Kloosterorden: Cisterciënzers en Trappisten
De kloosterorde van de cisterciënzers is opgericht in het Franse Cîteaux in 1098 (Robert van Molesme). 'Cisterciënzers' verwijst naar de Latijnse naam voor Citeaux - Cistercium. Sommige geestelijken konden zich niet langer vinden in de levenswijze van de benedictijnenkloosters, vooral in de Abdij van Cluny (Frankrijk).

Een van de dochterkloosters van Cîteaux was Clairvaux, waar in 1125 de jonge edelman, Bernardus, met een groep jonge familieleden was ingetreden, tot abt werd gekozen. Deze Bernard van Clairvaux werd het symbool en de verspreider van de cisterciënzers.

Voor zijn biografie http://www.abdijsion.nl/teksten.htm

Bij de dood van Bernard van Clairvaux in 1153 telde de orde al meer dan 300 kloosters, meestal gevestigd in onherbergzame streken. Deze kloosters deden aan landontginning en inpoldering.
Na 1300 kwam een moeilijke tijd. De vrouwen namen echter de fakkel over en de 13de eeuw werd de Gouden Eeuw van de monialen (+ vrouwelijke ordeleden).
Ook in sommige kloosters van de cisterciënzers nam de praalzucht toe en het geestelijk leven af. Dit was vooral doordat men in sommige van die kloosters de abten niet koos, maar dat er abten kwamen die dit ambt hadden gekocht: commendataire abten. Dit leidde tot verval omdat dezen weinig of niet in hun klooster waren en dus ook niet toekeken op de regeltucht. info (zie o.a. Wikipedia).

Later kwamen de Trappisten (afgeleid van het Franse klooster La Trappe) als afscheiding van de cisterciënzers met een strengere regel (de strikte observantie). In Nederland en België hebben de trappisten de cisterciënzers overvleugeld.

http://nl.wikipedia.org/wiki/Cisterci%C3%ABnzers

Officiële website cisterciënzers http://www.ocist.org/

Geschiedenis van de cisterciënzers http://www.abdijsion.nl/teksten.htm

Met Witte Donderdag (Duits: Gründonnerstage - Groene Donderdag) 2005 wandelden we in Duitsland, vlak over de Belgische grens, in de Eifel. We bzochten kerkjes, kerkhoven en de abdij van Himmerod.

Het viel ons op dat in het Duits sprake is van Gründonnerstag - Groene Donderdag, waar wij het hebben over Witte Donderdag. Navraag bij de plaatselijke bevolking en geestelijkheid leverde niet veel of tegenstrijdige informatie.
Dan maar naar Wikipedia Nederlands http://nl.wikipedia.org/wiki/Witte_donderdag en Wikpedia Duits http://de.wikipedia.org/wiki/Gr%C3%BCndonnerstag.
Als je zoekt met Witte Donderdag, kan je bij ‘andere talen’ (zie linkerkolom) klikken op Deutsch en krijg je Gründonnerstag. Makkelijk om te vergelijken.

Info Wikpedia Duits:Gründonnerstag.
Men is het niet eens over de betekenis Gründonnerstag. Drie mogelijkheden:

  * gebruik van groene liturgiedoeken, hoewel men nu wit gebruikt.

  * afgeleid van het oude woord: gr(e)inen (= klagen, weinen, treuren)

  * eten van groen kruiden

Zo kwamen we ook niet verder. Wikipedia kon geen sluitende verklaring geven, zoals de plaatselijke bevolking.

Verdere info in http://www.theology.de/gruendonnerstag.htm

Abdij Himmerod – Eifel (Duitsland) - Cisterciënzers & Trapisten

In een zacht glooiend dal (met de rivier Salm) bezochten we de abdij Himmerod, dat de laatste jaren in trek is bij toeristen en bezoekers.
Oprichting in 1134; barokke kerk in 1751; ontmanteld na de Franse revolutie; terug in bezit vanaf 1802. Grondige restauratie vanaf 1962.
Wil je een idee krijgen van de turbulente geschiedenis – opkomst, verval, restauratie, en de huidge uitstraling, ga naar Wikpedia Duits:

http://de.wikipedia.org/wiki/Himmerod (zoals altijd is Wikpedia prima als eerste

oriëntatie). Uitvoerig en zeer verzorgd is de officiële website http://www.kloster-himmerod.de/

Oudere mensen met een dementie

Ik ging met mijn kinderen van tien en acht mijn oude tante bezoeken in een RVT. Ze was sinds enige tijd in de afdeling van dementerende personen. Ik had nog nooit deze mensen bezocht in een tehuis. Mijn kinderen kenden hun tante vaag van vroeger. Om hen voor te bereiden vertelde ik wat over dementerende personen.

Toen we op de afdeling kwamen, konden we niet direct binnen. We dienden aan te bellen. Men vertelde ons dat de deuren op slot waren en dat we via een cijferslot naar buiten konden gaan. Er waren immers bewoners die geregeld wilden naar buiten gaan.

Het was er bijzonder druk, nogal chaotisch. Ik voelde aan de druk van de handen van mijn kinderen, dat ze zich niet makkelijk voelden. Ik vroeg: Wil je tante Griet bezoeken of wil je liever terug naar huis. Ze hielden zich sterk en knikten om verder te gaan.

Na wat zoeken zag ik ze zitten. We gingen ernaar toe. Ik meende een flits van herkenning te zien in haar ogen. Ze hield mijn handen vast en ze streelde de handen van mijn kinderen. Ik vertelde haar over mijn kinderen, maar het drong waarschijnlijk niet tot haar door.

Ik wist niet goed wat te doen. Mijn kinderen keken me vragend aan. Opeens begon een vrouw te roepen en op en neer te lopen. Ze was geagiteerd. Geleidelijk aan begonnen andere bewoners ook geagiteerd te doen. Ik werd onrustig en de kinderen ook. Wat kunnen we nog zinvol doen? Ik besloot weg te gaan. Ik streelde tante op haar wang en de kinderen deden dit ook.

Een volgende keer waren we er beter op voorbereid. We geven haar een beetje water. We laten haar ruiken aan Eau de Cologne, geparfumeerde zeepjes en keukenkruiden. We zoeken uit wat ze aangenaam vindt.

(verteld door LM, bewerkt door siti4)

Tante Lisa en de Lichtjes van de Schelde

We waren verwittigd: tante Lisa zou zeer binnenkort doodgaan. We hadden afgesproken dat we om beurten bij haar zouden waken.

Ik zat die nacht naast haar bed. Ik kon het niet opbrengen om te luisteren naar de radio, een krant of een boek te lezen. Ik wou nog contact met mijn tante hebben. Maar hoe? Ik wist dat ze graag liedjes hoorde. Ik nam haar hand vast en begon zacht te zingen. Het hele repertoire: Op de purperen hei, Broeder Jacob, Te Lourdes op de bergen en haar lievelingslied: Zie ik de lichtjes van de Schelde. Na een tijdje was ik moe van het zingen en viel in slaap.

Ik droomde dat ik naast het sterfbed zat van mijn oom die onlangs overleden was. Zijn vrouw had al enkele dagen naast zijn bed gewaakt. Omdat hij er zo stil bij lag, dacht ze dat hij overleden was. Ze riep hardop in zijn oor: Julien leeft ge nog. Hij antwoordde niet. Hij was overleden.  
Ik hoorde mijn tante in mijn droom roepen: Julien, leeft ge nog? Ik schoot wakker en ik keek naar mijn tante Lisa. Ze ademde nog, zij het moeilijker. Zou ze nu doodgaan? Ik hield haar hand nog altijd vast. Ik zong haar lievelingsliedje: Zie ik de lichtjes van de Schelde. Ze ademde diep uit: de allerlaatste keer.

Ik was blij dat ze zachtjes gestorven en niet alleen. Ik belde de nachtzuster op en de familie. Ik neuriede verder met tranen in mijn ogen: Zie ik de lichtjes van de Schelde en fluisterde in haar oor: ‘Goede vaart naar de overkant, tante Lisa.’
(verteld door LM, opgetekend en bewerkt door Siti4)

Parels en Parelvissers

Toen ik veertien jaar oud was, in 1975, mocht ik met mijn moeder – ze was toen vijftig - naar het voedingssalon in een van Heizelpaleizen te Brussel. Bekaf gingen we naar het laatste paleis, waar er ook een stand was met parels.
Ze was nieuwsgierig naar de prijzen. Ze vroeg aan de verkoopster: ‘En madame, zijn dit echte parels?’ ‘Natuurlijk, ik verkoop geen plastic parels. Omdat je mijn laatste klant bent, wil ik een speciaal prijsje voor je maken.’

Mijn moeder keek naar de ketting die ze mooi vond. Ze deed de ketting even op haar hals. en dan stak ze een parel in haar mond.

De verkoopster riep: \'Madame, heb je vandaag nog niet gegeten misschien? Geef die ketting maar.\'

Ik dacht dat ik door de grond ging zinken.

We gingen vlug weg, zonder een woord te zeggen.

Als we buiten de zaal kwamen, zei mijn moeder: ‘Het waren echte parels.’
En ze vertelde me dat ze bij haar juwelier vorig jaar een parelketting had laten herstellen, een erfstuk van haar meter. Mijn moeder die een gezonde dosis kritisch vermogen had en haar meter kende – die eerder aan de gierige kant was - vroeg: ‘En Louis, zijn dat echte parels?’

Louis zei ‘Mevrouwtje, het is makkelijk om echte parels te herkennen van namaak. Ze komen van oesters uit de zee. Vroeger haalden de parelvissers ze op uit de zee, nu worden de parels gekweekt. Echte parels zijn een product van de natuur: ze hebben geleefd, ze hebben kleine oneffenheden door te groeien. Als je een parel met je tong betast, voel je de kleine oneffenheden. Bij een plastic parel is dit helemaal effen.’ Ze deden de proef op de som.
Toen verstond ik waarom mijn moeder een parel op haar tong had gelegd.

Als ze nu haar ketting draagt, vraag ik aan mijn moeder: ‘Ma, geen parels opeten want je hebt al genoeg gegeten.’

En dan vertelt mijn moeder de anekdote opnieuw en ze kan er goed mee lachen.
(anekdote verteld door LM, opgetekend en bewerkt door siti4).

Soutien-gorge van Oemmelegoem aan het Kanaal

Mijn moeder wilde een nieuwe ‘soutien-gorge’, kopen. Dit keer een beha zonder bandjes, want dit was de mode. Ze ging naar haar verkoopster op de markt, dat was haar vast adres. De verkoopster zei dat dit model van beha vandaag bij haar uitverkocht was. Volgende week kon ze er een meebrengen uit de voorraad van de hoofdwinkel in Oemmelegoem.
‘Oemmelegoem?’ vroeg mijn moeder.
‘Maar madammeke, kent ge Oemmelegoem, niet? Dat ligt aan het kanaal Antwerpen – Luik.’

Mijn moeder durfde niet verder doorvragen, want misschien was haar aardrijkskundige kennis niet zo best meer.

Thuis gekomen vroeg ze links en rechts waar Oemmelegoem lag. En de derde keer, was het raak: Oemmelegoem was Wommelgem.
Ze heeft de beha gekocht en ze zei tegen haar vriendinnen: aais van Oemmelegoem, hij komt van Wommelgem.
(anekdote verteld door LM, opgetekend door siti4)

Athene
Ik wist dat Athene een goede face-lift had gekregen voor de Olympische zomerspelen van 2004. Tevens dat Athene verdere inspanningen deed om het Eurosongfestival van 18 en 20 mei 2006  te ontvangen. De bestemming van een kort tussendoortje in de Krokusvakantie lag zo vast. Op het vliegveld namen we de vlugge metroverbinding naar het centrum. Daar ons hotel (Athens Cypria) op wandelafstand lag van het grote metrostation Syntagma (vlak aan het parlementsgebouw met aflossing van de wacht), was dit goed meegenomen. Het weer was lekker, zeker in vergelijking met de sneeuw en de ijzel in België. Groot Athene: ongeveer vier miljoen mensen; bevolking Griekenland: tien miljoen. Athene is vooral bekend vanwege het Parthenon op de Acropolis, een heuvel in Athene. Het merendeel van de gebouwen in het tegenwoordige Athene is van vrij recente datum.

Wat viel op? In feite weinig historische gebouwen uit de oudheid, maar ze zijn wel van het formaat van werelderfgoed. Propere stad, druk maar gedisciplineerd; goede en betaalbare volkse keuken; in verhouding weinig slagers en bakkers. Wel een grote en rumoerige open markt, zoals de hallen in Parijs er vroeger moeten geweest zijn.

Gelukkig dat de straatnamen ook in ‘ons’ alfabet’ zijn, want zo makkelijk is het Grieks niet te ontcijferen.

De eerste moderne Olympische Spelen van 1896, vonden in Athene plaats: niet de moeite waard om deze site te bezoeken.

Het meest beklijvende is het zicht van ver en van dichtbij op de Acropolis. Na een tijdje hindert het zicht op de stellingen minder. (Men zegt dat de restauratiewerken achter de rug zijn...). En als je beneden wandelt overdag en vooral ’s avonds, zijn er wondere vergezichten te beleven. Buiten het toeristische seizoen is op zondag de Acropolis gratis.

Wil je mee genieten: surf naar sites zoals:

http://www.culture.gr/6/68/682/index.html Acropolis

Romeinse  agora: http://www.culture.gr/2/21/211/21101a/e211aa04.html

Vergeet ook niet enkele kleine Grieks-orthodoxe kerkjes te bezoeken. Bewonder de iconostase, dit  is een beeldenwand met iconen.  

Algemeen: http://nl.wikipedia.org/wiki/Athene en natuurlijk Google - Afbeeldingen.

National Archeological Museum (subliem) http://www.culture.gr/2/21/214/21405m/e21405m1.html

Benakimuseum  http://www.benaki.gr/ 

Twee Franse architecten Vauban en Viollet-le-Duc

Als je reist in Frankrijk en je wilt iets meepikken van de interessante bouwwerken, dan kom je geregeld twee namen van wereldberoemde Franse architecten tegen: Vauban en Viollet-le-Duc. Beide namen hebben een plaats in het werelderfgoed.

Even onze kennis opfrissen en je uitnodigen voor verdere exploratie op internet. 

Vauban ( 1633 - 31707) was een Franse generaal en een vestingbouwkundige voor Lodewijk XIV. Hij voorzag verschillende Franse steden van verdedigingswerken – bijvoorbeeld citadels. Dit gebeurde ook in Vlaanderen: Ieper Menen, Veurne. Sint-Winoksbergen (Frans Vlaanderen; Bergues): Kasselpoort. Een zeer interessant artikel in Wikipedia over Sint-Winoksbergen

Eugène Emmanuel Viollet-le-Duc ( 1814 - 1879) is vooral bekend voor zijn totaalreconstructies vooral van middeleeuwse bouwwerken. Hij schonk veel aandacht aan de ‘totaalinrichting’ van de gerestaureerde monumenten: van meubilair, keuken tot muziek- en wapenvoorzieningen.
Zijn manier van restaureren betekende een ommekeer voor die tijd. Totnogtoe liet de bevolking en de overheid deze monumenten verkommeren. Men stal wat bruikbaar was, men gaf andere bestemmingen zoals munitieopslagplaatsen, gevangenissen. Hij was het die nieuw leven gaf aan deze monumenten. Dit leverde hem ook tegenstanders op die deze manier van restaureren. te drastisch vonden.

Zie http://nl.wikipedia.org/wiki/Viollet-le-Duc

Vanaf 1840, abdij van Vezelay; kerken: Sainte-Marie-Madeleine (Vezelay) Notre-Dame de Paris (Paris). Kastelen: Château de Pierrefonds, Cité de Carcassonne, Château de Coucy enz.

En voor afbeeldingen surf je naar Google – Afbeeldingen en je typt de namen in van deze architecten en van deze steden.

Spaanse ham: Iberische ham of jamon iberico en serranoham.


Ook liefhebber van Spaanse ham? Ik hou er vooral van in Spanje of in een Spaans restaurant. Bij Spaanse ham denken we aan de twee belangrijkste soorten: Iberische ham of jamon iberico en de serranoham.
Iberische ham of jamon iberico is langer en smaller dan de serranoham. De Iberische ham komt van het Iberische varken dat bruin – zwart is. Daarom hebben de Spanjaarden het meestal niet over jamon iberico maar over pata negra: zwarte poot.

Voeding: de witte varkens voor de serranoham eten het gewone varkenseten. De donkere varkens voor de Iberische ham eten op het einde van de kweek ook eikels. Als ze achttien maand oud zijn worden ze geslacht (gewicht tot 170 kilo). Daarna zouten, drogen en rijpen gedurende wat zowat vijftien maand in beslag neemt.
Prijs: in beide soorten zijn er verschillende prijsklassen naargelang van de kwaliteit.
In de regel is de Iberische ham duurder. Voor de duurdere soorten van de Iberische ham (bellotaham bijv.): prijs ontbeende ham ongeveer 70 euro per kilo.

Weetjes over Volkscultuur: WO I en WO II

We weten dat de verspreiding van de kerstbomen kwam door de Duitse soldaten in WO I. Duitse soldaten kregen van het thuisfront kerstbomen als cadeau. Ze kregen tevens de boodschap: over enkele maanden zijn jullie thuis (zie film Merry Christmas).
Ik meen mij te herinneren dat we eerder al de kerstboom zagen verschijnen op het paleis in Brussel door toedoen van koning Leopold I, niet zo vreemd gezien zijn Duitse origine: Saksen – Coburg.

In WO I zijn heel wat volksverhalen gemaakt over twee bijzonder plagen aan het front: de luizen en de ratten. Mijn vader,die oud-strijder was, vertelde me erover. Wat ik nu vernam is dat de ratten enkel geïnteresseerd waren in voedsel en voedselresten. Ze beten de soldaten niet. Mijn vader had het nochtans over ratten die 's nachts door zijn laarzen beten. Wel liepen de ratten ’s nachts over hun slapende lijven. De Groote Oorlog (1914 - 1918) was een wrede loopgravenoorlog met veel ellende en ontbering.

Bij de bevrijding na WO II – en dat kan ik mij nog herinneren – zagen we de opkomst van de nylonkousen, kauwgom, corned beef en Amerikaanse sigaretten.

Bewoners op de wereld en in België

 Op school dienden we de bevolkingsaantallen van België en van de wereld te kennen. Als je een leerboek had dat al enkele jaren oud was, liet de onderwijzer of leraar toe dat je het getal corrigeerde. Aantal een stukje hoger.
Ik herinner me vaag dat het bevolkingsaantal van België zelfs een vraag was uit een test voor Algemene Ontwikkeling.
Na de schoolperiode lagen die aantallen niet meer zo vast in je onmiddellijk geheugen. Daarom even dit geheugensteuntje meegeven (afgerond):
Wereldbevolking 6,6 miljard
België 10,4 miljoen
Zoek een trucje uit om dit te onthouden.
Wereldbevolking 6,6 miljard (1955: 2,5 miljard) is een verdubbeling op vijftig jaar tijd. De groei van de wereldbevolking vertraagt. In de noordelijke continenten blijft het aantal stabiel; in de zuidelijke is er een toename.
http://www.ined.fr

De vonte smet: ken je deze (westvlaamse) zegswijze?
Bij mijn oudere zus Thérèse en schoonbroer Rogier (omstreeks de tachtig) hoorde ik de uitdrukking “de vonte smet”. Tijdens het eten vertelde ik aan Rogier dat zijn petekind Kris (16 jaar) graag meehielp in de keuken om gerechten klaar te maken en ook al flink kon wijn proeven. Rogier staat ook graag in de keuken en houdt van wijnproeverij. “Ja Kris - zei Rogier - de vonte smet.” Kris – mijn zoon - keek zijn peter vragend aan en keek dan naar mij. Mijn zus en mijn schoonbroer waren verwonderd dat ik – Bruggeling, bijna 66 - deze uitdrukking niet kende. Ik kreeg de uitleg en daarna zochten we in het Westvlaamsch Idioticon van De Bo (1892 – herdruk 1970) bij vonte. Vonte = doopvont en wat verder: ‘De vonte smet = een doopkind dat naar zijnen peter of meter aardt, dat er goede of slechte hoedanigheden van heeft.’ Dit woordenboek is de beste koop geweest van al mijn boeken, riep mijn schoonbroer uit. http://users.skynet.be/ovo/DekenDeBo.html
In de zeer interessante webstek van de gewezen schepen van de stad Brugge Andries Van den Abeele vond ik wel een verwijzing naar die uitdrukking zonder verdere uitleg. Hij veronderstelt waarschijnlijk dat de oudere (Brugse) lezers die uitdrukking kennen…
http://users.skynet.be/sb176943/AndriesVandenAbeele/AVDA385.htm
Vonte komt van doopvont en smet is hier waarschijnlijk in de betekenis van ‘besmetten’, figuurlijk of oneigenlijk, zie Van Dale: een besmettelijke danswoede; of misschien van smet: vlek of spat; een spat gedurende het dopen bij de peter/meter en het doopkind?

Woordgebruik in discussie over euthanasie en ouderen
De laatste weken was er veel te doen omtrent een verruiming van de wet op de euthanasie. De discussie werd aangescherpt door een passage uit de kerstpreek van kardinaal Danneels. Woord en wederwoord in de pers, op de radio, op de televisie. Soms ontstaan er misverstanden door de verschillende interpretaties die we geven aan woorden. Sommige woorden liggen gevoelig omdat ze bijvoorbeeld kunnen verwijzen  naar andere of naar verouderde opvattingen. Voorbeeld: personen uit het werkveld horen niet graag spreken over 'dementen', 'gehandicapten', 'bejaarden' enz. Deze woorden geven de indruk dat ze verwijzen naar voorbijgestreefde opvattingen over 'personen met dementie', 'personen met een handicap', over 'ouderen'.
In de sector van de ouderenzorg hoort men niet graag spreken over de ‘bejaardenhuizen’ (vroeger: gestichten voor oude mannen/vrouwen. Zze verkiezen te spreken over woon- en zorgcentra (WZC) en RVT. De afkorting WZC is echter nog niet ingeburgerd. Wel kan je er makkelijk op zoeken met Google. Ik kreeg een kleine honderd verwijzingen.

In de volksmond is de afkorting RVT (rust- en verzorgingstehuis – zie http://www.wvc.vlaanderen.be/rvt/ ) goed ingeburgerd. Zo is het ook beter is niet te spreken van ‘bedden’ als het gaat over ouderen in rusthuizen, wel over woongelegenheden, omdat deze mensen geen patiënten zijn en ze in een rusthuis een bewoner (resident) zijn, zoals iemand in een zorgflat.

Wikipedia: handig en betrouwbare digitale encyclopdie (en gratis)

Lezers van deze webblog en van mijn recente boeken (Herinneringen Ophalen, Leuven, LannooCampus en Blijf Scherp! Tielt, Lannoo) weten dat ik een hevige voorstander ben van Wikipedia, de gratis digitale algemene encyclopedie. De Nederlandstalige versie is prima voor een eenvoudige inleiding in vele onderwerpen. De Engelse versie is veel groter en kwalitatief nog betrouwbaarder.

Zij die ermee werken kennen het systeem: ieder mag daarin artikels schrijven, aanvullingen geven enz. Voor sommigen is dit een reden om te beweren dat Wikipedia wetenschappelijk niet veel voorstelt.

Ik heb al verwezen naar betrouwbare instanties die dit tegenspreken. Onlangs las ik in De Standaard (15/12/05 een bijdrage van de ICT-specialist Steven Stroeykens, dat dit opnieuw werd bevestigd door het Britse wetenschappelijke vakblad Nature. Conclusie: Wikipedia blijkt nauwelijks meer fouten te bevatten dan de gerenommeerde Encyclopaedia Brittanica (on line en print).

Tevens nodigde Nature de wetenschappers aan om meer bijdragen te schrijven voor Wikipedia om de kwaliteit nog te verhogen.

Dus beste lezer: voor een eerste contact, werk met Wikipedia http://www.wikipedia.org en kies voor de Nederlandse of nog beter voor de Engelse versie.

Redders en geredden tijdens WOII – Mechelen 2005

Mechelen 2005, Stad in Vrouwenhanden is bijna achter de rug (18 december). Veel aandacht ging naar de tentoonstelling Dames met Klasse, met de twee Margareta's. Ook andere evenementen zijn de moeite waard. Onlangs bezocht ik de tentoonstelling: Emilie Fresco. Dit is een evocatie van ‘Redders en geredden tijdens WOII’ met Mechelen als centraal punt, het SS-Samellager Mecheln. Het gaat over de Jodenvervolging, de Holocaust, de kampen, het verzet, onderduikadressen, de rol van Katholieke Kerk in Mechelen (René Ceuppens, Ivo Cornelis, zusters Franciscanessen) en van vele personen die de zorg op zich namen om Joden, vooral Joodse kinderen, bescherming te geven. Een verhaal van goeden en slechten, een verhaal over de redding van Joden in bezet België.
De tentoonstelling heeft als rode draad het levensverhaal van een Joodse vrouw Emilie Fresco (1914 – 2005) die kon ontsnappen aan de deportatie met als draaischijf de Mechelse Dossin-kazerne. Ze werd opgevangen en na de oorlog werd ze kloosterzuster, Zuster Andrea. Ze overleed op 16 maart 2005. De relaties met haar familie (vooral haar broer), haar verloofde Leo Blom, de Joodse gemeenschap en de Zusters komen daarbij aan bod.
Ik zal hier haar ontroerend verhaal niet navertellen. Het is het verhaal van velen. Verhalen die sommigen niet ‘kunnen’ vertellen omdat dit te zwaar belastend is.
Naast de archiefstukken en getuigenissen is er het wetenschappelijk onderzoek en bijhorende documentatie.
Ik was bijzonder getroffen door de site: een voormalig, gerestaureerd klooster. Nu is deze site eigendom van Emmaüs vzw – een christelijk geïnspireerde gezondheids- en welzijnsorganisatie. Deze site leent zich uitstekend voor dit levensverhaal. Daarenboven krijg je een kleine maar kwaliteitsvolle verzameling van hedendaagse kunstwerken die verwijzen naar de onderliggende gevoelens. Kunstenaars: Marianne Berenhaut, Michaël Borremans, Berlinde De Bruyckere, Gery De Smet, Jef Geys, Juan Muñoz, Luc Tuymans, Lieve Van Stappen (doopkleren; empty children)en Marthe Wéry. Vooral de beelden in de voormalige kapel zijn bijzonder geslaagd.
Het is het verhaal van redders en geredden in Mechelen. ‘Nooit mag uit het oog worden verloren dat in dezelfde omgeving meer dan 25 000 Joden op de trein werden gezet naar de vernietigingskampen.(…) Voor een beter begrip hiervan raden wij iedereen aan om een bezoek te brengen aan het Joods Museum van Deportatie en Verzet in Mechelen’ http://www.cicb.be/  (zie Besluit tentoonstellingsbrochure, p. 78)

Toerist in eigen land - Talbothouse WO I in Poperinge

Gedurende de Eerste Wereldoorlog lag Poperinge achter de loopgraven van de IJzer Poperinge was een draaischijf van de oorlogsindustrie: aanvoer van mensen en materieel, van veldhospitalen en rustkampen. Een achthonderdtal Chinezen waren betaalde arbeidskrachten. Zoveel mogelijk bood men sport en ontspanningsgelegenheden aan. Poperinge en directe omgeving was dus een druk oord, waar ook winkeliers en kleine zelfstandigen aardig wat konden aan verdienen.

Het leven van de soldaten en de burgers is didactisch voorgesteld in het Talbot House, het bekendste soldatenhuis van het Britse leger: http://www.talbothouse.be
Vergeet zeker niet een kwartier uit te trekken voor de Concert Hall met een vertoning van een Concert Party door de 'Happy Hoppers' een muzikale show van en voor de soldaten. In dit oude hophandelaarswoning beleef je de sfeer van de oorlogsjaren en vooral de 'oase van rust voor de soldaten in een dolgedraaide wereld.' Neem rustig de tijd voor de video- en filmfragmenten in het Talbothouse.

Weg met Freud

Ook al heb je de psychologie van Freud (1856 – 1938) nooit moeten bestuderen voor een examen, toch behoort zijn naam samen met enkele van ‘zijn’ begrippen zoals psychoanalyse, onderbewuste, Oedipuscomplex, droomuitleg … tot ons cultureel erfgoed. Hij werd samen met anderen zoals Einstein en Darwin beschouwd als een van de grootste geesten van de voorbije eeuw. Bijna zeventig procent van de psychiaters en psychotherapeuten in het Franse taalgebied steunen vandaag nog op zijn manier van werken. In Vlaanderen is dit veel minder, zowat een kwart.

De laatste tien jaren ligt deze psycholoog zwaar onder vuur. Sommige wetenschappers noemen hem ronduit een kwakzalver, een leugenaar, een bedrieger enzovoort. Dus: Weg met Freud. Ik zal wel niet zo luid roepen, maar een echte wetenschapper is hij niet.

Vroeger las ik hem graag en vond ik zijn begrippen interessant. Ten andere: dit was examenstof.

Freud maakte een gesloten theorie, zodat alles klopte zolang je bleef binnen zijn verklaringsschema’s. Je kon ook niet of zeer moeilijk zijn aanpak wetenschappelijk controleren.

Hij komt nog niet aan de tenen van bijvoorbeeld Darwin. Eigenlijk zou ik moeten zeggen: hij staat ernaast, want Freud is geen wetenschapper. Maar dat hij het denken en het wereldbeeld in het Westen heeft beïnvloed is ook juist.

Volgend jaar herdenken we zijn 150^e geboortedag. Ik wed erop dat het aantal ‘Weg met Freud’ zal toenemen. Dat zal deze man geen zorg wezen. Als hij nog zou leven, zou hij over deze uitslag zeggen: Dit is een bewijs dat al die tegenstemmers veel hebben moeten verdringen. En zo draaien we in hetzelfde cirkeltje, dat hij vroeger steevast ook altijd tekende.