Bakker Aspe

Een gloednieuwe fotovraag over hartje Brugge voor u.  Waar o waar kunt u dit aanschouwen met vuile ruiten en weerspiegeling op de koop toe?
Met mijn excuses omdat de link naar de foto een halve dag verkeerd was.  Klikt u nu op de foto, dan krijgt u hem eindelijk vergroot te zien.

Over Tijl Uilenspiegel bestaan er verschillende legenden op verschillende manieren (na-) verteld.  De meest gekende versie over Tijls leven langshier is die die de schrijver Charles De Coster neergepend heeft. Zoals iedereen weet deed Tijl Uilenspiegel samen met zijn kompaan Lamme Goedzak veel omzwervingen door het land.  Verschillende keren belandden ze daarbij in Brugge.  Terwijl Tijl Uilenspiegel naarstig op zoek was om een of ander raadsel op te lossen was Lamme Goedzak op zoek naar zijn vrouw die van hem weggelopen was.  Op een van die omzwervingen belandden ze in de Sint-Salvatorskerk (want dat was toen nog geen kathedraal) waar een minderbroeder monnik vanop de kansel een preek aan het houden was tegen Luther, Calvijn, Munzer en hun volgelingen: "Die zedenloze pest die onze Mariastad met verderf en verwording bedreigt.  Moet ik het beeld oproepen van kinderen uit het zaad van goddeloze ketters geboren die door de straffende hand Gods en zonder oren uw haardstee bevolken en u beloeren met duivelsogen, druipend van vroegtijdige geilheid?"  Zo ging het nog een tijdje door maar Uilenspiegel zei tot Lamme: "Laten we gaan."
En ze kwamen aan het Minnewater, waar jongens en meisjes arm in arm liepen.  Uilenspiegel dacht aan Nele, zijn geliefde,en Lamme zeurde luidop over zijn weggelopen vrouw en de afgunst der anderen toen ze hen samen gearmd door de straten van Damme zagen lopen.  Plots stond hij stil en Uilenspiegel van opzij aankijkend vroeg hij: "Uilenspiegel, een horendrager, wat is dat?" want hij dacht aan de predikant die even tevoren in heftige bewoordingen uithaalde naar ketellappers, bezembinders, zwendelaars, paardendieven en horendragers.  Toen  Uilenspiegel hem  klaar en duidelijk  uitlegde  wat dat  is, zuchtte hij "Goed,  dat ben ik dan niet," en hij loofde en dankte God omdat zijn vrouw, die  wel  weggelopen was, van hem toch niet zo een zielige horendrager had gemaakt.  "Neen, dat ben ik niet, want mijn vrouw denkt dat kinderen met de mond gemaakt worden en daarom heb ik haar nog nooit op de mond mogen kussen!"

Dat artisticiteit subjectiviteit uitlokt bewijst deze kunstenaar.  Alles ziet er langwerpiger uit: de bomen, de huizen, de Onze-Lieve-Vrouwkerk.  En waar zijn al die toeristen, paarden, koetsen en bootjes die ik wél zie?  En wat met die herfstkleuren?  Zo erg verkleuren de bladeren echt nog niet!  Eén ding is zeker: in het brein van deze man is het nu al volop herfst.

Brugge bekijken.  Het is mijn grootste hobby geworden.  Niet alleen huizen.  Ook mensen.  Op deze foto staan er vijf.  Drie ervan waren op het ogenblik van fotograferen van geen belang want eerder stereotiep: het zijn toeristen zoals we de toeristen onderhand kennen.  Maar die twee andere personen in beeld stelen waarlijk de foto!  De kunstenaar-schilder die zijn allerindividueelste impressie van de omgeving waarin hij staat op doek probeert te leggen en dan, patsboem, ze had het zelf niet verwacht en kon het niet meer vermijden, pal in beeld: dat passerend nonnetje met haar streng ascetische lichaam en gezicht.

Deze keer is het Pieter die het juiste antwoord vindt na slechts die ene foto.  Dit is inderdaad de Goezeputstraat en de bewoner van dit huis wil de gemotoriseerde passanten er nog eens attent op maken dat in heel de Brugse binnenstad er een snelheidsbeperking van maximaal 30 kilometer per uur is.  Men kan het hem/haar niet kwalijk nemen.  Regelmatig heb ik al automobilisten door dergelijke straten aan 70 tot 80 per uur weten voorbijrazen.  In de eerste plaats is dat totaal onverantwoord want levensgevaarlijk en ten tweede versterken die kasseien het geluid enorm bij snelheden die de 30 km/u overschrijden.

In de lobby van het Novotel in het centrum van Brugge hangt aan het plafond dit kunstwerk, een soort lichtarmatuur waarvan de body gemaakt is van twee oude compressoren.  Op mijn eenvoudige vraag aan verschillende personeelsleden die hieronder rondhingen wie de kunstenaar van dit werk is, moest men mij het antwoord schuldig blijven.  Wel wist men mij te vertellen dat het er ongeveer 10 jaar hangt, dat de kunstenaar een Bruggeling is, dat er ergens in Brugge nog zo een werk moet hangen en dat het werk indertijd 3500 Belgische franken gekost heeft maar nu een veelvoud van dat bedrag waard is.
Rara, wie is de kunstenaar?  Mocht u het weten, graag een reactie a.u.b.

Deze rood-groene verleiding stelde men gisteren tijdens de open bedrijvendag tentoon in het hotel Novotel langsheen de Katelijnestraat.  Er was ook nog een gele verleiding.  Telkens stond er dat vervelende bordje 'Niet Aanraken aub' bij.  Vraag is trouwens: wat mochten we niet aanraken?
Onwillekeurig moest ik denken aan eeuwenoude schilderijen die in kerken en musea hangen (met ook zo een bordje ernaast), niet noodzakelijk stillevens, waarop dikwijls groenten en fruit afgebeeld werd, niet alleen omdat ze het esthetisch mooie accentueerden maar ook omwille van hun allegorische (zinnelijke) betekenis.

Novotel Brugge biedt ruime mogelijkheid tot het organiseren van feestmaaltijden in zaaltjes die volgens de noodzaak zo groot of zo klein mogelijk gemaakt kunnen worden, goed voor een gezelschap variërend van 15 tot 500 personen.  Maar het hotel is, dankzij de laatste snufjes die men voorhanden heeft, ook uiterst geschikt als vergaderruimte.  Meeting rooms noemt men ze hier.

Ziezo, het boek 'De Geheugenloper' is uitgelezen en zo heb ik opnieuw tijd voor Brugge.  Ik beloofde u gisteren nog iets meer te tonen (en te vertellen) over het hotel Novotel, gelegen in het centrum, meer bepaald tussen de Katelijnestraat en Oude Gentweg in.  Dit is de binnentuin.  Wist u trouwens dat dit hotel ook een openlucht zwembad heeft? 

Vandaag ben ik naar Open Bedrijvendag geweest.  Veel van die bedrijven bevinden zich buiten het centrum en dat is a) nogal logisch en b) best zo. 
Zo ben ik vanmorgen voor het eerst het grote en binnenin lawaaierige bedrijf binnengestapt waar de zoon sinds een klein jaar tewerkgesteld is.  Aangezien het bedrijf zich op een industrieterrein bevindt ver buiten de Brugse binnenstad zult er u hier op Bruggeblog niets van zien of horen.  Ik wil enkel verklappen dat we met een tapijtje voor achter onze voordeur terug thuisgekomen zijn.
In de vroege namiddag kon u me dan weer hier in het Hotel Novotel aantreffen.  Heeft u net zoals ik gemerkt dat alle spandoeken te klein besteld waren en dat men dan maar van armoe de 'ber' van het woord 'oktober' er verticaal op gedrukt heeft?  Ofwel wilde de organisatie (want ook 'Open Bedrijvendag' zelf is een bedrijf met 28 fulltime werknemers en een omzet van 2,5 miljoen euro) hier de kosten een beetje drukken.  Artistiek bedoeld, zegt u?  Bwah, 'k zou het zo niet willen bekijken!
U moet mij excuseren, maar de binnenkant van dit gebouw, hotel Novotel in de Katelijnenstraat, krijgt u pas morgen.  Ik heb vandaag te veel willen genieten.  Straks wordt het ook nog genieten want ik wil er kost wat kost de laatste 100 pagina's van het boek dat ik via de boekenclub drie dagen geleden thuisbezorgd kreeg doorjagen.  Ik ben nochtans geen snellezer maar dit boek leest als een trein, zoals men dat zo mooi zegt.  Leest als een fiets zou ik meer toepasselijk moeten zeggen.  Want het boek gaat over een fietstocht doorheen de Verenigde Staten van een dikke (in alle betekenissen van het woord!) eenzaat die aan het eind van de rit een magere, sociale man geworden is.  De titel, vraagt u?  'De Geheugenloper'.  Misschien volgend jaar kunt u het verhaal al helemaal verfilmd bekijken.  De werktitel is 'The Memory Of Running" en de regisseur is Alfonso Cuaron.  Kijk maar hier.

Ik vermoed dat iedereen iets gelijkaardigs dagelijks tientallen keren tegenkomt.  Op de duur letten we er niet meer op.  Maar waar in de binnenstad van Brugge is exact dit te zien?  Alleen en alleen hier treft men dit aan in deze verschijning en nergens anders.  Waar is het?

   Ik heb mezelf deze namiddag eens getracteerd op een mokkataartje met daarbij een kopje heerlijke koffie.  De feiten speelden zich af in de Vlamingstraat.  Alhoewel de straat er momenteel wat gehavend uitziet wegens openbare werken zat omstreeks 15u het tearoom Van Mullem er stampvol.  Alleen op het bescheiden terras waren er nog twee plaatsen beschikbaar.  Op dat ogenblik zat men bijna door de voorraad taartjes heen maar gelukkig was er nog dit mokkataartje!  Ik kan het u verzekeren: het heeft me gesmaakt.

Patisserie Servaas Van Mullem?  Is dat niet die zaak waar de schrijver Stijn Streuvels een tijdje als leerjongen bakker-patissier verbleef?  Mocht u er nog aan twijfelen: leest u dan eens de laatste twee pagina's uit de  'Menuboek' die in de zaak op de tafeltjes ligt.

Marie Delanghe reageerde na de vorige foto met "Is dat niet aan het Astridpark?"  Jawel, dat is aan het Astridpark.  Het antwoord is nogal vaag natuurlijk, maar kom, we gaan niet streng zijn.  Mocht u het schilderij en vogelkooitje ook eens willen bewonderen, dan moet u in de Minderbroedersstraat nummer 7 zijn.  Het vogeltje zelf heeft vanop zijn balkonnetje een prachtig uitzicht op het Astridpark, op de vijver, op de eendjes, het standbeeld, het kortgetrimde grasperk met in de verte de kiosk.
Elk huis in Brugge heeft zijn geschiedenis.  In dit huis was van 1907 tot 1925 de drukkerij van Hendrik De Zeine gevestigd.  Een werk dat hier bijvoorbeeld gedrukt werd en nu bibliofiele waarde heeft is "In grooten Nood, oorspronkelijke geschiedenis uit Oud-Brugge".

Nog altijd niet gevonden?  Okee dan.  Een nieuwe foto.  Het vogeltje wordt alsmaar kleiner, maar langs de andere kant ziet u meer en meer de plaats die we zoeken.  Waar in de binnenstad van Brugge is dit?

Zo ongeveer moet het allerlaatste vlieg-machine dat Vincent De Groof in 1874 ineenknutselde eruit gezien hebben.  De tekening is - in tegenstelling tot vele tekeningen die in die periode her en der verschenen - gemaakt door een ooggetuige.  De twee vleugels samen moeten bijna 12 meter overspannen hebben en de breedte was iets tussen 1 tot anderhalve meter.  Onder de vleugels was er een soort van open, houten kooi waarin Centen kon rechtop staan. De vleugels zelf waren gemaakt uit rietstokken en baleinen en overspannen met stevige waterdichte zijde.  De staart, gemaakt uit hetzelfde materiaal, mat 6 meter op 1 meter.  Met een vernuftig stel hefbomen en transmissies kon Centen de vleugels en staart bewegen.
Twee pogingen deed hij in 1874 boven de Cremorne Gardens, Chelsea, Londen, telkens met vele duizenden Londenaars die (mits betaling) kwamen kijken.  De eerste keer dreef de ballon met daaronder Vincent De Groof in zijn vliegmachine tientallen kilometers af naar Brandon in Essex.  Er werd beweerd dat hij daar in Brandon over een afstand van meer dan 300 meter zelfstandig door de lucht gevlogen had.  Nu nog altijd wordt dat door velen beweerd.  Dankzij Bob Warnier en zijn boekje De Vliegende Plafonneerder weten we dat het geen waar is.  Voor de rechtbank die later de hele zaak onderzocht verklaarde de bestuurder van de luchtballon, Joseph Simmons, dat "De Groof zich los maakte op minder dan 1.000 voet en eerden beneden was dan hijzelf".  Gelogen heeft hij niet, maar de waarheid is dat Centen zich pas losmaakte toen hij beneden was en natuurlijk was hij eerder beneden want hij hing eronder.
Na die eerst vlucht zorgde de eigenaar van Cremorne Gardens voor barnumreclame waarin verteld werd van de 'geslaagde vlucht' van De Groof.   Daardoor kwam enkele dagen later nog meer volk naar zijn domein en de kassa rinkelde.  U moet weten dat afgesproken was dat De Groof 1 procent van de inkomsten zou opstrijken.  Die tweede poging gebeurde op 9 juli 1874.  Die dag stond er veel te veel wind.  Toch moest de poging kost wat kost doorgaan.  De ballon steeg op met Centen en zijn vliegmachien eronder en dreef af in de richting van de kerk van Chelsea.  Daar vlakbij rukte Centen aan de koord die hem met de ballon verbond.  Het was waarschijnlijk door de harde wind maar de vleugels van zijn machine klapten onmiddellijk over en het geheel stortte in een razende vaart vanop een hoogste van zowat 25 meter recht naar beneden op de straatkeien van Robert Street.  Nog voor Centen in het hospitaal aankwam was hij al overleden.  Zijn vrouw die bij het zien van dit alles flauwviel, bleek later zijn echte vrouw niet te zijn (stelt u zich dit eens voor in het Victoriaanse Londen: o schande, o schande) maar iemand die hij in Brussel had leren kennen.  Zijn echte vrouw was voordien al met de kinderen naar haar ouders in Vlissingen getrokken.   Waarschijnlijk was ze het beu geworden dat haar man zijn werk verwaarloosde en dat hij al zijn geld en tijd in zijn uitvindingen stak.

Helemaal alleen werkte Vincent De Groof niet aan zijn plannen om met zijn uitvinding het luchtruim te veroveren.  Zo had hij onder andere Louis Lava uit de Karthuizerinnenstraat en de kleermaker Amandus Hutchinson uit de Wollestraat die hem daarbij hielpen.  Maar de proefnemingen deed hij allemaal zelf.  Er werd beweerd dat zijn eerste experimenten gebeurden hier op zolder in zijn huis.  Later moet er waarschijnlijk een poging geweest zijn op een bleekweide langs de Meersen.  Maar de poging die bijna zeker plaatsgevonden heeft in Brugge gebeurde in de tuin van blekerij De Rudder langs de Peterseliestraat.  Wilt u enig idee hebben van hoe dat er ongeveer uitzag: op www.beeldbankbrugge.be is er welgeteld 1 foto te vinden van de bleekweiden tussen de Peterseliestraat en de Vesten.  Ze is genomen in 1898 door Florimond Van Acker en toont goed de gracht en blekerijgronden.  Mocht u de foto ter plekke in het stadsarchief willen bekijken: de code is G/C760/3.
Honderden Bruggelingen moeten indertijd vanop de vesting gaan kijken zijn hoe Centen De Groof van aan de overkant van de gracht in die bleekweide op een dubbele ladder klom, zijn armen verbonden met zelfgemaakte vleugels, en zonder ook maar de minste schrik daar klapwiekend met zijn vleugels vanaf sprong.  Hoe die sprong verder verlopen was, daar waren de meningen nogal verdeeld over.  Feit is alleszins dat de toenmalige Burgemeester van Brugge, Jules Boyaval, alle verdere pogingen tot vliegen op het grondgebied van de stad verbood. 
"Ik voorzie een ongeluk en wens rechtstreeks noch onrechtstreeks verantwoordelijk te zijn voor uw dood!" moeten Boyavals woorden geweest zijn.
Het belette Centen niet om verder proefnemingen te doen.  Er zijn pogingen van hem bekend in Brussel, Parijs en Londen.  Dat hij waarschijnlijk bij een van die pogingen zijn voet of been moet gebroken hebben is ook bijna zeker.

In tegenstelling tot wat de inhoud van veel spotliederen en spotdichten die zowel in Brugge als in het buitenland (Groot-Brittannië) over hem opdoken na zijn ongelukkige dood (en nog tientallen jaren daarna), moet Vincent De Groof wel degelijk een intelligent man geweest zijn.  Naast het ontwerpen van verschillende machines waarmee hij zelf door armbewegingen uitteste of hij kon vliegen was vroeger van hem bekend dat hij nog andere zaken uitgevonden had, o.a. een soort cement waarmee dijken gebouwd (konden) worden.
Langs de ene kant was De Groof intelligent maar langs de andere kant was hij ook een getrainde sportman en dat was in die tijd veeleer uitzondering dan regel.  Daarenboven moet het iemand geweest zijn die van geen kleintje vervaard was.  Hij was het type dat, om zijn pijp aan te steken,  gewoon op een gaslantaarn klom.  Zo werd er ook verteld dat men in zijn omgeving het fragment uit het boek van "De Graaf van Monte Christo" waarin de hoofdfiguur Edmond Dantès zich in een lijkwade liet naaien en in zee werpen waarna Dantès kon ontsnappen uit een gevangenis die gebouwd was midden in zee als een fameus huzarenstukje beschouwde.  Welnu, Centen ging dat ook eens proberen en het lukte hem toch wel zeker!
In de jaren toen Vincent De Groof leefde stond het vliegen echt nog in de kinderschoenen.  Enerzijds waren er al de ballonvaarders zoals François Goudeseune (onlangs nog uitgebeeld op het zandsculptuurfestival).  En anderzijds waren er de 'stuntmannen' die dikwijls met eigen ontworpen machines probeerden te verwezenlijken wat Leonardo da Vinci eeuwen tevoren ook al geopperd had: geef de mens vleugels en hij zal kunnen vliegen als een vogel.  Vincent De Groof was dus iemand van die laatste 'gevaarlijke' soort.  Want het jammerlijke van de zaak was: hij geloofde - net zoals veel uitvinders trouwens -  niet voor 100 procent, maar voor 200 procent in het ooit eens welslagen van uitvinding.  Meer nog: hoe meer mislukkingen hij had en hoe meer men begon te spotten met die Brugse Zot, des te meer groeide in hem de wil om alle spotters eindelijk eens en voorgoed de mond te snoeren door dé ultieme stunt.
Het huis langs de Langerei dat De Groof bewoonde is dat rechts op deze foto juist voor de Sint-Gilliskerk.

Gedurende het half jaar dat mijn blog bestaat heb ik terloops twee keer de naam van Vincent De Groof (geb. 6 dec 1830 (of 1831), Rotterdam - gest. 9 juli 1874, Londen)  laten vallen.  Het wordt hoog tijd dat ik deze belangwekkende Bruggeling eens echt aan bod laat komen.  Ik heb het over een man, plafonneerder van beroep, waarvan Achiel Van Acker ooit zei dat het dringend tijd werd om een straat of plein in Brugge naar hem te noemen.  Het is er helaas nog altijd niet van gekomen.  Waarom zou er gerust in Brugge een straat of plein naar deze 'Centen' genoemd moeten worden?  Wel, neem zelf eens de proef op de som en gooi "Vincent De Groof" eens in gelijk welke zoekmachine op internet.  U zult dan vlug merken dat hij wereldwijd beschouwd wordt als een der pioniers van de luchtvaart.
Tijdens de laatste Zandfeesten kocht ik op de rommelmarkt het boekje 'De Vliegende Plafonneerder' van Bob Warnier (gesigneerd en wel door de auteur zelf) en dat boekje vertelt nu eens haarfijn hoe het zit met die Centen De Groof en zijn uitvindingen.  Bob Warnier heeft dit boekje na veel opzoekingswerk geschreven en kwam tot enkele verrassende bevindingen.  Zo bijvoorbeeld is er de verbazende conclusie dat deze luchtvaartpionier nooit echt gevlogen heeft.   Kort na Vincents geboorte kwam het gezin De Groof naar Brugge wonen, meer bepaald naar de Langestraat 23 (het huidige nummer 9).  Ook later, toen Vincents ouder gestorven waren, verbleef Vincent met zijn vrouw en kinderen de meeste tijd hier in dit huis.