Braamsluiper en Tuinfluiter laten zich horen.

. Bij aankomst op 2 mei was er behoorlijk veel grondmist en het was rond de 3 graden aan de noordoever van het Tjeukemeer. Vrijwel geen wind (0-1 B uit ONO) en een zwakke bewolking. De oeverzone was bij aankomst rond 4.20 uur nog in alle rust. Nadat de mistnetten waren geplaatst  werd het al snel wat lichter en kwam de zang door de koude maar moeilijk op gang.Tijdens de zonsopkomst zat er een  dun laagje ijsafzetting op de vegetatie en de mistnetstokken.   Pas nadat de zon door de vrij sterke grondmist heen was begon het wat warmer  te worden. Daarna begon ook de zang van meerdere soorten meer gestalte te krijgen. Op diverse plekken werd de tuinfluiter en de braamsluiper  gehoord en werden er vogels  gevangen in de netten. Van de braamsluiper  werden er deze morgen  zelfs 6 gevangen , waaronder zelfs een eigen terugvangst van een vogel die we op 1 september 2012 als 1kj hadden geringd. Van de tuinfluiter  werden  deze ochtend maar liefst 8 vogels gevangen en hierbij was ook een die we op 4 mei 2014 als na1kj  hadden geringd, dus na bijna een jaar weer terug op dezelfde plek. Veel vogels (braamsluiper,tuinfluiter en zwartkop) bleken na het doormeten ook nog trekvet te bezitten. een  vrouwtje zwartkop woog zelfs 22.0 gram  terwijl dit normaal toch tussen de 17.0 en 18.0 gram ligt. Ongewoon was de vangst van een tweede jaars mannetje sperwer in de onderste baan van het net. De vogel werd voorzichtig uit de netbaan verwijderd en kort daarna met een aluminium ring van het Vogeltrekstation Wageningen weer de vrijheid gegeven.  Ondanks de vrij dichte  grondmist van vanmorgen werden er toch nog  48 vogels  gevangen  en gecontroleerd  weer losgelaten. Zesendertig  ervan kregen een pootring en zijn zo individueel voor de wetenschap als individue te herkennen. Meer details  van de vangsten en waarnemingen staan onderaan in de Bijlage.

Jan de Jong , Joure  Tel. 0513-414788  j.d.jongringer403@home.nl

Bijlagen:
150502..docx (58.9 KB)   
braamsluiper Ingmar van der Brugge.jpg (436.4 KB)   

Terugkeer van boerenzwaluw in Friesland op de broedplaats in 2015.

De boerenzwaluw is een van de vogelsoorten waar in het voorjaar naar uitgekeken word. Veel waarnemers melden dan ook hun eerste waarnemingen waar ze de vogel voor het eerst hebben gezien. Dit jaar was de eerste melding al op 26 maart bij de Lemsterhoek waar Bert Zijlstra er één zag rondvliegen. Op dezelfde dag werd er in de Alde Feanen bij Eernewoude ook een gezien door Age Hulder. Deze vroege rondvliegende boerenzwaluwen hebben nog geen binding met hun broedplek en worden dan ook als losse waarnemingen beschouwd. Het duurde nog tot 5 april voordat Friesland voor het eerst er een in de schuur werd gezien. Voor de werkelijke aankomst op de broedplek noteren we de aankomst IN de schuren of stallen. Losse waarnemingen blijken heel vaak geen binding te hebben met de broedplek. Het verzamelen van deze data is altijd een stuk moeilijker omdat er maar weinig mensen zijn die deze gegevens elk jaar noteren. Vooral bij boeren,paardenliefhebbers,geiten- houders en diverse particulieren worden lijstjes bijgehouden van de eerste aankomst in schuren stallen ,hokken of garages. Deze aankomstdata zijn jaarlijks van belang omdat er vaak uit blijkt dat er een enorme variatie is in de aankomst op bepaalde lokaties. Voor Friesland heb ik deze eerste aankomst data in de stallen eens op een rijtje gezet.

Staat U melding er niet bij en heeft U de aankomstdata wel genoteerd dan horen we dit graag. Ook gegevens van voorgaande jaren van aankomst en vertrek van boerenzwaluwen zijn welkom.

Een voorbeeld van twee plaatsen met de eerste aankomst data.

Uit dit voorbeeld blijkt dat er toch een groot verschil kan liggen in bepaalde jaren dat de 1^e boerenzwaluwen terug keren in stal of schuur zelfs binnen Friesland. Zo waren ze bij Jan en Jet Hofstra in Hoornsterzwaag in 2011 en 2012 veel vroeger terug in de stal dan bij Bauke Smid in Warns. Het verschil is toch ruim 12 dagen! Het zou interessant zijn om dit verschil in aankomst eens landelijk te onderzoeken. Zou de aankomst mogelijk beduidend vroeger zijn omdat de vogels meer noordelijker overwinterd hebben?. Bekend is dat er soms nog vogels aankomen die pas half mei voor het eerst in de stallen terugkeren. Zouden deze late mei vogels dan de meest zuidelijke overwinteraars zijn of toch late jongen (tweede legsels) die ook later door de rui heen komen en dus later aankomen? Een combinatie met ringonderzoek aan nestjongen en (terug)vangsten van oude volwassen vogels op de broedplek zou ons daar in Friesland (en daarbuiten) mogelijk meer informatie over kunnen geven. Meer onderzoek zou veel kunnen verhelderen betreffende deze vraagstelling.

Het vast leggen van provinciale en landelijke aankomstdata in stallen en schuren zou hou ik graag bij. Gegevens kunt U zenden naar j.d.jongringer403@home.nl . Ook voor vragen en korte mededelingen over langere of korte reeksen van aankomst en vertrekdata hou ik me aanbevolen.

Jan de Jong E.A.Borgerstraat 66 8501 NG Joure. Tel. 0513-414788.

Ringer 403 Vogeltrekstation Wageningen (NIOO/KNAW).

28-04-2015, 16:10 Geschreven door Jan de Jong, Joure
Reageren (0)

Het ringen van vogels gaat dit jaar het 31e seizoen in. 

Al vanaf 1985 word er aan het Tjeukemeer onderzoek verricht aan zangvogels. Ook dit jaar ben ik door de zachte winter al vroeg in het seizoen gestart met het opruimen van het aangespoelde vuil in de vorm van plastic, flesjes en allerlei rommel. Ook dit jaar in februari weer een flinke zak met afval verwijderd. Het werkt zo een stuk prettiger in het ringgebied. Omdat er dit jaar vrijwel geen ijs lag op het Tjeukemeer is door de golfslag weer een flink deel van de oevers afgekalft doordat de wind vrij spel had.

Op  11 maart plaatste ik tijdens het onderhoud op de ringbaan een 18 meter netje wat zeven vogels opleverde , 4 rietgors, 1 roodborst, 1 winterkoning en 1 zanglijster.  Jammer dat op die dag een vernieling op de ringplek en de loopplank moest worden hersteld. Op de ringplek waar de vogels worden doorgemeten/geringd/onderzocht en weer losgelaten was alles overhoop gehaald. zitplek was vernield en houten balken lagen her en der verspreid(deels kapot) en onderdelen  lagen in de rietoever. De daders zijn tot op heden nog niet bekend, de schade is inmiddels hersteld.

Op 20 maart  werden er al wat meer vogels gevangen(14) waaronder  een prachtige volwassen ijsvogel, een bokje en een vuurgoudhaantje. Ook voor 20 maart waren er weer mensen op het terrein geweest, w.s. met een metaaldetector of er zijn grondmonsters genomen. Op enkele plekken vond ik kleine ronde gaten van 12 a 15 cm groot en ca. 10 cm diep vooral bij netbaan C3 en langs het looppad tussen C5 en C6 netbaan.

Op 4 april werden een 25 tal vogels gevangen waaronder al een zestal tjiftjaffen en maar liefst vijf winterkoningen. De winterkoningen hebben een zwakke winter gehad zodat we dit jaar wel weer een goed broedseizoen kunnen verwachten. Opmerkelijk was die ochtend dat er maar liefst een zestal bokjes opvlogen van de snippenplek, had ik nu maar een netje geplaatst. De bokjes vlogen zowat onder de laars vandaan, stellig al flinke doortrek van de soort.

Op 11 april kwamen de tjiftjaffen en fitissen goed los (fitis 15 en tjiftjaf 23). Nu had ik het snippennet wel geplaatst en konden we drie bokjes  ringen. een van de bokjes woor maar liefst 77.8 gram. Verder de eerste rietzanger dit jaar en een vijftal zwartkoppen. bij het slootje voor de loopplank verse otter spraint   aangetroffen. Jammer dat de wind nogal was aangehaald daardoor veel trilling in de netten.

Op 17 april werden 42 vogels gevangen tijdens de 1e CES dag, waaronder de eerste grasmus en een sprinkhaanzanger  dit seizoen. weer twee bokjes  gevangen op snippenplek.Langs de oever een bruine kiekendief  gezien en de boerenzwaluwen lieten zich bij netbaan B14  niet vangen, er waren zelfs een  10 a 12 tal aanwezig.

Op 24 april de 2e CES dag uitgevoerd. dit zou eigenlijk gebeuren op 25 april samen met de jeugdvogelwacht van Heerenveen. Door de weersvoorspelling liep alles even anders, er werd regen voorspeld en dan kon het program niet doorgang vinden. De jeugdvogelwacht komt nu een week later. Toch op 24 april ondanks de vrij hardnekkige mist  een flink aantal zwartkoppen (32) gevangen. Op een totaal van 55 gevangen vogels is dit een uitzonderlijk hoog aantal. Door de laag hangende mist kwamen er ook veel roepende wulpen laag over , maar liefst 155 passeerden die ochtend.

Voor alle  verslagen van de vangdagen zie  de Bijlagen hieronder.  

Opgemaakt 27 april 2015 Jan de Jong, Joure

Bijlagen:
150212..docx (1.5 MB)   
150311..docx (17.7 KB)   
150320..docx (219.8 KB)   
150404..docx (20.2 KB)   
150404..docx (20.2 KB)   
150411..docx (52.8 KB)   
150417..docx (81.4 KB)   
150424..docx (20.3 KB)   

Kleurringen van broedende spreeuwen  gezocht.

In 2014 zijn er in ons land een flinke hoeveelheid  jonge spreeuwen van een pootring voorzien, daarbij waren 584 die een kleurring droegen in het kader van een speciaal onderzoek. Nu een groot deel van deze jongen  dit jaar aan het broedproces  meedoen bestaat er grote kans dat er spreeuwen  waargenomen kunnen worden met een gekleurde pootring  naast de aluminium ring. Reden dat er een groot aantal zijn voorzien van kleurringen is dat we  graag te weten willen komen wat de dispersie is van deze  jonge vogels. Waar worden de vogels in de herfst en winter gezien en waar vestigen zich de jonge spreeuwen als ze na een winterseizoen  terugkeren naar de geboortegronden.  Ook in Friesland zijn in de omgeving van Heerenveen en Oostermeer nestjongen  van spreeuwen voorzien van kleuringen. Verder zijn er op tal van plekken in Europa  ook spreeuwen gemerkt  met verschillende  cijfer of letter combinaties op de kleurring  zodat er grotere kans bestaat dat ze tijdens het broedseizoen opgemerkt gaan worden.

In Friesland broeden veel spreeuwen nog onder de dakpannen van boerderijen en hokken. Rond deze tijd zijn er al flink wat  broedparen die aan een eerste legsel zijn begonnen. Daarnaast is er ook een toename van broedvogels in  speciale nestkasten voor spreeuwen die in het kader van een nestkastproject  worden bijgehouden. Graag zou ik dan ook de aandacht willen vestigen op de aanwezigheid van mogelijk gekleurringde spreeuwen in de provincies in ons land. Met een goede kijker (telescoop) is de combinatie van cijfers /letters en de juiste kleur  gemakkelijk te herkennen. In Friesland is recent al een broedvogel met een rode kleurring  ontdekt in een nestkast!

Ben erg benieuwd of er bij de  waarnemingen ook vogels zijn die zo'n opvallende kleurring  dragen. Reacties  graag  doorgeven naar  j.d.jongringer403@home.nl  of bellen naar 0513-414788.

Jan de Jong, Joure E.A.borgerstraat 66 8501 NG Joure.

Bijlagen:
DSC03252.JPG (123.3 KB)   
spreeuw Annemarie Hessel.jpg (36.8 KB)   

Eerste boerenzwaluw dit jaar bij Joure.

Vorige week meldde ik  in de regionale Leeuwarder Courant dat er in Nederland al boerenzwaluwen zijn gezien. Op 1 maart waren er zelfs al twee bij  het Wormer - en Jisperveld in Noord Holland. Voor Friesland waren er rond die tijd nog geen maart meldingen binnen gekomen , doch dit zou gezien de waarnemingen in Nederland wel snel loslopen dacht ik.  Het duurde echter nog tot  20 maart voor de eerste echte melding bij me binnenkwam. De primeur gaat in dit geval  naar  Joure. Anne Lenis, een duivenman die regelmatig in de lucht kijkt, ontdekte de vogel smiddags om 20 over 12  boven zijn huis.  Toch nog vroeg eigenlijk voor de boerenzwaluw want normaal keren ze pas in de 1e of 2e week van april bij ons in de broedschuur terug.

De vroege boerenzwaluwen in maart zouden best eens vogels zijn geweest die  bij/rond  de Middellandse Zee  overwintert  hebben en daardoor vroeger terug konden  keren zodra de weersomstandigheden daar gunstiger worden. Normaal  overwinteren de boerenzwaluwen meer ten zuiden van de Sahara tot diep in Zuid Afrika. Het is een groot gebied waarin de vogels kunnen overwinteren. 

Van een  boerenzwaluw die we in 2011 van een geolocator voorzagen in Warga bij boer Talsma weten we dat de vogel  overwinterde in  Botswana van 2 november tot  1 april. Op 1 april vertrok de vogel uit Botswana en kwam op 27 april weer in Nederland aan. Onderweg  had de vogel  zes dagen  gestopt  waarschijnlijk om voedsel bij te "tanken". De reissnelheid  per dag is dan toch nog 435 km/per dag en dat is een flinke snelheid voor zo'n kleine zangvogel.

Boerenzwaluwen die ver in Afrika overwinteren kunnen dus nog vrij laat  terugkeren  op hun broedplekken. De vogels die hier als eerste gezien worden zijn dus vaak niet die vogels die ver in Afrika overwinteren. Zouden de Friese boerenzwaluwen dit jaar tot diep in Afrika hebben overwintert?

Het is dus daarom ook belangrijk te weten wanneer de eerste boerenzwaluwen  terug keren in de broedschuren en stallen. Graag horen we dan ook de eerste aankomst data van de boerenzwaluw.

Jan de Jong, Joure. Tel ; 0513-414788 

of Email j.d.jongringer403@home.nl

Bijlagen:
boerenzwaluw Rob Floor.jpg (23 KB)   

Vondst van een  bijzondere zilvermeeuw uit Rusland.

Waarnemingen van meeuwen met pootringen komen de laatste jaren steeds vaker voor in ons land. Vooral nu er ook veel met gekleurde pootringen word gewerkt in allerlei landen in Noord en West Europa zijn er veel vogelaars die letten op deze kenmerken. Het vinden van een dode zilvermeeuw met pootring uit Rusland is dan ook opmerkelijk. Van Theo en Janet de Jong uit Leeuwarden kreeg ik onlangs een terugmeldingsformulier toegezonden  van een vondst van een zilvermeeuw in de omgeving Cornwerd (Friesland).

Ring; (RUM)Moskwa ES..010650  Zilvermeeuw spec. - nestjong.Geringd; 23 juni 2012 te Ozerchanka, Kandalakshskiy,Rusland.Gevonden; 11 januari 2015 te Cornwerd, Friesland, Nederland. vers dood olieslachtoffer.Afstand; 2162 km. Tijd; 933 dagen.

Het betreft hier een zilvermeeuw spec. (Larus argentatus) die 2 jaar ,6 maanden en 20 dagen oud was, dus nog niet in zijn volwassen kleed. De vogel is geringd in het gebied van de Geelpotige zilvermeeuwen , deze komen  regelmatig voor in twee populatie van Larus argentatus in Noord Noorwegen en oostelijk deel van Baltische Zee. Deze Baltische populatie kreeg de  naam Larus argentatus omissus. (DB.Kenmerken gids p.133).

Deze vogel werd  als nestjong geringd in het "omissus" gebied.Helaas is de vogel niet verder  onderzocht op biometrie en zijn de resten niet bewaard gebleven voor verder onderzoek.

In mijn archief vond ik nog twee vondsten met ringen uit het "omissus" gebied.

Ring;(RUM) Moskwa DB154960 Zilvermeeuw  - nestjong. Geringd;4 juli 1988 te Kandalaksha Reserve, Murmansk, Rusland. Gevonden; 6 november 1988 Bornrif, paal 3.800 op Ameland, Nederland. Vers dood gevonden in staand visnet door K.Koolman uit Zaandam (via D.C.Visser Ameland). Afstand; 2135 km. Tijd: 125 dagen. 

Deze vogel werd via de PTT ontvangen op 8 november 1988. Biometrie genoteerd en geslacht bepaald; is vrouw 1e kalenderjaar.

Ring:(RUM)  Moskwa D.970281 Zilvermeeuw - nestjong. Geringd; 11 juli 1983 te Parya Guba, Murmansk, Rusland. Gevonden; 9 december 1984 bij zandput Langweerder Wielen, Friesland, Nederland. Niet vers dood.Afstand: 2169 km.  Tijd; 516 dagen

Ook deze beide vondsten  van nestjongen komen uit het "omissus" gebied en behoren mogelijk tot de Geelpotige Zilvermeeuwen (Larus argentatus omissus).

Vondsten van zilvermeeuwen die nog deels in het jeugdkleed zijn met Russische pootringen (+ kleurringen) zouden beter onderzocht moeten worden  door  specialisten om achter de juiste (onder)soort te kunnen komen. Nu is dit door steeds verder ontwikkelende  determinatie problematiek ook voor een vogelkenner met name voor jonge meeuwen nog erg moeilijk om vast te stellen  om welke (onder) soort  het gaat. 

Jan de Jong, Joure j.d.jongringer403@home.nl

Bijlagen:
RUM ES..010650.pdf (153.3 KB)   
zilvermeeuw 1kj Jos Welbedacht..jpg (122.4 KB)   
zilvermeeuw man en vrouw Ria Vogels.jpg (247.7 KB)