Archief

Driemaal binnen enige dagenDe door TV5 Monde op dinsdag 23 augustis, 's avonds tussen 21:00 uur en 22:40 uur uit te zenden speelfilm La peau de chagrin uit 2010 van de Belgische regisseur Alain Berliner (geboren 1963) wordt in de VPRO-Gids aangemerkt als misdaadfilm naar de gelijknamige roman van de Franse literaire grootmeester Honoré de Balzac (1799-1850), en dat is simpelweg ten onrechte, aangezien niet elke roman, respectievelijk speelfilm waarin een misdaad voorkomt, vanzelfsprekend een misdaadroman, respectievelijk misdaadfilm is. 

Honoré de Balzac ca. 1825.

In La peau de chagrin krijgt een arme schrijver genaamd Raphael van een antiquair een huid, waardoor hij elke wens in vervulling kan doen gaan, maar voor elk van zijn wensen boet hij een aantal levensjaren in.
TV5 Monde herhaalt deze speelfilm in dezelfde week nog tweemaal: eerst in de vroeg avonduren van donderdag 25 augustus, tussen 18:35 uur en 20:15 uur; en dan nog eens op vrijdag 26 augustus, vroeg in de middag tussen 14:05 uur en 15:40 uur.

Weltschmerz
Balzac had zich ten doel gesteld de roman als weergave van de gehele maatschappij voor te stellen. La peau de chagrin is de geschiedenis van Rapahel de Valentin, die wordt beheerst door de symmetrie in de verhaallijn: enerzijds het doodsverlangen aan het begin van het verhaal, met daartegenover de doodsangst aan het slot.De fantastische elementen in de voor het overige tamelijk realistische weergave en de aspecten ─ met voorop Weltschmerz ─ komen tegemoet aan de smaak van het tijdsgewricht. Voornamelijk dat laatste aspect zal er voor hebben gezorgd dat de uitvinder van de literaire Weltschmerz, de oude heer Johann Wolfgang von Goethe (1749-1832) ─ die reeds 82 jaar oud was toen Balzacs roman uitkwam ─ zich zeer enthousiast heeft betoond. Op 11 oktober 1831 noteerde hij: "Es ist ein vortreffliches Werk neuester Art, welches sich dadurch auszeichnet, daß es sich zwischen dem Möglichen und Unerträglichen mit Energie und Geschmack hin und herbewegt, und das Wunderbare als Mittel, die merkwürdigsten Gesinnungen und Vorkommenheiten sehr konsequent zu gebrauchen weiß, worüber sich im Einzelnen viel Gutes würde sagen lassen."

Goethe moet het Franse origineel hebben gelezen, aangezien pas in 1841, negen jaar na diens overlijden, een Duitse versie is verschenen. In 1982 is er een Nederlandse vertaling, van Jean A. Schalekamp, uitgekomen.

Ernst Lubitsch ca. 1922.

De komedie To Be or Not to Be in de vorm van een rolprent, die door Ernst Lubitsch (1892-1947) in 1942 in de Verenigde Staten werd gedraaid over een toen behoorlijk beladen onderwerp ─ Gestapo en verzet tegen de Duitsers ─ heeft bij de première tot zeer uiteenlopende reacties geleid. Desniettemin is het één van de meest beroemde films van deze regisseur geworden.
Een Pools toneelgezelschap repeteert vlak voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog een satirisch stuk over de Duitse Geheime Staats Polizei. Het wordt al snel voor alle betrokkenen duidelijk dat de Duitse inval in Polen in september 1939 het onmogelijk maakte om dat stuk nog op te voeren. Op het repertoire van het gezelschap stond echter eveneens Hamlet van William Shakespeare. Het acteertalent van diverse spelers en de decorstukken komen nog goed van pas als de mensen van het gezelschap zich ook bij het verzet aansluiten.
We zien Carol Lombard (1908-1942), Jack Benny (1894-1974) en Robert Stack (1919-2003). Laatstgenoemde zou later de held in de serie over Eliott Ness worden.
De film wordt uitgezonden door BBC Two-tv in de middag van dinsdag 23 augustus, tussen 12:40 uur en 14:15 uur onze tijd.

Verdi
BBC Four-television geeft alle ge:interesseerden de gelegenheid om op zondag 21 augustus, 's avonds vanaf 20:00 uur naar een uitvoering van het Requiem uit 18 van Giuseppe Verdi (1813-1901) te luisteren, gepresenteerd door het BBC Symphony Orchestra onder leiding van Semyon Bychkov, die als Verdi-specialist geldt. Vocale medewerkenden zijn:

Semyon Bychkov. Foto  van Thomas Kost.

Marina Poplavskaya, sopraan

Mariana Pentchevamezzo-sopraano Joseph Calleja tenor Ferruccio Furlanetto bas BBC Symphony Chorus BBC National Chorus of Wales London Philharmonic Choir

Met dit grootse werk nam in ons land Michel Tabachnik recentelijk afscheid van het Noord Nederlands Orkest waarvan hij zes seizoenen chef-dirigent is geweest. Zijn aantreden in 2005 was eveneens met datzelfde ensemble.

Stephen Layton. Foto copyright: Benjamin Ealovega.

Mozart
Via BBC Radio 3 wordt in het Prom-concert van diezelfde zondag, vanaf 20:00 uur ─ en tegelijkertijd via de Nederlandse muziekzender Radio 4 ─ als laatste onderdeel van het concert het totaal anders overkomende Requiem uit 1791 van Wolfgang Amadeus Mozart (1756-1791) voorgesteld, na composities van Benjamin Britten en ene meneer Matthews. Uitvoerenden zijn de City of London Sinfonia onder leiding van Stephen Layton. Eerder die dag, tussen 18:15 uur en 19:00 uur wordt hetzelfde opus voorgesteld door leden van London Sinfonia, maar dan in de reeks BBC Proms Plus.

Het Australische Goldner String Quartet, bestaande uit, van links naar rechts: Julian Smiles, cello; Dimitry Hall, viool, Dene Olding, viool; en Irina Morozova, altviool.

Op zaterdag 20 augustus biedt het programma Hear and now van de Britse cultuurzender BBC Radio 3, vanaf 23:30 uur tot 01:00 uur onze tijd in de nacht op zondag 21 augustus, de gelegenheid om kennis te maken met strijkkwartetten van Australische muziekmeesters. Onder hen Peter Joshua Sculthorpe (geboren 1929) en Nigel Westlake (geboren 1958), die beiden hun sporen in de wereld van het componeren ruimschoots hebben verdiend. Nigel Westlake heeft flink wat filmmuziek geschreven en tevens één en ander dat op de gebruikelijke scala van de klassieke muziek een plaats heeft. Voor verdere ontwikkeling van zijn kennis der eigentijdse muziekmogelijkheden heeft hij medio jaren tachtig enige tijd in ons land gestudeerd.
Peter Sculthorpe heeft zich bekwaamd in tal van disciplines binnen de als klassieke muziek geëtiketteerde kunst. Hij componeerde onder meer 17 strijkkwartetten.
Het Goldner String Quartet, dat sedert 1995 bestaat en eveneens van Australische origine is, speelt de werken van hen en (een) ander(en) in het kader van het City of London Festival 2011.

 

Citaat

In de dagelijks toegezonden uitspraak, die Citatennet rondstuurt, wordt niet zelden de Belgische politicus Wiet van Broekhoven geciteerd, die tevens als mediapersoonlijkheid wordt opgevoerd, en dat zijn heel dikwijls de meest irritante personen. Op zaterdag 20 augustus krijgen de abonnees diens uitspraak, ongetwijfeld bedoeld als bon-mot, voorgeschoteld:

Prachtige voorstelling van God als architect, in de 13de eeuwse Moralisee Bijbel. Zolang het kunst  is en blijft, is dat schitterend, maar men moest daaraan toch maar liever geen onverantwoorde conclusies verbinden.

Foute instelling

Lieve god, wat een onbedaarlijk gezanik, steeds opnieuw over het al dan niet bestaan van God. Altijd weer blijkt dat hele volksstammen gelovigen menen dat degenen, die beweren dat zo'n volstrekt idiote voorstelling van opperwezen niet werkelijkheid kan zijn ─ behalve eventueel in filosofische zin ─, dan maar eens (zouden) moeten bewijzen dat zij gelijk hebben. Elk weldenkend wezen beseft echter dat het niet-bestaan van iets of iemand nooit kan worden bewezen, en alleen al daarom is zo'n eis niet alleen onredelijk, maar getuigt deze tegelijkertijd van een geestelijk defect, voortgekomen uit dat godscomplex waarmee dergelijke gelovigen zijn behept. Zolang dergelijke groeperingen niet hebben bewezen dat die zo onnoemelijk veel geciteerde god ook werkelijk bestaat, kan ieder dergelijke nonsensicale claims het beste gewoon negeren.
Atheïsten kunnen het niet-bestaan van God/een god weliswaar evenmin bewijzen, maar zij hebben daartoe ook niet de geringste verplichting. Agnosten hebben het dan ook nog het minst moeilijk, die weten het niet, en ─ geheel objectief bezien ─ bezetten zij de beste positie in tal van opzichten.
Daar zij echter, zonder enig voorbehoud, aan toegevoegd dat men heel goed (een) agnost kan zijn in verstandelijk opzicht en tegelijkertijd gevoelsmatig een diep-gelovige atheïst.

Via België Eén

In het televisieprogramma Lichtpunt dat op zondag 21 augustus tussen 21:25 uur en 12:10 uur via de zender België Eén wordt gepresenteerd, is deze keer een gesprek te zien met de Australische filosoof Peter Singer (geboren 1946) over euthanasie, dierenrechten en armoede: een aardige scala aan hedendaagse thema's, die weliswaar steeds meer mensen aangaan en bezighouden, hetgeen een goede zaak is, maar of dat er tijdig voldoende qua aantal ─ en de daaruit voortvloeiende invloed ─ zullen zijn, staat vooralsnog te bezien.

Peter Singer is bio-ethicus en in dat vakgebied hoogleraar aan de Amerikaanse Princeton University. Hij is gespecialiseerd in toegepaste ethiek en heeft de reputatie uit te gaan van het principe voorkeurs-utilitarisme en op basis van het atheïsme.

Aflevering over Ljev Tolstoj
In het BBC Radio 3-programma Music Feature wordt, in de aflevering van zaterdag 20 augustus ─ welke de titel draagt The shorthand of emotion ─ aandacht besteed aan de connectie die bestaat tussen de klassieke grootmeester van de Russische literatuur, Ljev Nikolajevitsj Tolstoj (1828-1910) en hedendaagse Russische componisten.
Dat programma wordt uitgezonden tussen 13:15 uur en 14:00 uur onze tijd.

Aflevering over de New Deal in de VS
Diezelfde zaterdag wordt, eveneens via BBC Radio 3, nog een aflevering van Music Feature uitgezonden, tussen 22:45 uur en 23:30 uur onze tijd. Die aflevering heet A public right and obligation ─ The music of the New Deal.
In het Amerika van president Theodore Roosevelt (1858-1919; president van 1901-1909) bestond een concept dat New Deal werd genoemd. Hoe het daarin de muziek en de andere kunsten is vergaan, wordt in deze bijdrage behandeld.
__________
Afbeelding: Officieel portret van VS-president Theodore Roosevelt 

Twee avonden achtereen speelt ─ tijdens de BBC Proms 2011 in de Albert Hall te Londen ─ het Chamber Orchestra of Europe onder leiding van Bernard Haitink, met medewerking van de pianist Emanuel Ax, tezamen vier werken van Johannes Brahms (1833-1897).

Johannes Brahms tegen het einde van zijn leven.

Op vrijdag 19 augustus begint het concert om 20:00 uur en is het te volgen via, in ieder geval twee, in ons land te ontvangen, Europese radiozenders, te beginnen bij BBC Radio 3 en Neerlands Radio 4.

Uitgevoerd worden de Symfonie nr. 3 in F-groot, opus 90, uit 1883; na de pauze voegt Emanuel Ax zich bij het ensemble voor het Pianoconcert nr. 1 in d-klein, opus 15, uit 1859.

Het concert is vanaf 20:30 uur onze tijd eveneens te volgen op BBC Four-tv.

Gedurende de pauze, tussen 20:40 uur en 21:00 uur onze tijd, spreken musicoloog Kenneth Hamilton en criticus Stephen Johnson over de componist Brahms; op BBC Four wordt een gesprek gevoerd met dirigent Bernard Haitink.

Zaterdag 20 augustus spelen dezelfde musici, onder leiding van dezelfde dirigent, twee andere composities van dezelfde meester, ook in dezelfde beide categorieën. Het concert wordt dan geopend met het Pianoconcert nr. 2 in Bes-groot, opus 83, uit 1881, gevolgd door de Symfonie nr. 4 in e-klein, opus 98, uit 1885.

Het optreden begint op zaterdag om 20:30 uur onze tijd. In de pauze, tussen 21:20 uur en 21:40 uur, wordt gesproken over de literaire passies van musici. Andrew Litton is daarbij van de partij.

Dit concert zal tevens worden uitgezonden door BBC Two-tv, doch pas tussen 22:00 uur en middernacht onze tijd.

In de nacht van woensdag 17 op donderdag 18 augustus, tussen 00:30 uur en 01:45 uur presenteert Arte-tv de documentaire Die Kunst der Fuge, waarin de compositievorm Fuga wordt behandeld, zoals onlangs de passacaglia werd voorgesteld. Die vorm komen we niet alleen tegen in het grootse werk van de Duitse componist der barok bij uitstek, Johann Sebastian Bach (1685-1750), met name in zijn pièce de résistance in deze contect met de titel Die Kunst der Fuge BWV 1080, gecomponeerd in de jaren 1742-1750, doch pas in 1751 posthuum als één werk gepubliceerd.

Giuseppe Verdi; schilderij van Giovanni Boldoni (1842-1931).

De grote kunst der fuga is echter tevens terug te vinden in een meesterwerk zonder weerga van latere datum: in het muziekdrama Falstaff, gecomponeerd in de jaren 1892/1893 door de Italiaanse grootmeester Giuseppe Verdi (1813-1901).

Deze opera eindigt met een kreet van de protagonist, die meldt dat alles op aarde een klucht is, waarna een grandioze fuga inzet, en wordt getoond dat niet alleen Papa Bach degene is die de kunst van de fuga beheerste, maar dat de bijna vaste toevoeging "als geen ander" daarbij niet meer onverbrekelijk behoorde te worden verbonden.