Een leraar stond voor zijn klas. Er stonden allerlei dingen voor hem op zijn bureau. Toen het lesuur begon, pakte hij zonder woorden een grote lege mayonaisepot en deed hem vol met golfballetjes. Toen de pot tot de rand gevuld was, vroeg hij de jongeren of de pot vol was. Ze knikten bevestigend.

Toen pakte de leraar een doos met kleine kiezelsteentjes en goot die uit in de pot. Hij schudde de pot een beetje en de kiezelsteentjes rolden in de open plekjes tussen de golfballetjes. Toen vroeg hij zijn leerlingen opnieuw of de pot vol was. Andermaal beaamden ze dat de pot nu echt wel vol was.

Nu pakte de leraar een doos met zand en goot hem over de kiezelstenen en de golfballen. En natuurlijk, het zand vulde alles verder op. En weer vroeg hij of de pot nu vol was. En weer zeiden ze;"Ja, nu is de pot vol".

 Daarop nam de leraar twee blikjes bier van de tafel, maakte ze open en goot ze leeg in de pot. En het bier vulde de ruimte tussen de zandkorrels. De jongeren lachten.

Toen het weer rustig was zei de leraar; "Deze pot staat voor je leven. De golfballetjes zijn de belangrijke dingen in je leven: je familie, je kinderen, je gezondheid, je vrienden, je grootste hobby. Het zijn de dingen die zo belangrijk voor je zijn, dat wanneer al het andere in je leven er niet meer zou zijn, maar dit nog wel, je leven nog steeds meer dan genoeg de moeite waard zou zijn". De kiezelsteentjes zijn de andere dingen die ertoe doen - zoals je werk, je huis, je auto. Het zand is al het andere, de kleine dingen. Wanneer je het zand eerst in de pot doet, is er geen ruimte meer voor de golfballetjes of kiezelsteentjes.

Dit geldt ook voor je leven. Wanneer je heel de dag al je tijd en energie geeft aan de kleine dingen, zul je nooit ruimte of tijd hebben voor de dingen die echt belangrijk zijn. Let op de dingen die belangrijk zijn voor je geluk in je leven. Speel met je kinderen. Neem tijd om naar een dokter te gaan wanneer je je niet goed voelt. Neem je partner mee uit eten. Neem tijd voor ontspanning. Er zal altijd tijd zijn om je huis te  poetsen, of om boodschappen te doen. Zorg eerst voor de golfballetjes, de dingen die er echt toe doen.Stel je prioriteiten - de rest is zand".

Toen hij uitgesproken was, bleef het een poosje stil. Toen stak één van de leerlingen haar hand op en vroeg waar het bier voor stond. De leraar glimlachte; "Ik ben blij dat je dit vraagt. Het laat je zien dat hoe vol je leven ook lijkt te zitten, er altijd ruimte is voor een paar biertjes
(met dank aan dr. Hans Van den Abbeele die me dit verhaal toezond)

--from Cultivating a Compassionate Heart: The Yoga Method of Chenrezig, by Bhikshuni Thubten Chodron, foreword by H.H. the Dalai Lama, published by Snow Lion Publications

Daarbij moest ik denken aan het verhaal van de patiënt dat in een eerdere bijdrage (03/06/07) werd neergeschreven.

Bhutan is een koninkrijk in het Himalayagebergte. Dit ministaatje ligt tussen Tibet en India. Het politiek systeem is een absolute monarchie.
Naast de fabuleuze rijkdom van de monarch kwam Bhutan ook om een andere reden in het nieuws. Bhutan nam een aantal maatregelen om het nationaal geluk de hoogte op te krikken. Het promoten van het nationaal geluk is één van de prioriteiten van het systeem. Het lijkt bij ons voorlopig ondenkbaar: een ministerie van federaal geluk. Of moet deze materie ook naar de gemeenschappen?
Internationaal zijn toch mensen aan het nadenken over welke politieke keuzes een regering zou moeten maken om zijn onderdanen gelukkiger te maken. We sommen de voornaamste invalshoeken even voor u op; (de volgorde is geen weerspiegeling van de prioriteit).
* als de burgers kunnen beschikken over een behoorlijk inkomen waardoor de basisbehoeften makkelijk kunnen bevredigd worden, dan zou dat bijdragen tot het globale geluk. Daarbij is het zeer belangrijk dat een groep mensen zich niet uitgesloten voelt, met andere woorden: een te groot verschil waardoor je het gevoel hebt uit de boot te vallen, is contraproductief. Het gevoel een wezenlijk deel uit te maken van het geheel is essentieel voor geluk (en weerspiegeld zich ondermeer ook in de gezondheid).
* de mogelijkheid hebben tot het zelf maken van keuzes en respect van de overheid voor de privacy, de idee inspraak te hebben en het gevoel van een zekere voorspelbaarheid (in tegenstelling tot willekeur) zou een positieve invloed hebben op ons welbevinden. Totalitaire regimes hebben daardoor een nefaste invloed op het welzijn van hun bevolking. Het is niet duidelijk of ook daar een grens aan is ( bestaat er zoiets als teveel keuzes, teveel inspraak of teveel zekerheid? We kunnen bevroeden van wel, maar zeker weten doen we dat voorlopig niet).
* reclame via advertenties zou ook een negatieve invloed hebben op het geluksgevoel. Het confronteert mensen met wat ze niet hebben en creëert vaak een behoefte die moet aanzetten tot consumeren. Het is wellicht niet toevallig dat veel advertenties het geluk propageren... geluk door waspoeder, margarine, auto of een boormachine. In het koninkrijk Bhutan zijn sommige reclames verboden en is er een totaal verbod op reclame die gericht is op kinderen.
* pendelen zou aanleiding geven tot heel wat stress, wellicht door de drukte onderweg. Maar ook zouden mensen zich ongelukkiger voelen als ze verder verwijderd zijn van hun sociale kern (familie, buurt, vrienden...)
* een huwelijk zou een positief effect hebben op het geluksgevoel. Wel vaker wordt gezegd dat het huwelijk voor mannen 7 jaar langer leven betekent. Vrouwen moeten het stellen met een winst van 4 jaar langer in vergelijking met hun ongehuwde sexegenoten.
* gelukkig voelen heeft een sterke invloed op onze gezondheid (zoals ook onze gezondheid een sterke invloed heeft op ons geluksgevoel). Iemand die zich door de band gelukkig voelt, verlengt aanzienlijk zijn levensjaren. Reden te meer voor beleidsmakers om hier werk van te maken.

Er is wellicht nog heel wat werk aan de winkel om een aantal van deze stellingen te bewijzen, maar ze geven in ieder geval stof tot nadenken. Zeker ook voor het beleid. Op dit moment ligt nog al te vaak de klemtoon op het verhogen van de materiële welstand en het oplossen van problemen allerhande.

Als je mensen vraagt wat ze het meest voor zichzelf willen, dan is de kans groot dat ze je antwoorden: gelukkig zijn. Geluk lijkt zowat het grootste goed dat we nastreven op aarde. Het is bereikbaar, want de meeste mensen kennen gelukkige momenten, maar het glipt ons ook weer uit de handen. Mogelijks is het besef van de tijdelijkheid van het geluk zelfs een belangrijke voorwaarde om gelukkig te kunnen zijn. Wie constant blijvend geluk najaagt, loopt veel kans ongelukkig te zijn. We blijven meestal niet constant in die ultieme gelukstoestand zitten. En dus gaan we er weer naar op zoek, naar die ervaring waarin we ons tevreden voelen met onszelf en onze omgeving, met ons verleden, heden en toekomst.
Is geluk dan iets wat ons overkomt of kunnen we een handje toesteken? Onderzoek geeft aan dat de maatschappij waarin je leeft, zeker ook een grote impact heeft op het geluksgevoel. Een politiek systeem dat zijn burgers mogelijkheden biedt en vrijheid geeft in zijn politieke en levenskeuzes, maakt ook zijn inwoners gelukkiger. De mate waarin mensen het gevoel hebben dat ze niet uitgesloten worden maar deel uitmaken van de grote groep speelt hierin ook een rol. Deze maatschappelijke factoren zouden zelfs tot 70% van het geluksgevoel bepalen.

 Overigens lijkt het nogal mee te vallen met het mondiaal geluk. Als we de onderzoeken naar geluksgevoel bij mensen bij elkaar nemen (en dan gaat het over zo'n 916 bevragingen in 45 landen en over 1,1 miljoen mensen) dan geven de meeste een score van 6,75

De rol van geld is beperkt. Eens we in staat zijn in onze fundamentele behoeften te voorzien (en we waarschijnlijk het gevoel hebben dat we "goed meedoen" in de maatschappij) lijkt de hoeveelheid geld niet meer verbonden te zijn met geluk. Bij een ondervraging van 45 van de 100 rijkste Amerikanen, bleek er een behoorlijk aantal ongelukkig. 4/5de van de ondervraagden gaven aan dat geld zowel gelukkig als ongelukkig kon maken, afhankelijk van hoe het werd aangewend.

Vrienden en familie? Klopt. Wie veel vrienden heeft en over een goede sociale ondersteuning beschikt, heeft meer kans zich gelukkiger te voelen. En geloof het of niet: gehuwden brengen het er ook beter van af dan alleenstaanden. Alleen: ongelukkig getrouwden zouden slechter af zijn dan hun gescheiden of ongehuwde medemens. We zijn nu eenmaal sociale zoogdieren en we willen graag bij de groep horen. Mensen willen zich verbonden voelen en dat blijkt ook uit de bovenstaande bevindingen.
Gelovige en spirituele mensen brengen het er ook beter van af. Dat kan verschillende redenen hebben, met name het feit dat geloof ook vaak zorgt voor contacten en netwerken met andere gelovigen. Maar ook het idee dat je leven een betekenis heeft zou bijdragen tot een groter welzijn. Geloof moet je dan waarschijnlijk ook in zijn bredere betekenis zien als deel uitmaken van een grotere groep die een doel voor ogen heeft dat het individuele niveau overtreft.
Tot zover de maatschappelijke factoren. Maar er zijn natuurlijk ook individuele factoren die je gelukscore bepalen.

Ons temperament bijvoorbeeld dat blijkens sommige onderzoekers tot 50% van ons geluksgevoel zou bepalen. En temperament zou erfelijk zijn. De overige 50% wordt grotendeels bepaald door de mate waarin je in staat bent je aan te passen aan veranderde omstandigheden. Als we ons diep gelukkig of ongelukkig voelen, blijft die toestand niet bestaan. Al snel keren we terug naar ons basisniveau van voorheen. Mensen die flexibel zijn, zijn ook vaak beter in staat om de dagelijkse levensproblemen op te lossen, waardoor ze ook minder lang in de problemen blijven zitten of zelfs problemen kunnen voorkomen.
En verder is het voor het menselijk geluk belangrijk om doelen te hebben. Mensen hebben blijkbaar de behoefte om zich in de richting van een doel te begeven en die ook te bereiken. Uiteraard is het vanzelfsprekend dat het stellen van realistische en haalbare doelen meer kans geven op succes en dus bevrediging in wat je in je leven bereikt hebt. Onrealistische doelen houden het zaad van mislukking in zich.

Verder speelt geluk zich ook af op een tijdsdimensie. Vrede kunnen nemen met ons verleden, vergeving schenken, en je verleden accepteren als een onderdeel van wat je gemaakt heeft tot wat je nu bent, plezier kunnen scheppen in het heden (en dan gaat het zowel om lichamelijk als geestelijk en sociaal genot ) en vertrouwen hebben in de toekomst lijkt mensen goed te doen en bij te dragen tot hun welbevinden.

 Bron: A. Linley: Happiness and well-being: What makes people happy? Cursus tbv europees netwerk positieve psychologie. 

Referenties (geciteerd door Linley):

Diener, E. (2000). Subjective well-being: The science of happiness and proposal for a

national index. American Psychologist, 55, 34-43.

Diener, E., Horwitz, J., & Emmons, R. A. (1985). Happiness of the very wealthy.

Social Indicators, 16, 263-274.

Kasser, T. (2002). The high price of materialism. Cambridge, MA: MIT Press.

Myers, D. G. (2000). The funds, friends, and faith of happy people. American

Psychologist, 55, 56-67.

Myers, D. G., & Diener, E. (1996, May). The pursuit of happiness. Scientific

American, 274, 54-56.

Seligman, M. E. P. (2002). Authentic happiness: using the new positive psychology to

realize your potential for lasting fulfilment. New York: Free Press.

Veenhoven, R. (2000). Freedom and happiness: A comparative study in forty-four

nations in the early 1990s. In E. Diener and E. M. Suh (Eds.), Culture and

subjective well-being (pp. 257-288). Cambridge, MA: MIT Press.