Doornstraat – 2^e WO – Militaire troepen.

Moeilijk te identificeren troepen. De Doornstraat liep van de Vlaskaai naar de Meensesteenweg. Tijdens de Duitse inval van mei 1940 was Kortrijk een belangrijk verkeers- en militair knooppunt. De Doornstraat lag bovendien vlak bij het haven- en spoorweggebied. Het militaire verkeer dat hier te zien is, kan dan ook goed betrekking hebben op doortrekkende troepen en voertuigen, op weg naar de Meensesteenweg, de haven of de spoorweg.

Vooraan rechts zijn de gebouwen van de bakkerij van ‘Het Volk’ te zien. Achteraan loopt de Meensesteenweg in de richting van de Menenpoort. Rechtsboven bevinden zich de gebouwen van de mouterij van Vandamme aan de Noordstraat, een bedrijf dat tot tijdens de Tweede Wereldoorlog bleef bestaan.

Onze Lieve Vrouw Ter Engelen – Het Fort – Plein Kortrijk.

1925 – Fancy Fair in de school Het Fort aan het Plein, van 22 tot 24 februari.

Op de foto lijken geen leerlingen te staan. Mogelijk gaat het om het onderwijzend personeel, dat zich voor de gelegenheid in een Hollands thema heeft verkleed of opgesteld.

Een Fancy Fair was vooral in de 19e en de eerste helft van de 20e eeuw een vorm van liefdadigheidskermis of liefdadigheidsfeest. Het doel was doorgaans geld in te zamelen voor een school, vereniging, instelling of een ander goed doel. Er waren onder meer kraampjes, tombola’s, loterijen en spelletjes, naast de verkoop van zelfgemaakte of geschonken goederen. Vaak waren er ook muziek, dans en kleine attracties.

Izegemsestraat – Defecte riolen.

In de jaren 1930 kwamen riooldefecten geregeld voor, vooral in oudere stadswijken. Veel riolen dateerden uit de tweede helft van de 19de eeuw en vertoonden tegen het interbellum duidelijke slijtage. Tegelijk waren tal van gemeenten nog bezig met de aanleg en modernisering van hun rioleringsnet. In steden zoals Kortrijk hielden problemen vaak verband met de nabijheid van de Leie en de vele overwelfde beken en afwateringsgrachten. Hoge waterstanden konden terugstroming van rioolwater veroorzaken, terwijl de vochtige ondergrond regelmatig leidde tot verzakkingen.

Havermarkt – Marché aux Avoines.

Van het Schouwburgplein naar de Stationsstraat. De oudste vermelding van de Havermarkt dateert uit 1795. Oorspronkelijk bevond de markt zich op de Oude Beestenmarkt, waar toen een veemarkt werd gehouden. Op het plein staat centraal het bronzen standbeeld van Jan Palfijn. Rechts ligt de Hazelaarstraat, genoemd naar een vroegere kapel en een hazelaarboom. Achter het standbeeld bevond zich de herberg “À la Ville de Tourcoing”. Paardenkar met ton, waarschijnlijk een biervoerder die aan het lossen is.

Bronnen : Bestaande oude afbeeldingen soms bewerkt met fotoprogramma’s , Photoshop en/of met  artificiële intelligentie.

Handelskaai – Het goederentreintje op stoom.

Langs de Handelskaai liep vroeger inderdaad een spooraansluiting voor het goederenverkeer. Via deze lijn werden onder meer steenkool, bouwmaterialen, vlasproducten, granen en andere bulkgoederen aangevoerd en vervoerd. Aan de overzijde bevond zich de Nijverheidskaai, met de herberg Au Nouveau Pont de la Lys — later bekend als ABC bij Stafke — en daarnaast de fabriek van De Kien.

Wanne Thekla – De elfenkoningin van de Pottelberg.

Wanne Thekla, ook wel een luchtalvin of luchtgeest genoemd, wordt beschouwd als een heksenkoningin. Bij onstuimig weer daalt zij, vergezeld van een stoet volgelingen, neer op de Pottelberg, waar zich vroeger het galgenveld bevond. Daar wordt gedanst en gedronken. Na elk nachtelijk feest vaart zij met haar hele gezelschap op een prachtig zeilschip over de Leie weer weg uit het aardse rijk. Daarbij roept zij: ‘Wind met vieren!’, een bevel aan de vier winden. Zij is een koningsdochter die door haar ouders is vervloekt om eeuwig te dolen omdat ze trouwde met de verkeerde man.

De eerste naamhelft, Wanne, is vermoedelijk afgeleid van het landbouwgereedschap wan of wanne. Dat is een platte bak of schelpvormige mand waarmee men, door gebruik te maken van de wind, graankorrels van kaf, stro en andere onzuiverheden zuivert. Volgens de volksverhalen konden heksen zich vliegend verplaatsen op allerlei voorwerpen, zoals een zeef, een boterbak of een mand.

De naam Thekla verwijst mogelijk naar de heilige Thecla, wier katholieke feestdag op 23 september valt. Die datum ligt dicht bij de herfstequinox, het begin van de astronomische herfst en de periode waarin de herfststormen zich kunnen laten voelen.

Wanneer de wind huilt en buldert, zegden de Kortrijkzanen dan ook: ‘Hoort! Alvina huilt!’

Bron : Elfen en geestwezens : Dr. Ferdinand Snellaert schreef in 1842 in het ‘Kunst & Letterblad’ over Wanne.

Het galgenveld op de Pottelberg.

Tijdens de middeleeuwen en het ancien régime stond de stedelijke galg aan de Pottelberg, ongeveer op de plaats waar zich nu het Atheneum bevindt. Deze van oudsher hooggelegen locatie buiten de toenmalige stadsmuren was bijzonder geschikt voor de stadsgalg. Passanten konden de geëxecuteerden er goed zien hangen, als afschrikwekkend voorbeeld voor de bevolking. Op 3 januari 1793 werd de galg door de Fransen omvergeworpen.

Bij steden stond de galg buiten de stadspoort. Op het platteland, zo mogelijk op een heuvel, maar meestal ergens op woeste grond (onontgonnen grond). Woeste gronden werden wel geassocieerd met van god verlaten gebieden, waar volgens christenen misdadigers en heidenen thuishoorden.

Boer Depestele - Beekstraat 109 – Hoeve Siongoed

17de -eeuwse hoeve die bestond uit een woning, berging, schuur, wagenkot en een bakstenen inrijpoort. Laatst uitgebaat door Noël Depestele. Afgebroken begin 21ste eeuw voor de bouw van woningen.

Enkele herinneringen :

Boer Pestel was een beetje eigenzinnig, maar diep vanbinnen een man met een goed hart. Toch was ik als kind als de dood voor hem! Als hij buiten stond, wist je maar beter dat je snel weg was, want op dat weggetje langs zijn boerderij mochten we blijkbaar niet komen. En dat liet hij ons met de nodige krachttermen weten.

Maar tegelijk was de boerderij een geweldige speelplek. We haalden er verse melk, mama kocht er konijn, en in de vakantie mochten we tussen het hooi spelen, appels en peren plukken en zelfs helpen om de koeien binnen te halen. Vanuit de Chiro mochten we zijn steekkarren gebruiken voor onze papierslag. Met Noël gingen we zelfs paardenmest halen om de rozen te bemesten. Als kind gratis patatten gaan rapen en in zijn hooi gaan slapen.

We brachten er bijna dagelijks onze jeugd door, samen met Noël en zijn kleinkinderen Els en Bert. Ons clubhuisje stond helemaal achteraan de boomgaard. We ravotten tussen de kippen en paarden en zelfs Tarzan, een van de paarden, werd bereden door pater Guy.

Een van de mooiste herinneringen was het eten van karnemelkpap aan de tafel, naast Boer Pestel, bij de Leuvense stoof. En dan was er nog die indrukwekkende kalkoenhaan: we moesten hem maar wat plagen of porren en zijn staart ging recht omhoog, zijn kop en lellen kleurden paarsrood… en dan zette hij de achtervolging in. Wij natuurlijk gillend ervandoor!

De boerderij had bovendien haar eigen geheime wereld. Onder een deurtje naar de trap was het hout weggerot, waardoor katten én ratten vrij de zolder in en uit konden. In de vakantie was er altijd wel iets te beleven.

Boer Pestel mocht dan soms een schrikbewind voeren, zijn boerderij was voor ons een waar speelparadijs. Achteraf bekeken was het misschien wel de mooiste tijd van onze jeugd: elke dag een nieuw avontuur, tussen het hooi, de dieren, de boomgaard en de mensen die erbij hoorden. En ja… als Boer Pestel buiten stond, liepen we nog altijd een beetje harder!

VERVOLG FOTO ' S

Kortrijkse gezonde snuiftabak werd op de markt gebracht door de tabaksfabriek D’Heygere uit Menen, die bekendstond onder de naam “Les Tabacs 232”.

In de regio Kortrijk, en bij uitbreiding in West-Vlaanderen, bestond van oudsher een sterke traditie van tabaksteelt en tabaksverwerking. Naast rooktabak werden er ook snuiftabak en pruimtabak geproduceerd.

Snuiftabak bestond uit gedroogde tabaksbladeren die zeer fijn werden vermalen tot een poeder. De tabak werd soms geparfumeerd of gearomatiseerd met onder meer menthol, rozengeur, lavendel of specerijen. De gebruiker bracht een kleine hoeveelheid tabak met de vingers, of met behulp van een snuifdoosje, aan de neus en snoof het poeder op.

De benaming “gezonde snuiftabak” moet daarbij vooral in zijn historische context worden gezien: het was een commerciële benaming uit een periode waarin de gezondheidsrisico’s van tabaksgebruik nog heel anders werden voorgesteld dan vandaag.

Doorniksewijk – Restaurant Concorde.

Aan het begin van de Doorniksewijk, net voorbij de spooroverweg aan de Doorniksestraat, bevond zich het restaurant “Concorde”, dat aanvankelijk de naam “Le Pont de la Concorde” droeg. Over deze zaak zijn slechts weinig gegevens bewaard gebleven. Enkele krantenknipsels vermelden wel de verkoop van vastgoed en meubilair die er plaatsvond, evenals een Italiaanse catchvoorstelling.

Later werd het gebouw het hoofdkantoor van het Kortrijks Dakpannenkantoor, onderdeel van de naamloze vennootschap Dakpannenfabriek Pottelberg – “Comptoir Tuilier de Courtrai”. In de jaren 1960 werd het Kortrijks Dakpannenkantoor verder uitgebouwd; in 1968 werd de naam gewijzigd in KORAMIC. Het gebouw werd vermoedelijk rond 1967 afgebroken.

Het woord Concorde komt uit het Frans en betekent letterlijk overeenkomst, eendracht of harmonie. De term is afgeleid van het Latijnse concordia, wat samenhorigheid betekent.

De Pont de la Concorde is een brug over de Seine in Parijs

Kortrijk Weide – Laden vlas.

Vroeger de “Gemene Weide” het goederenstation van de Nationale Maatschappij der Belgische Spoorwegen, waar opslagloodsen waren, en tevens een treinspoor voor goederenvervoer en douanezone.

Gemene Weide :

De Gemene Weide was oorspronkelijk een gemeenschappelijke stadsweide buiten de oude stadskern van Kortrijk, waar arme inwoners hun vee konden laten grazen. Daarnaast diende het terrein als bleekweide voor het Kortrijkse linnen, verbonden met de vlas- en textielnijverheid. Doorheen de eeuwen kreeg de site uiteenlopende functies: bleekvelden, pestbarakken en begraafplaatsen, een galgenveld, schuttersactiviteiten en later industriële opslagzones.

Veemarkt nr. 70 – Café DE GLOBE.

“Au Globe” bestond al in 1898 als een lichtpunt aan de rand van de Veemarkt. In de jaren 1920 fungeerde het ook als logement, met vier kamers en zeven bedden. De Globe groeide uit tot het grootste café op de Veemarkt. In 1954 werden er de Globeschutters opgericht, een vereniging voor luchtkarabijnschutters. Het café was daarnaast het lokaal van de Globespaarders, van de OBAK (Oud‑leerlingenbond van het Atheneum van Kortrijk) en van een afdeling van Kortrijk Sport, die op de Veemarkt oefende.

Achteraan bevonden zich stallingen waar landbouwers uit de omliggende gemeenten op zondagavond hun vee onderbrachten voor de maandagmarkt. Het vee werd aangevoerd met de stoomtram uit Doornik, die via de Sint‑Janslaan de Veemarkt opreed. Op maandag vereffenden de veehandelaars hun zaken met pakken bankbriefjes die ze op zak hadden. Soms liep het uit op stokslagen wanneer iemand zich bedrogen voelde.

In de jaren 1940 had de Kredietbank op maandagen een klein kantoor in De Globe om de financiële zaken van veehandelaars en boeren af te handelen. Sommige handelaars pokerden er voor grof geld; tijdens het spel lagen de bankbriefjes verborgen onder het tafellaken. In de jaren 1950 stonden er kansspelen voor geld.

Van 1957 tot 1986 was De Globe een vaste pleisterplaats voor groothandelaars in groenten en fruit, en werden achteraan grote hoeveelheden groenten gestapeld. In oktober 1971 werd er, in aanwezigheid van de wijkburgemeester, hulde gebracht aan de 70‑jarige Victor Deweerdt uit de Twaalf Apostelenstraat, die al zestig jaar accordeon speelde.

Marie Josée De Jaeger baatte de zaak 35 jaar uit. Haar man, Rietje, was veehandelaar. Volgens haar was het runnen van een café een aangename bezigheid. In de laatste jaren werd de herberg uitgebaat door Yves Quartier en zijn echtgenote Manon, die er opnieuw een goed draaiende zaak van maakten. In de gelagzaal stond een biljarttafel.

De aanleg van de parkeergarage onder de Veemarkt in 2000 hinderde de toen al sterk verminderde handel. Het café sloot definitief op 1 september 2000 en werd te koop aangeboden voor 15 miljoen frank.

Bronnen : Bestaande oude afbeeldingen soms bewerkt met fotoprogramma’s , Photoshop en/of met  artificiële intelligentie.

Vervolg - 2 Foto's.

Pluimstraat – Kermis in café DE ZWAAN.

Pluimstraat nr. 90 was van vóór 1920 tot in de jaren zestig herberg “Au Cigne” of “De Zwaan”, verbonden aan brouwerij Verhaeghe.

Op de foto poseren de buren tijdens het kermisfeest aan de voorgevel en op de achterkoer van café De Zwaan.

Voorzijde :

Rechts, onder de parasol, staan de grootouders van Martin Plowy: Godfried Plowy en Mariette Coucke, de uitbaters van café De Zwaan. Godfried was naast caféhouder ook werkzaam als fietsenmaker.

Koer :

Links, met de hoed, zien we Coucke Mariette. Links boven, gezellig tussen twee dames ingeklemd, staat Plowy Godfried.

“De Zwaan” bleek trouwens een populaire naam in de streek: alleen al rond Kortrijk dook die herbergnaam maar liefst negen keer op.

Foto’s genomen door Berteel Jozef – Fotograaf uit de Pluimstraat. Foto Martin Plowy.

Dam – Dievenkar in de Kleine Leie.

1904 – De dievenkar voor het vervoer van gevangenen is in de Kleine Leie terechtgekomen. Twee champetters bewaken de plaats van het ongeval, terwijl hun collega's op zoek zijn naar de ontsnapte gevangenen. De Kleine Leie bevond zich op de plaats waar vandaag de Dam ligt. Rond 1913 werd deze waterloop gedempt en werd de Dam aangelegd.

1950 – Bouw Budabrug.

Na de WOII werd de Budabrug heropgebouwd. De dwarsliggers van de brug werden geprefabriceerd en daarna per truck ter plaatse gebracht via :

Foto - De Noordstraat, met op de achtergrond de herbergen nr. 73 In de Noordstar, nr. 75 Au Beau Jardin bij Clara Stols (Lange Clara) en nr. 77 In de Mouterij. De twee laatste herbergen werkten soms met diensters die eenzame zielen opbeurden.

Foto : Genomen in de Overleiestraat met op de achtergrond St Elooiskerk. Let op beide foto’s de tramsporen die nog aanwezig zijn.

Bronnen foto  - © Waterwegen en Zeekanaal

Rond 1894 werd in de Belfaststraat de mechanische weverij van Camille Depoortere opgericht. Deze fabriek werd tijdens de Eerste Wereldoorlog door bombardementen zwaar beschadigd en in 1918 vernield. In 1920 werd op de site een nieuwe weverij opgericht door Monks Bros, een familiebedrijf uit Pendlebury, nabij Manchester.

De nieuwe fabriek specialiseerde zich in de productie van tick of ticking, de Engelse benaming voor een stevige, dicht geweven stof die vooral werd gebruikt voor matrassen en kussens. De moederfabriek in Engeland beschikte in 1891 over maar liefst 306 weefgetouwen en ongeveer 300 werknemers. De vestiging in Kortrijk is daardoor bijzonder interessant: Monks Bros bracht gespecialiseerde Britse kennis en ervaring op het gebied van ticking en matrastijk mee naar de Kortrijkse textielindustrie.

De ligging aan de Belfaststraat was vanuit industrieel oogpunt bijzonder gunstig. De fabriek bevond zich vlak bij de Leie en de Kasteelkaai, waardoor zowel het transport over land als over het water vlot kon verlopen.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd ook de fabriek van Monks Bros zwaar getroffen door bombardementen. Na de oorlog bleef uiteindelijk vooral de productie van matrastijk behouden. Het bedrijf werd later overgenomen door André Van Cauwenberghe en de activiteiten werden overgebracht naar de Oudenaardsesteenweg.

De fabriek aan de Belfaststraat bestond uit meerdere verdiepingen en paalde aan de achterzijde aan de Handelskaai langs de Leie.

Deel 2/2 - Vervolg Foto's

Rond 1894 werd in de Belfaststraat de mechanische weverij van Camille Depoortere opgericht. Deze fabriek werd tijdens de Eerste Wereldoorlog door bombardementen zwaar beschadigd en in 1918 vernield. In 1920 werd op de site een nieuwe weverij opgericht door Monks Bros, een familiebedrijf uit Pendlebury, nabij Manchester.

De nieuwe fabriek specialiseerde zich in de productie van tick of ticking, de Engelse benaming voor een stevige, dicht geweven stof die vooral werd gebruikt voor matrassen en kussens. De moederfabriek in Engeland beschikte in 1891 over maar liefst 306 weefgetouwen en ongeveer 300 werknemers. De vestiging in Kortrijk is daardoor bijzonder interessant: Monks Bros bracht gespecialiseerde Britse kennis en ervaring op het gebied van ticking en matrastijk mee naar de Kortrijkse textielindustrie.

De ligging aan de Belfaststraat was vanuit industrieel oogpunt bijzonder gunstig. De fabriek bevond zich vlak bij de Leie en de Kasteelkaai, waardoor zowel het transport over land als over het water vlot kon verlopen.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd ook de fabriek van Monks Bros zwaar getroffen door bombardementen. Na de oorlog bleef uiteindelijk vooral de productie van matrastijk behouden. Het bedrijf werd later overgenomen door André Van Cauwenberghe en de activiteiten werden overgebracht naar de Oudenaardsesteenweg.

De fabriek aan de Belfaststraat bestond uit meerdere verdiepingen en paalde aan de achterzijde aan de Handelskaai langs de Leie.

Brandweer jaren 1970 – Voertuig in Leie.

Twee kikvorsmannen in het water; de tweede man, gekleed in donkere kledij, is adjudant Henri Van Dyck. Rechts van hem staat een brandweerman in burgerkledij Luc Verschatse en uiterst rechts bevindt zich de bekende depanneur Jef Vanbellinghen.

Bron : Onbekende fotograaf.

De ets van de Broelkaai is handgesigneerd door de Vlaamse kunstenaar Antoon van Hoecke (1899–1991) en draagt linksonder in potlood het exemplaarnummer 50/100. De voorstelling toont de Handboogstraat (Verzetskaai) langs de Leie in Kortrijk gezien vanaf de Broelkaai, met de karakteristieke historische daken en gevels en de stenen trap die naar het water leidt.

Kortrijk – 09 oktober 1915.

Eerste wereldoorlog - Een soldaat stuurt een fotokaart VANUIT Kortrijk naar zijn familie in Duitsland.

Op de achterzijde bevindt zich de briefstempel van het Armee-Korps – de Führpark-Kolonne, een gemotoriseerde transporteenheid binnen de Kraftfahrtruppen. Deze eenheid was verantwoordelijk voor het beheren en inzetten van voertuigen (auto’s, vrachtwagens, mobiele werkplaatsen) die actief waren in het Kortrijkse etappegebied. Het cijfer 2 duidt op de tweede kolonne binnen het divisie- of korpsgebonden motortransportpark.

De kaart werd in 1915 naar de Elzas gestuurd, die toen deel uitmaakte van het Duitse Keizerrijk. Ze was gericht aan Frau Witwe Albert Geyl (mevrouw de weduwe Albert Geyl), in Beblenheim 91, een wijndorp aan de Elzasser wijnroute, nabij Colmar.

Op de kaart schreef Walther: “Liebe Mutter! Die besten Grüße aus Flandern von Deinem Walther. Geht immer noch gut.”

Oftewel: “Lieve moeder! De beste groeten uit Vlaanderen van jouw Walther. Het gaat nog steeds goed.”

Een korte, maar veelzeggende boodschap van een Duitse soldaat die zich tijdens de Eerste Wereldoorlog in Vlaanderen bevond en zijn moeder in de Elzas geruststelde.

Graanmarkt-Waterpoort kort na 2^e WO.

Vooraan rechts de Jan Persijnstraat en ter hoogte van de “Coiffeur” de Oude Vestingstraat. De Hoekwoning rechts was in de 18^e eeuw een paardensmederij, in het begin van 20^e eeuw een tabakswinkel en sedert 1919 de bloemenzaak D’Haene, laatste jaren een antiquair en nu rijp voor de afbraak. Slechts het centrale gebouw met uitspringend balkon staat er nog.

Wandelingstraat nr. 6 – Beenhouwerij ODO.

Wie kent nog ODO ?

Een beenhouwerij van de oude stempel en van vader op zoon, waar generaties klanten over de vloer kwamen. Bernard was er de laatste beenhouwer. Vooral op maandag na 16 uur was het aanschuiven geblazen voor de verse bloedworst: de rij klanten stond soms tot buiten!

Ook de vette darmen, netjes in krantenpapier gewikkeld, waren bijzonder gegeerd. En van het varkensgehakt (zwinnegekap) kon je vingers én je lippen aflikken.

In de jaren 1920-1930 was de straat trouwens goed voorzien voor de vleesliefhebber: naast deze beenhouwerij waren er nog twee slagerijen, Ameloot en Moerman. Van concurrentie gesproken!

Bronnen : Bestaande oude afbeeldingen soms bewerkt met fotoprogramma’s , Photoshop en/of met  artificiële intelligentie.