Zeeland zet kant in beeld - Goes

The Beauty of the Orient

Painted in thread

Yvonne Scheele

Karper

Een tegen de stroom in zwemmende karper is het symbool van de eeuwig studerende ambtenaar.

Gouden lotusvoeten

Ongeveer duizend jaar lang werden de voeten van Chinese meisjes gebonden.

De ideale maat bedroeg 10 tot 12 cm lang.

Het borduurwerk werd meestal door henzelf uitgevoerd.

Haan

De haan is het tiende dier in de Chinese dierenriem.

Dit dier wordt nooit gedood, zelfs niet met nieuwjaar.

Historisch Museum de Bevelanden

De wisselexpositiezaal is volledig gewijd aan het werk van kantkunstenares Yvonne Scheele met kantwerk uit haar laatste boek :

The beauty of the Orient

Painted in thread

Yvonne Scheele heeft een 30-tal motieven uitgewerkt in ragfijn kantwerk. Ze woonde een tijd in Singapore liet zich inspireren door de motieven van Chinees borduurwerk.

Zowel in het boek als op de tentoonstelling is ieder werk vergezeld van een begeleidende tekst met de betekenis en de symboliek van het kantwerk.

Feniks

De Feniks, symbool van mannelijke kracht, wordt geprezen om zijn uitzonderlijke schoonheid. Hij staat voor het hoogst bereikbare omdat hij al vliegend bijna de hemel kan bereiken. Boven zijn kop hangen wolken, die brengen geluk.

Voor liefhebbers van fijne kant en voor iedereen die van schoonheid houdt, is dit boek een lust voor het oog.

Het boek is te koop in de betere boekhandel.

Enkele kantjuwelen

Tsjechische kant

De ontwerpen zijn strak, sober en biezonder professioneel uitgevoerd.

Het kleurgebruik is naturel van sfeer.

In Tsjechië werden het ontwerpen en het maken van kant door de communistische overheid sterk gestimuleerd.

Na de omwenteling kwam er meer uitwisseling met het Westen.

Deze kanten zijn een bruikleen van de erven van mevr. C.J.L.de Klerk, in leven presidente van het Kantsalet.

De tentoon gestelde kanten zijn van verschillende Tsjechische kunstenaars.

Info : Zeeland zet kant in beeld

Historisch Museum de Bevelanden in Goes

Met zwart zijden kleding, met bont afgezette mantels en kanten kragen heeft de Amsterdamse burgemeester Dirck Jacobsz. Bas (1635) zich laten portretteren in al zijn weelde.

Zijn vrouw en hij dragen nog de molensteenkraag terwijl zijn kinderen en kleinkind de laatste kantmode volgen.

Als medeoprichter van de Verenigde Oost-Indische Compagnie heeft hij zijn rijkdom vergaard dankzij Indonesië.

Als reactie hierop heeft de toneelkostuumontwerper Rien Bekkers deze miniatuurkostuums gemaakt.

Op halve grootte heeft hij de kostuums van de mannen uitgevoerd in boomschorsdoek.(bark-cloth) en de vrouwenkostuums in bananenpapier. Dit eenvoudige materiaal uit Indonesië toont de verscheidenheid van de kostuums maar het is tevens een protest tegen de manier waarop deze rijkdom is verworven.

Dit jaar gaat het Oidfa congres door in Australië.

Naar aanleiding hiervan geeft het Brugse kantcentrum een patronenmap uit die in het vernieuwde kantcentrum, Balstraat, te koop is.

Mooie ontwerpen, een verzorgde uitgave, voor ieder wat wils.

De map is ook te koop tijdens de kantdagen op het Walplein van 14 tot en met 17 augustus 2014.

Het is met fierheid dat ik deze fotoreportage op mijn blog geplaatst heb want ik ben blij dat de Beverse kantschool nieuw leven werd ingeblazen.

Beveren is mijn geboortedorp en ik heb in 1978 in deze kantschool, onder de deskundige leiding van mevrouw Maria Cools, mijn eerste "slagen" geleerd.

Dank aan allen voor de moeite en inzet !

Zo hield deze school het na 35 jaar schitterend werk voor bekeken en doofde uit. Maar Beveren en kant zijn zo onafscheidelijk met elkaar verbonden dat weerom hetzelfde vuurtje bleef smeulen en het vijf jaar geleden terug opvlamde.

De tweede Beverse kantschool ging van start !

Op de zolder van kasteel Cortewalle werd een kantmuseum opgericht dat tot vandaag de bezoeker kennis laat maken met dit ooit zo bloeiende ambacht.

Maar alles is tijdelijk en kent ups en downs....

De kantwerkster

Piet Staut (1876-1933)

Houtskool op papier

Rechtsonder gesigneerd en gedateerd Piet Staut 3/2/(19)10

Eigendom van het gemeentelijk kunstpatrimonium, Beveren

Info : Richard Willems

Heemkundige

De interesse was zo groot dat men besloot tot het inrichten van kantcursussen. Het werd een enorm succes. Dank zij de tomeloze inzet van Gabriël Willems en zijn echtgenote Godelieve Van de Velde en meerdere gedreven leraressen en hulpvaardige handen, groeide de eerste Beverse naoorlogse kantschool uit tot een begrip.

De kantschool, opgericht in de schoot van de Hertogelijke Heemkundige Kring "Het Land van Beveren" werd internationaal bekend en honderden dames leerden er terug het kunstige en mooie Beverse kantwerk.

Info : Richard Willems

Heemkundige

In mei van 1974 hield de Heemkundige Kring "Het Land van Beveren", een kanttentoonstelling in kasteel Cortewalle. Het opzet was de Beverse kant terug in de belangstelling te brengen van de lokale bevolking.

Enkele dames, die het vak nog kenden, demonstreerden er voor de bezoekers hoe kunstig en vaardig kantklossen wel is.

Zo sprak men over éénbloemers, tweebloemers, driebloemers en ga maar verder. Zo wordt het aantal bloemen per el aangeduid. Beverse kant is een typische ellen-kant, wij zouden nu spreken van "kant aan de lopende meter".

In vele gevallen werden de kantwerksters niet met geld betaald maar waren ze verplicht in het winkeltje van de kanthandelaar eetwaren te kopen : koffie, thee, suiker, meel.

Een soort verplichte ruilhandel zonder enige vorm van sociale wetgeving en taksen.

De kanthandelaar verdiende dus twee keer : op het kantwerk dat hij veel duurder verkocht én op de producten uit zijn winkeltje.

De winkel van de kanthandelaar noemde men trouwens zeer toepasselijk een "banmolen".

Het aloude systeem van kanthandel kon niet meer gehandhaafd worden in de 20ste eeuw.

Het was ten dode opgeschreven.

Veel kanthandelaars, uitzonderingen bevestigen de regel, verdienden veel geld op de rug van de arme en onderbetaalde vrouwen.

De kanthandelaar trok meestal twee keer per jaar op zakenreis. Tijdens die reis noteerde hij nieuwe orders en leverde bestellingen af die hij tijdens de vorige reis had opgetekend.

De vrouwen die voor hem werkten werden per el, per stuk of per bloem betaald.

Na de oorlog werd er geen kantles meer gegeven en ging de kanthandel steeds verder achteruit.

De traditionele klederdrachten werden niet meer gedragen en nieuwe tijden brachten ook nieuwe zeden en gewoonten met zich mee. Er waren bijna geen dames meer die kant wilden klossen om den brode.

Kantwerk loonde niet meer, men rekende in werkuren en als men dit ging toepassen op kantwerk werd dit onbetaalbaar.

De kantopkopers hadden geen aanvoer meer, de productie viel quasi stil en de laatste kanthandelaar uit de streek deed midden van de jaren zestig van de 20ste eeuw de boeken dicht.

Daarmee viel het doek over de Beverse kantnijverheid en dreigde de Beverse kanttraditie verloren te gaan.

Info : Richard Willems

Heemkundige

In de 19de eeuw werd er nog steeds kantonderricht gegeven aan meisjes die, mits betaling van een kleine som geld, in de school werden aanvaard.

Maar sommige arme kinderen, wier ouders deze som niet konden betalen, bleven verstoken van de kantlessen. In 1843 kwam hierin verandering. Pastoor Jan-Frans Cools stichtte een kantschool in zijn hospitaal.

Meisjes kregen er gratis kantles. Het werd een enorm succes en één jaar later telde zijn kantschool reeds meer dan honderd leerlingen. In 1869 werd er een groter klaslokaal gebouwd en telde men 280 leerlingen.

Bron : Richard Willems

In 1802 opende Jean Joseph Collier een kantwinkel op de Meir in Antwerpen. De Meir was toen nog niet de bekende winkelstraat van vandaag maar een residentiële straat met tal van prachtige herenhuizen en stadskastelen.

Denk aan het Oosterriethhuis, het voormalige Koninklijk Paleis en last but not least het hotel de Bergeyck. Dé uitgelezen locatie voor Collier om zijn kant te verkopen.

Collier die wist dat er in Beveren heel wat kantwerksters waren. Hij stichtte in 1818 in Beveren een privéschool waar meisjes tegen betaling deze nieuwe "modekant" konden aanleren.

Hij noemde zijn school :

Kantschool van den halven slag

ook wel eens Rijselse slag genoemd.

Welke kantsoort er toen gemaakt werd is niet geheel duidelijk. In geen geval Rijselse, maar mogelijk Valenciennes of pottenkant. Een soort kant die arbeidsintensief is en zeer traag vordert.

In de 18de eeuw ontstond in Rijsel een kant die sneller en eenvoudiger te maken was.Waarschijnlijk bracht de familie Collier, die in 1800 een winkel had in Rijsel, deze kantsoort naar onze streken.

Info : Richard Willems

De eerste kantschool in Beveren werd in 1699 gesticht door Anna Francisca PIERS.

 In de school van Anna werden arme weesmeisjes voor verzorging opgenomen.

Ze kregen godsdienstles en

leerden er kantwerken om later in hun

levensonderhoud te kunnen voorzien. 

In 1723 kreeg de school onderdak in Hof ter Welle,

een statig omwalde kasteelsite,

waar een ruimte werd ingericht als kantwerkschool.

Op het einde van de 18de eeuw kende de kantproductie een korte inzinking.

Omdat de Franse revolutionairen het niet zo begrepen

hadden op de adel en de clerus,

werd een deel van de markt lamgelegd.

Maar korte tijd later, onder Napoleon,

volgde een spoedig herstel en lokaliseerde de

heropleving zich vooral in Vlaanderen.

In Geraardsbergen was er de Chantilly kant,

in Turnhout de Parijse kant en in Beveren zoals reeds eerder vermeld,

de Rijselse of Beverse kant.

Info: Richard Willems