Hugo Claus (78) is niet meer

Vandaag is in Middelheim-Ziekenhuis te Antwerpen de schrijver, dichter, schilder en enfant-terrible van de artistieke Vlaamse en Nederlandse scène overleden. Vrijwillig uit het leven gestapt,toen Alzheimer een te grote plaats innam in wat hem nog aan leven resteerde.
Met Harry Mulisch, Gerard Reve en Willem Frederik Hermans behoorde hij tot de na-oorlogse generatie van Nederlandstalige schrijvers die elke literaire concurrentie overwonnen en met hun eigen talent en persoonlijkheden streden om de gunst (en soms de haat) van het publiek. De komende generaties zullen uitmaken wie van dezen de toets van de tijd weerstaat. Als er vandaag commotie opveert in de pers over wie ongetwijfeld ook behoort tot onze betere auteurs, Louis-Paul Boon, dan is dit helaas in verband met een collectie erotische fotootjes en niet over de essentie van Boons bijdrage tot de beschaving, zijn literair oeuvre.
Claus is, afhankelijk van ieders persoonlijke overtuiging, in de eerste plaats een dichter, een begenadigd woordkunstenaar, een man met verrassende beelden en onverwachte associaties, ook een gevoelsmens, soms een koddig observeerder van de eigen tekortkomingen en ongetwijfeld een groot romanticus die zich verborg achter branie-achtig machogedrag en zich opsloot in zijn eigen vriendenkring. Iemand die zéér gevoelig reageerde op de wereld en constant zijn teleurstellingen en verdriet verborg. Vroeger waren cynisme en onwetendheid zijn paraplu's, met de jaren kwam erbarmen.
Zijn theaterwerk heeft indruk gemaakt, hier en in het buitenland. "Een bruid in de Morgen", zijn zelden opgevoerde eenakter "De Getuigen", "Suiker", "Vrijdag", "Pas de Deux", enz. sterk dramatische handelingen van erg gewone mensen die gedreven door hun aandriften richting zoeken voor hun levens. Gewild introduceerde hij de gewone gesproken Vlaams taal als een fel contrast tegen de achtergrond van het grote menselijke drama, wat niet alleen de schrijnende authenticiteit veroorzaakte maar soms ook op de lachspieren werkte. Claus penseelde het leven, de gevoelens en de daden van zijn medemensen zoals dit aan weinigen gegeven is.
Zijn romans hebben mij nooit in diezelfde mate kunnen bekoren. En van zijn opus magnum "Het verdriet van België" werd terecht beweerd, dat elke Vlaamse intellectueel het op zijn salontafel had liggen, maar dat weinigen het tot de laatste bladzijden gelezen hadden. In dit werk heeft Hugo Claus het meest van zichzelf, zijn jeugd, zijn voorgeschiedenis en zijn moeizame relatie tot Vlaanderen en het Vlaams-nationalisme laten zien. Ook in zijn niet opgevoerd toneelstuk "Tand om Tand" probeerde hij af te rekenen met het Vlaams-nationalisme dat hij halsstarrig bleef bestempelen als een aftakking van het nationaal-socialisme. Hij wist ongetwijfeld hoe het wel in mekaar stak, want hij was een buitengewoon "allesweter".
De arme man heeft zich zijn ganse leven geen bal geïntresseerd aan de binnenlandse politiek, géén bal. Hij keek neer met het dédain van de Romeinse keizer op de krabbenmand van de politiek. Als hij zich tot een stroming moest bekennen, zou het wel het anarchisme geweest zijn.
Met het ouderworden is hij, met de sentimentaliteit eigen aan sommige opa's plots pro-Belgisch geworden, onder invloed van zijn vrouw Veerle. Verhofstadt zou een vriend geworden zijn, wat alleszins niet beantwoordt aan het beeld van Claus uit de jaren '50 die soms rondhing op de Antwerpse Stadswaag en in wiens omgeving een figuur als de burgerlijke liberale Gentse advocaat niet thuishoort. Maar ja, Claus trok allerlei personages aan, die zich baadden in zijn licht. Jarenlang heeft Verhofstadt zich beroemd over zijn kameraadschap met Mario Vargas Llosa, de Peruaanse schrijver die in de politiek mislukt is. Hugo Claus was geen man voor de politiek of het maatschappelijk engagement. Zijn nijdige uithalen naar een bepaald Vlaams-nationalisme en het katholicisme , die hij steeds met mekaar verbond, verraadden veel over zijn hang naar modieuze gemakzucht en zijn pertinente onwil om de zaken beter te situeren. Het weze hem vergeven.
Vlaanderen verliest in Hugo Claus een van zijn grote zonen en dan vergeet men de twisten en verwijten.
Hugo Claus zoals we hem graag blijven herinneren, met zijn schitterende Nederlandse taal en uitspraak, zijn mild cynisme en zijn gespeelde zelfoverschatting.
Ray






13 reacties op dit bericht
Moslim Claus
MVG joos
Hugo Claus.
De schrijver liet bij mezelf de indruk na van een auteur die zichzelf artistiek verkocht had aan een (nep) elite, zoals ook zijn wereld was.
De man Hugo Claus, had vele innerlijke persoonlijke frustraties, wat hij literatuur vertaalde, omdat hij het geluk had uit dat 'welgesteld' nest te komen.
Andere "literaature wonderen", vind je in de psychiatrie, die niet van zoveel lof genieten, maar artistiek veel 'puurder' zijn.
Neem me niet kwalijk, maar Hugo Claus, was een opgeklopt product, van een elite politieke entourage, die ver van de dagdagelijkse maatschappij staat.
Zijn standbeeld zal niet ontbreken, maar het beeld zal beklad worden, door de 'elite'geprezenen, want Claus zijn levensvisie stond schril in contrast, met dat waar hij zich voor laten rollen heeft, de leerwijze dienstige islam multicultureel, waar het katholicisme echter heel klein bier tegen is, voor Claus de" enfant terrible" zou dat een zijn ' 'meesterwerk' hebben kunnen zijn, dat eens uitgelezen werd.
Het verdriet van Belgie,is door Ome Jos mooi verwoord, en /of geregisseerd, het zijn de kleine onbekende poëeten die meestal de grootste zijn!
Gaap, gaap
Lieve Lezertjes
In "HET VERDRIET VAN BELGIË" staan treffende uitspraken,maar het leest inderdaad niet als een roman.
Van de man in kwestie moest ik niet veel hebben,te rode voorkeur,maar hij had daar ook zijn vriendjes.
En het is niet omdat' ik' geen mosselen lust,ik niet kan verdragen dat anderen ze wel graag eten,dan ga ik toch gewoon buiten é.
MVG
joos
Den Hugo zal braden op de BBQ der hel
Geen nestbevuiler ?
0000 valt nog eens door de mand
Van het 'Verdriet van België vraag ik mij af, hoeveel een poging ondernomen hebben om het boek te lezen om het dan uiteindelijk toch maar opzij te leggen. De heruitgave kost slechts 15€, dat zegt genoeg.
Wat ik wel weet is dat het beeld van Claus opgevoerd door zijn vrouw Veerle Dewit op de Grote Markt in Antwerpen nooit van mijn netvlies zal gaan.
Als vrouw voelde ik mij diep beschaamd dat een andere vrouw haar man zo te kakken kon zetten, alsof hij erbij stond met zijn broek op zijn enkels en een pamper aan, terwijl ze half (dronken?) hysterisch of was het hautain zei ze tegen de journalist in verband met 'het verlies' van het VB: "natuurlijk wij zijn trendsetters... enz" waarna ze demonstratief aan haar sigaret trok.
Maar...
Tijdens het +20 minuten durend verslag over HC op de VRT kwam een antwoord van Claus in beeld, die destijds NIET werd uitgezonden. Namelijk de journalist die vraagt: En Mr Claus voor U gaat het VB ook achteruit... en Claus antwoordde ferm en uitdrukkelijk 'ik heb dat helemaal niet gezegd'.
De broek was ten onrechte afgestroopt. Men had gewoon destijds alleen Dewit en een 'verwarde' Claus laten zien. Dat bepaald antwoord paste toen niet in het gecreëerd kader over de "achteruitgang".
Wat men vooral moet doen bij Alzheimer patienten is ze hun in hun waardigheid laten. Daar heb ik bij Dewit niets van gemerkt.
Treffend gezegd door jos 'hij kan nu vanuit andere oorden 'het verdriet van België' gadeslaan.
wiens brood men eet......
ik heb er nu nog spijt van,
Vijf bladzijden verder heb ik dat boek dichtgedaan, clichee van de clichee.
Die vent heeft zich altijd geprofileerd als een linkse nestbevuiler. Door de linkse meute werd hij de hemel in geprezen, ik weet dat ze in de tijd miljoenen hebben uitgegeven om dat snertboek te promoten
Meeheulen met de wolven in het geldbos, daarvoor moest hij natuurlijk te pas en te onpas afgeven op onze partij.
Waarschijnlijk gaan ze een standbeeld voor die vent zetten met onderaan de tekst
"het verdriet van vlaanderen"
Nonconformist
Voor of tegen, een groot kunstenaar is niet meer. Claus was in de eerste plaats een dichter, maar vergeten we niet dat zijn theaterwerk (waaronder het beroemde en beruchte “Suiker”) reeds in 1965 bekroond werd met de Henriette Roland Holstprijs. Het typeert volledig de tijdsgeest van na de tweede wereldoorlog, waar ook Hugo Claus een product van was. Socialisme was toen de alleenzaligmakende ideologie. Het (enige) middel tegen de burgerlijke moraal en de gevestigde waarden. Dit rebelse karakter vinden we natuurlijk ook terug in Claus’ vroege werk. Als klein voorbeeld dit stukje uit Claus’ burleske eenakter “In een haven”.
Angele zegt: O, het lak van je nagels springt eraf. Is het dan geen Shine?
Mimi zegt: Natuurlijk niet, Angele, wat kan jij toch uit de tijd zijn. Shine, dat was 4 jaar geleden in vogue. Dit is “Perfetta”. Maar perfect is het allerminst.
Angele zegt: Niets op deze wereld is pefect, liefje. Zelfs wij niet.
Dit typeert de nonconfomist Claus op dat ogenblik ten voeten uit. We spreken 1954. Begin de jaren 60 ontsnapt Claus natuurlijk niet aan de heersende 'vogue' in de strijd voor de seksuele bevrijding. In dat opzicht moest hij zelfs niet onderdoen voor Louis-Paul Boon. Hijzelf zegde daarover in een interview het volgende:
Feministen zouden willen dat je de vrouw altijd met al haar deugden en ondeugden neerzet. Maar ik beperk me in mijn boeken helaas nogal dikwijls tot de libido, en dan komen de feministen natuurlijk in het verweer. In het dagelijkse leven ben ik zeer feministisch, maar tot mijn verbijstering is de vrouw in al mijn boeken een klassiek mengsel van moeder en hoer. Maar goed, mijn boeken zijn geen afsplitsing van mijn leven, mijn schrijven is geen stenogram van wat ik meemaak. Wat het dan wel is, weet ik nog altijd niet. Daarom ben ik nog steeds met versjes bezig.
Het is volgens mij ook in die zin dat zijn houding tegenover het Vlaams-nationalisme moet gezien worden. Hij keerde zich tegen de hoofdzakelijk katholieke en streng vrijheidsbeperkende stroming binnen het Vlaams-nationalisme van vlak na de 2de wereldoorlog. Vergeten we niet dat deze strekking toen de overgrote meerderheid uitmaakte van deze beweging. Die is er heden ten dage nog natuurlijk, maar gelukkig is dit nu geëvolueerd naar een meer ‘moderne’ invulling. Want om het terug te koppelen naar de hedendaagse realiteit. Het zal enkel de idee van de Forza Flandria zijn, met álle mensen van goede wil (om even Gerard Walschap te parafraseren), die de Vlaamse onafhankelijkheid dichterbij zal brengen.
Alleen jammer dat we Claus dit niet meer kunnen vertellen.
Een kunstenaar, jawel.
r.i.p.
hij kan "het verdriet van belgié" vanuit andere oorden bekijken nu !
Hugo Claus
oprechte Vlaming de hel heeft toegewenst.