Archief

.

Graven uit de prehistorie

In de prehistorie werden mensen na hun dood begraven in zogenaamde hunebedden. Deze hunebedden bevinden zich in Drenthe.  De hunebedden bestaan uit enorme grote keien, die door de prehistorische mensen op elkaar werden gestapeld. Kun je je voorstellen hoe ze dat zonder hijskranen voor elkaar hebben gekregen?

Hunebedden zijn niet alleen in Drenthe gevonden, maar ook in Duitsland, Frankrijk, Spanje en andere Europese landen. In Nederland zijn er 54 hunebedden, waarvan 52 in Drenthe. In het Drenthse dorp Borger vind je het grootste hunebed van Nederland: 22,5 meter lang!

De functie van hunebedden

Hunebedden zijn eigenlijk een soort massagraven. Veel archeologen denken dat hunebedden behalve de laatste rustplaats van overledenen, ook een ceremoniële of godsdienstige functie hadden. Een minder geaccepteerde opvatting over de functie van hunebedden is dat ze schuilplaatsen tegen rampspoed zouden zijn.

De hunebedden werden gebouwd door mensen die het Trechterbekervolk genoemd worden: ze maakten potten en bekers in de vorm van een trechter. Ze bouwden de hunebedden van grote zwerfkeien. Voor de bouw gebruikten ze boomstammen, touw en ossen om de stenen te verplaatsen. Dit gebeurde vooral in de winter omdat de grond dan bevroren, dus hard was.

 Als de stenen op de goede plek lagen, ging het bouwen op de volgende manier:

1. Ze maakten een heuveltje van zand met aan de zijkant 2 gaten.
2. In de gaten werden 2 stenen rechtop tegen de zandheuvel gezet.
3. Dan maakten ze een helling van zand tegen de stenen aan.
4. Via die helling konden ze een grote platte steen op de heuvel en de twee andere stenen leggen.
5. Daarna haalden ze het zand van de helling en tussen de stenen weg.
6. Het eerste deel van het hunebed was klaar.

Zo werden er een aantal delen achter elkaar geplaatst. Hierover kwam dan nog een laag zand. Het graf was klaar en zag er uit als een zandheuvel.

Hiernamaals

Waarschijnlijk geloofden mensen in de prehistorie in een leven na de dood: het hiernamaals. Van overleden mensen werd de as in potten gedaan en bijgezet in het hunebed. De overledene kreeg allerlei spullen mee in het graf zoals aardewerk, sieraden en wapens. Waarschijnlijk werden alleen belangrijke mensen begraven in een hunebed. Er zijn veel potten teruggevonden in de hunebedden.

.

Citaten van de nacht:

Mijn diepste zielenroeselen vind ik zelf niet, ze zoeken is een werk van lange adem. Ze begrijpen is quasi onmogelijk

Ik vind mij in de poëzie, maar kan de poëzie zich in mij vinden?

Ik ben geen schrijver, maar wel een graver en nadien een dichter. Ik ga eens wat meer een "Dichter" zijn.

Ik wil de roos zijn die's morgens ontwaakt
Die zich 's middags verbranden kan onder de hete zon
En die 's avonds dichtklapt voor het slapengaan

.

Zes op de tien voedingsmiddelen bevatten benzeen.

 Bijna zes op de tien voedingsmiddelen bevatten benzeen, hoewel de hoeveelheid meestal zo klein is dat geen gevaar dreigt voor de gezondheid. Toch is waakzaamheid nodig, want 6 procent bevat meer benzeen dan de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) goed acht. Dat blijkt uit een onderzoek van het Wetenschappelijk Instituut Volksgezondheid (WIV) en de Universiteit Gent naar benzeen in de voeding.

De WIV en de UGent onderzochten 455 verschillende voedingsmiddelen. In 58 procent daarvan vonden de onderzoekers benzeen, meestal in erg kleine hoeveelheden. Toch lag in 6 procent de concentratie boven de 10 µg/kilo (microgram per kilo), de limiet van de WHO voor drinkwater. De hoogste concentraties zaten in verwerkte levensmiddelen van dierlijke oorsprong, zoals gerookte vis of vlees, in salades en in hermetisch verpakte voedingsproducten.

Onder de dosis
Volgens de onderzoekers is waakzaamheid nodig, maar is er geen gevaar voor de gezondheid. Een volwassene krijgt namelijk dagelijks maximaal 7,3 µg benzeen via voeding binnen, en dat is ruimschoots onder de toxische en kankerverwekkende dosis, en veel minder dan we dagelijks inademen. Een gemiddelde stadsbewoner bijvoorbeeld ademt dagelijks meer dan 90 µg benzeen in. Wie dagelijks 20 sigaretten rookt, inhaleert 400 µg benzeen.

Natuurfenomenen
Benzeen is een vluchtige, organische stof die kankerverwekkend is. Het wordt gebruikt bij de productie van chemische producten als verf, detergenten en kunststoffen. Bovendien komt het vrij bij natuurfenomenen als vulkaanuitbarstingen, en bij de verbranding van fossiele brandstoffen of hout. Benzeen zit ten slotte ook in sigarettenrook en uitlaatgassen

Wat is klimaat?

40 jaar weer

Elke dag hoor je er wel iets over. Op het nieuws, tijdens het weerbericht, thuis en in de klas. Het klimaat. Er is tegenwoordig een hoop om te doen. Maar wat is het eigenlijk?

Het klimaat is het gemiddelde weer van een bepaald gebied berekend over een periode van 30 tot 40 jaar. Een regenbuitje in juli telt dus niet mee voor het klimaat.

Invloed op het klimaat

Er zijn verschillende factoren van invloed op het klimaat. Zo heb je weer- en klimaatfactoren. Weerfactoren zijn invloeden die telkens veranderen. Je kunt hierbij denken aan temperatuur, regen, bewolking of wind. Bij klimaatfactoren gaat het om factoren die constant aanwezig zijn, zoals bergen.

Weerfactoren

Juist omdat de weerfactoren heel erg veranderlijk zijn, wordt er een gemiddelde van een lange periode (30 tot 40 jaar) genomen. Het ene jaar kan er namelijk meer regen vallen dan het andere. En op deze manier kan ook rekening worden gehouden met minder voorkomende weersverschijnselen zoals hittegolven, wateroverlast en overstromingen.

Hoe al deze verschijnselen het klimaat beïnvloeden wordt momenteel overal ter wereld onderzocht. Door te kijken naar deze verschijnselen probeert men te zien hoe het klimaat zich over een langere periode ontwikkelt. Wat men weet is dat een wisselwerking tussen deze verschijnselen invloed heeft op het klimaat. Het is echter nooit helemaal te voorspellen hoe er op een verandering wordt gereageerd.

Klimaatfactoren

Bewolking is een factor die het klimaat bepaalt

Breedteligging: Gebieden rond de evenaar zijn door de loodrechte stand van de zon altijd warm. Des te verder je van de evenaar weg gaat, des te kouder het wordt. Je kunt dus zeggen dat de breedteligging van grote invloed is op de temperatuur. In de hogere breedte (de poolstreken) is het dus kouder dan in de lagere breedtes (de tropen).

Hoogte ligging: De hoogteligging heeft ook invloed op de temperatuur. Hoge gebieden zijn koud en gebieden dicht bij de aarde zijn warm. Dit heeft te maken met het opwarmen van de aarde. Omdat onze planeet vanaf onderaf wordt verwarmd, is het boven op een berg vaak een stuk kouder dan wanneer je onder aan de voet van de berg staat.

Land of zee: De aarde is niet overal hetzelfde. Zo heb je land en zee. De zee neemt hierbij een groter deel in beslag dan het land. Deze verschillen in aardoppervlak zorgen ook voor verschillen in temperatuur. Omdat het land de warmte en kou beter geleid, zullen de temperatuurverschillen boven land groter zijn dan boven zee. Denk maar aan de zomer: de zee is niet in één keer warm, dit gaat geleidelijk. Bij een stoeptegel kan dat trouwens wel.

Aanvoer van kou of warmte

De klimaten worden voor een groot deel bepaald door de stroming van de zee. De zeestromen verplaatsen namelijk het water van het een naar het andere gebied. Zo verplaatst koud water van het noorden naar het zuiden en kan warm water van de tropen naar de polen stromen.

Ligging gebergten

De wind heeft veel invloed op het bepalen van de temperatuur. Maar omdat een gebergte veel wind tegenhoudt, werkt het als een soort muur. Zo wordt de stroming van warme of koude lucht tegengehouden. Met als gevolg dat het aan de ene kant van de berg de zon schijnt, terwijl het aan de andere kant regent.

.

.

De choreograaf Merce Cunningham

Aanstichter van het danspostmodernisme

De Amerikaanse choreograaf Merce Cunningham was een van de belangrijkste vernieuwers van de twintigste-eeuwse dans. Hij richtte de Merce Cunningham Dance Company op en heeft meer dan 200 choreografieën op zijn naam staan.

Cunningham is naast Martha Graham en George Balanchine een van de belangrijkste vernieuwers van de twintigste-eeuwse dans. Cunningham werd geboren in Washington in 1919. Hij studeerde dans aan de Cornish School in Seattle. Vanaf 1939 tot 1945 danste hij solo in het dansgezelschap van Martha Graham.

Van verhalend naar visionair

Zijn eerste choreografie werd in 1944 in New York met John Cage als pianist uitgevoerd. In het begin waren zijn choreografieën nog verhalend en bedacht op bestaande muziek. Maar al snel liet hij verhaallijn en logische opbouw los. Hij liet zijn dansers geen verhaal vertellen op muziek met een bijpassend decor, maar liet de choreografie zelf het verhaal vertellen. Dansers hoefden voor Cunningham dus niets uit te beelden; ze hoefden alleen te laten zien welke mogelijkheden het menselijk lichaam heeft. Dat was de kern van zijn visie op dans. Hij vond dat alle soorten bewegingen in elke gewenste combinatie konden worden gebruikt en geordend, dat elke ruimte als dansruimte kon worden gebuikt, en iedere danser als solist kon optreden. Dans ging volgens Cunningham op de eerste plaats over het menselijk lichaam en zijn bewegingen.

Choreografie gebaseerd op toeval

In de jaren ‘50 kwam het abstract expressionisme in de beeldende kunst op en ook in de muziek werden nieuwe wegen ingeslagen. Cunningham vertaalde deze nieuwe ideeën naar de dans. Hij ging op toeval gebaseerde methodes gebruiken bij het bedenken van zijn dansstukken. Bijvoorbeeld door het gooien van dobbelstenen konden de delen van een choreografie, de volgorde in een programma of zelfs de passen worden bepaald. Ook gebruikte hij de I Tjing, het Chinese ‘boek der veranderingen’ voor de compositie van zijn dansstukken. Hij bevrijdde op deze manier de choreografie van de keuzes van de maker en liet hij onverwachte combinaties toe.

Dans, muziek en decor

Heel vernieuwend was ook de methode van Cunningham en de componist/pianist Cage om geheel los van elkaar tot een choreografie en muziekcompositie te komen. Dans en muziek werden totaal losgekoppeld, om tijdens de première ‘per toeval’ alsnog samen te komen. Hetzelfde gold voor de decors. De kunstenaar Rauschenberg ontwierp jaren lang de decors voor Cunninghams producties. De dans werd naast muziek en vormgeving dus een zelfstandig, op zichzelf staand deel van de voorstelling.

Merce Cunningham Dance Company

Cunningham richtte in 1953 het Merce Cunningham Dance Company op. In het begin had het dansgezelschap soms maar 1 of 2 optredens per jaar. Cunninghams nieuwe weg sloeg niet meteen aan. Met name ook omdat Cunningham gebruik maakte van avant-gardistische muziek van John Cage, David Tudor en Morton Feldman. In Londen werd Cunninghams originele talent in 1964 herkend, waarna de choreograaf en zijn dansgezelschap een begrip in de internationale danswereld werden.

Postmodernisme

Cunninghams opvattingen kregen na 1964 meer invloed in de danswereld. En zo werd de postmoderne dansstijl geboren. De postmoderne dans is de nieuwe dans die ontstaan is na de moderne dans. Merce Cunningham is de aanstichter van het danspostmodernisme. Bij het postmodernisme kon elke beweging als ‘dans’ worden gezien; ook ieder mens zou danser kunnen zijn want danstechniek werd niet meer als noodzakelijk gezien.

Inspiratiebronnen

Cunningham bleef zijn dansen ontwikkelen en bleef werken aan de ontwikkeling van een bewegingsstijl vol plotse wendingen, kleine sprongetjes, torso tilts en ruimtelijke patronen. De energie van dansers die doelgericht hun weg over het toneel aflegden, was volgens de choreograaf geïnspireerd op het gekrioel in de straten van New York. Ook de natuur inspireerde hem, wat te zien is in bijvoorbeeld de productie Beach Birds (1991). Zijn choreografieën werden uitgevoerd door belangrijke balletgroepen zoals onder andere het Ballet van de Parijse Opera, het New York City Ballet en het American Ballet Theater. Zijn laatste dans optredens stammen uit 1999, hij was toen al 80 jaar oud. Merce Cunningham overleed in 2009. Zijn dance company bestaat nog steeds.

.