Categorie: Wetenschap - Techniek

In de tweede helft van de jaren zestig besloten mijn ouders een telefoon in huis te nemen. Het was geen saaie zwarte versie, maar een nieuw, modern model dat net op de markt was verschenen. Wanneer de bel rinkelde, luisterden we allemaal mee naar wie er aan de andere kant van de lijn zat, dus privacy was er nog niet bij. Om zelf iemand te bellen moest het nummer, cijfer voor cijfer worden gekozen met de draaischijf, Will Tura schreef er zelfs een liedje over... Vandaag dragen we een telefoon in onze broekzak, maar toen had één toestel een ereplaats in huis en bracht het de wereld ineens een stuk dichterbij.

RTT telefoon

1960s

Wetenschap - Techniek

Op 4 oktober 1957 verraste de Sovjet-Unie de wereld door Sputnik 1 als eerste kunstmatige satelliet succesvol in een baan om de aarde te brengen. De kleine, bolvormige satelliet met zijn vier lange antennes, zond simpele radiosignalen uit die overal ter wereld op de radio te horen waren als een “piep... piep...” geluid. De succesvolle lancering markeerde het begin van de ruimtewedloop tussen de Sovjet-Unie en de Verenigde Staten, een strijd om de ruimte die inmiddels is uitgegroeid tot een wereldwijde competitie waaraan steeds meer landen deelnemen...

Herdenkingssouvenir van Spoetnik 1

4 oktober 1957

Wetenschap - Techniek

In de tweede helft van de jaren vijftig en het begin van de jaren zestig veranderde de radiowereld ingrijpend. De Lissy 3 werkte op transistors in plaats van radiobuizen en daardoor verbruikte hij veel minder stroom en kon hij dankzij batterijen overal mee naartoe. Wat deze radio bijzonder maakt, is zijn speelse vormgeving en zijn verschijning in verschillende opvallende kleuren zoals groen, roze, goudgeel en ivoorbeige. Met zijn compakte vormgeving waren muziek en nieuws voortaan altijd binnen handbereik.

Loewe Opta Lissy 3

1961 - 1962

Wetenschap - Techniek

Deze bijzondere hulpmiddelen dragen een aangrijpend verhaal met zich mee en zijn verbonden aan de Softenon-affaire uit de jaren zestig. Softenon (thalidomide) werd toen voorgeschreven aan zwangere vrouwen tegen misselijkheid en gold aanvankelijk als een veilig medicijn. Pas later werd duidelijk dat het bij duizenden kinderen wereldwijd ernstige aangeboren afwijkingen aan armen en benen veroorzaakte. Om deze kinderen meer zelfstandigheid en bewegingsvrijheid te geven, werden speciale prothesen en hulpmiddelen ontwikkeld. Vandaag is zo'n object een stille getuige aan één van de grootste medische drama’s van de twintigste eeuw.

uit de collectie van

The Science Museum Londen

Wetenschap - Techniek

Toen ook wel "de pijl" genoemd, was naast het Atomium zelf, de meest opvallende en technisch gedurfde constructie die voor Expo 58 in Brussel op de Heizel werd gebouwd. Het was een 80 meter lange betonnen constructie die het publiek moest tonen waartoe de burgerlijke bouwkunde in staat was en gold als een technisch hoogstandje van zijn tijd. De bezoekers konden "de pijl" ook mee naar huis nemen als "souvenir Expo 58" voor een blijvende herinnering aan de tentoonstelling. In 1970 werd het bouwwerk gesloopt.

Wereldtentoonstelling

Expo 58

Wetenschap - Techniek Expo 58Wereldtentoonstelling BrusselAtomium1958Golden Fiftiesatoomtijdperkvooruitgangsoptimismeretro BelgiëExpo‑merchandisingExpostervintage reclameBrussel 1958fotomaniehistorische expoBelgische geschiedenisnostalgie

Als kind van een jaar of vijf, was ik ervan overtuigd dat er in die houten radiokast spannende dingen gebeurden. Op de muur achter het toestel wierpen de gloeiende radiobuizen, zichtbaar door de geperforeerde achterwand, een betoverend lichtspel. Gefascineerd keek ik naar het groene afstemoog rechtsboven, dat langzaam oplichtte en van vorm veranderde wanneer mijn grootvader voorzichtig aan de afstemknop draaide. Het leek wel minuten te duren, tot de geluiden van de buitenwereld langzaam sterker werden en de huiskamer vulden. Voor mij was dat pure magie.

Loewe Opta Rheinperle

1959

Wetenschap - Techniek vintage radiofotomaniebuizenradioLoewe optafred schafraet

Tijdens een museumbezoek kwamen we een bijzonder anatomisch model tegen. In de begeleidende tekst stond dat zulke wassen figuren in de 18e en 19e eeuw door artsen en studenten werden gebruikt als leermiddel. Omdat het ontleden van echte lichamen toen lang niet vanzelfsprekend was, boden ze de kans om het menselijk lichaam van dichtbij te bestuderen. Deze voorstelling van een zwangere vrouw liet op een aanschouwelijke manier de ontwikkeling van nieuw leven zien.

uit de colectie van

The Science Museum Londen

Wetenschap - Techniek anatomisch modelvintageanatomieThe Science museumlondenfred schafraet

Voor de accu-schroevendraaier zijn weg vond naar de gereedschapskist, was er de eenvoudige maar vertrouwde schroevendraaier. Met zijn houten handgreep lag hij perfect in de hand en zowel mijn vader als ikzelf hebben er talloze schroeven mee vastgedraaid. Deze ratelschroevendraaier was al een staaltje slimme techniek, dankzij het ingebouwde mechanisme kon je blijven in- of uitdraaien zonder je greep telkens te verplaatsen en het handwerk zo een stuk lichter werd.

Stanley

1940s - 1950s

Wetenschap - Techniek ratelschroevendraaierStanley

Als je naar deze oude kooldraadlamp kijkt, zie je niet alleen de gloeidraad oplichten, maar ook een stukje geschiedenis dat hardnekkig blijft schijnen. Vanaf het begin van de jaren zestig heeft ze meer dan vijftig jaar in een schuur dienstgedaan en nog steeds brandt ze met volle kracht. Edison kon met reden trots op zijn uitvinding, die misschien niet erg zuinig was, maar wel uitzonderlijk lang meeging.

 Edison 

Kooldraadlamp

Wetenschap - Techniek Edison lampkooldraadlampfred schafraet

Er is een kans dat we deze dagen 's morgens vroeg de komeet  C/2025 R3 (PANSTARRS) aan de hemel kunnen zien, helaas is me het door de bewolking nog niet gelukt. Om de verwachtingen toch wat goed te maken, laat ik de komeet Hale-Bopp zien, die in het voorjaar van 1997 maandenlang met het blote oog zichtbaar was. Dat was voor mij de kans om dit zeldzaam fenomeen vast te leggen. Op een heldere nacht trok ik eropuit, weg van de lichtpollutie van de stad, naar de voormalige boerderij van mijn grootouders. Gewapend met mijn analoge Nikon F801-camera en statief experimenteerde ik met verschillende belichtingstijden, ondanks de grove korrel van de zwart-wit film vond ik dit voor die tijd een heel aanvaardbaar resultaat.

Komeet Hale-Bopp

7 april 1997

Wetenschap - Techniek komeetkomeet Hale-Boppfred schafraetstaartster