de Mayflower (12)

 Om het heel toepasselijk te verwoorden: iemand heeft het licht gezien, maar zijn of haar stralenbundel van ideeën wijst ons jammer genoeg nog niet helemaal naar de precieze plek in hartje Brugge die we zoeken.  Na het publiceren van deze foto kan daar misschien wel verandering in komen.  Waar in Brugge is dit te zien?

 Mocht iemand onder u zich geroepen voelen om een der raadsels rond dit schip dat gelegen ligt aan het Brugse kanaaleiland, net onder de hoge Katelijnebrug, definitief te ontsluieren, dan zou die persoon misschien beginnen kunnen om aan de hand van de code of het serienummer (die of dat hier toch nog altijd duidelijk leesbaar in dit roer gegraveerd werd) te weten te komen over welk schip het hier nu heel precies gaat.  De code luidt volgens mij:  BR 36  -  251 B.

 Dit is de kop van het roer van wat nu de Mayflower noemt.  Het is het enige besturingssysteem dat het schip ooit had.  Opnieuw volgens schrijver van deze pagina zouden door Wilfried Van Houtte, nog altijd de huidige eigenaar, tijdens een zandstraalschoonmaakbeurt alle inscripties op het roer verdwenen zijn.
Niks is minder waar ...

 Het roer omgooien.  Dat is zo'n typisch Nederlandse uitdrukking waarbij we gaandeweg vergeten zijn wat daarmee oorspronkelijk bedoeld werd.  Het betekende dat men door het roer om te gooien in feite terugvoer waar vandaan men gekomen was.  Voor dit schip was zelfs dat omgooien van het roer nooit echt mogelijk.  Het lag voor anker in de onmiddellijke nabijheid van de zandbank Zuiderhaaks en al waar dit roer eigenlijk voor diende was om door de bemanning het schip enigszins bij te sturen wanneer het van plaats versleept werd, bijvoorbeeld terug op weg naar naar Amsterdam om het er op te kalefateren.  Dit schip heeft namelijk nooit enige vorm van machinerie in zich gehad.  Het enige wat de HAAKS aan boord had was een kompas, waarschijnlijk ook een metereologisch meetstation, en daarnaast dit koperen roer.

Eigenlijk haat ik de huidige benaming van dit schip want het verwijst naar een heel andere geschiedenis uit de scheepvaart dan waar dit lichtschip ooit voor stond.  Maar ik begrijp natuurlijk de houding van de eigenaars en uitbaters.  Mayflower bekt in Brugge toeristisch gezien veel beter dan 'Haaks' of 'Hollands Glorie'.  Bemerk niet alleen de eendjes, maar in de achtergrond ook het drijvende hotel 'De Barge', dat qua leeftijd zo'n driekwart eeuw jonger is dan deze 'Mayflower'.

Hier zien we duidelijk dat de restauratiewerken buiten aan het schip de Mayflower nog niet helemaal voltooid zijn.  In antwoord op een mailtje van iemand wil ik duidelijk stellen dat zeker nog niet alles geweten is over de historie van dit schip, zeker ook niet over het schip 'De Leeuw' dat toevallig ook in de jaren 1970 op de scheepswerf J. Bakker en Zn. te Brugge belandde.  Elke bron die ik consulteerde bevatte naast waarheden ook onwaarheden en vooral tegenstrijdigheden.  Zo kunnen we bijvoorbeeld op internet op deze pagina meer te weten komen over die verwarring tussen het schip 'De Leeuw' en de oude 'Haaks', nu Mayflower.  De schrijver van dit artikel, maar ook andere bronnen, hebben het dan o.a. ook over een  soort van jeugdvereniging 'Hollands Glorie' die het schip wat nu de Mayflower is tussen zowat 1940 en 1970 gebruikte als slaapplaats terwijl het bijna zeker is dat 'Hollands Glorie' een opleidingsschip voor de zeevaart was, gelegen in Dordrecht.

Dit jaar werd de buitenkant van het schip de Mayflower al voor drie vierden gerestaureerd.  Tijdens die restauratie verscheen naast de naam Mayflower (die het trouwens pas in 1990 meekreeg) ook het jaartal 1883.  Zoals ik in een vorige blogbericht al schreef is het niet helemaal zeker of dit schip het eerste schip Haaks is, gebouwd in 1883.  Het kan ook de tweede Haaks zijn, gebouwd in 1901. 
Tot twee keer toe werd het schip van de sloophamer gered.  Een eerste keer gebeurde dat toen het in augustus 1939 voor een kleine 5.000 gulden verkocht werd aan een zekere Frank Rijsdijk uit Dordrecht waarna het in datzelfde Dordrecht (Wantij) een opleidingsschip werd voor de zeevaart.  De naam van het schip werd toen (in 1940) veranderd naar 'Hollands Glorie'.  In 1975 belandde het schip in de scheepswerven van J. Bakker & Zn te Brugge.  Dankzij Wilfried Van Houtte kreeg dit schip in 1976 een derde leven.  Hij kocht het op en maakte er een restaurant en bar van.  Samen met een nieuw gebouwd schip (De Barge) lag dit schip van 1976 tot zowat 1983 langsheen de Komvest, rechttegenover de vroegere Schippersschool die binnenkort afgebroken wordt.  Wat nu volgt schept opnieuw verwarring.  Dit schip de Haaks en later Hollands Glorie genoemd werd door Wilfried Van Houtte in die jaren omgedoopt tot De Barge - De Leeuw. 
Toevallig lagen er in 1976 bij de scheepswerven J. Bakker & Zn twee schepen die rijp waren voor de sloophamer.  Het ene schip was die Haaks en het andere De Leeuw.  Waarschijnlijk bij vergissing dacht Van Houtte dat hij het schip De Leeuw opgekocht had en zag hij pas veel later zijn vergissing in.  Dat schip De Leeuw was trouwens een stalen sleepboot en wat we hier zien is een schip, van buiten uit bestaande uit eikenhouten planken van zo'n 24 cm dik.

Diezelfde plek als gisteren, alleen een klein beetje meer vanop afstand bekeken.  Herkent u het nu?  Waar in de binnenstad van Brugge is dit te zien?

Nog iets dat zeker is: tot in het jaar 1929 lag het schip dat we nu in Brugge kennen onder de benaming Mayflower op de Zuiderhaaks, een zandbank enkele mijlen ten westen van Den Helder.  Om dit even te situeren toon ik dit kaartje met daarop de vroegere ligplaatsen van alle Nederlandse lichtschepen.

Eén zaak is zeker in verband met dit schip.  De oude lichttoren op het schip was verdwenen en om het ding toch nog wat de allure van een echt lichtschip mee te geven werd er in de jaren '70 van de vorige eeuw deze pseudo lichttoren bovenop het schip geplaatst, geheel gemaakt van eikenhout.
Vroeger hadden die lichtschepen trouwens ook een dagmerk bovenaan de mast boven de lichttoren.  Dat was zo'n omgekeerde korf.  Op die manier kon men ook overdag die lichtschepen herkennen.  Op die oude foto's kunnen we trouwens zo'n dagmerk zien, en dat mist dit schip tegenwoordig.

Dit is een foto uit een krant van 12 december 1929.  Dit lichtschip had toen al ruim 30 jaar dienst gedaan en werd, mede door een storm die het schip van zijn ankerplaats op de Zuiderhaaks (een zandbank ten Westen van Den Helder) lossloeg, buiten dienst gesteld worden.  Lichtschepen werden dikwijls genoemd naar de zandbank waar zij voor anker lagen.  Dit lichtschip, gebouwd in 1883 op de Rijkswerf te Amsterdam, werd in Nederland lichtschip n° 3 genoemd, maar was dus beter gekend onder de benaming 'de Haaks'.  En zoals ik dus al schreef verwijst die naam Haaks naar het zuidelijke gedeelte van een lange (en voor schepen uiterst verraderlijke) zandbank enkele mijlen ten Westen van het Nederlandse plaatsje Den Helder.  Tot op de dag van vandaag bestaat er nog altijd verwarring over de authenticiteit van dit schip dat nu in Brugge aangemeerd ligt.  Een groot punt van verwarring is bijvoorbeeld het feit dat er in 1901 een tweede lichtschip gebouwd werd dat ook de naam Haaks meekreeg.  Dat schip werd gebruikt als reserveschip en kreeg de officiële benaming lichtschip n° 6 mee.  In 1941 (WO II) verdween het naar het Duitse Kiel om nooit meer terug te keren.  Maar als we de weinige oude foto's bekijken die van de twee schepen beschikbaar zijn, dan zouden we eerder denken dat wat nu in Brugge ligt lichtschip n° 6 is en dus pas in 1901 gebouwd werd.

Vooraleer ik u van alles toon en vertel over dit schip dat nu "de Mayflower" genoemd wordt, wil ik u eerst even uitleggen wat dat schip eigenlijk was en waarvoor zo'n soort schepen precies dienden.  De Mayflower was van oorsprong een lichtschip.  Het schip werd gebouwd in Amsterdam in 1883..  Nu hier in Brugge is dit schip omgebouwd tot een restaurant annex danszaal, en de verlichting die we zien is louter decoratief.  Vroeger was dat eventjes anders.  Een lichtschip was niks minder of niks meer dan een soort van drijvende vuurtoren.  Het diende als veiligheid op zee.  Zo'n lichtschip werd voor anker gelegd in de buurt van bijvoorbeeld zandbanken, ondiepten of rotsen.  Op die manier werden voorbijvarende schepen gewaarschuwd.  Een lichtschip had een speciale soort van verankering, een paraplu- of paddenstoelanker genoemd.  Het was een anker dat op zich tot drie ton woog en door zijn vorm ook nog eens heel wat bodemzand opschepte waardoor het schip zeker altijd op zijn vaste plek bleef liggen, storm of geen storm.  Een lichtschip was normaal gezien altijd voorzien van een brulboei die op het achterschip lag en een eigen geluid produceerde.  Lichtschepen waren ook meestal rood beschilderd.  Zo vielen ze beter op.

 Sorry, SPQB, maar op uw verzoek kan ik helaas niet ingaan.  Vanavond plaats ik wél een nieuwe fotovraag.  Dat u vanavond niet kijken kunt naar Bruggeblog, dat is helaas pech voor u, maar al die anderen die ook graag meequizzen, die zouden dankzij u op hun honger moeten blijven.  Neen dus.  Trouwens, beste SPQB, ik heb een sterk vermoeden dat de quiz na deze eerste foto nog altijd onopgelost zal blijven.
Dit is voor de nieuwkomers onder u: u kijkt naar een quizvraag waarbij net zoals in de TV-quiz 'De slimste mens ter wereld' helaas niks te winnen valt.  U kunt alleen meedoen voor de eer om (als u als eerste correct antwoordt) bijgeschreven te worden in de eregalerij van beste Bruggekenners.   En dat is toch echt niet niks!  Verder wil ik nog even twee punten verduidelijken. 
1. We zoeken altijd een plek in het centrum, in de binnenstad van Brugge
2. Iedereen mag per gepubliceerde foto slechts één antwoord indienen (aanvullingen op het eigen antwoord mogen natuurlijk altijd, zolang er maar niet een nieuwe plaats gesuggereerd wordt).
Zo, dit gezegd zijnde: herkent u deze plek in Brugge?

 In plaats van een bord met daarop de tekst "waterstagnatie!" treffen we op dit (trouwens afgezet) terrein twee van deze borden aan.  Als dit geen Brugse humor is, dan weet ik het niet meer!  Ik had het er onlangs nog over.  Welnu, dit is weer een staaltje van Brugse leut.  Fietsers moeten hier blijkbaar afstappen.  Afstappen inderdaad, tenminste als ze in de eerste plaats dit terrein binnendringen kunnen.  Eenmaal daarin geslaagd kunnen ze alleszins flink aanmodderen!  Misschien dat men met dit bord bedoelt dat fietsers hier uit piëteit afstappen moeten voor die nis waarin zich vroeger heel zeker een heiligenbeeldje bevond.  Let trouwens ook eens op die eeuwenoude muur die hoogstwaarschijnlijk niet afgebroken mocht worden vanwege beschermd.

 Waterstagnatie!  Op dit terrein tussen de Willemijnendreef en de Gentpoortstraat in zou een dergelijk bord zeker ook niet misstaan.  Dit is een foto van gisteren in de late namiddag.  Op dit terrein is sinds kort een groot deel van de oude Heilig Hartschool met de grond gelijk gemaakt.  In de plaats daarvan verschijnen er eind 2008 sociale woningen.

'Waterstagnatie' met daarboven een uitroepteken van formaat!  Langs weerszijden van de Bargeweg in de onmiddellijke nabijheid van de Katelijnestraat treffen we twee van die opzienbarende borden aan.  'Waterstagnatie'!  Het woordenboek Van Dale kent het woord niet, maar natuurlijk wel de woorden 'water' en 'stagnatie'.  Stagnatie betekent volgens dat woordenboek 'stilstand, stremming'.  Met water wordt volgens datzelfde gezaghebbende boek in de tweede betekenis 'regen' bedoeld.  Die waarschuwing voor waterstagnatie kunnen we dus in gewone taal omzetten als: pas op, hier bevindt zich een stilstand of stremming van overvloedig regenwater.  Het zou natuurlijk ook kunnen dat er in deze buurt veel oudere mannen wonen met prostaat, maar dat betwijfel ik en daarom vink ik deze betekenis van het woord af.  Op dit avondlijk uur zie ik er op deze plek trouwens ook geen rondlopen (oudere mannen mét).
Serieus nu: is het niet schandalig dat men 5 jaar nadat men én het vestibuleplein én de zijkanten van deze Bargeweg (Brugge 2OO2, you know!) heraangelegd heeft er nu al te kampen heeft met 'waterstagnatie'.
En wat bijvoorbeeld gezegd over het hele wandel- en fietstraject tussen de Gentpoort en de Dampoort in?  Dat dolomietenpad verdient tegenwoordig tijdens regenachtige perioden tientallen van dergelijke waarschuwingsborden.  Vraag het maar eens aan die honderden fietsers die daar dagelijks langsfietsen en hun parcours beëindigen met bespatte schoenen, broeken en benen.  Om dan nog te zwijgen over de beslijkte staat van hun fietsen! UITROEPTEKEN!

Naast het spreekwoord "elk is koning in zijn eigen woning" zien we op deze gevelsteen ook nog een boom met daarin een vogelnestje.  Door de erosie is het bijna niet meer te herkennen, maar dat ding rechtsboven zou een vogel moeten voorstellen.

Zoals de meesten al konden vermoeden is het deze keer opnieuw Chris Weymeis die voor de juiste oplossing zorgde.  Die tekst 'Elk is koning...' kunnen we, zoals hij schrijft, aflezen van een gevelsteen aan het huis Raamstraat 65.  Dat huis ligt rechttegenover de Sledestraat.  Verder staan er op die gevel ook nog de woorden "anno 1912".  Dat slaat natuurlijk op het jaar waarin het huis gebouwd of verbouwd werd of waarin het een nieuwe gevel kreeg.

Dit is er nog eentje van gisteren.  Stadsdiensten te water haalden de plantenbakken met geraniums op die een hele zomer lang trots langsheen de kaaimuren van de Brugse reitjes hingen maar die er nu op zijn mooist gezegd verslenst uitzien.  Maar mijn grootste verbijstering gaat niet uit naar die verwelkte geraniums, want het is normaal dat die planten niet eeuwig bloeien.  Neen, mijn grote verbazing gaat uit naar die lichtgroene bak op dat bootje die we hier zowaar nog gebruikt zien waarvoor die oorspronkelijk diende!  Dit is zowaar nog een van die vermaarde milieuboxen van onze vroegere minister Kelchtermans.  Dat ding was er voor het vervoeren van klein gevaarlijk afval.  Terwijl ik zo'n ding in de loop der tijden door ons Belgen gebruikt zag worden als gereedschapskist, als verzamelbak voor vuile afwas, als plantenbak, enz ..., enz ... wordt dit onding (want dat is het toch echt!) blijkbaar door sommige Brugse stadsdiensten nog altijd gebruikt waarvoor het diende.  Ik vermoed dat dit in het jaar 2007 als een unicum bestempeld mag worden en als dusdanig deze maand ook een speciale vermelding verdient in alle eindejaarsshows op de diverse televisiestations.