Zondag 21 juni 2009
Boom in nood?
Boom in nood?
Liesbet Van Remoortere speurt het groen af
op zoek naar ziektes
Als er Mexicaanse griep dreigt, slaat professor Marc Van Ranst alarm. Als bomen en planten bedreigd worden door een beestje of een schimmel, doet de Vlaamse 'plantendokter' Liesbet Van Remoortere dat.
Liesbet Van Remoortere (27) is ingenieur en werkt voor het Proefcentrum voor Sierteelt in het Oost-Vlaamse Destelbergen, een instelling die diensten verleent aan de sierteeltsector. Van Remoortere is er verantwoordelijk voor het waarnemings- en waarschuwingssysteem voor de boomkwekerij en de tuinaanleg. Wat ze doet? Elke dag speurt ze, gewapend met niet veel meer dan een loep, in haar proeftuin in Destelbergen - maar ook elders in het land - naar verdachte beestjes of schimmels op planten en bomen. 'Laatst was ik in Beveren-Waas op speurtocht toen een man mij vroeg wat ik aan het zoeken was. Beestjes, zei ik. Hij keek maar raar.'
Als Liesbet Van Remoortere iets verdachts vindt, stuurt ze een waarschuwingsbericht uit. Dat doet ze zo'n veertig keer per seizoen, dat loopt van april tot oktober. Haar meest recente waarschuwingsbericht dateert van vorige donderdag. Een dubbele waarschuwing: 'Ik had vastgesteld dat de dopluizen aan het uitlopen waren op de taxus. Hier en daar kropen zelfs al larven rond. Dan lichten we de kwekers en de tuinaannemers in, en vertellen we hen meteen wat ze moeten doen, want het is van belang dat de bestrijding op een efficiënte manier gebeurt.'
Het tweede deel van het alarm ging over de lindebladwesp. 'Vervelend beestje', weet Liesbet Van Remoortere. 'Ze vreten het bladmoes weg tussen de nerven, waardoor venstervraat ontstaat.'
Op 28 mei waarschuwde de Vlaamse plantendokter voor perenroest, fruitmot en diverse soorten bladluizen. 'Een gewaarschuwd kweker of tuinman is er twee waard', zegt ze, 'want dergelijke plagen kunnen flink wat schade aanrichten.' En op 15 mei was er de platanenziekte. Van Remoortere: 'Aantasting door een schimmel. De bladeren krijgen bruine vlekken en ze sterven af, samen met de jonge twijgen.'
Er zijn nog maar weinig planten die niet te maken krijgen met de een of andere plaag. 'Sommige plagen zijn echt ingevoerd. Dat is bijvoorbeeld het geval met de paardenkastanjemineermot. Dertig jaar geleden hadden we die hier niet. Zo'n mot vreet gangen in de bladeren van de paardenkastanje. Zo'n beestje is in kwekerijen nog redelijk goed te bestrijden. De bomen zijn er klein en er is nog niet te veel bladgroei. Maar hoe bestrijd je de paardenkastanjemineermot in een park waar pakweg enkele tientallen volwassen exemplaren staan? Hoe behandel je een gigantische boom die tot in zijn kruin is aangetast? Als sproeien al mogelijk is - zo hoog - kost dat handenvol geld. Voor openbare besturen, want zij zijn verantwoordelijk voor het openbare groen, zijn dat enorme problemen. Er zijn gelukkig enkele alternatieven. Omdat de paardenkastanjemineermot zijn leven onderaan de boom begint en vervolgens over de stam naar boven kruipt, kun je lijmvallen op de stam aanbrengen. Maar helemaal waterdicht is dat systeem niet.'
Een aangetaste paardenkastanje kan al tegen het eind van de maand juni al zijn bladeren kwijt zijn. Dat is niet alleen een visueel probleem, weet de Vlaamse plantendokter. 'Als een kastanje geen groene bladeren meer heeft, stopt de fotosynthese. Daardoor verzwakt de boom en dat leidt vroeg of laat tot échte problemen.'
Om de haverklap krijgt de Vlaamse plantendokter telefoons van kwekers en tuinaannemers die thuis of bij een klant met een zieke zitten. Of ze komen met de zieke naar het Proefcentrum. 'Vaak zien we meteen wat er aan de hand is. Maar het gebeurt ook dat we stalen naar het lab moeten sturen voor onderzoek. Als de symptomen niet meteen te verklaren zijn, ligt het misschien wel aan iets anders. Misschien is er een probleem met de bodemstructuur, of met de bemesting.'
De Vlaamse plantendokter werkt enkel ten behoeve van (aangesloten) professionelen. Wie thuis in zijn tuin een plant ten onder ziet gaan aan een of andere (vermoedelijke) ziekte, moet zijn probleem meestal zelf oplossen - al of niet met een productje uit de Brico. 'Hier ligt een enorme uitdaging voor tuincentra', zegt Liesbet Van Remoortere. 'Planten verkopen is één ding, degelijk advies een ander.'
Als Liesbet Van Remoortere iets verdachts vindt, stuurt ze een waarschuwingsbericht uit. Dat doet ze zo'n veertig keer per seizoen, dat loopt van april tot oktober. Haar meest recente waarschuwingsbericht dateert van vorige donderdag. Een dubbele waarschuwing: 'Ik had vastgesteld dat de dopluizen aan het uitlopen waren op de taxus. Hier en daar kropen zelfs al larven rond. Dan lichten we de kwekers en de tuinaannemers in, en vertellen we hen meteen wat ze moeten doen, want het is van belang dat de bestrijding op een efficiënte manier gebeurt.'
Het tweede deel van het alarm ging over de lindebladwesp. 'Vervelend beestje', weet Liesbet Van Remoortere. 'Ze vreten het bladmoes weg tussen de nerven, waardoor venstervraat ontstaat.'
Op 28 mei waarschuwde de Vlaamse plantendokter voor perenroest, fruitmot en diverse soorten bladluizen. 'Een gewaarschuwd kweker of tuinman is er twee waard', zegt ze, 'want dergelijke plagen kunnen flink wat schade aanrichten.' En op 15 mei was er de platanenziekte. Van Remoortere: 'Aantasting door een schimmel. De bladeren krijgen bruine vlekken en ze sterven af, samen met de jonge twijgen.'
Er zijn nog maar weinig planten die niet te maken krijgen met de een of andere plaag. 'Sommige plagen zijn echt ingevoerd. Dat is bijvoorbeeld het geval met de paardenkastanjemineermot. Dertig jaar geleden hadden we die hier niet. Zo'n mot vreet gangen in de bladeren van de paardenkastanje. Zo'n beestje is in kwekerijen nog redelijk goed te bestrijden. De bomen zijn er klein en er is nog niet te veel bladgroei. Maar hoe bestrijd je de paardenkastanjemineermot in een park waar pakweg enkele tientallen volwassen exemplaren staan? Hoe behandel je een gigantische boom die tot in zijn kruin is aangetast? Als sproeien al mogelijk is - zo hoog - kost dat handenvol geld. Voor openbare besturen, want zij zijn verantwoordelijk voor het openbare groen, zijn dat enorme problemen. Er zijn gelukkig enkele alternatieven. Omdat de paardenkastanjemineermot zijn leven onderaan de boom begint en vervolgens over de stam naar boven kruipt, kun je lijmvallen op de stam aanbrengen. Maar helemaal waterdicht is dat systeem niet.'
Een aangetaste paardenkastanje kan al tegen het eind van de maand juni al zijn bladeren kwijt zijn. Dat is niet alleen een visueel probleem, weet de Vlaamse plantendokter. 'Als een kastanje geen groene bladeren meer heeft, stopt de fotosynthese. Daardoor verzwakt de boom en dat leidt vroeg of laat tot échte problemen.'
Om de haverklap krijgt de Vlaamse plantendokter telefoons van kwekers en tuinaannemers die thuis of bij een klant met een zieke zitten. Of ze komen met de zieke naar het Proefcentrum. 'Vaak zien we meteen wat er aan de hand is. Maar het gebeurt ook dat we stalen naar het lab moeten sturen voor onderzoek. Als de symptomen niet meteen te verklaren zijn, ligt het misschien wel aan iets anders. Misschien is er een probleem met de bodemstructuur, of met de bemesting.'
De Vlaamse plantendokter werkt enkel ten behoeve van (aangesloten) professionelen. Wie thuis in zijn tuin een plant ten onder ziet gaan aan een of andere (vermoedelijke) ziekte, moet zijn probleem meestal zelf oplossen - al of niet met een productje uit de Brico. 'Hier ligt een enorme uitdaging voor tuincentra', zegt Liesbet Van Remoortere. 'Planten verkopen is één ding, degelijk advies een ander.'
