Open Bedrijvendag

Ik vermoed dat iedereen iets gelijkaardigs dagelijks tientallen keren tegenkomt.  Op de duur letten we er niet meer op.  Maar waar in de binnenstad van Brugge is exact dit te zien?  Alleen en alleen hier treft men dit aan in deze verschijning en nergens anders.  Waar is het?

   Ik heb mezelf deze namiddag eens getracteerd op een mokkataartje met daarbij een kopje heerlijke koffie.  De feiten speelden zich af in de Vlamingstraat.  Alhoewel de straat er momenteel wat gehavend uitziet wegens openbare werken zat omstreeks 15u het tearoom Van Mullem er stampvol.  Alleen op het bescheiden terras waren er nog twee plaatsen beschikbaar.  Op dat ogenblik zat men bijna door de voorraad taartjes heen maar gelukkig was er nog dit mokkataartje!  Ik kan het u verzekeren: het heeft me gesmaakt.

Patisserie Servaas Van Mullem?  Is dat niet die zaak waar de schrijver Stijn Streuvels een tijdje als leerjongen bakker-patissier verbleef?  Mocht u er nog aan twijfelen: leest u dan eens de laatste twee pagina's uit de  'Menuboek' die in de zaak op de tafeltjes ligt.

Marie Delanghe reageerde na de vorige foto met "Is dat niet aan het Astridpark?"  Jawel, dat is aan het Astridpark.  Het antwoord is nogal vaag natuurlijk, maar kom, we gaan niet streng zijn.  Mocht u het schilderij en vogelkooitje ook eens willen bewonderen, dan moet u in de Minderbroedersstraat nummer 7 zijn.  Het vogeltje zelf heeft vanop zijn balkonnetje een prachtig uitzicht op het Astridpark, op de vijver, op de eendjes, het standbeeld, het kortgetrimde grasperk met in de verte de kiosk.
Elk huis in Brugge heeft zijn geschiedenis.  In dit huis was van 1907 tot 1925 de drukkerij van Hendrik De Zeine gevestigd.  Een werk dat hier bijvoorbeeld gedrukt werd en nu bibliofiele waarde heeft is "In grooten Nood, oorspronkelijke geschiedenis uit Oud-Brugge".

Nog altijd niet gevonden?  Okee dan.  Een nieuwe foto.  Het vogeltje wordt alsmaar kleiner, maar langs de andere kant ziet u meer en meer de plaats die we zoeken.  Waar in de binnenstad van Brugge is dit?

Zo ongeveer moet het allerlaatste vlieg-machine dat Vincent De Groof in 1874 ineenknutselde eruit gezien hebben.  De tekening is - in tegenstelling tot vele tekeningen die in die periode her en der verschenen - gemaakt door een ooggetuige.  De twee vleugels samen moeten bijna 12 meter overspannen hebben en de breedte was iets tussen 1 tot anderhalve meter.  Onder de vleugels was er een soort van open, houten kooi waarin Centen kon rechtop staan. De vleugels zelf waren gemaakt uit rietstokken en baleinen en overspannen met stevige waterdichte zijde.  De staart, gemaakt uit hetzelfde materiaal, mat 6 meter op 1 meter.  Met een vernuftig stel hefbomen en transmissies kon Centen de vleugels en staart bewegen.
Twee pogingen deed hij in 1874 boven de Cremorne Gardens, Chelsea, Londen, telkens met vele duizenden Londenaars die (mits betaling) kwamen kijken.  De eerste keer dreef de ballon met daaronder Vincent De Groof in zijn vliegmachine tientallen kilometers af naar Brandon in Essex.  Er werd beweerd dat hij daar in Brandon over een afstand van meer dan 300 meter zelfstandig door de lucht gevlogen had.  Nu nog altijd wordt dat door velen beweerd.  Dankzij Bob Warnier en zijn boekje De Vliegende Plafonneerder weten we dat het geen waar is.  Voor de rechtbank die later de hele zaak onderzocht verklaarde de bestuurder van de luchtballon, Joseph Simmons, dat "De Groof zich los maakte op minder dan 1.000 voet en eerden beneden was dan hijzelf".  Gelogen heeft hij niet, maar de waarheid is dat Centen zich pas losmaakte toen hij beneden was en natuurlijk was hij eerder beneden want hij hing eronder.
Na die eerst vlucht zorgde de eigenaar van Cremorne Gardens voor barnumreclame waarin verteld werd van de 'geslaagde vlucht' van De Groof.   Daardoor kwam enkele dagen later nog meer volk naar zijn domein en de kassa rinkelde.  U moet weten dat afgesproken was dat De Groof 1 procent van de inkomsten zou opstrijken.  Die tweede poging gebeurde op 9 juli 1874.  Die dag stond er veel te veel wind.  Toch moest de poging kost wat kost doorgaan.  De ballon steeg op met Centen en zijn vliegmachien eronder en dreef af in de richting van de kerk van Chelsea.  Daar vlakbij rukte Centen aan de koord die hem met de ballon verbond.  Het was waarschijnlijk door de harde wind maar de vleugels van zijn machine klapten onmiddellijk over en het geheel stortte in een razende vaart vanop een hoogste van zowat 25 meter recht naar beneden op de straatkeien van Robert Street.  Nog voor Centen in het hospitaal aankwam was hij al overleden.  Zijn vrouw die bij het zien van dit alles flauwviel, bleek later zijn echte vrouw niet te zijn (stelt u zich dit eens voor in het Victoriaanse Londen: o schande, o schande) maar iemand die hij in Brussel had leren kennen.  Zijn echte vrouw was voordien al met de kinderen naar haar ouders in Vlissingen getrokken.   Waarschijnlijk was ze het beu geworden dat haar man zijn werk verwaarloosde en dat hij al zijn geld en tijd in zijn uitvindingen stak.

Helemaal alleen werkte Vincent De Groof niet aan zijn plannen om met zijn uitvinding het luchtruim te veroveren.  Zo had hij onder andere Louis Lava uit de Karthuizerinnenstraat en de kleermaker Amandus Hutchinson uit de Wollestraat die hem daarbij hielpen.  Maar de proefnemingen deed hij allemaal zelf.  Er werd beweerd dat zijn eerste experimenten gebeurden hier op zolder in zijn huis.  Later moet er waarschijnlijk een poging geweest zijn op een bleekweide langs de Meersen.  Maar de poging die bijna zeker plaatsgevonden heeft in Brugge gebeurde in de tuin van blekerij De Rudder langs de Peterseliestraat.  Wilt u enig idee hebben van hoe dat er ongeveer uitzag: op www.beeldbankbrugge.be is er welgeteld 1 foto te vinden van de bleekweiden tussen de Peterseliestraat en de Vesten.  Ze is genomen in 1898 door Florimond Van Acker en toont goed de gracht en blekerijgronden.  Mocht u de foto ter plekke in het stadsarchief willen bekijken: de code is G/C760/3.
Honderden Bruggelingen moeten indertijd vanop de vesting gaan kijken zijn hoe Centen De Groof van aan de overkant van de gracht in die bleekweide op een dubbele ladder klom, zijn armen verbonden met zelfgemaakte vleugels, en zonder ook maar de minste schrik daar klapwiekend met zijn vleugels vanaf sprong.  Hoe die sprong verder verlopen was, daar waren de meningen nogal verdeeld over.  Feit is alleszins dat de toenmalige Burgemeester van Brugge, Jules Boyaval, alle verdere pogingen tot vliegen op het grondgebied van de stad verbood. 
"Ik voorzie een ongeluk en wens rechtstreeks noch onrechtstreeks verantwoordelijk te zijn voor uw dood!" moeten Boyavals woorden geweest zijn.
Het belette Centen niet om verder proefnemingen te doen.  Er zijn pogingen van hem bekend in Brussel, Parijs en Londen.  Dat hij waarschijnlijk bij een van die pogingen zijn voet of been moet gebroken hebben is ook bijna zeker.

In tegenstelling tot wat de inhoud van veel spotliederen en spotdichten die zowel in Brugge als in het buitenland (Groot-Brittannië) over hem opdoken na zijn ongelukkige dood (en nog tientallen jaren daarna), moet Vincent De Groof wel degelijk een intelligent man geweest zijn.  Naast het ontwerpen van verschillende machines waarmee hij zelf door armbewegingen uitteste of hij kon vliegen was vroeger van hem bekend dat hij nog andere zaken uitgevonden had, o.a. een soort cement waarmee dijken gebouwd (konden) worden.
Langs de ene kant was De Groof intelligent maar langs de andere kant was hij ook een getrainde sportman en dat was in die tijd veeleer uitzondering dan regel.  Daarenboven moet het iemand geweest zijn die van geen kleintje vervaard was.  Hij was het type dat, om zijn pijp aan te steken,  gewoon op een gaslantaarn klom.  Zo werd er ook verteld dat men in zijn omgeving het fragment uit het boek van "De Graaf van Monte Christo" waarin de hoofdfiguur Edmond Dantès zich in een lijkwade liet naaien en in zee werpen waarna Dantès kon ontsnappen uit een gevangenis die gebouwd was midden in zee als een fameus huzarenstukje beschouwde.  Welnu, Centen ging dat ook eens proberen en het lukte hem toch wel zeker!
In de jaren toen Vincent De Groof leefde stond het vliegen echt nog in de kinderschoenen.  Enerzijds waren er al de ballonvaarders zoals François Goudeseune (onlangs nog uitgebeeld op het zandsculptuurfestival).  En anderzijds waren er de 'stuntmannen' die dikwijls met eigen ontworpen machines probeerden te verwezenlijken wat Leonardo da Vinci eeuwen tevoren ook al geopperd had: geef de mens vleugels en hij zal kunnen vliegen als een vogel.  Vincent De Groof was dus iemand van die laatste 'gevaarlijke' soort.  Want het jammerlijke van de zaak was: hij geloofde - net zoals veel uitvinders trouwens -  niet voor 100 procent, maar voor 200 procent in het ooit eens welslagen van uitvinding.  Meer nog: hoe meer mislukkingen hij had en hoe meer men begon te spotten met die Brugse Zot, des te meer groeide in hem de wil om alle spotters eindelijk eens en voorgoed de mond te snoeren door dé ultieme stunt.
Het huis langs de Langerei dat De Groof bewoonde is dat rechts op deze foto juist voor de Sint-Gilliskerk.

Gedurende het half jaar dat mijn blog bestaat heb ik terloops twee keer de naam van Vincent De Groof (geb. 6 dec 1830 (of 1831), Rotterdam - gest. 9 juli 1874, Londen)  laten vallen.  Het wordt hoog tijd dat ik deze belangwekkende Bruggeling eens echt aan bod laat komen.  Ik heb het over een man, plafonneerder van beroep, waarvan Achiel Van Acker ooit zei dat het dringend tijd werd om een straat of plein in Brugge naar hem te noemen.  Het is er helaas nog altijd niet van gekomen.  Waarom zou er gerust in Brugge een straat of plein naar deze 'Centen' genoemd moeten worden?  Wel, neem zelf eens de proef op de som en gooi "Vincent De Groof" eens in gelijk welke zoekmachine op internet.  U zult dan vlug merken dat hij wereldwijd beschouwd wordt als een der pioniers van de luchtvaart.
Tijdens de laatste Zandfeesten kocht ik op de rommelmarkt het boekje 'De Vliegende Plafonneerder' van Bob Warnier (gesigneerd en wel door de auteur zelf) en dat boekje vertelt nu eens haarfijn hoe het zit met die Centen De Groof en zijn uitvindingen.  Bob Warnier heeft dit boekje na veel opzoekingswerk geschreven en kwam tot enkele verrassende bevindingen.  Zo bijvoorbeeld is er de verbazende conclusie dat deze luchtvaartpionier nooit echt gevlogen heeft.   Kort na Vincents geboorte kwam het gezin De Groof naar Brugge wonen, meer bepaald naar de Langestraat 23 (het huidige nummer 9).  Ook later, toen Vincents ouder gestorven waren, verbleef Vincent met zijn vrouw en kinderen de meeste tijd hier in dit huis.

Een tweede foto van deze plaats in het centrum van Brugge en op deze tweede foto krijgt u al heel wat meer te zien.  Weet u nu waar dit is?

Na juli als warmste julimaand ooit sinds de metereologische metingen in het jaar 1800 en stilletjes voor het eerst opgetekend werden en na de natste augustusmaand die dit jaar daarop volgde is men nu al zeker, zelfs met nog 1 dag te gaan, dat  september opnieuw de warmste  septembermaand ooit wordt.   Drie recordmaanden op rij, dat is stilaan van het goede te veel.  Als we bovendien (eveneens dankzij metingen) weten dat in een spectaculair korte tijd een derde van de ijskap op de Noordpool verdwenen is, dan stemt zoiets tot nadenken.  Snel ingrijpen lijkt geboden, maar hoe?   Overal ter wereld schijnen mensen dit opwarmingsproces van de aarde precies nog te willen bespoedigen.  Denk bijvoorbeeld aan het moedwillig in brand steken van bossen in Spanje onlangs.  Hier in Brugge lijkt Moenaert een stapje in de goeie richting gezet te hebben door een deel van het Lappersfortbos voor 5 jaar (wat een luxe, jongens en meisjes: 5 jaar, amai!!!) als wandelbos voor te behouden.  Langs de andere kant is het quasi zeker dat een nog veel grotere lap Lappersfortbos aan de industrie zal prijsgegeven worden.  Ze hebben het 'm dus toch gelapt! 

Onherroepelijk maar haast ongemerkt schuift de natuur de herfst binnen.  De bladeren aan deze boom liegen er niet om.

Het nieuwe schooljaar is ondertussen opnieuw enkele weken oud.  Sommige scholen beginnen al heel vroeg met hun didactische uitstapjes.  Didactisch betekent niet alleen plezier beleven maar ook taken uitvoeren.  En waarom zou men dat niet gezamenlijk doen, gezellig bijeenzittend op het podium aan het Walplein?

Dit is een der gebouwen die voor het project Predikheren tegen de vlakte moet, maar toch weinig of niks historische waarde heeft.  Het gebouw en de erachter liggende voormalige binnenkoer van de rijkswacht zal plaats moeten ruimen voor een volledig nieuw gebouw waarin, eenmaal dit project afgewerkt, het Rijksarchief komt.

In dit gebouw komen, tenminste als alles goed en wel doorgaat, eerlang de tentoonstellings- en vergaderruimten van het Rijksarchief.

Vandaag breng ik u de ontknoping in wat ik gemakshalve genoemd heb 'Grand Hotel Verriest' maar dat eigenlijk bij de Regie der Gebouwen onderdeel is van het prestigieuze project 'De Predikheren'.  U weet ondertussen dat in de voormalige rijkswachtgebouwen langsheen de Predikherenrei restauratiewerken gaande zijn en dat, eenmaal dat verwezenlijkt is het Justitiehuis naar daar verhuist.  Tot zover fase 1 van het project 'De Predikheren'.  Heeft men daarna nog altijd voldoende miljoenen euro's bijeengescharreld gekregen, dan wordt werk gemaakt van fase 2 van het plan dat zich afspeelt op dit gedeelte van het voormalige domein van de predikheren.  De gebouwen langs de Langestraat zullen bijvoorbeeld opgeknapt worden.  Dit is de achterzijde ervan en, zoals u vaststellen kunt, is dit geen overbodige luxe.  Daarna wordt de inrijpoort en dit pad omgevormd tot inrit naar een ondergrondse parkeergarage bestaande uit twee niveau's, goed voor zo'n 200 parkeerplaatsen.  Daar bovenop komt een volledige nieuwbouw (dit is min of meer op de plaats waar totnogtoe de binnenkoer van de rijkswacht zich bevond) en in dat gebouw komt het volledige archief van het Rijksarchief dat sinds 1912 tot op heden veel te krap bemeten zit in de Poortersloge.  Op  het gelijkvloers van het nieuwe gebouw komen o.a. een vestiaire,  een leeszaal  en een cafetaria.  Gelijktijdig wordt het Hotel Verriest gerestaureerd en de zalen erin, waaronder de fameuze kapittelzaal, zullen, eenmaal afgewerkt, hoofdzakelijk dienst doen als vergader- en tentoonstellingsruimten.  Net zoals het stadsarchief met de regelmaat van een klok belangwekkende tentoonstellingen houdt, zal dan ook het rijksarchief dat kunnen, eenmaal het project 'De Predikheren' volledig achter de rug is en het archief van de Poortersloge naar hier verhuisd is.
Dat dit hele project belangwekkend is hoef ik waarschijnlijk niet te onderstrepen.  Het zal dit gedeelte van onze stad opwaarderen en ook het rijksarchief zal eindelijk de bestemming krijgen waar het recht op heeft.  Echt veel nieuws heb ik u eigenlijk niet verteld, anderhalf jaar geleden al werd dit project aan de pers voorgesteld, maar velen onder u zullen het waarschijnlijk over het hoofd gezien hebben en zeker ook niet beseft hebben wat voor een prestigieuze zaak dit wel is.  

Een uurtje vroeger dan ik normaal doe plaats ik vanavond de nieuwe fotovraag.   Trouwe bezoekers van mijn blog weten ondertussen al dat ik telkens start met een detail.  Vindt u in de tijdspanne tussen nu en morgenavond nog altijd niet waar in het centrum van Brugge dit te zien is, dan krijgt u morgen een tweede foto die een ruimer beeld geeft van de bewuste plek.  Dit doe ik dag na dag tot uiteindelijk iemand de oplossing geeft.  Bij hoge uitzondering gebeurt het wel eens dat ik 4 foto's van één en dezelfde plek tonen moet maar meestal weet u het al na één of twee.  Ook voor mij blijft dit onderdeel van mijn blog leuk.  Ik ben altijd benieuwd of u ook ziet wat ik zie en ben razend benieuwd wie deze keer de eerste zal zijn met het goede antwoord.  En, wie weet, misschien is dit wel uw huis?

Nolfinarium maakte me benieuwd omdat hij wist dat momenteel het Oosterlingenhuis als kantoorgebouw gebruikt wordt voor een internationaal koffiebedrijf.  Daarom heb ik eens gekeken naar de naam van het bedrijf op de gevel en, jawel, het is n.v. Supremo s.a., en dat blijkt een koffiebedrijf te zijn.  Heeft u doorgeklikt naar de site van het bedrijf?  Wat mij vooral opviel in de tekst waarin ze het Oosterlingenhuis en Brugge beschrijven was volgend zinnetje:
Brugge is a well-known medieval town that attracks thousands of tourists every year.
Every year?  Van een understatement gesproken!  Had er nu nog gestaan every day, dat zou al correcter zijn, vind ik.

Deze keer is het Nolfinarium opnieuw die bewijst zijn stad te kennen.  Volgens de weerspiegeling in de ramen was het voor velen waarschijnlijk al duidelijk dat we moesten zoeken in de omtrek van het Oosterlingenplein.  Maar nu moest u nog de naam van het gebouw vinden dat ik fotografeerde.   En Nolfinarium wist dat dit het Oosterlingenhuis zelf is.  Die benaming Oosterlingen mag niet opgevat worden zoals wij dat tegenwoordig bedoelen.  Japanners, Chinezen of Koreanen zijn het helemaal niet.  Die Oosterlingen die hier in Brugge sinds 1457 hun natiehuis hadden om handel te drijven waren gewoonweg (Noord-) Duitsers en de benaming was geenszins verkeerd: zij kwamen uit het Oosten, dus het waren Oosterlingen.