13 maart : Jan Berchmans
Er zijn weinig Vlaamse gemeenten zonder een naar Johannes Berchmans genoemde parochie, school, college of straat. In Diest werd op 13 maart 1599 Jan Berchmans geboren, die jezuïet werd en als 22-jarige in 1621 in Rome overleed
Jan Berchmans, die in Rome werd begraven, werd veel later, in 1865 zalig en in 1888 heilig verklaard. Duizenden Vlaamse jongeren die aan een van de vele Johannes Berchmanscollege’s werden gevormd, kregen de jongeman uit Diest als hét grote voorbeeld voor het leven mee.
De heilige Jan Berchmans is de patroonheilige voor jongeren en studenten. Hij werd geboren in het huis ‘De Gulde Mane’ waar zijn vader schoenmaker en lederbewerker was. Het gezin telde vijf kinderen. Als vijftienjarige werd zoon Jan na het overlijden van zijn moeder naar Mechelen gestuurd. Daar vond hij een baantje als dienstbode en met genoeg vrije tijd om schoollessen te volgen. De jezuïetenorde opende toen net een kloostergebouw waar de jonge Berchmans les kon volgen.
In 1616, hij was toen 17, trad hij in als novice. Twee jaar later werd hij als veelbelovende jongeman naar Rome gestuurd om daar zijn priesteropleiding te vervolledigen. In 1621 hij was toen pas 22, moest hij met een zware longontsteking het bed houden. De ziekte zou hem fataal worden.
In 1865, meer dan twee eeuwen na zijn dood in 1621, verklaarde Paus Pius IX Jan Berchmans zalig. In 1888 volgde de heiligverklaring door Paus Leo XIII. Samen met Jan Berchmans werden twee andere jonggestorven jongemannen opgenomen in de rij van de heiligen.
Johannes Berchmans, die op 13 maart 1599 geboren werd, werd al jong opgemerkt in Diest waar hij elke dag door weer en wind naar de kerk ging om voor het Mariabeeld te bidden. Het bedevaartsoord Scherpenheuvel was ook op loopafstand. De kerk daar werd pas in 1605 gebouwd maar Jan Berchmans is er heel vaak te zien bij het Mariabeeld dat daar toen aan een boom in een houten nis hing.
Jan is ook elke dag present in de kerk om de mis te dienen. Hij loopt altijd gekleed in een soutane. En volgens de verhalen liet hij zich toen al een kroontje scheren. Eenmaal is hij ongehoorzaam: als hij het bevel van vader Berchmans om in de leerlooierij te komen werken negeert.
Zijn tantes, beide begijnen, vinden een plaats als ‘tafelkind’ bij een Mechelse kanunnik. Daar loopt hij elke vrijdag blootsvoets de Kruisweg die door de Dijlestad loopt.
Op 24 september 1616 treedt hij in als novice bij de Jezuïeten. Twee jaar later mag hij naar Rome. In 1621 stort Johannes Berchmans na een verhitte discussie mentaal in. Hij krijgt hevige koortsen en een zware longontsteking. Hij vraagt een kruisbeeld, zijn gebedenboek en een rozenkrans die hij in de handen wil hebben terwijl hij, het ‘Ave Maria Stella’ zingend, op 13 augustus 1621 de geest geeft.
De reputatie van Jan Berchmans is dan al zo groot in Rome dat een menigte relikwieënjagers zijn stoffelijk overschot komt plunderen. Het hart van Berchmans wordt dan in een loden buis naar Leuven gebracht, het dode lichaam zelf wordt in Rome begraven.
Het geboortehuis in de (hoe kan het anders, in de Jan Berchmansstraat in Diest) werd in 1872 ingericht als een bidkapel waar de bewonderaars van toen de ‘zalige’ Jan Berchmans en later de ‘heilige’ Johannes Berchmans konden bidden. Het gebouw in de drukke winkelstraat die naar de Grote Markt leidt, is nu in vervallen toestand. Omdat het huis sinds 1949 een beschermd gebouw is, komt het in aanmerking voor subsidies bij restauratie. In het geboortehuis wordt op woensdagvoormiddagen een mis gecelebreerd.





