Archief

.

.

.

Moai's op Paaseiland

.

Een provincie van Chili

Paaseiland dankt zijn naam aan het feit dat het op een paaszondag in 1722 is ontdekt door de Nederlander Jacob Roggeveen. Paaseiland wordt ook Rapa Nui genoemd, wat 'grote rots' in het Polynesisch betekent. Het kleine eiland ligt in de Grote Oceaan en hoort bij Chili.

Monumentaal
Het eiland is 163,6 kilometer groot. Er wonen volgens een schatting uit 2005, 3.791 mensen. De hoofdstad is Hanga Roa. Het eiland staat sinds 1995 op de werelderfgoedlijst van Unesco. Deze organisatie heeft als doel het waarborgen van vrede en veiligheid door de samenwerking tussen verschillende lidstaten van de V.N. op het gebied van onderwijs, wetenschap, cultuur en communicatie.

Reisbestemming Rapa Nui
In tijdschriften en reisfolders van Peru staan vaak de enorme stenen hoofden op Paaseiland. Deze beelden worden ook Maoi genoemd. Ze hebben iets mysterieus. Wie hebben ze gemaakt en waarom? En hoe hebben ze die enorm zware beelden verplaatst en rechtop gezet? Op het eiland zijn 887 beelden te vinden. Rond de 300 staan ergens op het eiland, 300 liggen nog rond de vulkaan waar ze gemaakt werden en de rest van de beelden zijn wel ooit vervoerd maar zijn nooit op de plaats van bestemming aangekomen.

De Moai's als teken van macht
De beelden zijn niet verbonden aan een geloof zoals boeddha- of christusbeelden. Ze werden gemaakt om de voorouders van de bevolking van Paaseiland te herdenken en te vereren. Elke clan maakte zijn eigen Moai's. Ze gaven de clans macht. In oorlogen tussen verschillende clans duwden en trokken ze elkaars Moai's dan ook om. Een heleboel beelden liggen nu nog steeds op de grond met hun gezicht naar beneden.

Het Moai vraagstuk
De beelden zijn enorm zwaar en dus niet makkelijk overeind te zetten of te vervoeren. De grootste Moai is 21 meter en weegt even zwaar als 180 auto's! Er zijn veel theorieën over hoe de mensen dat vroeger gedaan hebben. Sommigen geloven dat de beelden zelf 'liepen'. Door de speciale vorm van de onderkant bewoog het beeld naar voren aks je het met touwen van links naar rechts trok. Anderen denken dat de beelden op boomstammen werden gelegd en naar hun plaats gerold.

Het mysterie
Helaas zullen we het nooit zeker weten. Veel oorspronkelijke bewoners van Paaseiland hebben de vele oorlogen, ziekten en slavernij niet overleefd. Ze hebben de verhalen over de Moai's dus niet kunnen doorvertellen

.

.

Wij willen een park

Waar anders
moeten gelieven fluisteren
ritselpopulieren
waar anders
voor jonge ouders
om te pralen
met hun jong op wielen
de tulpenboom
en oude mensen
op de bankjes om
te vertellen hoe veel beter
het vroeger was
de witte moerbeiboom
en niet vergeten, de vijver
voor het varen van de bootjes
de vijver - het verdrinkingsgevaar
het voeren van de eendjes
ja, een vijver met glooiend
het grasveld tot aan het water
de treurwilg
en de grootste boom van de provincie
de meer dan honderdjarigen
om te omarmen en bezienswaardigheid
de rode beuk, de oude eik, de vleugelnoot
en het beeld - het bééld -
met of zonder ruiter
de paardenkastanje

wij, alle mensen
moeten, ja móéten een park
voor groen
voor adem
voor glorie
voor rust in de stad
het park

.

Graffiti

Kunst of vandalisme?

 Bij graffiti denk je misschien meteen aan straatvervuiling, slogans op prullenbakken en rommelige teksten op muren.

Graffiti kan inderdaad voor overlast zorgen, waardoor het een vorm van vandalisme wordt. Maar graffiti wordt door sommigen ook gezien als een kunststroming, die vooral door jongeren beoefend wordt.

Het begin

Graffiti is ontstaan aan het eind van de vorige eeuw in Philadelphia (Amerika). In het begin deden vooral politiek activisten en jeugdbendes aan graffiti. Later, toen graffiti z'n weg vond naar de buitenwijken van New York, werd het ook een onderdeel van de hiphop cultuur.

Tag

Graffiti bestond vroeger vooral uit het schrijven van een tag. Een tag is eigenlijk niets anders dan je naam in graffiti. Artiesten schrijven nooit hun eigen naam, maar hebben altijd een nickname. Bij het schrijven van tags werden ook nieuwe lettertypen verzonnen.

Throwups en pieces

Tegenwoordig is graffiti vaak meer dan alleen schrijven. De simpele tags, (schuil)namen van de makers, worden soms wat verder versierd: dan noem je ze throwups. Weer een stap verder is een piece, soms groots uitgewerkte schilderingen die enorme oppervlaktes kunnen beslaan.

Cultuur

Graffiti heeft z'n eigen cultuur, met eigen gedragscodes, pioniers, tijdschriften, substromingen etc. Er bestaan ook enorm veel verschillende websites waarop men z'n tag of piece kan showen. Deze sites en de gespecialiseerde tijdschriften zijn middelen voor graffitibewegingen om onderling te communiceren.

Roma

Zigeuners uit de Balkan

Bij het woord ‘zigeuner’ denk je misschien aan de mooie Esmeralda uit ‘De klokkenluider van de Notre Dame’. Maar het leven van veel hedendaagse Roma-zigeuners ziet er wat minder rooskleurig uit.

Met zigeuner bedoelen we iemand die met een groep rondreist en geen vaste verblijfplaats heeft. Veel Roma willen echter geen zigeuner genoemd worden; dat vinden ze discriminerend.

Groepen Roma

Volgens schattingen zijn er ongeveer 8 tot 10 miljoen Roma op de wereld. Onder de Roma zijn er weer verschillende groepen, op basis van hun woonplaats of dialect. De bekendste groep wordt gevormd door de Sinti. De meeste Sinti wonen in Frankrijk, Duitsland en de Benelux. Zij hielden zich vroeger vooral bezig met circussen en kermissen: daar komt ons beeld van dansende en muziekmakende zigeuners vandaan.

Roma in Europa

Er wonen Roma-zigeuners in heel Europa. De meeste groepen hebben zich min of meer gevestigd in armoedige wijken. Ze hebben vaak een slechte naam: ze zouden stelen en zich bezighouden met andere criminele activiteiten. Door hun slechte reputatie is het moeilijk om aan werk te komen en leven ze in ongezonde omstandigheden. In Nederland en België wonen slechts enkele duizenden Roma, maar op de Balkan trekken er nog hele Romavolkeren rond.

Roma tijdens de Tweede Wereldoorlog

Tijdens de Tweede Wereldoorlog hadden Roma het extra zwaar. Net als joden, homo’s en gehandicapten moesten de Roma van Hitler worden gedeporteerd en vernietigd. De Nazi’s zagen Roma niet als een Europees volk maar als asociaal en crimineel.

Cultuur van de Roma

Omdat er veel verschillende groepen Roma zijn, is het lastig om voor allemaal de cultuur te typeren. Maar bij de meeste Sinti en Roma speelt het gezin een grote rol. Iedereen is solidair aan elkaar en ouderen hebben veel gezag. De meeste Roma-kinderen gaan niet naar school, omdat lezen en schrijven niet belangrijk is in het Romanes, de taal van de Roma. Meisjes worden op jonge leeftijd uitgehuwelijkt en trouwen meestal met een andere Roma. Ze integreren daardoor maar moeizaam in de samenleving.

Discriminatie van Roma

In Roemenië en Bulgarije, waar veel Roma leven, heerst een vijandige houding ten opzichte van de Roma. Die houding is vaak gebaseerd op slechte ervaringen met criminele Roma. Ook Frankrijk, waar veel Roma in illegale kampen leven, wil een einde maken aan het gedoe met Roma. Daarom besloot de regering om in 2010 honderden Roma het land uit te zetten. Dat kwam Frankrijk op veel kritiek van de EU te staan, die het deporteren van Roma in strijd noemde met de rechten van de mens.