omtrent konijnen najagen en zo

                                                                                            
Een patiënte kwam met een schitterend idee omtrent hoe ze zichzelf kon verplichten om het piekeren te beperken tot een bepaalde tijd en plaats. Ze vertelde me het volgende: "ik zou een doosje in mijn kast kunnen zetten. Telkens als ik over een onderwerp pieker zou ik dat op een papiertje kunnen schrijven en in miijn doosje steken. En als ik dan mijn vast piekermoment heb, zou ik mij kunnen bezig houden met de papiertjes die ik er in stak"

Schitterend idee vond ik dat. Misschien kunnen andere mensen hier ook iets mee?



(de foto is te vinden in zijn oorspronkelijke context op
https://atlantis.terrassl.net/mindgamesdirect.co.uk/index.php?main_page=login )

Denken, voelen en doen beïnvloeden elkaar constant. Daar hadden we het al over in het vorige hoofdstuk. Gezien onze stemming niet rechtstreeks beïnvloedbaar is, gaan we in dit hoofdstuk na hoe je door je gedachten te veranderen ook je gevoel kunt wijzigen.
Vaak denken mensen dat ze zich kwaad, triest of angstig voelen door de gebeurtenis. En toch, als we goed onze medemensen observeren, dan weten we dat iedereen verschillend reageert op een gebeurtenis. Dat heeft veel te maken met hoe we tegen zo'n situatie aankijken en wat we tegen onszelf zeggen.

Stel dat je een bekende tegen komt op straat. Je groet hem, hij kijkt je even aan maar groet je niet terug.Als je dan denkt: "wat heb ik verkeerd gedaan?", dan voel je nadien angst of boosheid op jezelf. Het zou ook kunnen dat er "arrogant ventje" door je hoofd schiet en dan word je kwaad.
Als je denkt "dit overkomt me steeds weer, niemand vindt me echt de moeite", word je verdrietig.
Het zou ook nog kunnen dat je tegen jezelf zegt: "geen flauw idee waarom hij niet terug sprak. Misschien moet ik hem eens opbellen en horen of en wat er aan de hand is", dan blijft je stemming misschien eerder neutraal.
Zoals je kunt merken: het voorval blijft hetzelfde, maar onze gedachten bepalen hoe we ons zullen voelen. Geen van deze gedachten hoeft meer of minder waar zijn dan de andere. Maar de ene gedachte is meer helpend en probleemoplossend dan de andere. Die gedachten hebben we bovendien geleerd. Niemand wordt geboren met bepaalde gedachten. Dat betekent dus ook dat je anders kunt leren denken.

Onze stemming bepaalt ook onze gedachten. Stel dat je een bijzonder slechte nacht hebt gehad met weinig slaap. En daarenboven ruzie met je partner aan het ontbijt. Je bent erg geïrriteerd in je auto gestapt en dan is er nog die bestuurder die je de weg afsnijdt. Op je werk zegt de secretaresse dat je bij je baas moet komen. Hij bezorgt je een uitbrander. Je komt buiten en twee van je collega's staan in de gang, kijken je even aan en lachen met elkaar.....
Of : je bent goed uitgeslapen, en het ontbijt met het gezin was bijzonder gezellig. Tegen alle verwachtingen in verliep het verkeer vlot en op de koop toe word je bij je baas ontboden die je vertelt dat hij zeer tevreden is over je prestaties en een promotie overweegt. Je komt buiten en twee van je collega's staan in de gang, kijken je even aan en lachen met elkaar.....
Het is dus erg goed te beseffen dat je gedachten niet waar of onwaar zijn, maar mee bepaald worden door je stemming en dat je die met een korreltje zout moet nemen.
Waarschijnlijk komen mensen in de problemen omdat ze op een bepaald moment hun gedachten beginnen te geloven en ze deze behandelen als feiten, als waarheden.

In het hoofdstuk rond anders leren denken worden er handvaten aangereikt om je eigen gedachten te leren observeren, je leert die te onderscheiden van je gevoelens. Je leert ook een methode om je gedachten kritisch te leren benaderen.
We onderscheiden ook verschillende denkstijlen die mensen in de problemen brengen. Je weet waarschijnlijk wel wat je je moet voorstellen bij gedachten lezen, rampscenario's bedenken, zwart-wit denken. Dat zijn zo enkele voorbeelden van zelfsaboterende gedachten.
In wezen komt het er bij anders denken op aan dat je jezelf leert te betrappen op je niet-helpende gedachten en dat je er voor waakt die gedachten ook nog eens voor waar aan te nemen.
Op de bij het boek horende CD met luisteropdrachten staat een oefening om je beangstigende, droefmakende of boosmakende gedachten te leren ervaren met aandacht en acceptatie.

Door een depressie gaan mensen zich op een bepaalde manier gaan gedragen. Ze worden passiever, waardoor ze meer gaan piekeren. Daar komen we later nog uitgebreid op terug. Vaak trekken ze zich ook meer terug uit sociale contacten, waardoor ze ook weer meer tijd krijgen om te piekeren. Minder gaan doen en sociaal contact vermijden (of vermeden worden!) geeft dan ook weer meer aanleiding tot negatieve gedachten over zichzelf, waardoor je geneigd bent.... om minder te ondernemen en je terug te trekken. Je leven zal op die manier al heel snel aan kwaliteit gaan inboeten. Heel vaak houden deze cirkels mensen in de problemen gevangen. Het is dus kwestie van deze cirkels te doorbreken. Sommige mensen denken dan: "als ik me nu toch maar beter zou voelen dan zou ik weer van alles gaan doen". Dat is zeker juist. Maar dan ben je wel afhankelijk van je stemming en je kan niet zomaar jezelf van stemming doen veranderen.

Uit onderzoek weten we wel dat als mensen actiever worden en terug allerlei dingen gaan doen die ze voorheen prettig, waardevol of nuttig vonden, dat ze daar dan sneller en beter van opknappen. Je hoeft daarom de voorheen prettige activiteiten nu niet prettig te vinden. Maar ze wel doen. Net zoals een kinesist ook niet verlangt dat je zijn revalidatieoefeningen prettig vind. Maar je wordt er wel beter van.
Je moet het dus gewoon doen. Revalideren is oefenen. Prettige, nuttige of waardevolle dingen doen zonder dat je ze prettig vindt is ook revalidatie. Het is eigenlijk van buiten naar binnen werken.

In het hoofdstuk "anders leren doen" bespreken we hoe je dat "revalideren" door anders te gaan doen kunnen plannen en aanpakken. Daarom staan er in het boek een aantal opdrachten. Lezen alleen is immers niet voldoende. Zoals nog niemand heeft leren surfen uit een boek alleen. Je moet het water op en leren met veel vallen en opstaan
Natuurlijk zijn er tussen de plek waar je nu staat en het doel dat je wilt bereiken, allerlei hinderpalen en valkuilen. Te moe, geen zin, faalangst, te grote stappen willen nemen,je plannen niet concreet genoeg maken, allerlei omstandigheden die dwars liggen.... Het is dan ook zinnig om je eigen hinderpalen te leren kennen en ook daar weer plannetjes voor te ontwerpen hoe je er kunt mee omgaan.
Het hoofdstuk eindigt met het belang van zelfbeloning. Jezelf leren belonen voor je inspanning (niet voor het resultaat!!!). Ook dat loopt niet altijd van een leien dakje, want nogal wat depressieve mensen zijn ook perfectionisten.
"Moet ik me nu ook al belonen omdat ik om 8.00 uur op was, dat is toch niet meer dan normaal" wordt er dan steevast geopperd. Mijn idee is dat in normale omstandigheden dat inderdaad normaal is. Maar depressie is een ziekte! Je kleren aandoen in plaats van in je pyjama te blijven rondlopen is tijdens een depressie EEN KLEINE STAP VOOR DE MENSHEID, MAAR EEN GROTE STAP VOOR JOU".

In het eerste hoofdstuk beschrijft Dr. Dirk Van den Abbeele ondermeer hoe artsen een depressie diagnosticeren. Een depressie is een ziekte en verschilt wel duidelijk van een slechte dag. Een ziekte omdat het depressieve brein ook anders werkt. En net die biologische veranderingen verklaren dan weer waarom je het soms zo moeilijk hebt om alledaagse problemen nog te overzien of oplossingen te bedenken. We zijn dan ook overtuigd dat depressie geen aandoening is van het niet willen maar wel een aandoening van het NIET KUNNEN!
Aan welke criteria je moet voldoen om van een depressie te spreken vind je terug op http://www.seniorennet.be/Pages/Gezond_leven/gezondheid_depressie.php. In dit hoofdstuk gaat de auteur ook in op de verschillende vormen van depressie die we onderscheiden
Eens mensen weten waaraan ze lijden, willen ze vanzelfsprekend weten hoe ze aan deze klachten komen. Bij een depressie is dat een samenwerking tussen verschillende factoren: biologische, psychologische en relationele/sociale die aangrijpen op kwetsbaarheden die mensen hebben. Dr. Van den Abbeele schetst dan het verloop van psychologie (de stresserende situaties) naar de biologische ontregeling.Ook de scheikundige processen in onze hersenen en de rol van de verschillende neurotransmitters wordt daarbij uit de doeken gedaan. De conclusie is dat zoeken naar die ene oorzaak voor je depressie onbegonnen werk is (en ook niet nodig om er iets aan te doen).
Een hoofdstuk over de biologie van de depressie vraagt natuurlijk ook om een bespreking van de biologische behandelingen. Daarbij komen de verschillende soorten antidepressiva en bijvoorbeeld ook de plaats van electroshocktherapie aan bod. Het hoofdstuk sluit af met het beantwoorden van enkele veel gestelde vragen  over medicamenteuze behandeling.
We geven je graag de kernboodschappen van dit hoofdstuk mee:
            depressie is een ziekte en verschillend van een slechte dag
            zowel psychologische, sociale, relationele als biologische factoren spelen een rol
            de behandeling is gericht op biologisch en op psychosociaal herstel
            een ernstige depressie wordt best medicamenteus en niet-medicamenteus behandeld
            een goed begrip omtrent de aandoening en de behandeling is van belang voor de         therapietrouw

Omtrent die antidepressiva citeer ik graag een bijzonder mooie beeldspraak van één van mijn patiënten. Ze zei hieromtrent: een berg opwandelen (ze bedoelde hiermee je depressie overwinnen) moet je zelf doen, er is niemand die voor jou wandelt of je draagt. Maar het maakt wel een verschil uit of je dat moet doen met een paar stevige bergschoenen of blootsvoets. Voor mij zijn mijn antidepressiva mijn bergschoenen."