Historische documenten uit diverse archieven die met het oude Land van Heyst te maken hebben.
22-02-2026
De broers Jannes en Willem van Meerhout, resp. persoon van Heist en kapelaan van Hallaar, verhuren via hun vader Sulpicius, kanunnik te Antwerpen, hun bedieningen aan Jan de Kegeleer, priester.
Her Sulpicius van Meerhout, canonick in Onser Vrouwen kerke tAntwerpen, / als procureur van Jannes van Merhout, quem in se suscepit, verhuerde / van des selfs Jannes wegen, heren Janne den Kegelere, priester, / {dat} personaetscap van Heyst mit allen zijnre toebehoirten, / van Johannis Baptiste proxime sesse jaere lanck geduerende {etcetera} ende niet langere, / elcx jaers omme lx gulden peters, voer datum sbriefs gemunt ende / geslagen, of xxv. lelye Dornixsche cromstert, alsoe nu dagelix / gemeynlic bynnen Antwerpen in borsen gaen, over elken peter gerekent, / dandos elx jaers, mediatim in Natalis {vel Purificationis etceteraet mediatim te Paesschen / vel te Sinxenen daer naer, ombegrepen van etcetera}, ende bynnen Antwerpen te leveren ter / stede daer de voirscreven Jannes van Merhout oft zijn procurateur / van sinen wegen liefste hebben zoelen, zonder hoeren cost. Unde se et sua. {Ende waert dat zake dat den vooirgenoemde Jannes oft zinen procurateur aen den voirgenoemden / heren Janne oft aen de voirscreven betalinge hier af yet ontbrake, ende de / voirscreven Jannes oft sim voirscreven procurateur bynnen achte dagen nae elken vorscrevenen / termijn niet betaelt en worden, soe quanp mede voer ons Jan van Ranst, / Arts zone was, ende geloifde dat te voldoene als zijn proper scult cum se et suis, } / cum relevatione. Condicione: waert dat zeker dat / de voirscreven Jannes tvoirscreven personaetscap bynnen den tide vanden / voirgenoemden vj jaeren verwisselde oft permuteerde, / dat nochtan de voirgenoemde ?here? getonsten daer ane hebben ende / behouden {zoude}; ende storve de voirscreven Jannes hier en tusschen, soe / soude de voirscreven getonsten te niente zijn ende van geenre werden, ende de voirscreven her Jan soude altijt gestaen / te betalene niet verloepenen pachte nae davenant vanden / verzetenen tide. Voert geloifde de voirscreven her Sulpicius op hem ende tsine den / voirgenoemden Jannes in dien te hebbene dat hij dese voirscrevene vorwerden ende pachtingen consenteren / zal ende van werden houden, zonder argelist. xviij januarii. ?
Jacob, graaf van Salm en heer van Rotselaar en Vorselaar, verkoopt de Oude Tiende van Heist aan Roelof Roelofs
Stadsarchief Leuven, Schepenbankregisters, SAL 8132, f°212r - 213r.
24 maart 1461
212r° Item joncher Jacop, greve van Salmen, heere tot Rotselair etcetera, / alse vercoepere in deen zijde, ende Roeloff Roelofs als coep<<er>>e in / dander zijde, in presentien der scepnen van Loevenen ghestaen, heeft / ghekint de voirscreven {joncher} Jacop den voirscrevenen Roelove vercocht hebbende, ende / heeft ghekint de voirscreven Roelof teghen den selven jonchere Jacoppen / ghecocht te hebbene, de Oude Thiende van Heyste met allen hueren / rechten ende toebehoirten, die de heere wijlen van Rotselair zaliger / ghedachten te besittene plach, voir eenen zekeren prijs ende op zeker / vurwerden cum condicione begrepen in eender cedullen dair af de teneur / hier nae volght van woorde te woorde etcetera. Dits de maniere vander / comenscap hier nae bescreven, tusschen jonchere Jacoppe, grave van / Salmen, in deen zijde, ende Roelove Roelof in dander zijde, ghedaen / ende gheschiet als vander Ouder Thienden van Heyst. Inden / yersten, dat de voirscreven greve heeft vercocht den voirscreven Roelove / de Oude Thiende van Heyst, met allen hueren rechten ende toebehoirten, /de welke wijlen heere van Rotsselair aldaer te houden plach, ende die / vrouwe van Salmen ende de voirscreven greve, huer zone, alnoch houdende / sijn, omme hondert ende xxviij Rinsscher gulden, te xx stuvers, oft de weerde / dair af in anderen goeden gelde, voir welke somme de voirscreven thiende / opden tijt van nu verpacht steet, eenen termijn van ix jairen, dair / af de twee termijnen sijn overleden. // Item de voirscreven greve metter voirscreven vrouwen sijnre moeder, die alsoe / hij seegt inde voirscreven thiende steckt, zullen den voirscreven Roelove / vander voirscreven thienden behoirlijke vesticheyt doen, voir onsen genedich heere / als heere van Mechelen, oft zinen stedehoudere ende mannen van leene, / dair af de voirscreven thiende als voir een vol leen te leene ghehouden / wordt. Ende de greve metter vrouwen, zullen vander guedinghen geloven / ghenoech te doene, ende die voir een ombecommeert leen te waranderene / voir de manne van leene, ende de voirscreven joncher voir scepenen van loevenen./ //Item de voirscreven guedinghe ghedaen sijnde, dat de voirscreven greve bij hem / selven, oft den ghenen dair aen de ghelufte vander pechtinghen ghedaen es, / den voirscreven Roelove de vesticheyt dair af nae recht overgheven sal, alsoe / dat de selve roeloff, den voirscreven termijne duerende die betalinghe vander / selver pechtinghen vallende, nae sijnre guedinghen voirscreven heffene ende / ghecrighen moghe. 212v° Item die voirscreven greve sal oic overgheven den voirscreven Roelove alle / brieve ende andere behoeften, die hij heeft oft weet der voirscreven thienden / aenclevende, dair mede de heere wijlen van Rotselair tot der selver / thienden comen mach sijn. Item voir de voirscreven thiende, inder weerden als voere erfflick, sal de voirscreven / Roeloff den voirscreven greve, nae voldoen vander voirscreven vesticheyt, betalen / voir elken penninck, xx ghelijke penninghe, oft de weerde van / dien als voere, oft afdoen aen ennighe dair ane de voirscreven greve / dat oft hem ghelieft bewijsen sal te doene, / hier inne bijden voirscreven Roelove ondersproken dat hij inde betalinghe / gheven sall moghen lx gulden noblen wegende stuck .v. Ynghelsche / oft twee oude croenen van ii½ Ynghelschen, de ij croenen voir / eenen nobel gherekent ende elken nobel oft ii croenen voir lvj stuvers / gherekent. Item inder selver betalinghen gheven, in alderhanden {ouden} goudenen penninghen / ter sommen vander weerden van neghentich noble, den nobel tot / lvj stuvers gherekent, behoudelijken, oft men dat gout wisselde / om andere penninghe, ende de wisselinghe meer coste dan ij noble, /dat surplus sal Roeloff betalen. Item noch bij Roelove ondersproken dat de voirscreven greve den voirscreven / Roelove goede vaste ende zekere vesticheyt doen sal. Oft soe ghebuerde, dat / die voirscreven thiende van naederscape ontqueten wordde, dat in dien ghevalle / de selve Roeloff hebben ende heffen sall hondert ende xxviij Rinssche / gulden te xx stuvers, behoudelijken oft Roelof voir der quijtinghen yet vander / thienden ghehaven hadde, dat dat ten afslaghe {comen} sal inde hondert / ende xxviij Rinssche gulden voirscreven. / Item noch ondersproken bij Roelove voirscreven, dat hem die voirscreven guedinghe / ghedaen sal wordden sonder sinen cost van hergheweede, mannen rechte / oft ennighen anderen costen oft rechten, hoedanich die waeren, ende oic coste / van brieven. Item es oic vurwerde, dat dese coemanscap toeganck nempt, evenverre / de leenheere consenteren wille dat Roelof voirscreven vander voirscreven thienden met / testamente sal moghen disponeren, ende dat greeren ende van dien consente / ende aggreeringhen mencie maken inde principale brieve, oft dat mijn / joncher als nu den selven Roelove betalen sal alsoe vele als cost een hergheweede. 213r° Item dat Roelof negheen gelt gheven en sal het en sij dat hem / alle vesticheiden, vurwerden ende onderspreken voirgheruert voldaen sijn, / met gaders tghene des hem hier ten bezorghe soude moghen dienen, / al waert alsoe dat dat hier niet bij expresse ghespecificeert en waere. / Item al eest alsoe dat de gheheele betalinghe valt tot Liechtmisse, / soe pleeghmen nochtan dat te ii malen te heffene te wetene half / te Liechtmisse ende half te Sinxenen, soe ondersprect Roeloff / voirscreven dat hij de helicht heffen sall te Sinxenen naistcomende die / tot dan ombetaelt uutsteet. Welke pointen, vurwerden, condicien / ende onderspreken voirscreven de voirscreven joncher Jacop ter eenre, ende de / voirscreven Roelof ter andere zijden, ghelooft hebben elck den anderen te / voldoene ende te volvuerene, alsoe dat elken van hen ghenoech / sal moghen wesen. Coram Roelants, Hoeven. Martii xxiiij.
Stadsarchief Leuven, Schepenbankregisters, SAL 8132, f°248r.
12 mei 1461
Item Johannes de Tsestich, dictus Tielmans, mareschalcus, promisit Radulpho / Roeloff, dicto opden Kerchoff, centum et xxviij florenos Renenses aureos, bonos / et legales, te xx stuvers, mediatim ad Penthecostes proximo et mediatim ad Natiivitatis / Beate Marie Virginis deinde sequens persolvendos, assecutum. Coram Meersberghen, Hoeven. Maij xij
Item Radulphus predictus recognovit se per dictum Johannem fore solutum de medietate summe predicte.
Item es den voirscreven schoutbrief bekint tot deser meyninghen: waert tsake dat / de Oude Thiende van Heist die de voirscreven Roeloff teghen jonchere Jacoppe, / greve van Salme, heere van Rotsselair, ghecocht heeft, den selven Roelove / van naderscape ontqueten wordde, dat hem dan de voirscreven Jan van Tsestich / de voirscreven hondert xxviij rinssche gulden voirscreven betalen sal, behoudelijken dat / den selven Janne van Tsestich dair inne ten afslaghe comen sall tghene des / de voirscreven Roeloff vander voirscreven thienden bynnen den voirscreven tijden / ghehaven ende ghebuert sal hebben. Mair oft hem de voirscreven thiende / van naderscapen niet {en} ontqueten en wordde, dat dan de voirscreven Jan vander / selver gheluften van hondert ende xxviij rinssche gulden onghehouden sijn sall. / Coram eisdem.
Stadsarchief Leuven, Schepenbankregisters, SAL 7357, f°7r.
1 juli 1463
Item Rombout Sanders, drossete, ende Johannes opden Berch, rentmeester / des Lants van Rotselair, in yegenwordicheiden der scepnen van / Lovenen gestaen, hebben gelooft ongesundert ende onverscheiden / Roelofve Roelofs: oft men bevonde tusschen dit ende Vastenavont / naestcomende dat de Thiende van Heyst met huerer toebehoerten, / die de vorscreven Roelof teghen den waelgeborne jonchren Jacope, greve / te Salmen, onlanx gecocht heeft, verbonden waere, oft gehouden mocht / zijn met rechte, inde ix vierdelen corens der maten van Mechelen, / jairlix pachts erflijc, die de kercmeesters ende heyligheestmeesters / van Heyst opde vorscreven thiende eysschende zijn, dat zij dair tusschen / dit ende bamesse dair na volghende, den selven Roelofve de vorscreven ix / veerdelen corens afdoen zullen oft den selven roelofve als dan / weder keren ende restitueren die xc ryns gulden te xx stuvers tstuc die / hij vanden cope der vorscreven thienden onder hebbende den vorscreven ii personen / geloveren opden dach van heden tot des vorscreven jonchren behoef als / voir de volbetalinghe vanden selven cope opgeleeght ende betaelt / heeft. Ende Vastenavont overleden zijnde op dat bevonden / waere bijden mannen vanden hove oft hueren hoede dat de vorscreven / thiende inde vorscreven ix vierdelen corens niet gehouden en / waere soe sullen de vorscreven geloveren van deser gelooften vry / ende ontslagen sijn. Mair de vorscreven Roelof sal vanden selven / ix vierdelen corens ende allen anderen gebreken die hij vynden / mochte aenden vorscreven zijnen coop, staen op zijn beloop van / rechte vander gelooften van warscape die hem de vorscreven greve / van Salmen gedaen heeft. Item sal hem de selve Greve van / Salmen oic generael waerscap geloven onder zijnen zeghel, />zoe hij voir heere ende manne gedaen heeft, ende es gevorwert / dat de vorscreven gelovers van wegen mijns joncheren vorscreven bynnen / Vastenavonde naestcomende hem altijt bereet zullen moeten / gheven als zij des van des vorscreven Roelofs weghen sullen worden / vermaent om de vorscreven sake van ix vierdelen corens gevolght / ende geeindt te worden dair ende alsoe dat behoeren sal. Presentibus / Kersmakere, Langrode. Julii prima
Jan, heer van Rotselaar (en Vorselaar), verhuurt de Oude Tiende van Heyst, die hij zelf te leen houdt van de Heer van Heyst. 1410
Stadsarchief Leuven, schepenbankregisters, SAL 7711, fo 410 v
19 mei 1410
Item jonchere Jan here van Rotselair in jegewordicheiden der scepenenetcetera / heeft gegeven ende bekent dat hi gegeven heeft Henrike vander Paelt van / Haeght ende Laureyce van Haeght van Werchter dOude Thiende / van Heyst gelijc de vorscreven joncher Jan de vorscreven thiende bynnen den / dorpe van Heyst houdende es te houden ende te hebben van Sente / Jans misse Baptisten naest comende tot enen termine van acht jaren / lang deen nae dander daer nae sonder middel volghende dats tewee de / twee yerste jare op hondert ende sessendertich guldenen Hollansche / ende dander sess leste jare vanden vorscreven termine op hondert ende vijftich / Hollansche gulden van goude goit ende gheve of de werde daer af in / anderen goeden guldenen gelde deen helicht te Groetvastelavont ende / dander helicht te Chinxenen te betalen {den vorscreven joncher Janne Janne den Ridder sinen rentmeester / ende Henrike vanderHeyden sinen drossate ocht den enen} alle jare den vorscreven termine duerende / ende telken termine als vervolghde schout Ende oec vorwarde soe ware / de vorscreven Henric vander Paelt ende Laureyns bynnen den vorscreven termine / inden vorscreven thiende enighe scade name van gemeynen orloghe of / van tempeeste dat de vorscreven joncher Jan den vorscreven Henricke ende Laureyce / daer af rastoer doen sal ende sculdich es te doene gelijc ander heren hoeren / pachteners ende thiendeners aldaer boven ende beneden / van geliken saken doen selen. Pynnoc, Johanne Borchoven. Maij xix.
Tekst die in het origineel geschrapt werd, geven we niet weer. Oplossingen van afkortingen staan schuingedrukt. De transcripties zijn verder zo getrouw mogelijk: [xxx] duiden de op een foto of door het inbinden niet zichtbare, of beschadigde tekstgedeelten aan. Verder:
?xxx? onzekere lezing
??? woord of letters die ik niet kan ontcijferen.
<<xxx>>verbetering van een duidelijke schrijffout
{xxx} tekst die boven of onder de schrijfregel werd toegevoegd
Jannes van Driele, librarier, oppidanus, mechticht Anna Vrancx, zijn[en] / wittigen wive, omme meesteren Ghijsbrechte Servacij, prochi[aen] / van Heyst, te goedene, te vestigene ende te ervene, met scepenen / brieven oft anderssins soe dat behooren sal, in een hoeve met / allen hueren toebehoorten, geheeten tGoet ter Schueren, gelegen / onder Heyst voirscreven, die zij hem vercocht heeft, welcken vercoop hij, / Jannes, ratificeert, approveert ende laudeert; de pennin[ge] / vanden selve vercoope tontfangene, quitantie dair af te / gevene ende verleydene ende alle tghene, gelovende; consenteren[de]/ der selver zijnen wive dairtoe eenen vreemden momboir / gegeven te worden metten rechte. /
Sub Sigillo oppidi xij die Julij /
Idem mechticht de voirscrevene Anna, zijn wijf, omme quecumque ex suprascriptis bon[is],/ ubicumque locorum sita, in al oft in deele te vercoopene, te verthijdene / ende uuttegane, den coopere oft coopers dair inne te goedene, / te vestigen ende te ervene met scepenen brieven oft anderssins, / alsoe na der bancken rechten dair de selve goeden gelegen zijn, / behooren sal; de penninghe dairaf comende tontfane, / quitantie dairaf te verlijdene ende alle tghene etcetera, gelovende consent[ ]. /
Sub sigillo et die quibus supra /
Zie Theo Heremans, Toponymie van Heist-op-den-Berg, Booischot en Hallaar, thesis Leuven, 1960, nr. 1399: de Schuerenhoeve gelegen aan het Langveld.
Anna Vrancx duidt de parochiepriester van Bouwel aan als haar gevolmachtigde om haar hoeve te Heist en een beemd te Sint-Pietersrode te beheren.
Anna Vrancx Godeveerts dochter wijlen, met Janne van Driele, librarier,/ eius marito et tutore, oppidana, mechticht {sine revocatione} heren Vrancke Thielens, priester ende prochiaen / tot Bouwele, omme te regeren, te bewarene, te verhuerene ende te verpachtene / huer hoeve metten lande ende alle datter toebehoort, geheeten dHoff / ter Schueren, gelegen onder Heyst; item noch hueren beemd cum pertinentiis, geheeten / den Eexteren Beemdt, gelegen tSinte Peters Roeye onder Loevene; de zelve / hoeve metten lande ende den voerscreven beemdt metten toebehoorten in al oft / in deele te vercoepene, te verthijdene ende uut te gane; den cooper oft / cooperen daer inne te goedene, te vestene oft tervene, met brieven oft anderssins, alsoe na der bancken rechte dair de goede gelegen sijn, behooren sal; de penningen / dair af comende te ontfangene, quytantien te ghevene ende te verlijdene. Ende / al tgene, gelovende. Salvo ???.
