Rups van het Roesje

De "Rietvink" (Eutrix potatoria) vliegt 's nachts. Hij behoort tot de spinners, waarschijnlijk omdat de rups zich verpopt in een perkamentachtige gele cocon die duidelijk zichtbaar kan zijn op de waardplant. Zoals de naam het zegt zijn deze rupsen thuis op het riet en rietgras maar soms ook op pijpenstrootje of op zegges.De rups zelf kan tot 75 mm lang worden en is opvallend bont van kleur. De grondkleur is donkergrijs en naast de ruglijn is er vaak een rij gele tot oranje vlekken en daaronder met een rij dichte witte haarborstels. Vooraan kan nog een oranjerode en op het voorlaatste segment een zwarte haarborstel aanwezig zijn. De rupsen drinken ook vaak dauwdruppels vandaar dat ze vroeger ook wel eens "drinker" werden genoemd! In elk geval zeer kleurrijk. In " bijlage" nog een meer van nabij genomen opname van het middenstuk van deze rups. 

Deze rups is een van de kleurrijkste inheemse vlindersoorten de "Witvlakvlinder" (Orgyia antiqua) Ze kan tot 30 cm lang worden is wat leigrijs met opvallende rode wratjes en de gele haarborstels vallen nog meer op. Ze heeft ook nog korte bruine en lange zwarte haren om het geheel rond te maken. Hier heeft de rups zich wat omgekrold in een verdedigingshouding en zijn vooral de gele haarborstels opvallend. De vlinders zelf zijn in de dag actief maar worden maar zelden gevonden. Dit is omdat de vrouwtjes niet kunnen vliegen en de mannetjes zo snel en onrustig vliegen dat men ze te kort ziet om op naam te brengen. Het paringsritueel is wel te zien als men een vrouwtje opkweekt uit een rups. Als het vrouwtje dan uitsluipt gaat ze op haar cocon zitten steekt haar legboor iets omhoog en scheidt daarbij een geurstof af die onweerstaanbaar is voor een mannetje. Specialisten zeggen dat het geen half uur duurt voor er dan een mannetje verschijnt. In "bijlage" nog en opname van deze rups.

De "Klaverspanner" (Chiasma clathrata) wordt bij de gewone vlinders gerekend die van april tot september te ontdekken is en wel in twee generaties op één jaar. Het is een dagactieve vlinder met en spanwijdte van 26 tot 32 cm, die wel opvalt door de donkere aders op de vleugels. Zoals de naam ook doet vermoeden heeft hij allerlei klaversoorten als waardplant (woorop zijn rupsen zich voeden). De rups van deze vlinder zal als pop in de grond overwinteren. Een apart vlindertje!

De naam verwijst hier duidelijk naar de waardplant. De "rups" zit vooral op "gevleugeld helmkruid". De kleuren zijn ook prachtig. De grondkleur is wit met een lichtblauwe tint en op elk segment zijn er drie gele vlekken die omringd worden door dikke ronde en streepvormige zwarte vlekken! De vlinder behoort tot de "uilen" en vliegt 's nachts  Zij hebben in tegenstelling tot veel andere vlinders ook maar één generatie per jaar. De kleur van de rups dient ook als waarschuwing voor de onaantrekkelijk smaak. Voor de verpopping zal de rups zich ook ingraven en een vast cocon onder de grond bouwen, om zo te overwinteren.

Hier hebben we nog een opname van de "Zebrarups", de rups van de "Sint-jacobsvlinder" (Tyria jacobaeae). Zij is vooral te vinden op jacobskruiskruid, die ze met vele bijna kaal kunnen vreten.De vlinder vliegt vooral 's nachts en is niet vlug te vinden toch hebben we reeds een foto van de "Sint-jacobsvlinder staan op 11-07-2009 (even gaan kijken). Ook van deze rups staat daar een foto. De kleur (geel met zwarte banden) van de rups is wel als ontrading omdat zij giftig zijn door de stoffen van het jacobskruiskruid waarvan zij leven. Blijkbaar lijkt dat een goede verdediging tegen aanvallen.

De "Sint-jansvlinder" (Zygaena filipendulae) heeft zes rode vlekken en zwarte antennes. De rupsen ontwikkelen zich gewoonlijk op gewone rolklaver en ook nog op andere vlinderbloemigen. De vlinder kan in verschillende biotopen aangetroffen worden ook in droge graslanden.De rode vlekken zijn wel opvallend men kan echter wel eens verwarren met de "Sint-jacobsvlinder" (ook met een naam van een heilige) die zwartblauwe voorvleugels heeft met karmijnrode strepen en twee rode stippen. Men moet dus altijd wel goed uitkijken...In "Bijlage nog een opname van dit mooi vlindertje op een "Rietorchis".

Het "Groot koolwitje" (Pieris brassicae) kan zowat overal worden aangetroffen. Bovenzijde van de voorvleugels heeft een brede langs de vleugelrand naar beneden lopende zwarte vlek. Het vrouwtje heeft twee vrij grote zwarte vlekken en de onderzijde is gelig. Dit koolwitje brengt meestal drie opeenvolgende generaties voort per jaar. De eerste generatie is niet zo groot in de loop van het jaar worden ze wel talrijker, dan wordt het aantal gelige eitjes die gelgd worden ook groter, wel honderden per legsel. Deze worden vooral op kool gedeponeerd, de naam refereerd ernaar! Tuiniers zien dat niet graag want de rupsen kunnen aardig overweg met de bladeren. "Koolwitjes" kunnen ook dartel rondvliegen en zijn moeilijk te benaderen om voldoende van dichtbij een opname te maken. Hier hebben we dus een vrouwtje met zwarte vlek op de vleugels en gele onderzijde op "Grote ratelaar". Over deze halfparasiet vindt u meer op 16-06-2009.

Het "Waterleliemotje" (Elophila nymphaeata) heeft een rups die op Waterlelies leeft maar ook nog op andere waterplanten. De vleugels zijn wit met een tekening van bruine cirkels en brede vertakte banden. Speciaal is dat de rups zich verborgen houdt in een ovale behuizing die van een stuk blad gemaakt is en vastgesponnen aan de onderzijde van een drijvend blad. De verpopping vind ook plaats in een koker van twee stukjes blad en deze bevat een luchtbel. De uitkomende vlinder wordt dan in de luchtbel naar het wateroppervlak getransporteerd!

"Muurvaren" (Asplenium ruta-murara) heeft bladsegmenten van de laatste orde die wat ruitvormig tot omgekerd eivormig zijn. Vandaar dat de wetenschappelijke naam "ruta-murara" "muurruit" betekend. Men vind deze "varen" (vormt sporen onderaan de blaadjes) op oude muren. Deze stond in de voegen van de ruïnes van de oude abdij "Ten Duinen" in Koksijde. Ook in rotsspleten is dit plantje te vinden. Het heeft blijkbaar kalk nodig maar het is toch verwonderlijk dat het op zulke droge plaatsen kan leven zefs na lange droogteperiodes! Nog een opname van meer nabij in "bijlage".

Het "Hooibeestje" (Coenonympha pampilus) dankt warschijnlijk zijn naam aan het feit dat de vlinders verschijnen op het moment dat vroeger het hooiseizoen begon. De vlinders hebben ook twee tot drie overlappende generaties. De rupsen ontwikkelen zich nogal verschillend. Een aantal ontwikkelt zich zeer snel, verpopt zich en enkele weken later vormen zij reeds de volgende generatie! Andere rupsen stoppen met eten en overwinteren als onvolgroeide rups, net als de nakomelingen van de tweede generatie. De overlevingsstrategieën in de natuur zijn toch wel zeer gevarieerd! De kleur van de onderzijde van de voorvleugel (bovenaan), zoals hier te zien, is oranjeachtig tot okerkleurig met een zwarte oogvlek met een witte kern.

De "Gamma-uil" (Autographa gamma) is de algemeenste trekvlinder van Midden-Europa maar plant zich hier ook voort. De vlinders zijn vooral in de zomer waar te nemen. De overwintering vind plaats als een rups maar soms ook als vlinder of als pop! Bij ons kan hij maar overwinteren als er een milde winter is. De vlinders die de winter doorkomen worden dan aangevuld met vlinders die vanuit het zuiden komen. Er zijn ook twee tot drie overlopende generaties van de vlinder op één jaar! Overwegend 's nachts actief maar bij bloemen overdag ook aan te treffen. Ze zitten dan met licht geopende  "snorrende vleugels" om vlug weg te komen. Blijkbaar deed ons exemplaar dit niet en bleef met gesloten vleugels zitten. Op de vleugels is in het midden een zilverwitte gammavormige tekening te zien (hier ook goed zichtbaar)!

De "Bruine daguil" (Euclidia glyphica) vliegt jaarlijks in twee generaties en dus ook uitsluitend overdag actief. Het vrouwtje legt de eitjes op de waardplant (vooral klavers) in rijtjes. Soms worden de eitjes ook op droge bladeren en grassen gedeponeerd. De rupsen zitten op de waardplanten en bewegen zich voort als spanners. Een speciale vlinder die zich niet gedraagt als een echte "uil" ('s nachts vliegen) en ook niet als een echte "spanner" al gedraagt de rups zich wel als dusdanig..!

Deze "Kommavlinder" (Hesperia comma) wordt ook wel eens "Kommadikkopje" genoemd. Het behoort tot de "Dikkopjes". Het zijn kleine dagvlinders die snel heen en weer schieten in hun vlucht. De rupsen verblijven op vooral smalbladige grassen zoals schapengras en rood zwenkgras. (De bladeren van deze grassen zijn bijna rolrond). Ze ziten gewoonlijk met de achtervleugels gespreid en de voorvleugels schuin omhooggehouden en dit is wel kenmerkend voor deze vlinder. De bovenzijde van de voorvleugels zijn aan de basis meestal oranjebruin. Een mooie verschijning!

Op "Peen" (Docus carota) vonden we in de bloem waar de vruchtjes zich aan 't vormen waren enkele opvallende rode opgezwollen vruchtjes. Deze blijken nu veroorzaakt door een "galmug" (Kiefferia pericarpiicola) die haar eitje in zo'n vruchtje legt en dat zich daarin ontwikkeld tot een oranje galmuglarfje. Het gevolg is dat de vrucht helemaal gaat opzwellen, de ribbels en kanten vallen weg en er is een opvallende rode verkleuring. Hier zien we dit proces dat al een heel stuk op gang is. Zeer verrassend! In "bijlage" nog een opname van zo'n opvallend galletje.

Wat een naam! "Viervlekwielwebspin" (Araneus quadratus). Deze spin maakt een min of meer rond web (het "wiel"). Het "wiel" wordt gebouwd in een raamwerk waarvan de vorm afhangelijk is van de steunpunten. De meeste worden in struiken aangelegd maar ook muren en hekken worden gebruikt. Het "wiel" bestaat uit "spaken" waarrond kleverige spiraaldraden worden gelegd. De lijmdruppels kunnen op en mistige ochtend in de lucht goed zichtbaar zijn. De spin zelf heeft speciale haren met een waslaagje over die beletten dat ze zelf in het web blijft kleven. Deze spin nu heeft en nogal rond lijf dat nogal van kleur kan veranderen, van donkergroen naar steenrood! maar heeft wel altijd vier opvallende lichte vlekken op het achterlijf. Zij is zeer algemeen op heide en hier vonden wij ze op bijeengetrokken aren van het "Pijpenstrootje" een gras, dat veel op heide voorkomt! Nog een opnamen van deze spin in "Bijlage"!

De "Kruisspin" (Areneus diadematus) is gemakkelijk te herkennen aan het witte kruis op het achterlijf, waaraan de naam natuurlijk ook aan ontleend is. Zij komt algemeen voor in tuinen op schuttingen en in heggen en zit gemakkelijk verscholen achter een blad. Hier heeft zij een web gemaakt rond een aar van het timoteegras en kon zij gemakkelijk gefotografeerd worden. Ze behoort tot de "webbouwende" spinnen.

De vruchten van de Hop (Humulus lupulus) ook "hopbellen" genoemd kunnen er mooi bijhangen in een septemberzonnetje. De plant slingerd zich rond een steun (een struik of boom) en kan zeer hoog groeien. In het wild groeit hij op een natte tot voedselrijke grond. Meestal kennen wij deze ook van op akkers met hoge palen en draden waar hij voor de bierteeld in cultuur gebracht wordt.De "hopbellen" zijn de vruchten van de vrouwelijke plant want hij is tweehuizig de mannelijke pluimvormige bloemen groeien op een andere plant. In "bijlage" nog en foto van meer babij...

De "Zomerfijnstraal" ( Erigeron annuus) behoort tot de asterachtigen. De bloem staat op een rechte stengel. De lintbloemen zijn meestal wit of vaak iest blauw aangelopen hier zou men zeggen dat er ook iets roze in zit. De wetenschappelijke naam "Erigeron (eri en geron)" betekend eigenlijk "vroeg oud zijn of worden". Dit slaat waarschijnlijk op de vruchtvorming met een papus of borstelharen die een grijs (dus "oud") uitzicht hebben. Soms kunnen wetenschappelijke namen ook een leuke verklaring inhouden. Deze plant heeft ook een verscheidenheid in bladvorm en beharing, soms worden er dan nog ondersoorten van gemaakt...

Nog een zeldzaam plantje, deze "Grondster" (Illecebrum verticilatum)! Het groeit op 's zomers droge en 's winters vaak onder water staande plaatsen op voedselarme zandgrond. Het staat ook op de Rode lijst! De groeiplaatsen zijn niet zo talrijk meer bij ons! De stengels zijn liggend wat draadvormig en rood aangelopen. De blaadjes omgekeerd eirond. De bloempjes staan met 3 tot 6 bijeen in kluwen in de bladoksels, sneeuwwit maar soms ook wat roodachtig. Gezien dat de stengels in een stervorm wat uit elkaar liggen is de naam goed gekozen. Het plantje is ook niet groot en men kijkt er dus vlug overheen. In "bijlage" nog een opname van dichterbij zodat ook de bloempjes wat beter te zien zijn!