Gouden-Handrei

Vandaag zullen we op ons paasbest beginnen.  Ik heb vanmorgen al een rondje Brugge gedaan.  Het weer is aangenaam.  Het zonnetje schijnt en het kan warm worden.  Op \'t Zand zijn ze al de markt aan het opzetten, het is er Paasmarkt van 10 tot 17u.  De eerste groepen Japanners ben ik ook al tegengekomen.  En ik ben in Hemelrijk geweest.  Het is een van mijn favoriete straatjes.  Staan er geen auto\'s, dan zouden we ons hier evengoed in het jaar 1700, 1800 of 1900 wanen.  Alleen de lantaarnpalen verraden een recentere tijd.

\"\'k En hoore u nog niet,
o nachtegale, en
de paaschzunne zit
       in \'t oosten;
waar blijft gij zoo lange
of hebt gij missschien
vergeten van ons
      te troosten?\"

Op de eerste verdieping van dit huis in de Carmersstraat dat vroeger een brouwerij herbergde staan zowel links als rechts de uitbeelding van een stootmand met daarbij twee gekruiste roervorken.  Het zijn de symbolen van de brouwers.

Brugge telde in het centrum vroeger enorm veel café\'s maar ook vele tientallen brouwerijen.  Tussen de twee wereldoorlogen in was dat aantal gezakt tot een dertigtal.  Nu, anno 2006 is er nog welgeteld 1 brouwer die nog één van zijn biertjes in de binnenstad brouwt, namelijk brouwerij de Halve Maan, ook gekend als brouwerij Henri Maes (genoemd naar zijn stichter, website:  http://www.halvemaan.be/).  Die brouwerij bracht pas verleden jaar het bier \'Brugse Zot\' op de markt dat ze dus binnen de stadsmuren brouwen.  Hun \'Straffe Hendrik\' wordt ondertussen al ergens anders gebrouwen.  Zopas vernam ik dat ze met hun nieuwe biertje \'Brugse Zot\' in Groot-Brittannië uitgeroepen werden tot het best Ale ter wereld.

Dit huis in de Carmersstraat was vroeger ook een brouwerij, Brouwerij de Drie Zwanen, en alleen nog de ornamenten aan de gevel herinneren daaraan.  Deze trapgevel dateert van 1632.

Ik heb nog een stukje uitgezoomd.  De schoorsteen is alweer een stukje kleiner geworden en de plaats die we zoeken toont opnieuw enkele interessante gegevens meer.  Ik ben benieuwd wie deze keer de eerste zal zijn die weet waar dit is.

Al in 1470, voordat hij Brugge verliet, had Anselmo Adornes zijn testament geschreven en vooral zijn begrafenis geregeld.  Later vertrok hij naar Schotland en werd daar vermoord.  In zijn testament had Anselmo geschreven dat in deze Jeruzalemkapel zijn grafbeeld met het hoofd naar het licht gekeerd moest zijn en dat het terzelfdertijd op de as van het gebouw en op de meridiaan moest liggen.
Meer nog: elke middag, maar vooral ten tijde van het Sint-Jansfeest in de zomer, verlicht een zonnevlek zijn gezicht.  Tijdens de winter, op het Sint-Jansfeest in december valt het licht dan weer binnen bij zonsopgang, maar dan langs de open poort.  De kapel is, zoals alle symboliek ook aanduidt, niet gericht naar het Oosten (Jeruzalem) zoals men had verwacht, maar integendeel naar de polen.
Ziezo, dat was in het kort een beetje een toelichting bij een van de meest mysterieuze kerken van ons land.  Hopelijk nodigt het u uit om ook eens daar te gaan kijken, bijvoorbeeld na een bezoek aan de Heilig Bloedbasiliek. 

Komende vanuit de crypte heb u een overzicht op de kapel met de graftombe in het midden en de westelijke muur waaraan een zestiende eeuwse triptiek (1535) hangt met daarop de twee Sint-Jansheiligen verenigd.  Johannes De Doper met als naamdag 24 juni en de H. Johannes, apostel en evangelist met als naamdag 27 december.  En zijn dat niet precies de dagen van respectievelijk de zomer- en winterwende?  Volgens Paul de Saint-Hilaire vormen die de sleutel tot de oriëntatie van het heiligdom ten opzichte van de grafbeelden van Anselmo Adornes en zijn vrouw in zwarte steen in het midden van deze ruimte.

We gaan voor een laatste keer naar de Jeruzalemkerk.  Op de galerijbalustrade rechts bovenaan staan de wapenschilden van de familie Adornes.  Bemerk de ketting van de orde van de Witte Beer.  Let ook linksboven op de foto opnieuw die wolk met de stralenbundel er doorheen en erboven het zesspakig rad.  Voor de symboliek van dat rad lees er maar eens http://www.heidendom.nl/hetrad.html op na.  Er staat letterlijk:   zesspakig rad: het jaar verdeeld volgens opkomen en ondergaan van de zon in zomerzonnewende, winterzonnewende en dag- en nachtevening

Dat is de kracht van foto's.  Wat er niet is tonen.  Toeristen lopen vandaag weer rond in deze stad met een reisgids in de hand, de ene al wat dikker dan de andere.  Maar iedere reisgids, hoe dun of dik ook, vertelt en toont de pracht van onze zwanen.  En dan zie je de vertwijfeling op de gezichten van de toeristen.  Waar zijn die zwanen?  Ze zouden zo graag zelf een foto genomen hebben van die statige, rustige vogels, die samen met het Belfort het symbool van Brugge vormen.  Maar het mag niet zijn.

We moeten ze voorlopig missen.  Vroeger zag ik het zo dikwijls.  Een groep zwanen die vanuit hun slaapplaats aan het Wijngaardplein 's morgens in alle vroegte de reitjes opzwemmen, nog vlug vooraleer de bootjes verschijnen.

Hier verraad ik me.  Het is geen recente foto want er staan zwanen op.  Die zitten voorlopig nog altijd opgehokt uit vrees voor het H5N1-virus.

U hebt ze misschien ook al in het straatbeeld gezien, deze stille boodschapper.   Plots duikt ze uit het niets op en stapt woordenloos de Brugse straten af.

Iedereen alvast een zalig Pasen toegewenst.

Een detail van een van de zes glas-in-loodramen.  Bovenaan staat de leuze \"PARA TUTUM\" en het jaartal 1560, het jaar waarin dit raam geplaatst werd.  Maar die leuze, die wapenspreuk \"PARA TUTUM\" intrigeert ons.   Hij is ook verschillende keren terug te vinden in het gotische, jammer genoeg niet toegankelijke woonhuis van de familie Adornes gelegen naast de Jeruzalemkerk.  Paul Elsen die het boekje \"het latijnse Brugge\" geschreven heeft vertaalt het zo:  \"Maak veilig (de weg of de reis)\"  en baseert zich op de Mariahymne:
\"Ave Maris Stella, Dei Mater alma...
Vitam praesta puram, iter para tutum,
ut videntes iesum semper collaetemur...\"
(Gegroet, Ster der zee, vruchtbare moeder van God...
schenk ons een zuiver leven, maak onze weg veilig,
opdat we Jezus mogen zien en ons voor altijd verheugen...)  
Paul Elsen voegt er nog aan toe dat Anselmus Adornes deze Mariahymne aangeroepen moet hebben voor zijn veilige bedevaart naar Jeruzalem.
Paul de Saint-Hilaire in zijn boekje \"de Tempel en de Graal\" vertaalt het enigszins anders.  Voor hem betekent \"PARA TUTUM\"  \"maak een schuilplaats klaar\" en beweert dat dit een sibillijnse tekst is. Weer verwijst de Saint-Hilaire naar die wolk en de tekst in Jesaïa 60, vers 2 dat het einde der tijden aankondigt: terwijl alle volkeren bedekt zijn door wolken zal het licht over Jeruzalem schijnen.
 

Tussen 1482 en 1562 werden zes glas-in-loodramen geplaatst.  Dit raam dateert van 1560 en bevat de adellijke kwartieren van de Adornes maar ook nog andere opmerkelijke versieringen.  Met wat verbeeldingskracht herkent u bovenaan twee heraldische wolken gedwarst door een bundel lichtstralen.  (was ook te zien buiten aan de zijmuren).

We gaan nog even rondneuzen in de Jeruzalemkerk.  Als u binnenkomt bemerkt u langs weerszijden een trap met 14 treden die leidt naar de Sint Catharinakapel.  Ook in Jeruzalem was boven de crypte een tribune die te bereiken was via een dubbele trap met 14 treden.  Die 14 is het symbolische aantal voorzaten van Christus en ook voor de kruisweg heeft de Kerk later het symbolische getal 14 voor het aantal staties gebruikt.

De kaart(en) die Marcus Gerards in de zestiende eeuw tekende worden als betrouwbare en veel gebruikte referentiewerk(-en) beschouwd.  Zoals hij Brugge tekende, zo moet Brugge er bijna vijfhonderd jaar geleden uitgezien hebben.   Laten we ons eens concentreren op de wijk tussen Oude Burg en Dijver.  Tussen het water van de Dijver en de Oude Burg kunnen we klaar en duidelijk zien dat er een drietal paadjes (steegjes, gangetjes) waren.