
Een zekere
Koen heeft een weblog gepubliceerd die handelt over Baskenland. Hij is alvast
geen nationalist, maar schreef zijn gemoedstoestand over Baskenland neer, de
dag na de aanslagen te Madrid op 11-M 2004. Ziehier zijn publicatie.
Overgenomen uit : “http://vanzabildiatotzabildia.spaces.live.com/Blog”
De onderstaande brief is geschreven op
vrijdagmiddag 12 maart 2004 aanslag. Veel namen en elementen waar tijdens de
trekking over gesproken is zijn er in terug te vinden... (voor de liefhebbers
van politiek!)
Ik ben geen Bask, maar een Belg die sinds 2000 in
Baskenland woon. Ik kan jullie wel iets vertellen over de
gemoedstoestandvan mijn omgeving. Ik zal er ook wat persoonlijke
commentaar aan toevoegen. De tekst heb ik spontaan geschreven en is geen
doorwrocht werkstuk. Ik kan alle feiten die ik vermeld staven. Ik begrijp
datditvoor de mensen die de aanslagen van gisteren meemaakten
misschien geen prettige lectuur is, maar ik denk dat deze verder wel relevant
is voor wat er in Spanje aan het gebeuren is. Het is een beetje tegengif voor
het continue bombardement van eenzijdige informatie die we allemaal ondergaan.
De mensen hier zijn verslagen. Ik was gisteren in
San Sebastian en nam ook de trein. Ik heb bijna alleen sombere gezichten gezien.
Ook mensen uit Baskisch Nationalistische middens zijn zwaar aangeslagen,
misschien zelfs nog meer dan andere mensen (Zou het kunnen deze onmenselijkheid
in naam van de Baskische zaak is uitgevoerd?). Het volstaat het redactionele
stuk in Gara, de krant van Batasuna en Cº,te lezen om te begrijpen dat
dit door bijna iedereen vreselijk wordt gevonden. De verklaringen van Otegi, de
leider van het verboden Batasuna zijn duidelijk: "Dit is niet ETA, dit kan
niet ETA zijn want zo onmenselijk zijn wij niet." Alhoewel ik Otegi een
vreselijk mannetje vind, ben ik geneigd hem te geloven. Batasuna heeft nooit
verpinkt bij het goedkeuren van ETA-aanslagen. Hij verwees naar 'Islamitische
fundamentalisten'. Het kan natuurlijk dat ETA, of een fractie van ETA, buiten
de structuren om heeft besloten om zo iets vreselijks te doen. Maar ETA
kenmerkt zich door een ijzeren discipline (ETA deinst er niet voor terug om
dissidenten te vermoorden). Het zou ook kunnen dat het een 'ongeluk' is geweest
waarbij de verantwoordelijke voor het waarschuwen van de hulpdiensten zijn
'werk' niet heeft gedaan (de laatste lichting Etarras is bepaald onhandig).
Het is waar dat ongeveer de helft van de mensen
die in Baskenland wonen flirt met het idee van een onafhankelijk Euskadi
(Euskal Herria), waarbij men naast de drie provincies van 'la Comunidad
Autonoma Vasca' (Gipuzkoa, Bizkaia en Alava) ook de provincie Navarra en de
drie Franse 'provinties' (Lapurdi, Benaparra, en Zuberoa) insluit in dit
utopisch Baskenland. In dit droomland zal Baskisch worden gesproken (naast
Spaans en Frans) en zal de Baskische 'levenswijze' niet voortdurend bedreigd
worden door het centralisme van Madrid en Parijs. In de praktijk weet niemand
goed hoe dit gerealiseerd moet worden (het lijkt mij eerlijk gezegd een
knettergek idee). De mensen die dit voorstaan, noemen zichzelf Abertzales. Er
zijn twee strekkingen. De PNV-strekking (Partido Nacionalista Vasca) en de
Izquierda Abertzale (waartoe onder andere Batasuna behoort). De PNV is een
conservatieve partij, terwijl de Izquierda Abertzale er een eerder Marxistische
visie op nahoudt. Het wringt dus meer dan een beetje tussen deze twee
strekkingen (er is ook nog EA, die tussen beide in schippert).
Het basisidee is dat het Euskera (Baskisch) als
eeuwenoude taal bedreigd is. Ik vind het Euskera een prachtige oude taal, rijk
aan oude concepten (bijvoorbeeld veel snijvoorwerpen bevatten de stam aiz- wat
afstamt van haitz, rots of steen: aizto, mes; aizkora, bijl; aiztur, schaar).
Je waant je zo direct onder het prehistorische herdersvolk in de Steentijd
(aberrats: rijk, hij die veel dieren heeft). Het is verder een zeer
ingewikkelde taal met meer dan 15 verbuigingen, zeer uitgebreide reeksen
hulpwerkwoorden. Er is het grapje onder de studenten dat je meer dan een jaar
moet studeren om tegen een meisje/jongen te kunnen zeggen in het Euskera:
"Ik hou van jou". Genoeg frivoliteit.
Tijdens de Franco-tijd is het er vreselijk aan toe
gegaan in Baskenland (zoals trouwens in de rest van Spanje). Het Baskisch was
verboden (tot op grafzerken toe werden de namen verspaanst), een enorme
politieke repressie, vervolging, standrechterlijke executies (mensenjacht door
deGuardia Civil in de bergen), enz.Baskenland heeft een traditie
van guerilla-maquís of hoe je het wil noemen. Verder heeft Baskenland een enorm
industrieel potentieel (een ‘goudmijntje’ voor technische vertalers) en was
tijdens het Franco-tijdperk één van de broeinesten vanillegale syndicale
acties die vaak bloedig werden neergeslagen, en in de straten vele doden achterlieten.
In deze repressieve sfeer van enerzijds een 'nationale droom' en anderzijds
syndicale actieontstond de verzetsgroep ETA op het einde van de jaren 50
en evolueerde in de jaren 60 tot een 'bevrijdingsleger' voor Euskadi.Eens
gearresteerd (indien niet ter plekke doodgeschoten) stonden de leden zeer zware
straffen te wachten. Eén van de kenmerken van dit fanatieke gedoeis de
stoïcijnsheid waarmee de leden de martelingen, willekeurige arrestaties, enorme
gevangenisstraffen enz. ondergaan. Het lijkt hun allemaal niet te deren (en dat
blijft nu ook nog waar). De documentaire 'El proceso de Burgos' laat horen hoe
de ETA-leden de verbouwereerde rechters uitdagen, terwijl ze weten dat ze ter
dood zullen worden veroordeeld (later onder internationale druk omgezet in
gevangenisstraffen). Deze film is volgens mij een zeer verhelderend document.
ETA vermoorde in 1973 de gedoodverfde opvolger van Franco. Bij syndicale actie
wordt zelfs buiten Baskenland door de arbeiders naar ETA gerefereerd. ETA had prestige. Na 'la transición'
legt een deel van ETA de wapens neer en voegt zich uiteindelijk bij de
traditionele partijen (ETA político militar). Ondertussen blijft een radicale
vleugel (ETA militar) aanslagen plegen. De vervolging is ook niet van de poes
en het folteren en standrechtelijk executeren gaat gedeeltelijk verder in
Baskenland (er heeft geen zuivering plaatsgevonden onder de Guardia Civil na
‘la transición’). Er wordt totaal geen aandacht besteed aan de mensenrechten en
de politie kan handelen naar eigen goeddunken zonder veel controle Onder de
socialistische regering van Filipe Gonzalez wordt in de jaren 80 in Baskenland
in kringen van de Guardia Civil, de Policía Nacional en de 'gobernadores
civiles' van Gipuzkoa en Bizkaia plannen gesmeed om ETA manu militari op illegale wijze uit te roeien (GAL:
Grupos Antiterroristas de Liberación). Hierbij worden huurmoordenaars
uitgestuurd naar Frans Baskenland en het 'Departement des Landes' om vermeende
Etarras te vermoorden en te ontvoeren naar Spanje. Bij dit soort acties werden
onschuldige mensen gedood, naast Etarras. Sommigen werden naar San
Sebastian ontvoerd waar zij na foltering in duistere lokalen van de politionele
diensten (de kazerne van 'Intxaurondo' - bij de noteboom - in San Sebastian is
hierbij zeer berucht) vermoord. Mensen verdwenen plots en nooit meer werd iets
van hen gehoord. Het was een publiek geheim wat er met hen gebeurd was (la
guerra sucia). De regering greep niet in (of was betrokken?). Tot op een dag
een Frans zakenman klacht indient tegen de Spaanse staat wegens ontvoering en
foltering. De politionele diensten hadden de verkeerd man laten ontvoeren. Dit
heeft geleid tot de beruchte GAL-processen.
Dit allemaal om de paranoïde wereld te schetsen
waarin het drama van het ETA-terrorisme is ontstaan en geëvolueerd. De ultra’s
van ETA zijn compleet autistisch. Pijn en leed schijnt hun niet deren. Ze zijn
bereid zich op te offeren voor hun Euskadi.
De regering voert 'la dispersión' in.
ETA-gevangenen worden 'verspreid' over de ganse Spaanse geografie (die loopt
tot in Canarias!). Om hun zoon of dochter 20 min. te zien moeten vader, moeder,
broer of zus vaak tot 1000 km reizen. Zij hebben tenslotte niets misdaan. Deze
politiek van verspreiding werd uitgedokterd om de re-integratie na de celstraf
te bevorderen (weg van de ETA-invloed in Baskische gevangenissen). In de
praktijk wordt dit als een extra - niet in de wet voorziene -straf gezien (en is dat het ook in de praktijk). Dit
is één van de grote eisen vanuit Baskenland: breng de ETA-gevangenen dichter
bij huis.
Het zijn hier de dagelijkse familiale drama's; de
grote schrik van Baskische ouders is op een dag te moeten vernemen dat je zoon
of dochter bij ETA hoort. Iedereen heeft hier vrienden die in ETA
'verschwunden' zijn. Soms zijn het geweldadige figuren, maar vaak ook
'rechtlijnige' jongeren, waarvan je niet kan begrijpen hoe het mogelijk is dat
ze zich aan zoiets overgeven (de dochter van de lerares Engels van mijn vrouw
bleek op een dag betrokken te zijn bij de moord op Ernest Lluch; via vrienden die
haar bezoeken in de gevangenis van Soto de Real weten we van alles over haar -
zij blijkt nu pedagogie te willen studeren). Niemand begrijpt iets van de
'depersonificatie' die iemand ondergaat. Zo heeft iedereen hier kennissen,
familie of vrienden die bij ETA betrokken zijn, of zijn geweest. Dit wordt hier
in Baskenland als zeer dramatisch ervaren. Een typische Baskische, politiek
actieve familie telt tenminste één politicus die met lijfwachten door het leven
moet (PSOE of PP), een paar nationalisten, en een neef of nicht bij ETA.
Wat mij sinds het begin heeft verbijsterd is de
haat die hier leeft en gecultiveerd wordt. Het feit dat jonge, schijnbaar
normale mensen zich langzaam converteren in een autistische vreselijke
persoonlijkheid. Alle vreselijkheden vanwege de Spaanse staat (zie verder)
worden hier uitvergroot, gecultiveerd en vaak ook door weldenkende mensen
overdreven. Ik heb met mijn vrouw, die een 'echte Baskische' is, maar er
helemaal geen nationalistische gevoelens op na houdt, voortdurend discussies
over de politionele repressie. Mijn vrouw wordt verschrikkelijk zenuwachtig bij
een politieversperring. Ze denkt dat ze mogelijks door de Guardia Civil zal
worden mishandeld. Na een inbraakpoging in onze auto moesten we helemaal
omrijden om de aangifte toch maar niet bij de Guardia Civil te moeten doen.
Haar vader, een man uit Segovia, had het ongeluk om zo'n 15 jaar geleden
eventjes te zijn ontvoerd door Etarras die met zijn auto een bankoverval hebben
gepleegd en daarna netjes de auto in een bos zonder schade achterlieten. Zijn
getuigenisverklaring bij de Guardia Civil was een zeer pijnlijke ervaring in de
zin dat hij aanvankelijk als verdachte werd beschouwd. Het is iets waar hij nu
nog steeds niet over wil praten.
Ik ben vaak tegengehouden door de Guardia Civil en
telkens uiterst correct behandeld. Maar de schrik leeft hier wel.
Sinds het bestand van ETA eind de jaren 90 werd er
openlijk gedroomd van een Baskische staat. Er was het akkoord van Lizarra -
Estella (waar de Baskische regering met ETA onderhandelde over een staakt het
vuren en het manoeuvreren naar de onafhankelijkheid). Na het hervatten van de
terreur vanwege ETA heeft de Baskische regering van Ibaretxe de betrekkingen
met Batasuna verbroken (officiële tenminste). Het 'Plan Ibaretxe' waarbij als
voorwaarde werd gesteld het 'neerleggen van de wapens' vanwege ETA voor
het organiseren van een referendum over 'zelfbeschikking' volgens het fameuze
'Plan Ibaretxe'. Dit plan is volgens mij heel vaag, en laat in het midden of
Baskenland onafhankelijk zal zijn of niet. Het is volgens mij een nogal idioot
plan dat aanneemt dat de Baskische regering de Spaanse grondwet kan
herschrijven. Ik denk niet dat veel mensen geloven in dit plan (het maakt deel
uit van de Baskische droom), maar voel wel dat veel mensen graag eens via een
referendum zouden willen duidelijk maken dat ze niet bij Spanje horen. Ik denk
dat Ibaretxe oprecht probeert het geweld van ETA te verhinderen. Ook enkele
leden van de PNV (zijn partij) zijn vermoord, naast vele leden van 'zijn'
Ertaintza (de Baskische autonome politie). Ik heb ook met enkele kleine
industriëlen van PNV-strekking gesproken die toegaven te worden afgeperst door
ETA. De 'dagelijkse bomaanslagen' en brandstichtingen van ETA die de nationale
pers nooit halen werken evenzeer op de zenuwen van de PNV-industriëlen als van
de rest van de bevolking. Iedereen wil eigenlijk van het kankergezwel ETA af.
We durven hier wel bordje 'ETA EZ - ETA NO' niet voor onze deur hangen.
In dit klimaat van enerzijds de grove schendingen
van de mensenrechten vanwege ETA (de dagelijkse bedreiging van politici,
journalisten en tegenstanders van ETA in de zgn. 'kale borroka' waarbij
gemaskerde jongeren brandstichten, bommetjes plaatsen, bedreigen en op andere
manieren het leven onmogelijk maken - de dagelijkse realiteit in Euskadi!) en
anderzijds de politieke strijd tussen de 'constitutionalisten' (los buenos) en
de 'independentistas' (los malos) worden zowel vanuit Madrid als vanuit Vitoria
(de hoofdplaats van de Baskische Autonome regio) de communicatiemedia bespeeld,
en worden we dagelijks ingelepeld hoe idioot de Centrale Regering (via de
Baskische televisie) of de Baskische regering (vooral via TVE) wel is. Het is
te pas en te onpas al 'plan Ibaretxe wat de klok slaat. Ik denk dat de doorsnee
Spanjaard stilaan Baskenland haat omdathet zowat de helft van het
journaal inneemt, terwijl de economische problemen van bijv. Andalusië
misschien veel belangrijker zijn (ik zeg maar iets). De centrale regering
gebruikt ETA te pas en te onpas om de oppositie van zwakheid of weet ik het
veel te beschuldigen. Noch Maragall, noch Carrod, noch Ibaretxe zijn
handlangers van ETA, laten we een beetje objectief blijven. Wie niet geloofd in
de anti-terrorismepolitiek van de regering is een medestander van ETA volgens
de regering.
EenBaskische cineast, Julio Medem, maakt een
naar mijn smaak tamelijk objectieve documentaire over het Baskisch conflict (La
Pelota Vasca; misschien moeilijk te begrijpen voor wie het referentiekader
mist), waarbij uitdrukkelijk iedereen op respectvolle wijze aan het woord wordt
gelaten, en waarbij ironie en zelfkritiek niet ontbreken, wordt volledig zwart
gemaakt vanuit Spaans nationalistische kringen, door de Minister van Cultuur
(die daarna toegeeft de film niet te hebben gezien) en door de Asociación de
Victimas del Terrorismo. Er wordt opgeroepen de film te boycotten, Medem wordt
overal belaagd. De arme man heeft niks met ETA te maken en is het slachtoffer
van een compleet idiote heksenjacht die niets met ETA te maken heeft. Gelukkig
voor hem kwamen zijn collega's uit de filmwereld hem ter hulp.
Wat mij persoonlijk nogal heeft aangegrepen, en
mij misschien de ogen heeft geopend is de sluiting van de Baskische krant
Egunkaria vorig jaar. Dit was de enige krant die volledig in het Baskisch
verscheen, waaraan ik zelf een paar keer heb meegewerkt en waar enkele
vriendenjournalisten werkten. Op een dag wordt de krantenredactie met veel
machtsvertoon door de Guardia Civil bezet en worden een tiental mensen
gearresteerd onder de terrorismewetten (verschillende journalisten en o.a. de
hoofdredacteur) op order van 'juez de la Audiencia Nacional' Garzón. De
krantenredactie wordt gesloten, alle werknemers staan op straat. De directie
van de krant wordt beschuldigd de 'witwasmachine' van het geld van ETA te zijn.
Zware beschuldigen dus. Na enkele dagen komen de meeste mensen terug vrij (de
meeste op borgtocht). In het journaal van de Baskische televisie kon je de
beelden zie van die mannen bij het verlaten van de gevangenis, duidelijk zeer
aangeslagen. Martxelo Autamendi, de hoofdredacteur verklaart te zijn gefolterd
terwijl hij door de politionele diensten werd ondervraagd. De Minister van
Binnenlandse Zaken wimpelt het ter plekke af als complete nonsens (In Spanje
wordt niet gemarteld). Hier in Baskenland kan je overal foto's zien van
ETA-gevangenen die blijkbaar zwaar zijn mishandeld tijdens hun ondervraging.
Wie gearresteerd wordt onder de terrorismewetten kan 72 uur worden vastgehouden
door de politie alvorens voor de rechter te verschijnen, en alvorens op een
vertrouwelijke advocaat beroep te kunnen doen. Ik heb er op gelet. In
Baskenland gebeuren aanhoudingen vaak op donderdag, zodat men een extra zondag
heeft (Men kan blijkbaar pas op maandagmorgen voor de rechter verschijnen).
De beschuldiging van foltering tijdens de
politieverhoren zijn zeer frequent in Baskenland. Het kan nu natuurlijk zijn
dat in een aantal gevallen dit compleet verzonnen is (ik twijfel er zelfs niet
aan). Maar er wordt nooit aandacht aan besteed in Spanje. In het algemeen vindt
'Jan met de pet' het zelfs goed dat vermeende terroristen gefolterd worden. Ik
niet. Ik denk dat het compleet onproductief is mensen te folteren (op een dag
komen ze terug vrij als monsters), los van het feite dat het niet past in mijn
humanistische levensvisie. De GAL-affaire, de foltering en de 'disperción' zijn
de favoriete thema's die de ETA-extremisten gebruiken in hun propaganda tegen
'Spanje' en bij de werving van hun militanten.
Ik was zeer verbaasd dat zelfs El País geen
aandacht besteedde aan de verklaringen van Otamendi over foltering. Spanje wil
niet weten dat onder de terrorismewetten maatregelen worden genomen die onwettelijk zijn en bovendien
contraproductief zijn, en nog meer haat creëren. Otamendi is een man die in
Baskische culturele middens gerespecteerd wordt. En ik voelde hier heel goed
dat zelfs mensen van de PSE (Baskische Socialisten) er niet aan zijn
verklaringen twijfelden.
De krant is en blijft gesloten. Dit is niet de
eerste keer dat dit gebeurt in Baskenland. De krant Egin werd gesloten in 98
onder beschuldigingen van bendevorming (de juridische omschrijving doet er hier
niet toe), de persen werden vernield en het kwam nooit tot een rechtszaak.
Hetzelfde verhaal is aan het gebeuren met Egunkaria. In november vorig jaar werden
opnieuw enkele mensen gearresteerd en daarna terug vrijgelaten (de
beschuldigingen gingen over toen slechts over belastingsfraude).
In Baskenland wordt slordig omgesprongen met de
rechtstaat. De staat heeft het monopoly van het geweld, maar moet dit ook
correct aanwenden, en controleren of haar macht niet misbruikt wordt vooral
waarbij het over zulke onrustverwekkende zaken als terrorisme gaat. Het lijkt
of men zich in Madrid helemaal niet interesseert voor wat er hier in de mensen
hun hoofd omgaat (ik heb het hier over opgevoede weldenkende mensen). Het feit
dat mensen bedreigd worden of het slachtoffer worden van terrorisme, kan geen
excuus zijn voor het niet naleven van basisnormen in de behandeling van
gevangenen, het mishandelen van mensen (waarvan de schuld nog niet eens
vaststaat) en het misbruiken van de terrorismewetten om de Baskische culturele
middens te bedreigen.
De waarheid is vaak niet wit of zwart maar grijs.
ETA is geïnfiltreerd in de Baskische culturele organisatie, in banken (waar ze
gegevens verstrekken aan ETA over wie afgeperst kan worden), tot zelfs in de
politie (regelmatig wordt er bij de stadspolitie eentje uitgevist), in het
gevangeniswezen. Dus op de keeper beschouwd is alles ETA. Kortom de toestand is
ernstig en vraagt veel meer beleid dan er met de vage borstel door te gaan.
Als men wil dat ETA de wapens neerlegt zal men
maatregelen moeten nemen om degenen die nu in de clandestiniteit ergens in
Frankrijk leven een bestaansminimum te bieden, ze te scholen, ze psychologisch
te begeleiden (zoals in Noord-Ierland aan het gebeuren is). Het wanttrouwen
tegenover de Spaanse staat dat in Baskische middens leeft zal moeten weggenomen
worden, door een eerlijke objectieve rechtsgang (en ook veroordeling van de
folteraars, en het uitbannen van deze praktijken), het respecteren van andere
meningen, er zal een soort 'waarheidscommissie' nodig zijn die het verleden
doorlicht om af te geraken van het idee van de ‘goeien’ en de ‘slechten’
Nooit praten met terroristen is voor mij onzin.
Een vertrouwensman van Aznar is gaan praten met ETA in 1997. Se hace la paz con
el enemigo. De poging van Rovira Carrod om met ETA te gaan praten is afgedaan
als collaboratie. De man is verguisd. Maragall is verguisd. Wel. Het zullen
mensen als Carrod zijn (of je het eens bent met hun standpunten of niet) die
mogelijk de ETA-top kunnen overtuigen op te houden met hun zinloos gedoe.
Carrod is een man die in Baskenland zeer gerespecteerd wordt en die er in Catalunya
zelf is in geslaagd om het geweld van Terra LLure te doen stoppen.
Ik ben in tegenstelling tot de meeste Basken voor
een politieaanpak (maar dan op correcte wijze) en voor een parallelle aanpak
waarbij psychologische, sociale aspecten worden aangepakt, waarbij wordt
voorkomen dat zelfs de gewone mensen er paranoïde ideeën op na houden. Pas dan
zal er vrede kunnen groeien in Baskenland.
In Baskenland is er een vredesbeweging Elkarri,
die niet zoals Basta Ya, alles wat Baskisch is verketterd. Ze heeft zinvolle
therapeutische voorstellen, maar wordt verder in Spanje compleet doodgezwegen.
Er is Aralar en Zutik, partijen die zich van Batasuna hebben afgescheurd omdat
ze het ETA-geweld radicaal veroordeelden, daar wordt ook nooit verder over
gesproken in Spanje. Wie wel belang heeft in het blijven duren van het Baskisch
probleem zijn de beveilingsbedrijven die lijfwachten leveren aan bedreigde
personen en aan de regering. Mayor Oreja spande een rechtszaak aan tegen Xabier
Arzallus toen die beweerde dat de familie van Mayor Oreja, Minister van
Binnenlandse Zaken in de eerste regering van Aznar, grote economische belangen
heeft in de beveiligingssector. De rechtbank gaf het gelijk aan Arzallus. De
familie Mayor Oreja heeft belangrijke economische belangen in Eulen
Seguridad-Protecsa. Jaime Mayor Oreja is dan ook een van de radicaalste
politici betreffende de aanpak van Baskenland. Het is niet erg koosjer dat zijn
broer José María Mayor Oreja bestuurslid is van voornoemde firma terwijl
hijzelf en zijn opvolger Rajoy gebruik maken van de diensten van voornoemde
bedrijven voor miljoenen Euro’s. Hierover is vorig jaar in de nationale pers
(bijna) niet gerept, maar de paranoïde Basken hebben het wel gelezen (en wisten
het al).