.

Buikketting

Lichaamsversiering met betekenis

De rug is voor Ghanezen wat borsten in  België en Nederland zijn: een aantrekkelijk en sexy lichaamsdeel. Je hoort je rug en je buik dan ook niet aan iemand te laten zien, dat brengt ongeluk.

Om de rug en buik nog aantrekkelijker te maken dragen Ghanese vrouwen vaak een buikketting. De vrouw draagt dit sieraad onder de kleding en mag alleen zichtbaar zijn voor haar man. Kijk daarom niet raar op als een Ghanese vrouw haar rug bedekt als ze iets moet oprapen.

Menstruatie
In Ghana hebben meisjes vanaf dat ze menstrueren een kralenketting om hun middel. Deze wordt omgedaan door hun oma. Meisjes en vrouwen krijgen vaak buikkettingen tijdens speciale gelegenheden. Een moeder kan haar dochter bijvoorbeeld eenzelfde kralenketting geven bij het huwelijk van haar dochter, als zij toen kreeg van haar moeder.

Multifunctioneel
De buikketting wordt ook gebruikt om bij te houden of het kind goed groeit. Als het goed is moet de ketting dan te klein worden. Pasgeboren hebben een ketting om hun middel, zodat niet geraden hoeft te worden naar het geslacht.

Bescherming
Toch heeft het sierraad nog een andere functie. Het beschermt haar onder andere tegen boze geesten en dwergen. Elke ketting staat voor iets anders: bijvoorbeeld geluk, liefde, gezondheid of hoop.

De kettingen kunnen verkrachters of aanranders op afstand houden: als de man de buik ziet en de vrouw rukt de ketting van haar middel, zullen alle kralen op de grond vallen. De man zal zich haar vrouwelijkheid herinneren en haar hopelijk laten gaan. Maar of dit ook echt werkt…

.

Kom terug

‘Kom terug.’
Als ik die woorden eens zo zacht kon zeggen
dat niemand ze kon horen, dat niemand zelfs kon denken
dat ik ze dacht…

en als iemand dan terug zou zeggen
of desnoods alleen maar terug zou denken,
op een ochtend:
‘Ja.’

.

Verbindingen en gewrichten

Voor een flexibel skelet

Op de plaats waar 2 of meer botten samen komen, zit een verbinding. Deze verbindingen zorgen ervoor dat ons skelet flexibel is en kan bewegen. Heel noodzakelijk dus!

Er zijn 3 soorten verbindingen in het skelet: naadverbindingen, kraakbeenverbindingen en gewrichten.

Naadverbindingen

Naadverbindingen zitten tussen de botten in je schedel. Dit zijn de fontanellen. Bij de geboorte liggen de fontanellen nog open. Daardoor kan de geboorte makkelijker verlopen. Want het hoofdje moet door een nauwe opening in de bekken worden geperst. Na de geboorte groeien de schedelnaden dicht en sluiten de fontanellen zich.

Kraakbeenverbindingen

De rug

Kraakbeenverbindingen zijn al een stuk beweeglijker. Kraakbeenverbindingen zitten bijvoorbeeld tussen de wervels in je ruggengraat. Kraakbeen verbindt je ribben aan je borstbeen. Bij deze verbindingen zijn de botten, zoals de naam al zegt, verbonden voor kraakbeen. In je oren en je neus zit ook kraakbeen. Voel maar eens hoe buigzaam dat is.

Gewrichten

Verbindingen die echt goed kunnen bewegen zijn gewrichten. De verbinding tussen je boven- en onderarm is bijvoorbeeld zo’n gewricht. Er zijn 3 soorten gewrichten: rolgewrichten, kogelgewrichten en scharniergewrichten.

Rolgewricht

In je onderarm zitten 2 botten. Je ellepijp en je spaakbeen. Deze 2 botten zijn met een rolgewricht met elkaar verbonden. Door het rolgewricht kunnen de 2 botten om elkaar heen draaien. Dit zorgt ervoor dat je je hand kunt kantelen en zo gemakkelijker dingen kunt pakken.

Kogelgewricht

Heupgewricht

Je schouder en je bovenarm zijn door een kogelgewricht met elkaar verbonden. Dit gewricht zorgt ervoor dat je je arm alle kanten op kunt bewegen. Ook je been is door een kogelgewricht verbonden aan je heupbot.

Scharniergewricht

Het meest complexe gewricht van je skelet zit in je knie. Dit is een scharniergewricht. Het zit met pezen en gewrichtsbanden aan elkaar vast. Je knieschijf beschermt de verbinding. Door deze ingewikkelde verbinding kun je je onderbeen buigen en strekken en draaien!

.

Met stokjes eten

Jij kunt het ook leren

In een Chinees restaurant in Nederland  en België krijg je altijd stokjes als bestek. Meestal liggen die er alleen maar voor de sier en krijg je er gewoon een vork en een mes bij. In China zelf is dat niet zo. Daar eet iedereen met stokjes.

Eten met stokjes lijkt moeilijk, maar na goed oefenen kan iedereen het. Probeer de stokjes maar eens tussen je duim, wijsvinger en middelvinger vast te pakken en de topjes naar elkaar toe te bewegen. Voordat je gaat eten is het slim om wel even te oefenen. Gebruik hiervoor niet al te klein voedsel. De kans is namelijk groot dat je dat nog niet vast kunt pakken.

Extra heffing
De eetstokjes worden o.a. gemaakt van bamboe, hout of plastic. Omdat er zo veel houten weggooi-eetstokjes gebruikt worden (vijftien miljard per jaar) in China, heft de regering vijf procent extra belasting. Zo probeert de regering de Chinezen aan te moedigen om stokjes te kopen die hergebruikt kunnen worden. Op deze manier verdwijnt er namelijk een groot stuk bos.

Eetgewoonten
Lukt het even niet om dat stukje vlees vast te pakken met je eetstokje? Dan prik je hem er toch gewoon in? In Nederland kan dat wel, maar in China komt dat niet heel erg netjes over. Zo zijn er nog een aantal regels voor het eten met eetstokjes. Chinezen vinden het niet erg fijn als je tijdens het eten met je stokje speelt (er op bijten bijvoorbeeld). Ook kunnen ze het niet waarderen als je met je eetstokjes naar dingen gaat wijzen.

Geschiedenis
Chinezen eten al vanaf 1600 voor Christus met eetstokjes. Dat is al meer dan drieduizend jaar. In de Shang-dynastie werden eerst houten stokjes gebruikt, maar later maakten ze ook eetstokjes van ivoor. Rond 1000 voor Christus werd er gegeten met bronzen eetstokjes en in de Tang-dynastie (vanaf het jaar 618) waren gouden en zilveren eetstokjes erg populair. Ze gebruikten de zilveren eetstokjes vooral omdat gedacht werd dat je door het zilver kon zien wanneer er giftige stoffen in het eten zaten.

.

.

Het is tijd om heen te gaan

‘Het is tijd om heen te gaan,
Tijd, ondanks de klokken,
Tijd, ofschoon de kunstenaars
Nog naar Arti sjokken.

Alles gaat voorbij, mijn lief,
Niets blijft bij het oude.
Zelfs de liedjes die ik zing,
Zijn je reinste claude.

Fram is boos en schrijft niet meer,
Abri koos een ander
En die hebben liefgehad
Schreien om elkander,

Schreien, schoon de zomerbries
Door de blaren ritselt,
Want de Duitse bief is stuk
En de Weense schnitzelt.’

.

Hoera: hier betalen vrouwen bij de kapper niet meer dan mannen

In Denemarken heeft de Raad van Gelijke Kansen beslist dat vrouwen met kort haar niet meer geld horen neer te tellen dan mannen in kapsalons. De redenering dat een vrouwelijke coupe meer tijd en producten vereist, werd van de tafel geveegd omdat prijslijsten heel vaak mikken op mannen en vrouwen apart, wat botst met de wet op gendergelijkheid.

In februari 2012 legde een Deense vrouw klacht neer omdat haar kapsalon 60 euro aanrekende voor een knipbeurt (plus eventueel nog supplementen voor lang haar), terwijl mannen nog geen 50 euro moesten betalen. Gezien haar korte, jongensachtige coupe vond ze het ronduit oneerlijk dat ze meer geld moest neertellen dan mannen met even korte haren.

Voor de rechten van haar haar
Als tegenreactie opperde de eigenaar van het salon dat kapsels van vrouwen meer tijd kosten en dat er meer producten worden gebruikt. Toch oordeelde de Raad van Gelijke Kansen dat de misnoegde vrouw aan het langste eind trekt. De prijslijst van het kapsalon refereerde namelijk puur naar het geslacht van de klant, wat in strijd is met de Deense wet op gendergelijkheid. "Geen mens mag een ander mens direct of indirect discrimineren op basis van geslacht", klinkt het.

De choreograaf Merce Cunningham

Aanstichter van het danspostmodernisme

De Amerikaanse choreograaf Merce Cunningham was een van de belangrijkste vernieuwers van de twintigste-eeuwse dans. Hij richtte de Merce Cunningham Dance Company op en heeft meer dan 200 choreografieën op zijn naam staan.

Cunningham is naast Martha Graham en George Balanchine een van de belangrijkste vernieuwers van de twintigste-eeuwse dans. Cunningham werd geboren in Washington in 1919. Hij studeerde dans aan de Cornish School in Seattle. Vanaf 1939 tot 1945 danste hij solo in het dansgezelschap van Martha Graham.

Van verhalend naar visionair

Zijn eerste choreografie werd in 1944 in New York met John Cage als pianist uitgevoerd. In het begin waren zijn choreografieën nog verhalend en bedacht op bestaande muziek. Maar al snel liet hij verhaallijn en logische opbouw los. Hij liet zijn dansers geen verhaal vertellen op muziek met een bijpassend decor, maar liet de choreografie zelf het verhaal vertellen. Dansers hoefden voor Cunningham dus niets uit te beelden; ze hoefden alleen te laten zien welke mogelijkheden het menselijk lichaam heeft. Dat was de kern van zijn visie op dans. Hij vond dat alle soorten bewegingen in elke gewenste combinatie konden worden gebruikt en geordend, dat elke ruimte als dansruimte kon worden gebuikt, en iedere danser als solist kon optreden. Dans ging volgens Cunningham op de eerste plaats over het menselijk lichaam en zijn bewegingen.

Choreografie gebaseerd op toeval

In de jaren ‘50 kwam het abstract expressionisme in de beeldende kunst op en ook in de muziek werden nieuwe wegen ingeslagen. Cunningham vertaalde deze nieuwe ideeën naar de dans. Hij ging op toeval gebaseerde methodes gebruiken bij het bedenken van zijn dansstukken. Bijvoorbeeld door het gooien van dobbelstenen konden de delen van een choreografie, de volgorde in een programma of zelfs de passen worden bepaald. Ook gebruikte hij de I Tjing, het Chinese ‘boek der veranderingen’ voor de compositie van zijn dansstukken. Hij bevrijdde op deze manier de choreografie van de keuzes van de maker en liet hij onverwachte combinaties toe.

Dans, muziek en decor

Heel vernieuwend was ook de methode van Cunningham en de componist/pianist Cage om geheel los van elkaar tot een choreografie en muziekcompositie te komen. Dans en muziek werden totaal losgekoppeld, om tijdens de première ‘per toeval’ alsnog samen te komen. Hetzelfde gold voor de decors. De kunstenaar Rauschenberg ontwierp jaren lang de decors voor Cunninghams producties. De dans werd naast muziek en vormgeving dus een zelfstandig, op zichzelf staand deel van de voorstelling.

Merce Cunningham Dance Company

Cunningham richtte in 1953 het Merce Cunningham Dance Company op. In het begin had het dansgezelschap soms maar 1 of 2optredens per jaar. Cunninghams nieuwe weg sloeg niet meteen aan. Met name ook omdat Cunningham gebruik maakte van avant-gardistische muziek van John Cage, David Tudor en Morton Feldman. In Londen werd Cunninghams originele talent in 1964 herkend, waarna de choreograaf en zijn dansgezelschap een begrip in de internationale danswereld werden.

Postmodernisme

Cunninghams opvattingen kregen na 1964 meer invloed in de danswereld. En zo werd de postmoderne dansstijl geboren. De postmoderne dans is de nieuwe dans die ontstaan is na de moderne dans. Merce Cunningham is de aanstichter van het danspostmodernisme. Bij het postmodernisme kon elke beweging als ‘dans’ worden gezien; ook ieder mens zou danser kunnen zijn want danstechniek werd niet meer als noodzakelijk gezien.

Inspiratiebronnen

Cunningham bleef zijn dansen ontwikkelen en bleef werken aan de ontwikkeling van een bewegingsstijl vol plotse wendingen, kleine sprongetjes, torso tilts en ruimtelijke patronen. De energie van dansers die doelgericht hun weg over het toneel aflegden, was volgens de choreograaf geïnspireerd op het gekrioel in de straten van New York. Ook de natuur inspireerde hem, wat te zien is in bijvoorbeeld de productie Beach Birds (1991). Zijn choreografieën werden uitgevoerd door belangrijke balletgroepen zoals onder andere het Ballet van de Parijse Opera, het New York City Ballet en het American Ballet Theater. Zijn laatste dans optredens stammen uit 1999, hij was toen al 80 jaar oud. Merce Cunningham overleed in 2009. Zijn dance company bestaat nog steeds.

.

Harmonie en fanfare

Dat klinkt als muziek in de oren

Blaasmuziek, harmonie- en fanfareorkesten kennen een lange geschiedenis. In alle culturen vind je blaasinstrumenten, die soms functioneel zijn of worden gebruikt om rituelen kracht bij te zetten.

Maya priesters blazen in de richting van de vier windstreken diepe tonen uit grote een schelp. Aboriginals gebruiken de didgeridoo, een door termieten uitgeholde boomstam, om langgerekte oerklachten voort te brengen. Ook uitgeholde hoorns van runderen zijn gebruikt als blaasinstrument.

Eerste metalen trompetten

Trompet

Rond 1400 voor Christus duiken voor het eerst metalen trompetten op, gemaakt door Egyptenaren. Omdat de techniek om metaal te buigen nog niet bekend was, is hun trompet niet meer dan een rechte, lange buis. De Romeinen gaan door op dit idee en ontwikkelden een Romeinse Tuba. Aangevuld met trommelaars staan de Romeinse blaasinstrumenten aan de basis van de eerste "militaire kapel".

Signalen

Legers hebben ook na de Romeinse tijd een impuls gegeven aan muzikale ontwikkelingen. Een trompet of trom is lange tijd het enige geschikte middel om een signaal snel over relatief grote afstand door te geven.

Oorlog

Als de Turken in de 15e eeuw Europa binnenvallen, brengt dat niet alleen een nieuwe oorlog met zich mee: de Turken blijken al heel ver met het musiceren in groepsverband. Ze maken gebruik van meerdere pijperfluiten die samen de melodie spelen. De begeleiding wordt verzorgd door trompetten en slagwerk, zoals pauken. De Zwitserse Infanterie neemt pijperfluiten en pauken over in haar orkesten. En naar Zwitsers voorbeeld hebben de instrumenten zich over Europa verspreid. Nieuwe technieken verbeteren de bestaande instrumenten waardoor het eenvoudiger wordt om in groepsverband te spelen. Muziek maken wordt zo voor meer mensen bereikbaar.

Harmonie

Saxofoon

In Nederland zijn drie typen blaasorkesten: de harmonie, de fanfare en de brassband. Het verschil tussen deze orkesten zit in de bezetting. Een harmonie orkest heeft houten én koperen blaasinstrumenten en slagwerk. Soms worden er nog strijkbassen toegevoegd aan de harmonie. Een fanfare orkest heeft alleen saxofoons, koperblazers en slagwerk. Een brassband heeft alleen koperen blaasinstrumenten en slagwerk. De grootte varieert meestal tussen de 25 en 80 spelers.

Hout en koper

Houten blaasinstrumenten, of houtblazers, zijn de families van hobo, klarinet, fagot en doedelzak en de saxofoons. De koperblazers zijn families van hoorn, trompet, trombone, tuba en saxhoorn en de meeste fluiten. De saxofoonfamilie is een mengvorm Het verschil tussen houten- en koperen instrumenten zit gek genoeg niet in de eerste plaats in het materiaal waarvan het instrument is gemaakt, maar in de bouw en de manier van spelen.

De meeste houten blaasinstrumenten hebben een groot aantal gaten, die niet allemaal met de vingers af te dichten zijn. Daarom is er een kleppenmechaniek op de meeste instrumenten. Door middel van een hefboompje dat wel voor de vingers bereikbaar is, kun je gaten openen of sluiten die op een totaal andere plaats zitten. Het geluid kan op verschillende manieren ontstaan. Bij de fluit bijvoorbeeld gaat de lucht trillen door het tegen een scherpe rand te richten. Andere instrumenten zoals klarinet en hobo hebben een enkel of een dubbele riet dat voor het trillen van de lucht zorgt.

De koperen blaasinstrumenten kennen ook een lange ontwikkeling. Op de eerste exemplaren is maar een beperkte serie tonen te spelen. Deze instrumenten worden 'natuurlijke instrumenten' genoemd. Om de mogelijkheden uit te breiden zijn verschillende oplossingen ontstaan zoals de hoorn die beugels heeft van verschillende lengte, waardoor andere series tonen ontstaan. Ook het schuifsysteem van de trombone is een stap in de ontwikkeling naar meer toonmogelijkheden, maar de definitieve oplossing is de komst van ventielen, begin 19e eeuw. Deze uitvinding heeft grote gevolgen gehad voor de koperen blaasinstrumenten; er worden in die periode dan ook veel koperen blaasinstrumenten ontwikkeld. Tegenwoordig heeft een koperen blaasinstrument drie of vier ventielen. Door het indrukken van een ventiel wordt een buis ingeschakeld, en de toon lager. Elk ventiel schakelt een extra stukje buis in. Drie ventielen geeft dan zeven mogelijkheden.

Scherp en zacht

Koperen blaasinstrumenten zijn te verdelen in scherp koper en zacht koper, waarbij de termen 'scherp' en 'zacht' slaan op het soort geluid dat de instrumenten maken. De trompet en trombone horen bij het scherpe koper worden, de hoorn en de tuba tot het zachte koper. In een harmonie orkest gaat het er om dat deze toonkwaliteiten in evenwicht (harmonie) met zijn elkaar. Het scherpe mag het zachte niet overstemmen, maar kan door contrasten in toonsoorten het zachte juist versterken. Harmonie betekent ook: samenklank, eensgezindheid, goede verhouding. Deze harmonie behoor je terug te vinden in de opbouw van het orkest. Een trompettist is gemakkelijk in staat om bijvoorbeeld een klarinet te overstemmen. Vandaar dat een goed opgebouwd harmonieorkest veel meer klarinetten heeft dan bijvoorbeeld trompetten of saxofoons. Het gaat uiteindelijk om de klank van het gehele orkest en niet om de klank van de afzonderlijke instrumenten.

Concoursen

Een belangrijke stimulans in de ontwikkeling van veel harmonieorkesten is het deelnemen aan concoursen. Een keer in de vier jaar moet een orkest deelnemen aan concours. Dat is een soort wedstrijd waarbij de jury punten geeft. Het orkest moet dan zo goed mogelijk spelen. Er worden drie nummers gespeeld: een inspeelwerk om een beetje te wennen aan de zaal, een verplicht stuk die het orkest moet spelen en een keuzewerk die zelf uitgezocht mag worden. Er zijn zes categorieën of afdelingen: afdeling 3, 2, 1, Uitmuntend, Ere en Vaandel.

De opstelling

De naam harmonie orkest komt van het Franse l'harmonie waarmee de blaasinstrumenten van een symfonie orkest . Een symfonieorkest is een groot orkest dat doorgaans klassieke muziek speelt. Een symfonieorkest kent naast de koper- en houtblazers en het slagwerk nog een andere instrumentgroepen, ook wel ‘families’ genoemd: de strijkinstrumenten. Net als in een groot symfonie orkest, kent ook de Harmonie zijn vaste opstelling. Ieder instrument en instrumentgroep heeft zijn eigen plaats op het podium. Het orkest zit meestal in een halve cirkel, vaak in meerdere rijen, met de dirigent als het middelpunt zodat ieder orkestlid de dirigent goed kan zien. De solo instrumenten zitten altijd links van de dirigent. Aan de rechterkant zitten de lager gestemde dus grotere instrumenten zoals de saxofoons en tuba's. Het slagwerk staat helemaal achteraan op het podium

.

die rozen zijn altijd voor je moeder

die rozen zijn altijd voor je moeder
die altijd naast je staat
heeft haar jong verdriet
dan huilt zij met je mee
die rozen zal ik haar altijd brengen
al is het ergens in de middellandse zee
die rozen zijn altijd voor je moeder
nergens is er zo'n vrouw als zij
wees op moederdag blij
ook al zit het heel vaak tegen
mijn moeder is altijd bij mij
die rozen zijn altijd voor je moeder
omdat zij altijd van je houdt
later denk je daar aan terug
als je gelukkig bent getrouwd.

.