Archief

Filosoferen

Wat is het en wat heb je eraan?

Filosoferen is een ander woord voor ‘nadenken met als doel onszelf en onze omgeving te begrijpen’. Dit doen je door vragen te stellen en daar een antwoord op te zoeken.

Als je het antwoord op zo´n vraag vindt, dan rijzen er tegelijk nieuwe vragen: er zijn meer vragen dan antwoorden. Tijdens het filosoferen wordt dit zichtbaar, want daarbij gaat het vooral om vragen waarop geen goed antwoord is of waar niemand het over eens is.
Onderwerpen

• Problemen die zo omvattend zijn, dat ze ieder specialisme overstijgen. Bijvoorbeeld: is er een principieel verschil tussen levende en levenloze natuur?
• Levensbeschouwelijke problemen die niet helder afgebakend zijn. Bijvoorbeeld: wat is de zin van het leven?
• Kennisvragen die meer fundamenteel zijn dan vragen die specialisten stellen. Bijvoorbeeld: hoe komt betekenis tot stand?
• Morele vragen. Bijvoorbeeld: wat is voor de mens van waarde?
• Politieke vragen. Bijvoorbeeld: hoe kunnen we de samenleving goed inrichten

Wel of niet
Filosoferen is niet alleen je mening geven over iets. Als jij tijdens een discussie in de kroeg met je vrienden roept dat de mens volgens jou geen functie vervult op de aarde, dan is dat dus nog geen filosoferen. Maar kun je ook uitleggen waarom je dat vindt? En heb je er systematisch over nagedacht of het onderzocht? Dan zou je het filosoferen kunnen noemen.
Mogelijkheden
Door te filosoferen kun je een inzicht krijgen in andere opvattingen over het leven. Daardoor ontstaan nieuwe mogelijkheden. Verder kan kennismaking met filosofen van wie de ideeën je aanpreken, je een gevoel van herkenning en erkenning geven. En je inlevingsvermogen in andere standpunten kan vergroot worden. Daarnaast kun je je eigen gedachten ontdekken en leren formuleren door te filosoferen.
Geschiedenis
In de zesde eeuw voor Christus werd er al gefilosofeerd. In die tijd waren er grote politieke en wereldbeschouwelijke veranderingen. Dat zorgde voor veel onzekerheid. Traditionele antwoorden op vragen over het leven en de wereld verloren hun vanzelfsprekendheid. De oude mythen raakten hun geloofwaardigheid kwijt. Het gevolg was dat mensen de aandrang voelden om op eigen gezag nieuwe antwoorden op vragen te gaan zoeken. Door de politieke en economische omstandigheden ontstond een klasse van intellectuelen die deze taak op zich namen. Dat waren de eerste filosofen, maar ook wis- en natuurkundigen, juristen, organisatieadviseurs, biologen, psychologen, letterkundigen enzovoort.

.

Onder de appelboom

Ik kwam thuis, het was
een uur of acht en zeldaam
zacht voor de tijd van het jaar,
de tuinbank stond klaar
onder de appelboom

ik ging zitten en ik zat
te kijken hoe de buurman
in zijn tuin nog aan het spitten
was, de nacht kwam uit de aarde
een blauwer wordend licht hing
in de appelboom

toen werd het langzaam weer te mooi
om waar te zijn, de dingen
van de dag verdwenen voor de geur
van hooi, er lag weer speelgoed
in het gras en verweg in het huis
lachten de kinderen in het bad
tot waar ik zat, tot
onder de appelboom

en later hoorde ik de vleugels
van ganzen in de hemel
hoorde ik hoe stil en leeg
het aan het worden was

gelukkig kwam er iemand naast mij
zitten, om precies te zijn jij
was het die naast mij kwam
onder de appelboom, zeldzaam
zacht en dichtbij
voor onze leeftijd.

.

.

Jihad: heilige oorlog

Met of zonder wapens?

De Kaäba in Mekka

Het woord jihad betekent 'heilige oorlog'. Vaak wordt daarom gedacht dat moslims uit zijn op een gewapende strijd. Dat is beslist niet waar. Het is zelfs zo dat moslims het geloof van joden en christenen erkennen.

De 'heilige oorlog' is juist vooral gericht tegen de moslims zelf. Wie als goed moslim wil leven, moet zich aan plichten houden en dat is niet gemakkelijk (vasten, bidden, zorg voor de armen, enz.). Ze proberen hun eigen fouten te voorkomen, zoals: oneerlijkheid, boosheid en geweld.

Gewapende strijd

Vroeger was de jihad wel een gewapende strijd. Maar die strijd kenden de christenen ook. Denk maar aan de kruistochten tussen het jaar 1000 - 1250. Ook de joden kennen zo'n gewapende 'heilige' strijd. Je kunt daarover in de bijbel lezen. Vooral in het bijbelboek Jozua en Rechters kun je lezen, hoe de Israëlieten het land Kanaän veroverden en de vijand verjoegen.

Tegenwoordig zien zowel moslims als christenen als joden zich als schepselen van God. Zij vinden dat je voor al Gods scheppingen moet zorgen en respect hebben.

Moslimfundamentalisten

Toch zijn er moslims die wel een wapende jihad voeren. Dit zijn de moslimfundamentalisten. Deze mensen volgen hun geloof op een radicale manier. Zij nemen alles letterlijk hoe het in de koran staat en schrikken niet terug om geweld te gebruiken. Denk maar aan de Taliban. Zij zijn de baas in Afghanistan en besturen het land strict volgens de koran. Vrouwen mogen bijvoorbeeld niet zonder boerka (een allesbedekkende hoofddoek) over straat. In andere moslimlanden zijn ze veel minder streng.
Fundamentalisten heb je in allerlei godsdiensten. Gelukkig zijn het er niet zo veel.

.

1 april

de ergste aller dagen: 1 april
ik weiger om vandaag uit bed te stappen
uit angst voor flauwekul en dito grappen
de dekens bieden dekking, ik lig stil
ik krijg in bed gezelschap van mijn vrouw
ze zegt op 1 april: 'ik hou van jou'

De pancha sila van de boeddhisten

De vijf regels om mens en natuur te beschermen en te vereren

Een boeddhist vereert de natuur

Boeddhisten die serieus werk willen maken van de leer van Boeddha, proberen zich aan vijf regels te houden.

De Indiase prins Siddharta Gautama is de grondlegger van het boeddhisme. Als volwassene zag hij het lijden van mensen. Hij gaf zijn rijkdom op en ging op zoek naar een manier om zichzelf te bevrijden van het leed.

Regels

Hij bedacht dat hij zichzelf kon bevrijden door zich aan een aantal regels te houden. Deze regels heten de pancha sila en luiden als volgt:

• Niet doden
• Niet stelen
• Geen verkeerde seksuele relatie
• Niet liegen
• Geen verdovende middelen gebruiken

Over de eerste regel schreven monniken in Vietnam als uitleg:
'Oefen geen beroep uit, dat schade toebrengt aan mens en natuur. Beleg geen geld in bedrijven, die anderen hun levensmogelijkheden ontnemen. Kies een beroep, dat ertoe bijdraagt je ideaal van betrokken te zijn bij de wereld, waar te maken. Dood niet. Wees er ook niet de oorzaak van, dat andere mensen doden. Gebruik ieder mogelijk middel om het leven te kunnen beschermen en oorlog te voorkomen.'

Geen godsdienst

Het Boeddhisme kun je eigenlijk geen godsdienst noemen, omdat Boeddhisten geen God vereren. De regels in deze levensvisie (of levenskunst) zijn daarom ook heel erg gericht op de wereld om de mensen heen. Daar moet goed voor worden gezorgd.

Boze gedachten

Allerlei boze gedachten, gericht zijn op jezelf of je laten leiden door verlangen zou de mens moeten uitbannen - dan zou er werkelijk rust en vrede zijn en zou de mens niet meer lijden.

.

Onzichtbaar

een zucht is onzichtbaar
net al de wind
de nacht is onzichtbaar
als de dag begint
onzichtbaar zijn de dingen
die ik kwijt ben
die ik nooit meer vind
maar
met mijn ogen dicht
zie ik alles
wat mijn hoofd verzint