Residentie Jacobijnen

Drie op een rij.  Drie keer telkens iets anders.  Rechts het gedeelte van het oude predikherenklooster dat op het ogenblik gerestaureerd wordt.  In het midden het gedeelte van het predikherenklooster dat gewoon tegen de vlakte gegooid werd en waar nu een appartementsgebouw op staat.  Links het gebouw dat vroeger de predikherenkerk was en die ook gesloopt werd, maar veel eerder, namelijk in 1801, op een deel van het ingangsportaal en een fragment van de zuidelijke muur na.  In 1995 kwam er een appartementsgebouw voor in de plaats.  Architect van dienst was Jan De Graeve.  Hij heeft gemaakt dat het bouwvolume van de verdwenen kerk grotendeels hernomen werd en dat in de gevel de resten van het ingangsportaal geïntegreerd werden.

Voor de derde dag op rij (bijna schreef ik rei) zal ik het hebben over de Predikherenrei, meer bepaald over de plek waar vroeger de predikheren of dominicanen  van de 13de eeuw tot  1796 verbleven.  "Hier stond tot 1796 de Predikherenkerk" valt er te lezen aan de gevel van het gebouw Predikherenrei 1.  Eigenlijk stond hij er iets langer maar de bedoeling achter deze tekst is duidelijk:  in 1796 hield de predikherenkerk op met predikherenkerk te zijn omdat de Fransen het hier plots voor het zeggen hadden en zij in dat jaar (bijna) alle kloosters en abdijen in Brugge verbeurd verklaarden.  Het grootste deel van het predikherenklooster werd van dan af gebruikt voor de gendarmerie.  De kerk zelf en de rest van de kloostergebouwen werden in 1799 publiekelijk verkocht.  In 1801 stortte een deel van de kerk in en datzelfde jaar werd de kerk quasi volledig afgebroken.  Dus, eigenlijk had hier de volgende tekst moeten staan:  "Hier stond tot 1801 de Predikherenkerk".  Nu kunt u misschien denken "ach, hij is weer spijkers op laagwater aan het zoeken" maar u bent toch ook zo!  Bij het minste foutje (meestal uit verstrooidheid) bent u er als de kippen bij om mij erop te wijzen.  Gelukkig maar, zou ik zo zeggen, want de bedoeling van mijn blog is natuurlijk om  zonder fouten of blunders u te berichten over Brugge.

In tegenstelling tot wat ik gisteren meldde is dit al quizvraag 77.  Vergissen is menselijk en het zit er bij mij duidelijk ingebakken.  Goed, Carlos Dejaegher heeft een hattrick gescoord.  Drie keer op rij wist hij als eerste waar de fotovraag genomen was en, meer nog, hij wist het iedere keer van bij de eerste foto.  Zo ook hier.  Het beeldje van de heilige Jozef met kind en een beetje van de deuromlijsting waren voor hem voldoende om te weten dat dit het huis is in de Zuidzandstraat op nummer 18.  Wedden dat hij ook weet dat dit een trapgevel uit 1703 is en trouwens een der laatst gebouwde barokke trapgevels van Brugge.  Mocht hij het niet weten, dan weet hij het nu en u nu ook.  In de tweede helft van de 19de eeuw ontstond er een ware gevelrenovatiewoede.  Dit huis was een der eersten die er moest aan geloven, meer bepaald in 1871.  Onder andere de cartouches met bloemmotieven werden toen vernieuwd.

Wij Bruggelingen beseffen het nog altijd niet ten volle bovenop wat voor een goudschat wij leven.  Deze middag heb ik nog eens de Sint Salvatorskathedraal binnengewandeld.  Man, man, man, wat voor een juweeltjes we in deze kerk toch aantreffen.  Dit schrijn bijvoorbeeld, het schrijn van Karel de Goede, daar kan ik zonder overdrijven uren naar kijken.  Dit is vakmanschap en kunstenaarschap ten top.  Gemaakt tussen 1883 en 1885 door de Bruggeling Eugène Van Damme en de Gentenaar Armand Bourdon is dit schrijn tot in het fijnste detail perfect uitgewerkt.   Wat u hier ziet  is slechts één van de kortste zijden.  Rondomrond is dit schrijn even subliem als u hier ziet.  Ongelooflijk!   Onvoorstelbaar!
Gaat dit zien, ... gaat dit zien .... en 't is nog gratis bovendien.

Een nieuwe fotovraag voor u.  Voorlopig wil ik er weinig over kwijt.  Alleen dat het huis deze namiddag lag te blaken in de zon.  Waar in de binnenstad van Brugge is dit te zien?

Dit is het appartementsgebouw gelegen langs de Predikherenrei 2.  Ironisch genoeg kreeg het de naam Predikherenhof mee!  Uitgerekend om dit appartementsgebouw hier te kunnen zetten werd een gedeelte van de predikherenhof ingepalmd alsook de vleugel van het klooster waarin zich het parloir bevond.

Een gedeelte van de westelijke vleugel van het klooster, de gehele pandgang aan de noordelijke zijde en een deel van de kloostergang aan de oostelijke zijde werd jammerlijk afgebroken en ook een deel van de kloosterhof werd ingenomen.  Dit alles om plaats te maken voor het appartementsgebouw rechts  (Predikherenrei 2).  In een periode waarin in Brugge om het eender wat afgebroken kon worden, ongeacht de historische waarde, en om het eender welk schreeuwlelijk batiment ervoor in de plaats kon komen (ik heb het dus over de jaren 1960-1980), in die periode is dit appartementsgebouw hier gekomen.

We zijn nog niet helemaal uitverteld en uitgetoond over het vroegere domein van de Predikheren, meer bepaald het gedeelte ervan dat nu aan een opknapbeurt is en waar het Justitiehuis zal in ondergebracht worden.  Dit is de binnentuin van het oude predikherenklooster.  Wat op het ogenblik niet om aan te zien is wordt binnenkort een binnentuintje om van te snoepen, genre de binnentuin van hof Lanchals, maar dan met een klassiekere structuur.

Aan dezelfde kant van de Sint Annakerk bevindt er zich naast een hondentoilet ook een mannentoilet.  En een vrouwentoilet? vraagt u.  Geen idee.  Vraagt u dat eens aan het stadsbestuur of, beter nog, vraagt u dat eens aan Agnes Versluys of aan Annick Lambrecht.  Die zijn van die zaken meer op de hoogte dan ik.

Wie A zegt moet B zeggen.  Eerst die foto's tonen met opschriften die verwijzen naar een hondentoilet  ergens rond de kerk.  Zou daar aan de Sint Annakerk eigenlijk wel een hondentoilet zijn?  Jazeker!  En kijk: zelfs hier is er geen hondenpoep te bespeuren.  Zijn hier wel honden?

Carlos Dejaegher is duidelijk iemand zijn stad kent, zelfs details ontgaan hem niet.  Dat stukje muur met die tekst in krijt was voldoende voor hem om te weten dat we ons in de Korte St.-Annastraat bevinden.  Iets verderop op die muur staat nog eens in krijt het woord hondentoilet en daarbij een pijl wijst in de richting van de kerk.  Eerlijk gezegd: die foto dateert van gisteren en hondenpoep heb ik hier niet gevonden in dit Korte St-Annastraatje.

durft u toch nog tieren dat Brugge niet bruist?
als avond aan avond een halfwassen dame
bloed zweet en tranen spuwt over ons samen,
tot het klamme tot bloedens toe ons erin luist.

uit: 't Zand memoires p. 65, van Str. Dwil

Een zicht op de binnentuin, gezien vanuit de pandgang van de vorige foto.  Momenteel is dat nog een wildernis.  Bedoeling is om die binnentuin volledig opnieuw aan te leggen in een sobere vorm zoals het de voormalige binnentuin van het Dominicanen- of Predikherenklooster paste.

  Dit is het tweede gedeelte van de pandgang van het oude Predikherenklooster dat zich bevindt in de voormalige rijkswachtkazerne en dat godzijdank nog bewaard gebleven is en op het ogenblik de broodnodige restauratie krijgt waar het recht op heeft.  Die blinde muur doet vermoeden dat een gedeelte van de pandgang verdwenen is, en dat vermoeden is juist.  Achter deze muur bevindt zich het appartementsgebouw van de Predikherenrei 2.  Toch is er nog een derde gedeelte van de pandgang bewaard gebleven.  Maar later meer daarover.  We concentreren ons voorlopig op de voormalige Rijkswachtkazerne die op het ogenblik gerestaureerd wordt en waar later het Justitiehuis zich zal in vestigen.

Bij de restauratie van het gebouw, gelegen langs de Predikherenrei 3, is het geen overbodige luxe om de gelijkvloerse verdieping hier en daar te onderstutten.

 Vooral de splitsing na de Franse Revolutie in verschillende bouwpercelen (waarvan dit gedeelte naar de rijkswacht ging) is er de oorzaak van dat in het voormalige kloosterpand van de Predikheren talrijke verbouwingen hebben plaatsgehad die de 17de en 18de eeuwse situatie grondig hebben verstoord.  Toch zijn er nog duidelijk restanten van het oude klooster zichtbaar.  Dit gedeelte van de pandgang bevat nog oorspronkelijke gewelven en ook de linkermuur is nog van het oude klooster.  In een latere fase worden alle gewelven opnieuw wit bepleisterd want ook dat was oorspronkelijk zo.

Ik ga vandaag een beetje verder doorbomen over het oude rijkswachtgebouw langs de Predikherenrei dat, als alles zoals voorzien verloopt, vanaf volgend jaar het Justitiehuis herbergt dat voorlopig zijn onderkomen heeft in het huis ernaast.  U beseft het misschien niet goed maar in het centrum van Brugge zijn er enkele grootse projecten aan de gang.  Eerst en vooral werd een grote lap braakliggend grond tussen de Koningin Elisabetlaan, de Sint-Claradreef, de Sint-Clarastraat en de Vlamingdam volgebouwd met vooral appartementsgebouwen.  Dan is er het grootse project van het Europacollege op het domein tussen de Verversdijk, de Kandelaarstraat en de Boomgaardstraat.  En dan is er ook dit niet te onderschatten project tussen de Potterierei en de Langestraat in, meer bepaald op de gronden van het voormalige Dominicanen- of Predikherenklooster.  Dit gedeelte ervan, dat in 1891 tot een neogotisch gebouw verbouwd werd, was van 1797 tot 1998 in gebruik door de gendarmerie, de rijkswacht.

Al wandelend doorheen de Brugse binnenstad komt men soms de vreemdste dingen tegen.  Zoals dit hier bijvoorbeeld.  Weet u waar dit opschrift op deze muur te lezen valt?

... dat was de titel van de nieuwe aflevering van de misdaadreeks Aspe op VTM.  Ik heb iets gezien wat ik nog niet wist.  Voor de rondvaarten op de Brugse Reien zijn er 5 bedrijven (en niet drie zoals in Aspe).  Er werd vooral gefilmd bij Gruuthuse, op de hoek van de Nieuwstraat met de Dijver.  Daar werd trouwens het eerste en enige lijk van de aflevering aangetroffen: in dit boothuis, ondersteboven opgehangen aan het gewelf.  En dat wist ik dus niet: dat daarbinnen gewelven zijn.