PLUIMSTRAAT - KERMIS

Dam – Dievenkar in de Kleine Leie.

1904 – De dievenkar voor het vervoer van gevangenen is in de Kleine Leie terechtgekomen. Twee champetters bewaken de plaats van het ongeval, terwijl hun collega's op zoek zijn naar de ontsnapte gevangenen. De Kleine Leie bevond zich op de plaats waar vandaag de Dam ligt. Rond 1913 werd deze waterloop gedempt en werd de Dam aangelegd.

1950 – Bouw Budabrug.

Na de WOII werd de Budabrug heropgebouwd. De dwarsliggers van de brug werden geprefabriceerd en daarna per truck ter plaatse gebracht via :

Foto - De Noordstraat, met op de achtergrond de herbergen nr. 73 In de Noordstar, nr. 75 Au Beau Jardin bij Clara Stols (Lange Clara) en nr. 77 In de Mouterij. De twee laatste herbergen werkten soms met diensters die eenzame zielen opbeurden.

Foto : Genomen in de Overleiestraat met op de achtergrond St Elooiskerk. Let op beide foto’s de tramsporen die nog aanwezig zijn.

Bronnen foto  - © Waterwegen en Zeekanaal

Rond 1894 werd in de Belfaststraat de mechanische weverij van Camille Depoortere opgericht. Deze fabriek werd tijdens de Eerste Wereldoorlog door bombardementen zwaar beschadigd en in 1918 vernield. In 1920 werd op de site een nieuwe weverij opgericht door Monks Bros, een familiebedrijf uit Pendlebury, nabij Manchester.

De nieuwe fabriek specialiseerde zich in de productie van tick of ticking, de Engelse benaming voor een stevige, dicht geweven stof die vooral werd gebruikt voor matrassen en kussens. De moederfabriek in Engeland beschikte in 1891 over maar liefst 306 weefgetouwen en ongeveer 300 werknemers. De vestiging in Kortrijk is daardoor bijzonder interessant: Monks Bros bracht gespecialiseerde Britse kennis en ervaring op het gebied van ticking en matrastijk mee naar de Kortrijkse textielindustrie.

De ligging aan de Belfaststraat was vanuit industrieel oogpunt bijzonder gunstig. De fabriek bevond zich vlak bij de Leie en de Kasteelkaai, waardoor zowel het transport over land als over het water vlot kon verlopen.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd ook de fabriek van Monks Bros zwaar getroffen door bombardementen. Na de oorlog bleef uiteindelijk vooral de productie van matrastijk behouden. Het bedrijf werd later overgenomen door André Van Cauwenberghe en de activiteiten werden overgebracht naar de Oudenaardsesteenweg.

De fabriek aan de Belfaststraat bestond uit meerdere verdiepingen en paalde aan de achterzijde aan de Handelskaai langs de Leie.

Deel 2/2 - Vervolg Foto's

Rond 1894 werd in de Belfaststraat de mechanische weverij van Camille Depoortere opgericht. Deze fabriek werd tijdens de Eerste Wereldoorlog door bombardementen zwaar beschadigd en in 1918 vernield. In 1920 werd op de site een nieuwe weverij opgericht door Monks Bros, een familiebedrijf uit Pendlebury, nabij Manchester.

De nieuwe fabriek specialiseerde zich in de productie van tick of ticking, de Engelse benaming voor een stevige, dicht geweven stof die vooral werd gebruikt voor matrassen en kussens. De moederfabriek in Engeland beschikte in 1891 over maar liefst 306 weefgetouwen en ongeveer 300 werknemers. De vestiging in Kortrijk is daardoor bijzonder interessant: Monks Bros bracht gespecialiseerde Britse kennis en ervaring op het gebied van ticking en matrastijk mee naar de Kortrijkse textielindustrie.

De ligging aan de Belfaststraat was vanuit industrieel oogpunt bijzonder gunstig. De fabriek bevond zich vlak bij de Leie en de Kasteelkaai, waardoor zowel het transport over land als over het water vlot kon verlopen.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd ook de fabriek van Monks Bros zwaar getroffen door bombardementen. Na de oorlog bleef uiteindelijk vooral de productie van matrastijk behouden. Het bedrijf werd later overgenomen door André Van Cauwenberghe en de activiteiten werden overgebracht naar de Oudenaardsesteenweg.

De fabriek aan de Belfaststraat bestond uit meerdere verdiepingen en paalde aan de achterzijde aan de Handelskaai langs de Leie.

Brandweer jaren 1970 – Voertuig in Leie.

Twee kikvorsmannen in het water; de tweede man, gekleed in donkere kledij, is adjudant Henri Van Dyck. Rechts van hem staat een brandweerman in burgerkledij Luc Verschatse en uiterst rechts bevindt zich de bekende depanneur Jef Vanbellinghen.

Bron : Onbekende fotograaf.

De ets van de Broelkaai is handgesigneerd door de Vlaamse kunstenaar Antoon van Hoecke (1899–1991) en draagt linksonder in potlood het exemplaarnummer 50/100. De voorstelling toont de Handboogstraat (Verzetskaai) langs de Leie in Kortrijk gezien vanaf de Broelkaai, met de karakteristieke historische daken en gevels en de stenen trap die naar het water leidt.

Kortrijk – 09 oktober 1915.

Eerste wereldoorlog - Een soldaat stuurt een fotokaart VANUIT Kortrijk naar zijn familie in Duitsland.

Op de achterzijde bevindt zich de briefstempel van het Armee-Korps – de Führpark-Kolonne, een gemotoriseerde transporteenheid binnen de Kraftfahrtruppen. Deze eenheid was verantwoordelijk voor het beheren en inzetten van voertuigen (auto’s, vrachtwagens, mobiele werkplaatsen) die actief waren in het Kortrijkse etappegebied. Het cijfer 2 duidt op de tweede kolonne binnen het divisie- of korpsgebonden motortransportpark.

De kaart werd in 1915 naar de Elzas gestuurd, die toen deel uitmaakte van het Duitse Keizerrijk. Ze was gericht aan Frau Witwe Albert Geyl (mevrouw de weduwe Albert Geyl), in Beblenheim 91, een wijndorp aan de Elzasser wijnroute, nabij Colmar.

Op de kaart schreef Walther: “Liebe Mutter! Die besten Grüße aus Flandern von Deinem Walther. Geht immer noch gut.”

Oftewel: “Lieve moeder! De beste groeten uit Vlaanderen van jouw Walther. Het gaat nog steeds goed.”

Een korte, maar veelzeggende boodschap van een Duitse soldaat die zich tijdens de Eerste Wereldoorlog in Vlaanderen bevond en zijn moeder in de Elzas geruststelde.

Graanmarkt-Waterpoort kort na 2^e WO.

Vooraan rechts de Jan Persijnstraat en ter hoogte van de “Coiffeur” de Oude Vestingstraat. De Hoekwoning rechts was in de 18^e eeuw een paardensmederij, in het begin van 20^e eeuw een tabakswinkel en sedert 1919 de bloemenzaak D’Haene, laatste jaren een antiquair en nu rijp voor de afbraak. Slechts het centrale gebouw met uitspringend balkon staat er nog.

Wandelingstraat nr. 6 – Beenhouwerij ODO.

Wie kent nog ODO ?

Een beenhouwerij van de oude stempel en van vader op zoon, waar generaties klanten over de vloer kwamen. Bernard was er de laatste beenhouwer. Vooral op maandag na 16 uur was het aanschuiven geblazen voor de verse bloedworst: de rij klanten stond soms tot buiten!

Ook de vette darmen, netjes in krantenpapier gewikkeld, waren bijzonder gegeerd. En van het varkensgehakt (zwinnegekap) kon je vingers én je lippen aflikken.

In de jaren 1920-1930 was de straat trouwens goed voorzien voor de vleesliefhebber: naast deze beenhouwerij waren er nog twee slagerijen, Ameloot en Moerman. Van concurrentie gesproken!

Bronnen : Bestaande oude afbeeldingen soms bewerkt met fotoprogramma’s , Photoshop en/of met  artificiële intelligentie.

Doorniksesteenweg nummers 108 tot 184.

Snoucksreke – een markante arbeiderswijk langs de Doorniksesteenweg.

De huizenrij aan de Doorniksesteenweg, nummers 108 tot 184, beter bekend als "Snoucksreke", vormt een van de meest karakteristieke arbeiderswijken van Kortrijk. Het opvallende ensemble werd in 1909 gebouwd naar een ontwerp van architect M. Vanneste, in opdracht van Louis De Knock, groothandelaar in confectiekleding voor mannen, jongens en militairen.

De wijk bestaat uit een aaneengesloten reeks arbeiderswoningen en een herberg, opgetrokken in rode baksteen met decoratieve accenten in gele baksteen. De uniforme gevels geven het geheel een opvallend en harmonieus straatbeeld. Vandaag is Snoucksreke officieel erkend als bouwkundig erfgoed.

De naam Snoucksreke is een typische Kortrijkse volksbenaming. Het woord reke verwijst naar een smalle huizenrij of een beluik. De bijnaam werd generaties lang gebruikt voor deze aaneengesloten arbeiderswijk en leeft vandaag voort in de erfgoedinventaris.

Midden in de huizenrij bevond zich oorspronkelijk een herberg, vermoedelijk ter hoogte van de huidige nummers 159-160. Zoals in vele arbeiderswijken was het café een belangrijke ontmoetingsplaats en het sociale hart van de buurt. In de loop der jaren volgden verschillende uitbaters elkaar op.

Een bijzonder kenmerk van Snoucksreke was de ligging langs de voormalige buurtspoorweg Kortrijk–Doornik, in de volksmond bekend als de "tram van Doornik". Deze elektrische tramlijn, uitgebaat door de Nationale Maatschappij van Buurtspoorwegen (NMVB), liep langs de Doorniksesteenweg en verzorgde zowel reizigers- als goederenvervoer tussen Kortrijk, Aalbeke en Doornik. De tram verdween in 1963-1964, waarna ook de sporen werden opgebroken.

Voor lokale historici vormt Snoucksreke een bijzonder interessante site. Dankzij de bevolkingsregisters kan de bewoningsgeschiedenis vanaf 1910 vrijwel huis per huis worden gereconstrueerd. Arbeidersgezinnen, textielarbeiders, trambeambten en kleine zelfstandigen drukten er gedurende tientallen jaren hun stempel op de wijk. Hun verhalen vormen samen een boeiend hoofdstuk uit de sociale geschiedenis van de Doorniksesteenweg en Kortrijk.

Oude Vestingsstraat – Alaam en Wapenhuis Der Kortrijksche Brandgilde.

Oude Vestingstraat – In de 19e eeuw was hier de rijtuigverhuurder Dujardin gevestigd. In 1903 werd nr. 7 aangekocht om er het “Alaam- en Wapenhuis der Kortrijksche Brandgilde” onder te brengen. Dit gebouw werd in 1913 in gebruik genomen en bleef functioneren tot 1940. Nadien vestigde zich er het kadaster en vanaf 1970 de werklozencontrole.

 Voor het gebouw staat een groep brandweermannen, nog uitgerust met paard, kar en handbediende bluspompen. Daarnaast verplaatsten zij zich ook per fiets. Achter hen hangen brandslangen te drogen aan de gevel; later werd hiervoor een droogtoren in gebruik genomen.

 Op de foto is eveneens een brandweerwagen van de “branddienst” uit de jaren 1930 te zien, mogelijk een Ford V8. De pompiers poseren trots met hun uitrusting: lansen, koppelingen, maskers, slangen en haspels — alles overzichtelijk geschikt om bij brand snel te kunnen ingrijpen.

Te midden van het Astridpark lag ooit de Laiterie — later, vanaf 1959, het Waaihof — een etablissement met wortels die teruggaan tot 1898. Wat begon als een levendige danszaal, groeide uit tot een plek waar verhalen, rook en glaswerk elkaar kruisten.

De bazin, steevast met een forse sigaar tussen de lippen, ging door het leven als “de Schone Dahlia” — een bijnaam die even intrigerend was als haar verschijning. Aan een tafeltje, ergens tussen twee glazen en een wolk tabaksrook, zat schrijver Willem Putman te pennen aan zijn naoorlogse romans. Alsof de muren zelf meeluisterden en af en toe een zin influisterden.

Een plek waar gegeten, gedanst, gedronken en geschreven werd — en waar het leven zich met een knipoog liet smaken.

Walle 184 – Woning met Lovie.

In 1663 en 1779 was het de herberg en brouwerij St Huybrechts een zaak met goede reputatie. Daar werd blijkbaar tolgeld gevraagd  aan buitenlieden die naar stad kwamen.  Dronkaards werden er een nacht in een hok opgesloten. Men gaf er “logies te voet en te paard”.  In de eerste helft jaren 1900 was het café “De Gouden Appel” en “Den Appel”, het was toen ook een fietswinkel. Tijdens de 2e WO bereidde men er soep voor Winterhulp, daardoor de bijnaam het “Soepekot”. Sedert 1968 was het restaurant “Boerenhof”van Freddy Vervaeke.

Een Lovie aan een deuringang verwijst naar een kleine overkapping of afdakje dat boven de voordeur geplaatst is. Dit architectonische element dient zowel functionele als esthetische doeleinden en komt vaak voor in traditionele Vlaamse architectuur. Het dient als bescherming tegen weersomstandigheden. Vaak gemaakt van hout, metaal of dakpannen, afhankelijk van de stijl van het gebouw. Een lovie geeft de voordeur een sierlijke uitstraling en benadrukt de ingang van een huis. Hoogstwaarschijnlijk is de naam "De Lovie" afgeleid van het oud Germaanse woord "laubia", wat "een beschutting van gebladerte" betekent.

Vervolg fotos.

Peperbollenommegang in de Rijselsestraat.

De Peperbollenommegang in de Rijselsestraat rond 1860, naar aanleiding van de viering van Onze-Lieve-Vrouw van Groeninge in de Sint-Michielskerk op pinkstermaandag. Langs de straat stonden talrijke kraampjes opgesteld waar blokjes peperkoek werden verkocht.

De Kortrijkse peperbollen waren een traditionele streekspecialiteit, nauw verbonden met de historische ommegang tijdens de Kortrijkse Sinksenfeesten. Deze klontvormige stukjes deeg werden speciaal voor de processie in grote hoeveelheden gebakken en vooral op tweede pinksterdag verkocht, wanneer ze bijzonder geliefd waren bij het publiek.

De peperbollen kunnen omschreven worden als een soort peperkoek- of speculaasachtig gebak en vormden jarenlang een typisch culinair uithangbord van Kortrijk.

Bron : Niklaas Maddens.

Foto : Bestaande oude afbeelding bewerkt met fotoprogramma’s , artificiële intelligentie en Photoshop.

Baggaertshof – 1932.

Het Baggaertshof, verscholen in de oude Kortrijkse wijk Overbeke, is een uniek historisch hofje uit de eerste helft van de 17de eeuw. Het bestaat uit een reeks eenvoudige huisjes, een kapel en een geneeskrachtige kruidentuin. Vandaag is het beschermd als monument en staat het bekend als het “tweede begijnhof van Kortrijk”.

Het hof werd in 1638 gesticht door Josijne Baggaert, dochter van de welgestelde Kortrijkse weverskoopman en schepen Willem Baggaert en Mayken van Welsenaers. Zij liet er dertien huisjes bouwen voor behoeftige vrouwen. Samen met de kapel vormen ze een sfeervol geheel rond een rechthoekige binnenplaats.

Foto’s gepubliceerd in het weekblad De Stad van 13 mei 1932. Hier weergegeven in een verbeterde en ingekleurde versie. De originele opnames zijn beschikbaar.

Vervolg deel 1 - foto's.

Doorniksestraat en Lange Steenstraat – Café St Joris – St Georges.

Potage St Antoine – Van waar kwam die naam ?

Bron : Kortrijk 70 jaar terug van A. Peel , vanaf 1875.