische bestaan wordt bevestigd.

Josephus’ langere “Testimonium Flavianum” (Boek 18) bespreekt Jezus als een wijze leraar die gekruisigd werd onder Pontius Pilatus:

“Nu was er rond deze tijd Jezus, een wijs man — als het geoorloofd is hem een man te noemen. Want hij verrichtte wonderbaarlijke werken ... Hij trok zowel veel Joden als veel heidenen tot zich. Hij was [de] Christus. En toen Pilatus ... hem tot het kruis had veroordeeld, verlieten degenen die hem aanvankelijk hadden liefgehad hem niet. Want hij verscheen hun op de derde dag weer levend ... En het volk van de christenen, dat naar hem genoemd is, is tot op de dag van vandaag niet uitgestorven”.

Hoewel geleerden van mening verschillen over de vraag of deze tekst door christelijke kopiisten is aangepast — aangezien de beschrijving van Jezus te uitgesproken christelijk lijkt voor een niet-gelovige auteur — bestaat er brede overeenstemming dat Josephus oorspronkelijk naar Jezus verwees en zijn volgelingen.

Apologeet John Sorensen stelt: “Of dit citaat nu wel of niet christelijke interpolaties bevat, is de wetenschappelijke consensus dat Jozefus inderdaad iets wist van een leraar genaamd Jezus. Wat ons overblijft, is een niet-christelijk verslag dat ten minste drie hoofdpunten ondersteunt: Hij bestond, hij heeft de christelijke beweging gestart, en hij is gekruisigd onder Pontius Pilatus”.

Romeinse Historicus Tacitus

In “de Annalen” (ca. 116 n.Chr.) beschrijft Tacitus (+120), een van de grootste Romeinse geschiedsschrijvers, dat Nero de christenen de schuld gaf van de grote brand in Rome (64 n.Chr.)

“Nero ... strafte met de uiterste verfijningen van wreedheid, een soort mannen, die door hun zonden werden gehaat,⁠ die door het volk Christenen werden genoemd.⁠ Christus, de grondlegger, was onder het bewind van Tiberius ter dood gebracht, op bevel van de procurator Pontius Pilatus”.

Als buitenstaander uit Rome is Tacitus’ verslag onafhankelijk en geeft het een sterke historische bevestiging van Jezus’ kruisiging .

Plinius de Jongere

In zijn brief aan keizer Trajanus (ca. 112 n.Chr.) beschrijft Plinius (+113), Romeins gouverneur van Bithynia en Pontus in Anatolia (huidig Turkijke), een probleem dat hij heeft met de Christenen: Moet hij hen straffen als ze weigeren het christendom te herroepen en te offeren aan de Romeinse goden? Hier is wat Plinius zegt over de christelijke praktijken:

“Ze ontmoetten elkaar op een bepaalde dag ... en richtten een vorm van gebed tot Christus, alsof hij een godheid was, waarbij ze zichzelf verbinden door een plechtige eed om ... nooit fraude, diefstal of overspel te plegen ... ; daarna was het hun gewoonte ... om samen een onschuldige maaltijd te eten ”.

Deze passage wijst op een brede erkenning van Jezus als een historische figuur. Toch is er een kleine minderheid van wetenschappers die stellen dat Jezus nooit heeft bestaan.

2. De Mythicistische Controverse

Mythicisme, de overtuiging dat Jezus een mythe of legende is, werd voor het eerst serieus voorgesteld door Bruno Bauer in de 19e eeuw en later herleefd door moderne schrijvers zoals Earl Doherty en Timothy Freke . Toch wordt deze visie breed verworpen door reguliere geleerden. Zo bevestigt bijvoorbeeld John Dominic Crossan , mede-oprichter van de Jesus Seminar , een organisatie “samengesteld uit bijna uitsluitend personen die de inspiratie, het gezag en de onfeilbaarheid van de Bijbel ontkennen” dat “Jezus gekruisigd is” (Crossan, Jesus: A Revolutionary Biography, 145).

Evenzo stelt Bart Ehrman, een vooraanstaand agnostische nieuwtestamenticus, dat “de opvatting dat Jezus heeft bestaan, door vrijwel iedere expert op de planeet wordt aangehangen” (Did Jesus Exist?, 4) . De meeste wetenschappelijke onderzoeken verwerpen mythicisme als een marginale theorie zonder geloofwaardig bewijs.

Conclusie

Niet-Christelijke geschiedschrijvers zoals Josephus en Tacitus, samen met vroege christelijke teksten (Het Nieuwe Testament, de Apostolische Vaders, geschriften van de Kerkvaders, ...) bieden overtuigend bewijs dat Jezus een echte persoon was die leefde, onder Pontius Pilatus werd gekruisigd en een beweging oprichtte die nog steeds voortduurt. Deze convergentie van bewijs toont aan dat Jezus een historische persoon was.

3. Kerk en wereld

Jezus Christus: “Bij niemand anders is dan ook de redding te vinden en geen andere Naam onder de hemel is aan de mensen gegeven waarin wij gered moeten worden” (Handelingen 4, 12).

De honderdste verjaardag van de encycliek “Quas primas” (Pius XI, 1925) heeft gelukkig al veel aandacht gekregen. Hierin benadrukt de paus het belang van het vieren van Christus, Koning van het heelal, ieder jaar opnieuw en door alle volken. “Het is bijzonder daadkrachtig om op een bepaalde manier de publieke geloofsafvalligheid, die ontstaan is uit het laïcisme te veroordelen en te herstellen”. 

Het laïcisme beïnvloedde een eeuw geleden nog maar op verborgen wijze het maatschappelijk leven, terwijl het nu openlijk het sociale leven bepaalt. Het christelijk geloof krijgt niet alleen niet dezelfde waardering als de andere (valse godsdiensten), het wordt nog agressief bestreden. Daarom is het nodig om ook in het openbare leven Christus’ Koningschap te erkennen.

We beleven een beschavingscrisis en een tragedie van de Kerk in de XXIe eeuw. Sommigen zijn pessimistisch, anderen optimisitisch. Jean-Pierre Maugendre in zijn boek Quand la mer se retire. La tragédie de l’Eglise au XXIe, Contretemps, 2025 wil weerstand bieden aan deze drie bekoringen:de strijd opgeven, de ogen sluiten en de wanhoop. Schrijver is de voorzitter van Renaissance catholique, een vereniging die het Rijk van Christus in de maatschappij wil bevorderen.

Het boek verzamelt zijn geschriften van de laatste 20 jaar over het leven in Frankrijk en in de Kerk, vanaf Benedictus XVI tot de synode over de synodaliteit van Franciscus. Het toont de ineenstorting van de kerk én van de maatschappij: ontkerstening, scheiding tussen geloof en rede in de islam (aangeklaagd door Benedictus XVI in zijn toespraak in Regensburg in 2006), de immense schandalen van pedofilie… 

Er waren ook spirituele verrassingen: het herstel van de mis van Pius V, het succes van de Manif pour tous, de bedevaarten van Chartres… We hebben nood aan een intellectuele en morele hervorming vanuit het Kruis van Jezus Christus. “We moeten terugkeren naar de principes die de christelijke beschaving groot gemaakt hebben en onderzoeken hoe zij in praktijk kunnen gebracht worden, in ere hersteld en tot nieuw leven gewekt”. 

De bekering van de fanatieke Waalse imam Bruno Guillot hebben we reeds vermeld, maar zijn boek blijkt nu bijzonder veel mediabelangstelling te krijgen, wat we nog willen aanmoedigen: Adieu Soulayman. Itinéraire d’un imam salafiste. Témoignage au cœur de l’islam radical, Nour Al Aalam, 2025.

Als adolescent hield Bruno van sport, voetbal en was een vurig supporter van Olympique de Marseille. Hij wil voetballer worden maar zijn vader verzet zich hiertegen omdat zijn studie-uitslagen slecht zijn. Bruno is ontgoocheld, sluit zich af en plooit zich op zichzelf terug. Hij wordt bevriend met twee Marokkanen van zijn leeftijd die hem geleidelijk in de moslimwereld binnenleiden. Nauwelijks 15 jaar komt hij voor het eerst in een moskee en wordt getroffen door de sfeer van gemeenschap en gebed. Zonder enige moeite sprak hij de twee zinnetjes uit die gevraagd werden en werd moslim onder de naam Soulayman. Heel gemakkelijk.

Hij zocht contact met radicale, salafistische groepen in Brussel en leerde het literaire Arabisch. Hij trouwde erg jong met een meisje dat eveneens moslima geworden is. Als 18-jarige ging hij in Egypte studeren en werd daarna aangenomen in de universiteit van Medina, een van de meest strikte van de soennitische wereld. Hij werd een briljant student, kon de koran van buiten reciteren, werd imam en vurig predikant, die vele Europeanen tot de islam bracht.

Wanneer hij in 2014 op bedevaart ging naar Mekka, stierven tientallen pelgrims doordat ze vertrapt werden. Hij vroeg zich af: is dit de ware godsdienst? Geleidelijk kwamen er twijfels in zijn hart op: over het vroegtijdige huwelijk van zijn eigen dochter, over de polygamie, over de gewapende strijders in Irak en Syrië. Tenslotte kreeg de vraag of Christus op het kruis gestorven is alle aandacht. Wanneer hij hierover gezaghebbende moslims ondervraagt, krijgt hij geen antwoordt. Tenslotte ontdekt hij de historische evidentie van Jezus’ sterven op het kruis.

Dan stierf zijn vader, die hij nooit heeft kunnen brengen tot de islam. Kort voor zijn dood was hij katholiek geworden. Door de diepe vrede waarmee zijn vader stierf werd er iets in Bruno gebroken en ontdekte hij dat de rigoristische islam op vrees steunt en niet op liefde. Zijn islamitische ideologie stort voor goed in. Hij kiest er bewust voor om in de ogen van zijn voormalige vrienden een afvallige te worden met alle grote gevolgen.

Eind 2017 leest hij opnieuw intens het Evangelie en vergelijkt het met de koran. In januari 2018 bidt hij voor het eerst een niet-moslim gebed: een totale overgave aan Jezus Christus, de Zoon van God, de énige Redder, die zijn leven gaf uit liefde voor alle mensen. In 2018 ontvangt hij het doopsel in protestantse kring maar erkent uiteindelijk dat de katholieke Kerk de enige Kerk is van Jezus Christus. Hij belijdt: “Door de islam te verlaten heb ik alles verloren, door Christus te volgen heb ik alles gewonnen”.

Waar het christelijk geloof niet meer onverkort wordt verkondigd, ontstaan er verwoestende ideologieën. Dat toont het leven van Bruno Guillot. Het is de zending van de uitgeverij van zijn boek, Nour Al Aalam (het Licht van de wereld) om aan een moedige, ondubbelzinnige christelijke heropleving mee te werken.