Puccini, tovenaar van de Hartstocht (5) : Turandot en het einde
Na de heftige huwelijkscrisis door de gedeeltelijk onterechte beschuldigingen van Elvira tot de jonge Doria Manfredi die zelfmoord pleegt, reist Puccini, ditmaal enkel vergezeld door zijn zoon Antonio naar New York voor de première van "Het Meisje van het Gouden Westen" in december 1910.
De volgende jaren kabbelen rustig verder. Puccini verwekt een zoon bij Giulia Manfredi, Doria's nicht maar de zaak blijft binnen de kleine dorpsgemeenschap. Hij zoekt naar een geschikt thema voor zijn volgende opera, reist rond in Europa om zijn producties te begeleiden en hij is vaak in Torre del Lago. Als in 1914 de Grote Oorlog losbrandt, wordt zijn bewegingsvrijheid fel beperkt. Eerst is Italië neutraal maar in 1915 verklaart het de oorlog aan Oostenrijk en in 1916 aan Duitsland. De opdracht die Puccini gekregen had van de Weense opera om een operette te schrijven, komt door de oorlogsomstandigheden in het gedrang. Uiteindelijk zal "La Rondine" (de zwaluw) in 1917 in Monte Carlo zijn wereldpremière kennen : het is het zwakke broertje in het oeuvre van de meester. In 1918 volgen de drie eenakters van "Il Trittico" (het Drieluik) dat in New-York gelanceerd wordt. Opnieuw een wereldsucces.
Met de gezondheid gaat het inmiddels bergaf. Puccini rookte dag en nacht (soms tot 80 sigaretten per etmaal) en hij wordt geplaagd door keelpijn en is vaak neerslachtig.
Hij beklaagt zich voortdurend en eens de kaap van de 60 gerond, heeft hij veel van zijn levensvreugde verloren. De Casanova is op zijn retour en er zijn klachten over de potentie. Tijdens WO I heeft hij nog een relatie gehad met de getrouwde Oostenrijkse barones Josephine von Stengel, een vrouw met een grote cultuur en een vlotte pen, voor wie hij de afgesloten rijksgrens tussen beide landen regelmatig illegaal oversteekt. In 1921 ontmoet hij in Rome de Oostenrijkse sopraan Rose Ader die 40 jaar jonger is en voor wie hij opnieuw in vuur en vlam schiet. Zij kent enkel wat opera-Italiaans en ze schrijven mekaar liefdesbrieven in kindertaal.
Intussen is Puccini aan de slag gegaan met een Chinees thema over de wrede prinses Turandot. Haar talrijke huwelijkspretendenten moeten 3 raadsels oplossen en als hen dat niet lukt, worden zij onthoofd. Prins Calaf, die getroffen is door de schoonheid van Turandot waagt ook zijn kans en natuurlijk lost hij de raadsels op. Turandot huivert bij de gedachte dat ze deze onbekende moet huwen en hij ontslaat haar van haar woord, als ze zijn naam kan raden voor zonsopgang. (hier klinkt de grote tenoraria "Nessun dorma", niemand slape). Turandot ontdekt dat Calaf begeleid is door zijn blinde vader en het slavinnetje Liu, dat zwaar verliefd is op de Prins. Turandot laat het onfortuinlijke meisje oppakken om haar de naam van haar meester te ontfutselen maar het brave kind pleegt zelfmoord. Mensen toch ... Tenslotte vinden Calaf en Turandot mekaar in een grootse finale die de triomf van de liefde bezingt.
Bewust of niet, Puccini heeft zich laten inspireren door de tragische zelfmoord van Doria om Liu gestalte te geven en wie zou de kille prinses kunnen zijn, die verantwoordelijk is voor de dood van het meisje ? Ach, men psychologiseert maar ...
Op 4 november 1924 komt de uitgeputte en door pijn gevelde componist aan in Brussel voor een radiumbehandeling van wat ontegensprekelijk keelkanker is, bij de toen bekende dokter Ledoux. Antonio is bij hem, Elvira wacht thuis. Uit Londen komt zijn grote hartsvriendin Sybille Seligman hem opzoeken in het hospitaal. In de ganse stoet vrouwen die het leven van Giacomo beheerst hebben, is zij de enige die er in geslaagd is met hem een hechte vriendschapsband te behouden na een stormachtige seksuele verhouding. Zij is blijven zorgen voor haar verwende kunstenaar en onbewust heeft de beeldschone Sybille de rol op zich genomen die de moeder en de zusters in Lucca gespeeld hebben voor de kleine Giacomo. Uit de brieven die hij haar stuurt (en van wie er vele bewaard zijn) blijkt hoe onbeholpen de grote Puccini in het gewone leven staat. Onvermoeibaar, gewapend met het geduld van een ganse schare engelen en vol warme genegenheid gaat zij in op al de grillen en vragen van haar Italiaanse verwende hartsvriend. Zij bemiddelt vaak bij Covent Garden voor de opvoering van producties van Puccini en zij houdt hem op de hoogte van nieuwigheden in de mannenmode.
Op 29 november 1924 sterft Puccini op 66-jarige leeftijd. In een laatste poging om een brief te schrijven aan Elvira, kan hij enkel de woorden krabbelen "Arme vrouw ..." Hij wordt voorlopig begraven in Elsene, verhuist vervolgens naar Milaan voor een ware staatsbegrafenis. Puccini was, net als Verdi, aangesteld tot senator op basis van zijn verdiensten voor het vaderland. Thans rust hij in de kapel van zijn villa in Torre del Lago samen met Elvira die in 1936 overleed en met hun zoon Antonio.
Turandot was niet afgewerkt. De componist Alfano zal een finale uitwerken aan hand van de schetsen die Puccini naliet. Op 24 april 1926 vindt de première plaats in de Scala van Milaan. Elvira zit in de ereloge en ze volgt roerloos de ganse opera. Net voor de finale aanvangt, keert de dirigent Arturo Toscanini zich tot het publiek en zegt " Hier stopt de muziek, hier is de maëstro overleden" en hij legt de voorstelling stil. De zaalverlichting wordt ontstoken, iedereen kijkt naar de ereloge. Elvira staat recht en verlaat onbewogen het theater in doodse stilte.
Wij zijn de makers van deze documentaire dankbaar voor de wijze waarop zij het grote publiek kennis hebben laten maken met een van de meest populaire operacomponisten ooit. Een man die zoals vaak het geval is met artiesten, zich in het gewone leven moeilijk kan handhaven maar die met zijn unieke talent ons in het hart knijpt en onze hoofden volstouwt met zijn onvergetelijke melodieën en dramatische verhalen. Puccini zelf en zijn omgeving betaalde een hoge prijs voor zijn uitzonderlijke gave. Zijn muziek zal de eeuwen trotseren, dàt is belangrijker dan het rumoerige leven dat hij leefde.
De Platenruiter
SLOT
2 reacties op dit bericht
Zoals Mieke schrijft...
Ik heb het geluk gehad om de handgeschreven partituur van het "Angelus de la Mer" van Gustave Goublié te erven van mijn grootvader...dàt is (bijna) een schoolvoorbeeld van calligrafie.
Eer ik het vergeet: "een dikke duim omhoog, en een mooie lange fazantenpluim voor op de hoed van de platenruiter".
Bedankt Platenruiter