Engelenmaker Stefan Brys
De engelenmaker is een Psychologische roman over het scheppen van leven.Er zit veel symboliek in het boek ivbm het geloof, er zijn verwijzingen naar de bijbel, maar het is niet strikt noodzakelijk de bijbel te kennen om het verhaal te volgen.Men krijgt een dorp te zien waar gewone mensen wonen als u en ik, en wat doen wij als er iets in ons dorp gebeurd? Juist er word over geroddeld.Na dat een jongen uit het dorp de 3 kinderen heeft gezien bij aankomst kraamt hij rond dat de kinderen van de dokter een gespleten gezicht hebben.
Is dat waar? Iedereen probeert dit te weten te komen. Hoe komt het dat men de kinderen bijna niet te zien krijgt ? Hebben ze dan zo een ernstige ziekte of is er meer aan de hand?
Verslag van de vergadering
De meesten vonden het boek mooi, maar zeker niet in de betekenis van teder, liefdevol, menselijk. Ook niet omdat het poëtisch is. De kracht ligt juist in het emotieloze van de hoofdfiguur Victor Hoppe. Hij is kil, emotieloos, bijna een robot. Akelig werd zelfs gezegd. Bij iemand riep het boek beelden op van het anatomisch rariteitenkabinet in Guislain (misvormde baby’s op sterk water). Na het vorige boek (De leraar – Bart Koubaa) genoeg van dit genre. Daar was iedereen het over eens.
Onafhankelijk of je het boek mooi vond of niet, het pakt je, het plakt aan de ribben. Het schud je door elkaar. Je raakt het niet meer kwijt. Geen boek om zomaar te vergeten.
Martine vertelde over haar ervaring met autistische kinderen, hoe echt het boek overkomt en hoe nauw het aansluit met haar ervaringen. Alles is zwart-wit, net zoals de wereld van de aan Asperger lijdende Victor Hoppe.
Het boek is ijzersterk opgebouwd. Heel wat passages zijn filmisch, je ziet de taferelen zich als het ware afspelen voor je ogen. De herhalingen, de hints en roddels die zich vormen tot een verhaal dat zich voordurend wijzigt dragen bij tot de spanning. Ondanks de negatieve donkere kant van het boek wilden de meesten zo snel mogelijk het raadsel ontknopen en we hebben het boek zo snel mogelijk uitgelezen. Sylvie verwoordde het als ‘Ik was geschrokken van mijn eigen sensatiezucht. Aangedaan, onthutst was ik, maar ik wou weten”. Een verschrikkelijk, afschuwelijk mooi boek.
De aaneenschakeling van verhaalfragmenten is als een puzzel die langzaam vervolledigd wordt, de flashbacks geven antwoord op vragen die rezen in een vorig of volgend verhaal. Gissingen en veronderstellingen worden ontkracht of bevestigd, de verschillende personages vullen de puzzel aan met hun persoonlijke visie op de feiten.
De eerste zin is verbluffend. Met zo een begin zijn de verwachtingen direct hoog gespannen. De sfeer van het boek is gezet, een gesloten dorp waar vooroordelen heersen en roddels de waarheid naar de troon steken:
“Sommige inwoners van Wolfheim beweren nog altijd dat ze eerst het driestemmige gehuil van de baby’s op de achterbank hadden gehoord en pas later het motorgeluid van de taxi zelf die het dorp binnenreed. Toen de taxi voor de oude dokterswoning aan de Napoleonstrasse 3 halt hield, kwamen de mannen met hun glas nog inde hand uit café Terminus, staakten de meisjes hun hinkelspel en liet op het dorpsplein lange Meekers zich de bal ontfutselen door de doof geboren Gunther Weber, die hem voorbij de achteromkijkende Seppe van de bakker in doel schoot. “ (p. 1)
Nadat de eerste raadsels zijn opgelost neemt de spanning wat af, maar gaandeweg wordt die terug opgebouwd tot de climax. Er was een verhitte discussie tijdens de bespreking over de technische haalbaarheid van de kruisiging. Voor sommigen was het slot ‘er over’, voor anderen was dit net het toppunt van dramatiek, het logische einde dat paste in de evolutie van het hoofdpersonage. Het boek werd zelfs vergeleken met de kunsttentoonstelling rond Vincent Van Gogh, naarmate de tijd vordert zie je de genialiteit vervallen in waanzin.
De moedige Frau Maenhout vormt het tegengewicht die het tij wat leek te kunnen keren. De scene waarin ze de kinderen wil plezieren met een bezoek aan het drielandenpunt, is ontroerend teder, maar zoals steeds wordt de lezer terug met beide voeten op de grond gedrukt, de teleurstelling bij het mislopen, de dramatiek van de aangekondigde dood dompelen de lezer terug onder in de macabere sfeer.
Zuster Marthe is het enig lichtpunt in de jeugdjaren van Victor. Van haar komt de uitspraak die het leven van Victor Hoppe gaat beheersen. “God geeft en God neemt, Victor. Maar niet altijd. Soms moeten we dat zelf doen. Onthoud dat.” (p. 210)
Steeds zijn er die verwijzingen naar het geloof. Het hoofdpersonage is gebiologeerd door Jesus, voelt zich één met de Zoon, zet zich af tegen God, de vader – zijn vader. Jesus –het nieuwe testament – doet het goede, God is de vernietiger uit het oude testament. Victor Hoppe wil goed doen, God overklassen.
Het boek stelt pertinente vragen over ethische kwesties. “Wat is goed?”. “Kan en mag alles in de wetenschap?” “Is klonen aanvaardbaar, en ten koste van welke prijs?” Tijdens de vergadering werd de vraag gesteld hoever de wetenschapper werkelijk durft te gaan om zijn doel te bereiken. Ver, te ver, daar waren we het over eens.
De schrijver heeft een rijke fantasie. Maar het boek werd ook gesmaakt omdat het juist is, of juist zou kunnen zijn. Het verhaal speelt zich af in 1982, meer dan tien jaar voordat Dolly als gekloonde schaap op de wereld gezet werd (1996). Maar het verhaal is in werkelijkheid pas veel later geschreven (2005) en Stefan Brijs is duidelijk geïnspireerd door de persberichten van die tijd. De gesofisticeerde mix van wetenschap en fictie heeft waarschijnlijk heel wat research gevergd van de schrijver en wekte veel bewondering voor de schrijver. Een enkeling die vond dat het wat ongeloofwaardig is om één persoon zoveel vordering te zien maken waar universiteiten niet slaagden. Maar Victor is geen gewoon mens, hij is bezeten door zijn levenswerk.
Er waren enkelen die het boek al vroeger lazen en het nu herlazen en de ervaring was totaal verschillend. Waar de eerste keer de afschuw moeilijk was weg te cijferen werd het boek de tweede keer veel fascinerender ervaren.
Algemene beoordeling van het boek: Een echte aanrader.
