1921 – 12 augustus : Burgemeester Bernaerts verzocht de Provinciale Bouwmeester om

            de herstellingen aan de gemeentelijke jongensschool uit te voeren en deze aan de

            meisjesschool te verdagen :

            “...de gebouwen der meisjesschool zijn in 1879 met de giften en opofferingen van

            Katholieke personen opgeeischt op den eigendom en toestemming van Mr. Gillis

            Kuinders van Brussel, welke overleden is en ten kadaster komen zij op naam

            dezer familie dus voor.

            Bij onze kennis bestaat geen de minste bewijs als titel voor de gemeente.

            Mijnheer Bernaerts, burgemeester, heeft dikwijls  bij Madame Gillis

            aangedrongen, tot den afstand der schoolgebouwen en grond aan de gemeente

            waarvoor men beloofde te zorgen.

            Mme. Gillis is sedertdien komen te sterven en den toestand schijnt ons

            onveranderd gebleven.

            In die voorwaarden bevindt de gemeente zich in moeilijke toestand.

            Herstellingen doen als die welke voorgeschreven zijn, aan gebouwen op naam

            van derden, is overbodig, zelfs niet toestembaar wettelijk.

            De besluiters tot uitstel is den last opgelegd van onmiddellijk onderhandelingen

            aan te gaan met de familie Gillis-Kuinders om toestemming tot herstelling

            of afstand  van die schoolgebouwen en grond te bekomen...”

            “...Deze gebouwen zijn door de welwillendheid en met bijzondere toestemming

            en hulp van wijlen Mijnheer Gillis Kuinders tijdens den schoolstrijd van 1879

            opgericht geweest...”

            (GA-2/12/1922)

1921 – 11 oktober : Bij landbouwer en herbergier Egied J. Polfliet brak brand uit.

            Zijn huis en een gedeelte van zijn inboedel werden vernield.

            De brand zou veroorzaakt zijn door de schouw.

1921 – 15 oktober : “Gezien de brug voor voetgangers, liggende over de

            Steinenmolenbeek, voor den Kerkweg, van de Koeistraat naar het hertsveld

            gevaarlijk wordt tot overgang, daar de platen versleten zijn, besluit het

            Schepencollege éénparig tot de herstelling van dit brugske over te gaan op

            kosten der gemeente.”

1921 – 27 november : “Provincieverkiezing. Het kiezerspotentieel van de gemeente

            Leest zag er als volgt uit : 466 kiezers-mannen voor de Kamer, 459 mannelijke

            en 429 vrouwelijke kiezers voor de gemeente.”

            (GA-19/12/1922)

1921 – 8 juli : De gemeenteraad stemde een toelage van 100 fr voor de vrije

            volksboekerij der gemeente.

            “Bij deze beraming is machtiging gevraagd om die boekerij te mogen inrichten

            in eene afhankelijkheid der gemeente meisjesschool.”

            (GA-13/8/1921)

            Die machtiging kwam er en de boekerij werd ingericht in de lokalen der

            toenmalige meisjesschool in de Kouter. (het latere parochielokaal)

            Op 1 januari 1923 waren er reeds voor 640,66 fr uitgaven verricht en beschikte

            de boekerij op dat moment over 173 boeken.

            Enkele citaten uit de “Inwendige verordening van het bestuur”.

            “Art.1 : De boekerij wierd ingericht door den Vlaamschen Studiekring van Leest.

            Zij wordt bestuurd door het bestuur van den studiekring, dat samengesteld is uit

            vier leden, te weten : den geestelijken bestuurder, den voorzitter, den

            ondervoorzitter en den schrijver.

            Art. 6 : In de keus der boeken zal het bestuur niet uit het oog verliezende dat de

            Boekerij uitsluitelijk ingesteld is om te verzedelijken en te onderwijzen, alle

            werk, dat niet tot dit doel zou strekken, ter zijde stellen.

            Art. 8 : Bij het te niet gaan van den studiekring gaat het bestuur der boekerij over

            in  de handen der commissie van de boerengilde, afdeling van den Belgischen

            Boerenbond van Leuven, bij het te niet gaan der boerengilde gaat het bestuur

            over in handen der parochiale geestelijkheid van Leest.”

            De officiële benaming zoals vermeld op het zegel was “Studiekring Volksboekerij

            Leest”.

            De Leestse studiekring werd gesticht door de toenmalige onderpastoor Bernard

            De Groef en had als doel de bevolking te onderrichten.

            Dit gebeurde door in herbergen lessen te geven voor geinteresseerden.

            Lesgevers waren o.a. meester A. Hellemans die spraakkunst gaf, meester V.

            Selleslagh  voor rekenen en onderpastoor De Groef voor godsdienst en algemene

            vorming.

            De ondertekenaars van het boekerijreglement waren : Bernard De Groef

            (onderpastoor te Leest van 1919 tot 1924), een vurig liturgist die ooit weigerde

            een misviering te beginnen omdat er onvoldoende misdienaars waren, als

            geestelijk bestuurder en bibliotecaris ad interim, (niemand bezat op dat moment

            het officieel diploma van bibliotecaris, en een priester mocht deze functie

            waarnemen) Viktor Selleslagh als voorzitter, Theofiel Spruyt als ondervoorzitter

            en schrijver Alfons Hellemans. Laatstgenoemde verrichtte van in het begin tot bij

            het verdwijnen der boekerij (1946) het werk van biblioecaris.

            In 1923 behaalde meester Hellemans het officiële diploma van bibliotecaris.

            Latere bestuursleden waren Victor De Laet, onderpastoor Cleeren en Maria

            Rheinhard.

            Op 6 januari 1928 werd de Leestse boekerij lid van de “Katholieke boekerij

            Antwerpen”.

            De boeken werden aangekocht met subsidies van gemeente, provincie en staat.

            Ook waren er heel wat schenkingen.

            Het leesgeld bedroeg 10 centiem per 14 dagen en men betaalde 10 centiem

            boetegeld per week achterstel. Lidgeld bestond niet.

            De eerste uitleningen gebeurden op 10 september 1922 en de zitdag was

            zondagvoormiddag .

            Op 1 januari 1923 hadden al 87 mannen en 49 vrouwen gebruik gemaakt van de

            Leestse bibliotheek.

            Later kon de jeugd boeken lenen op vrijdag vanaf 17u30 want er werden

            jeugdboeken aangekocht, waardoor het aantal uitleningen gevoelig steeg.

            In 1925 werden 947 boeken en/of tijdschriften uitgeleend, in 1937 waren er dat

            885 stuks. Te Leest werd gelezen.

            In 1943 bedroeg het aantal ingeschreven boeken 1059.

            Toen kwam de oorlog, de boekerij bleef weliswaar geopend tot 1946 maar er

            kwam sleet op.

            Vele boeken waren verouderd en ht meubilair diende aangepast.

            Geld was er niet te veel, een nieuwe tijd was in ’t zicht.

            Er werd gepoogd opnieuw te starten, o.a. met Jan De Decker maar er kwam geen   

            wind in de zeilen.

            In de jaren vijftig moest van de toenmalige pastoor Coosemans het lokaal waar de

            boekerij gehuisvest was gedeeltelijk ontruimd worden, de boeken werden

            overgebracht naar de nieuwe chirolokalen tegen het kerkhof alwaar ze in de

            vergetelheid raakten.

            Een aantal werd gelukkig gered door Guido Hellemans, de rest wellicht

            vernietigd...

            (G. Hellemans – DB-december 1983)

            In 1984 vroeg Gust Emmeregs, naar aanleiding van het agendapunt dat de

            verbouwing en uitbreiding van het Mechelse bibliotheekcomplex goedkeurde

            hoever het stond met de plannen voor een afdeling van de bibliotheek in Leest.

            Goed nieuws voor de Leestenaren, die bibliotheek zou er komen.

            De plannen voor de bouw van een filiaal in het oud-gemeentehuis van Leest

            waren rond, en wachtten nog enkel op de goedkeuring van de Mechelse

            brandweerkommandant Hendrickx.

            (DMW-1/3/1984)

            Op zondag 11 oktober 1987 kreeg Leest een nieuwe uitleenpost van de stedelijke

            Openbare Bibliotheek van Mechelen. Het was voor de hoofdbibliotheek de 19^de

            uitleenpost op een andere locatie en werd ondergebracht in twee lokalen naast het

            vroegere gemeentehuis (het vroegere schoolhuis), Ten Moortele 1bis.

            Het postkantoor diende daarvoor verplaatst te worden naar het vroegere

            gemeentehuis.

            Een belangrijke gebeurtenis voor Leest zei burgemeester Joris in zijn

            gelegenheidstoespraak. Een belangrijke opdracht ook voor de scholen in Leest

            om de kinderen de weg naar de bibliotheek te wijzen. Vlaanderen heeft lezers

            nodig  en lezer wordt men pas na vele jaren, aldus de burgemeester.

            De Leestse uitleenpost telde zo’n 6.000 boeken ondergebracht in een 20-tal

            rubrieken.

            De bibliotheek van Leest was open elke zondag van 10 tot 12 uur en  elke

            donderdag  van 15 tot 18 uur.

            Het lidgeld bedroeg 100 frank per jaar en leden onder de 14 jaar dienden

            niks te betalen.

            (GvM,13/10/87)

1921 – Op 15 maart 1921 stierf er nog een Leestenaar ten gevolge van de oorlog.

            Petrus Alfons Van Hoof was te Leest geboren op 6 mei 1894 als zoon van Frans

            Eduard en van Maria Louise “Wiske” Huys.       

            Zijn ouders baatten de herberg “In de Groene Linde” uit op het Dorpsplein.

            Fons diende bij het 14^e Linieregiment.

            Nadat bij de familie Van Hoof een bericht was toegekomen dat hun zoon Theofiel

            was gesneuveld, werd Fons, die door het oorlogsgas was aangetast, uit een

            hospitaal naar huis gebracht als invalide.

            In feite ontbreeekt zijn naam op de arduinen gedenksteen van 1920.

1921 – 2 april – Gemeenteraadszitting :

            Pieter August Cnops, voorzitter van het Bureer der Kerkmeesters van den H.

            Nicolaus, ontving “de Burgerlijke medalie van 1^e Klas”, voor zijne diensten

            gedurende ruim 25 jaar bewezen.

            Grafmaker Petrus Spruyt werd vervangen door Hendrik Gregoor Van den Vondel,

            een landbouwer uit de Scheerstraat.

            Jaarwedde : 125 fr.

1921 – 24 april : Gemeenteraadsverkiezing

            Er waren twee katholieke lijsten, namelijk :

            Lijst nr. 1 met:                                                           Lijst nr. 2 met :

            Verschueren, schepen, aftredend                 Bernaerts, burgemeester,aftredend

            Beullens, aftredend raadslid                         Verbergt J.B., schepen, aftredend

            Lemmens Marcelin                                       Selleslagh J.,raadslid, aftredend

            Polspoel Alfons R.                                          Van den Brande K.L.,raadslid,aftr.

            Busschot J. Prosper                                       Apers Jozef A.,raadslid aftr.

            Piessens Jan Frans                                         De Maeyer Frans Jozef

            De Wit Jan T.                                                 Van Boxem Jaak Edmond

            Apers Frans Alfons                                        Leemans W.Lodewijk

            Nuytkens Jan Louis                                        Spruyt Jan Baptist

            Op lijst 1 (“Blekken”) zouden worden verkozen :

            Th. Verschueren (die eerste schepen zou worden) 79 stemmen

            Frans Beullens 283 stemmen

            Marcelin Lemmens 430 stemmen

            Alfons Polspoel (werd tweede schepen) 443 stemmen

            M.J.Prosper Busschot 429 stemmen.

            Op lijst 2 (“Sussen”) :

            Jaak Bernaerts (bleef burgemeester) 65 stemmen

            Jan Bt. Verbergt 333 stemmen

            Joseph Selleslagh 392 stemmen

            Karel L. Van den Brande 405 stemmen.

            (GA-29/4/1921)

1921 – De zitpenningen, aan de leden der burelen bij de gemeenteverkiezing te betalen,

            bedroegen 20 fr voor de voorzitters en 10 fr voor elke bijzitter en sekretaris.

            (GR-2/4/1921)

            Op de foto : de meesters van de jongensschool.

            Van l. naar r. : Victor Selleslagh, Flor Meyers, zittend Jan Baptist De Leers en

            uiterst rechts Constant Huysmans.

 “...Onze meester, men kan er van zeggen wat men wil, maar voor de jongens van zijn school, in het bijzonder van zijn klas, had hij toch wel een boontje voor.

Iedere morgen, na het gebruikelijke gebed en de uitvoerige verslagen over de oorlog, kregen we van hem een koekje met vitamines. Echte koekjes !

Ze waren natuurlijk ter handgesteld door het Rode Kruis van België. De Duitsers stonden zulks wel toe, tot gezondmaking van onze jeugd en verbetering van het Germaanse ras.

Vroeger kregen we al vitamines, zo van die bruine doorschijnende bolletjes, waarin men de levertraan kon zien zwabberen.

Geen mens die ze lustte, of liever mocht, daarom werden ze door onze meester eigenhandig zo diep mogelijk in onze mond gelanceerd, opdat we ze zeker zouden inslikken. Van die smeerlapperij moesten we altijd braken...

Maar nu kregen we koekjes, echte koekjes. ’k Weet het nog heel goed, acht langwerpige kartonnen dozen waren er binnengebracht.

Ik heb ze zelf nog helpen aflossen en op de kast zetten, die grote glazen  kast waarin de gewichten waren opgeborgen, achter slot en grendel, alleen de meester kon daarin, en de Jef want die had een sleutel gevonden die ook paste...

Vanaf de tijd dat die koekjes binnen gebracht waren had de meester geen problemen meer om ’s morgens te klas te vagen. Buiten de Jef vormden wij met nog vier anderen de vrijwillige schoonmaakploeg.

Op een dag, onze meester wou aan de dagelijkse uitreiking van de koekjes beginnen, sneed daarom met zijn zakmes een nieuwe doos aan, de voorlaatste.

Groot was zijn verwondering toen hij de doos geopend had en geen enkel koekje meer zag liggen. Alleen een heel klein holletje aan de onderkant was er in die doos te zien.

Dan werd de laatste doos opengesneden, daar staken er nog juist een tiental in.

Geloofde de meester ons nog bij het openen van die eerste doos, dat er waarschijnlijk muizen in de klas zaten, bij het openen van de laatste kon hij dat niet meer aanvaarden.

Hij zou en moest de dader vinden. Groot alarm op de koer, iedereen moest buiten en alleman in de rang voor de klas, de meesters erbij.

Iedereen zou ondervraagd en afgetast worden...

Eén van de andere meesters opperde toen dat hij best de schoonmakers eerst zou ondervragen.

Daar had onze meester nog niet aan gedacht, daarbij die kon hij wel vertrouwen, dat waren stuk voor stuk brave jongens, nietwaar Janneke zei de meester...

Dat is juist meester, zei de Jan die juist voor mij in de rij stond ,daarbij ge weet  gij toch zeker wel dat ik geen koekjes mag. Op dat ogenblik had hij juist de handen in zijn zakken, vielen daar toch juist twee koekjes uit, vlak voor mijn voeten. ‘k Heb die gauw opgeraapt en in de mond gestoken...

Daarop trok Jan de voering van de zakken van zijn broek naar buiten en zei...se meester zie gij maar, alleen een paar stukjes griffel en stukjes krijt en een stuk ijzerdraad vielen op de grond, daarbij nog wat kruimels van koekjes van vorige dagen.

Na een uur, zonder een dader of koekje te vinden mochten we weer in de klas.

De meester stuurde Jef naar zijn madame om twee muizenvallen te gaan halen, ondertussen begonnen we met de zangles.

De meester heeft ons toen een mooi lied aangeleerd “O, Schelde”...

Toen Jef met de muizenvallen kwam opdraven heeft de meester die onmiddellijk opgespannen, een beetje kruimels van koekjes opgelegd, daarbij leerde hij ons hoe we een muizenval moesten plaatsen.

Dat plaatsen van die vallen had wel succes, want de volgende morgen, toen de klas begon zaten er twee platte mussen in...

         Susse”

“Ministerie van Wetenschappen en Kunsten                             Lier, den 24-5-1927,

Schooltoezicht – Gebied van Hoofdtoezicht

Mechelen

Schoolkanton Rumpst.

Mijn waarde Heer Hoofdonderwijzer,

Ik kom daarjuist vanwege den Heer Burgemeester eene uitnoodiging te ontvangen om donderdag a.s. naar Leest te komen. Niet tegenstaande het oogenblik minder goed gekozen is –midden in de conferentiën- wil ik nochtans al het mogelijke doen om de ontworpen vergadering te kunnen bijwonen.

Moeder de vrouw was zoo tevreden over de asperges van Leest, dat ik zinnens ben er mij nog een paar botten aan te schaffen bij de eerste gelegenheid.
Zoudt ge dus de goedheid willen hebben –zoo mogelijk- voor mij er nog twee aan te schaffen tegen donderdag 26 dezer ? In geval van slecht weder en het mij onmogelijk zou zijn dien dag naar Leest te komen, gelieve ze dan ’s anderendaags mede te brengen naar Boom. Met besten en innigsten dank,

        Gansch hartelijk, de Kantl Opziener J. Stuyck.”

In  het augustusnummer van “De Band” van 1983 gaf meester Huysmans toelichting :

-Leest behoorde in 1927 bij het schoolkanton Rumpst (Rumst). Thans bij het schoolkanton Mechelen. Tussenveranderingen waren schoolkanton Boom en schoolkanton Willebroek.

-de toenmalige inspecteur J. Stuyck was  woonachtig te Lier. Bezoek der scholen gebeurde door hem per trein, deels per autobus en verder deels te voet (zoals te Leest), of ’s zomers per fiets. De leerkrachten kregen dan minder dikwijls inspectiebezoek.

-Persoonlijk meen ik mij nog, meer duidelijk dan vaag, de gestalte en fysionomie van inspecteur Stuyck te kunnen voorstellen. Ik herinner me, als leerling, hem slechts eenmaal gezien te hebben in de klas van meester De Leers (1926 of 27). Ik zie de inspecteur nog vooraan staan naast de meester, beiden een gemoedelijk praatje voerend, waarbij meester De Leers, volgens zijn natuur en aandrift, toch de leiding nam, ook graag ’t gesprek in ’t Frans overschakelde en, zoals steeds, gelijk wilde halen.

Wij als leerlingen zagen alles duidelijk, maar begrepen niets...

-Volgens die brief had meester De Leers de inspecteur eens, quasi toevallig, Leestse asperges bezorgd (onschuldige vriendendienst).

Anno 1983 lezen we in stoute kranten hiervoor titels als : Giften in natura. Steekpenningen ? Smeergeld ?

De keurasperges kwamen, dat weet ik, van zijn overbuur Remy Jacobs (Remi van Ivo’s). En die was zo meegevallen, dat hij smaakte naar nog en hij een spoedige nabestelling deed van een paar botten.

“Breng ze morgen maar mee naar Boom, meester”. Zo eenvoudig was dat...”

Stan Gobien, gewezen onderwijzer en schoolhoofd en later inspecteur schreef in 1996 in

 de speciale brochure “Reünie van de Leestse Vijftigjarigen” over de meester :

“...Toen we zes waren moesten we naar de grote school.

Wij, de jongens belandden toen bij meester De Leers in de eerste graad. Hij was toen al een dorpsfiguur. Hij was bijzonder fier op de oorlogswonde onder zijn rechteroog. Meester De Leers was een oud-soldaat die het vaderland écht verdedigd had.

We kregen toen ruim een half uur morgengebed en catechismusvragen aan het begin van de dag. ’s Namiddags voor we naar huis gingen ook nog een half uur gewijde geschiedenis. Tijdens de rekenlessen tekende de meester bij de getallen allerlei dingen die wat te maken hadden met zijn soldatenleven : Belgische vlaggetjes, geweren, bommen en helmen.

Wij zaten in oude, brede banken met z’n vieren naast elkaar.

We leerden er rekenen met een telraam. Het was veel “commandorekenen” of hoofdrekenen in die tijd. De meester zei “drie plus vier” en wees toen met zijn biljartkeu een leerling aan en deze moest dan direct het antwoord zeggen. De biljartkeu diende ook om tijdens de schrijflessen de knokkels bij of weg te werken.
Meester De Leers was destijds ook hoofdonderwijzer en oud-inspecteur Nauwelaerts, heeft ons toen we daar zaten vereerd met een inspectiebezoek.

Toen ik hem een vijftal jaren geleden vertelde dat ik afkomstig was van de gemeenteschool van Leest vertelde hij dat meester De Leers hem steeds was bijgebleven als een “speciaal iemand”. Hij beaamde dat we in die tijd leerden lezen met zijn speciale leesmethode. De eerste zin die we bij meester De Leers leerden was : “De kilometer is het veertigduizendste deel van de wereldomtrek”. Wij moeten nogal eens straffe leerlingen geweest zijn, want ik vermoed dat we toch allemaal hebben leren lezen.

Nog dezelfde week leerden we met de decameter de kilometer afmeten in de Kouter : van aan het café tot aan “het kasteel Moyson” was precies 100 decameter of 10 hectometer of 1 kilometer. We deden er bijna een halve dag over om dat te leren.

Wij kregen bij meester De Leers aardrijkskunde en geschiedenis die nu in het vijfde en zesde leerjaar wordt gegeven : de loop van de Leie, de Schelde en de Maas kenden we van buiten en we konden die aanwijzen op de kaart van België maar we hadden deze stromen nog nooit gezien. We wisten zelfs dat de Zenne er wat mee te maken had, maar de kinderen van de Heide hadden deze rivier nooit van dichtbij gezien.

De geschiedenislessen gingen vooral over de eerste en de tweede wereldoorlog en vooral over koning Albert. Hij werd voorgesteld als de koning-ridder die gezeten op zijn paard de Duitsers in 1918 zo goed als helemaal alleen ons landje had uitgedreven.

Natuurkennis en biologie kregen we ook, maar dan op een praktische manier.

In de groententuin leerden we spruiten en kolen planten. Heel wat belhamels staken deze planten moedwillig omgekeerd in de grond !

We hebben schadelijke insercten uirgeroeid bij de vleet. We brachten in een luciferdoosje eerst meikevers mee en later coloradokevers en de meester reeg deze diertjes aan een lange draad die in de klas was gespannen en verklaarde naarmate de rij beestjes langer werd dat we een flinke inspanning hadden gedaan om het ongedierte uit te roeien.

Muskusratten werden ook betitteld als bijzonder schadelijke dieren omdat ze gaten in de dijken maakten. Het zou wel eens kunnen dat door hun graafwerk de Zennedijk zou breken en dan zou heel Leest onder water kunnen lopen. Daarom moesten die dieren worden uitgeroeid en moesten we er jacht op maken. Maar we werden gewaarschuwd : het waren laffe en verraderlijke dieren die zelfs mensen durfden aanvallen en in de broekspijpen kropen en zo naar boven. Toen we dat vernamen, lieten we de muskusratten met rust.

Toen de meester de klas uit moest, ging hij zijn hond “Fifi” halen, een soort witte keffer met een strik rond de hals. Fifi werd dan op de lessenaar van de meester geplaatst en hield de klas in ’t oog. Als er iemand een bruuske beweging maakte, begon Fifi te blaffen.
In het begin hadden we schrik en niemand durfde haast te bewegen. We geloofden zelfs dat Fifi aan de meester kon zeggen wie er stout was geweest. Later heeft Fifi heel wat te verduren gekregen toen we wisten dat het beestje vermoedelijk meer schrik had dan wijzelf.

De meester had ook een sprekende ekster in een hok achter het schoolhuis.

Meester De Leers had een bijzonder waardevol en onbetaalbaar juweel in zijn bezit : een praline die hij had gekregen van koningin Elisabeth toen hij in het militair hospitaal lag.

Tijdens de lessen lichamelijke opvoeding leerden we marcheren als soldaten en we mochten een stok meebrengen die we dan droegen als een geweer.

Op zeker moment mocht dat niet meer, want er waren klachten gekomen. We waren na de turnles in zo’n militaire stemming geraakt dat we die stokken gebruikten als sabels en er tegenaan gingen als de Witte van Zichem in zijn strijd tegen de sanculotten van Napoleon.

We hebben in die tijd zelfs op het droge leren zwemmen. De meester leerde ons op de speelplaats de schoolslag aan. We deden de bewegingen al rechtstaand. Toen de vacantie begon, zei hij dan wie er kon zwemmen en wie nog wat op het droge moest oefenen.

Wij, de jongens van de Leest-Heide, gingen het uitproberen in de vijver bij Pieter De Prins in de Kleine Heide. Rechtstaand in de modder deden we onze oefeningen, maar zwemmen lukte op die manier niet. We denken dat heel wat voorbijgaande boeren destijds moeten gedacht hebben : “die hebben weer leren zwemmen bij meester De Leers.” Zijn leerlingen uit het Dorp zullen waarschijnlijk hetzelfde hebben ervaren in de vijver bij Jan Spoelders, die van de Winkelstraat en de Tiendeschuurstraat in de Dorpelput, die van het Kruispunt in het Blauw Putteke in de Molenbeek, die van de Geuzen Hoek in de Zwarte Beek of in de Raketput.

We waren zo’n naarstige leerlingen dat we omstreeks 15 augustus al inbraken in de school, niet om er te gaan leren, maar om de halfoogstappelen te gaan proeven. Op de speelplaats stond zo’n appelboom en het was verboden van die appels te eten.

Velen zijn er destijds betrapt door de meester toen ze over het muurtje klommen om een aantal van die verboden vruchten in hun bezit te krijgen...”

1920 – 17 februari : Brief van de burgemeester van Leest tot het bestuur van “Ons

            Invaliedenhuis”:

            “...tot gevolg van uw geeërd schrijven doen ik u kennen dat de Oorlogsinvalieden

            alhier verblijvende, op uw gemeld schrijven aangewezen bij nummers :

            270 – Verbruggen Jan Frans, Tinneschuurstraat 9, nu numero 9 bis.

            565 – De Hondt Eduard, Dorpstraat 20, alsnu Tinneschuurstraat nr.9.

            619 – Pateet Jan, Scheerstraat 14,

            volgens mijn gevoelens waardig zijn, om zoo mogelijk, in den tegenwoordigen

            toestand, bij voortduring te mogen blijven genieten, daar zij niet bij machte

            zijn in hunnen onderhoud te voorzien.

            Met achting, Mijnheeren, bied ik u mijne oprechte groeten aan.

            De burgemeester van Leest.”

            Foto : Frans Verbruggen

            Hij was de oudste zoon van David en van Pelagie Van Boxom.

            Frans Verbruggen werd geboren op 19 januari 1891 en viel bijgevolg onder de

            militieklas elf.

            Sinds 1909 was het “loten” afgeschaft en moest elke oudste zoon soldaat worden.

            Op 4 augustus 1914, bij het uitbreken van de oorlog, werd Frans terug

            binnengeroepen.

            De oorlog was voor hem echter van korte duur : hij zat in Marchovelette één

            van de negen forten rond de vesting Namen, die moesten beletten dat de

            Duitsers over de Maas kwamen.

            Onder de moordende hagel van dertig batterijen van 38 cm obussen bezweek

            dit fort reeds op 23 augustus 1914.

            Frans Verbruggen kon aan de hel ontsnappen door zijn handen op de schouders

            van een kameraad te houden, deze laatste kende zijn weg door de doolhof van

            gangen.

            Zwaar verbrand, was hij zijn handen zo goed als kwijt.

            De Duitsers brachten hem naar Waremmes. Ze lieten hem vrij in januari 1915.

1920 – 24 maart – Gemeenteraad :

            “...Overwegende dat Mr Kets Remi, gemeenteonderwijzer-schoolhoofd, op 5

            januari 1920, aangehouden en opgesloten onder beschuldiging van aanslag

            op de zeden, door de boetstraffelijke  rechtbank van Mechelen op 4 maart

            1920 veroordeeld is geworden tot 15 maanden gevang, voor aanslagen op de

            zeden bij kinderen van min dan 16 jaar oud.

            Dat deze veroordeling dus niet meer toelaat Mr Kets, het onderwijzend ambt

            waar te nemen.

            Besluit éénparig Mr Kets Henri, als gemeenteonderwijzer af te stellen van

            zijne bediening als onderwijzer der gemeenteschool, te rekenen van heden en dien

            tengevolge die  plaats van onderwijzer-schoolhoofd open- en begeefbaar te

            verklaren.”

1920 – 1 mei : Onderwijzeres  Caroline Nees gaf haar ontslag. Ze was in dienst van

            24 oktober 1884.

1920 – Vlaswerkers in aktie

            Voor 1930 werd vlas alom geteeld in Leest en Tisselt, het was merendeels

            bestemd voor Engeland.

            Tisseltenaar Hendrik Van Praet en Leestenaars Charel Van Praet waren toen

            vlashandelaar. Het vlas werd in het station van Tisselt-Blaasveld op wagons

            geladen. 

            Toen in de jaren twintig de uitvoer naar Engeland wegviel, verdween vrij vlug

            de geur van het roten uit ons landschap.

            De meeste boeren schakelden toen over op de teelt van vroege patatten, die

            ditmaal voor een groot deel de weg opgingen naar Duitsland.

            Aanvankelijk was dit een zeer lucratieve teelt : deze aardappelen gingen in 1927

            tot 220 frank de 100 kilo. Toen echter ook deze uitvoer verviel, zakten de prijzen

            in de crisisjaren van 1934-35 tot drie à vier frank de honderd kilo.

            (LG,blz.291)

            Op de foto is men volop bezig met vlas te trekken.

            Van l. naar r. : “Mie Bal” (Marie D’Hondt), Pelagie Geerts-Bal (gebukt), Marie

            Van Praet, schilder Jan Van Praet (zoon van Hendrik), Wannes Bal (zoon van

            Mie Bal), “Trees van den Bakker”, vlashandelaar Hendrik Van Praet (broer van

            Charel), Louis Verbruggen, Frans Van Praet, Edmond Van Praet, Paulina Troch,

            Varkenshandelaar Frans Van den Wijngaert en zijn vrouw Melanie Van Praet en

            Piet Van Praet. (deze laatsten waren kinderen van Hendrik Van Praet). 

1920 – 20 januari : Het Schepencollege benoende Joseph Pas uit Londerzeel als

            plaatsvervangende onderwijzer, in vervanging van Remi Kets.

1920 – 24 januari – Gemeenteraad :

            Eénparig werd besloten om vanaf 1 oktober de jaarwedden van het onderwijzend

            personeel op te trekken tot volgende bedragen :

            Dhr Kets 4.000 fr + 200 fr bestuursvergoeding.

            Caroline Nees 4.600 fr + 200 fr woonstvergoeding + 300 fr bestuursvergoeding.

            Mathilde Hellemans 3.880 fr + 200 fr woonstvergoeding.

            Hendrika Troch 3.240 fr + 200 fr woonstvergoeding .

            Irma Ackermans 2.920 fr + 200 fr woonstvergoeding.

            “...De Gemeenteraad, gezien het ontworpen plan en bestek, tot het daarstellen

            van eenen gedenksteen, te plaatsen langs de buitenzijde in den muur der kerk, als

            hulde aan de gesneuvelde soldaten dezer gemeente, tijdens den oorlog 1914-

            1918;

            Dat de blinde venster van de kerk, tot plaatsing aangevraagd, geen hindernis zal

            toebrengen noch aan de gebouwen noch aan het verkeer.

            Dat de uitvoering van het werk geraamd wordt ter som van fr 1.949,20, welke

            som de Raad denkt, te zien gedekt worden, grootendeels door giften van

            inwooners, waartoe inschrijving zal gedaan worden ; besluit éénparig machtiging

            te vragen om bij ontoereikendheid der inschrijvingen, het te kort te mogen

            aanvullen door geldelijke bijdragen der gemeentekas.”

            In dezelfde gemeenteraad werd  Petrus Spruyt benoemd tot gemeentelijke

            grafmaker als opvolger van Florent Troch.

            Jaarwedde : 125 fr.

1919 – Jean “Jaak” De Croes kreeg via een KB van 21/7/1919 een “Herinneringsmedalie

            van den oorlog 1914-1918”.

            Jaak kwam  ook voor in het “Guldenboek der Vuurkaart”.

            De “Vuurkaart” werd in 1932 het leven geroepen door de toenmalige minister van

            Landsverdediging L. Dens.

            De bedoeling was om een onderscheid te maken tussen de “strijders” van 14-18.

            “Een groot aantal oudstrijders,” aldus minister Dens in zijn verslag aan Koning

            Albert I, “die tot 35 maand aanwezigheid tellen in eene eenheid welke door het

            vuur en de beweging in rechtstreekse aanraking met den vijand was, hebben enkel

            de Zege- en de Herinneringsmedaille van den oorlog 1914-18 bekomen en zijn

            aldus verloren in de massa gemobiliseerden zonder dat er iets hen onderscheidt

            van diegenen die hunnen plicht in het achtergebied hebben volbracht, doch die

            slechts enkele dagen werkelijken dienst hebben gedaan tusschen 1 augustus 14 en

            11 november 1918.

            Die vaststelling heeft Uwe Majesteit er toe gebracht toe te stemmen in het

            invoeren van een speciale kaart, uitsluitend bestemd voor die keurlingen voor wie

            ’t doodsgevaar dagelijksch brood was.

            De “Vuurkaart” geeft geen “rente van den strijder”, zoals die in België bestaat

            wegens oorlogsdiensten onder den naam van “Frontstrepenrente”.

            De “Vuurkaart” krijgt dus enkel eene beteekenis van eeredocument.

            Daar zij in principe wordt afgeleverd aan al de militairen die ten minste 12

            maand tot eene eenheid in rechtstreeksche aanraking met den vijand hebben

            behoord, zal zij voor hen die ze bekomen hebben het onweerlegbaar bewijs zijn

            van hun volharding in de inspanning, niettegenstaande de gevaren en de

            ontberingen...”

            Dit alles werd in een Koninklijk Besluit gegoten dat door de Koning op 14 mei

            1932 werd ondertekend.

            In een Koninklijk Besluit van 6 februari 1934 werd bepaald dat alle houders van

            de  “Vuurkaart” het onderscheidingsteken “Vuurkruis” kregen toebedeeld.

            Jaak De Croes was geboren te Mechelen op 10 juni 1885 en gehuwd met Maria

            Van der Auwera. Hij overleed te Leest op 19 februari 1960.

            “...Hij was een rechtschapen man, goedhartig en eerlijk in zijn levenswandel.

            Eenvoudig en oprecht van omgang, werd hij geacht door alwie hem kende en zijn

            aandenken zal bij ieder in ere blijven...” dixit zijn doodsprentje.

1919 – 29 september : Plakschriften omtrent de van Duitsland teruggekregen paarden,

            werden aangeplakt op de gewone plaatsen.

1919 – 16 oktober : Nieuw regelement en taks op de keuring van het slachtvlees :

            Art. 1. Keurrechten op het slachtvlees worden vastgesteld als volgt, te rekenen

            vanaf 1 januari 1920 :

            Paarden, ezels en muilezels, per hoofd         fr 5,00

            Stieren, ossen, koeien en vaarzen                 fr 3,00

            Kalveren, varkens                                         fr 2,00

            Lammeren, geiten,speenvarkens,schapen    fr 1,00

            In buitengewone gevallen                             fr 10,00

            Voor keuringen voor 7 uur ’s morgens en na 7 uur ’s avonds gedaan, zal de taks   

            verdubbeld  worden.

            Voor noodslachtingen worden de keurrechten en verplaatsingskosten ten laste van

            de gemeente genomen.

            Die rechten worden verhoogd met de kosten van verplaatsing, gaan en keren

            inbegrepen,  bedragende 0,50 centiemen per kilometer.

            Deze kosten zijn slechts éénmaal per keuringsdag verschuldigd, welk ook het

            getal weze der gekeurde dieren, en zonder te letten of zij aan verschillende

            eigenaars toebehoren.

            Zij worden tussen deze laatsten verdeeld in evenredigheid van het beloop der

            rechten door elkeen van hen verschuldigd voor de eigenlijke keuring. (GR)

1919 – 20 oktober : De herstellingen aan de buurtsteenwegen van groot verkeer kostte de

            gemeente tot nu toe reeds 5.370,50 fr.

1919 – 20 december : De maalders A. Maes en weduwe Lauwers kregen verbod graan te

            malen “zonder voorbrenging van eenen geleidebrief door de gemeente

            afgeleverd.”

1919 – 20 december : Door ouders van schoolkinderen werd klacht ingediend tegen

            meester Kets.

            Na een onderzoek door het gerecht zou het schoolhoofd Remi Kets worden

            aangehouden en naar de gevangenis van Mechelen overgebracht.

            Hij werd beschuldigd van aanslag op de goede zeden.

            (GA-20/12/1919 en 10/1/1920)

1920 – Dat jaar verbleven er in de gemeente de volgende broodbakkers :

            in het Dorp : Egied Louis Quintidi en de Weduwe Van Crombruggen.

            In de Tisseltbaan : Victor De Hondt. (GA-1/7/1920)

1920 – Leest telde 1688 inwoners. (Wikipedia)

1919 – 5 augustus : Koster-organist Jozef Rheinhard ontving volgend schrijven van het

            gemeentebestuur :

            “...Hier zal Uld. vinden een schrijven van 2 dezer maand uitgaande van de

            burelen des Konings, waarbij Hare Hoogheid de Koningin er in toestemt het

            meterschap uwer zevende dochter aan te nemen.

            De gratificatie van 100 fr zal u door bemiddeling der Burgerlijke lijst beschikt

            worden.”     

            De foto : de familie Rheinhard-Diedens bij de intrede van dochter

            Gerarda bij de slotzusters te Dendermonde.

            Van l. naar r. : Marie Rheinhard, moder Diedens, Jos, Gerarda, Hilda, vader Jef

            Rheinhard, Pauline. Zittend : Lizeke en Herman. (LG-blz.298) 

1919 – 9 augustus : Brief van burgemeester Bernaers gericht aan Mr de Miomandre,

            Hoofd van den onderzoekdienst bij het Generaal Kwartier van het

            Bezettingsleger :

            “...Tot gevolg aan Uwe omschrijving van den 15 juli 1919, ons toegekomen op

             7 augustus ll, doen wij U kennen, dat het ons onmogelijk is de namen van

            Duitsche officieren of soldaten aan te duiden, welke zich in 1914 alhier aan

            baldadigheid zouden plichtig gemaakt hebben.

            Het groot deel der bevolking is gevlucht voor en bij het begin der

            schermutselingen ; de personen in hunne woningen en bij het vluchten

            aangehouden, zijn weggeleid of in hunne woningen zelve opgesloten gehouden,

            en deze kunnen geene aanduidingen geven.

            Eene afdeling duitsche wielrijders, staken een huis in brand in de Blaasveldstraat,

            schoten aldaar 2 vluchtende inwoners van Hombeek dood, waarvan eene nog

            doorstoken werd.

            Burgers werden op die plaats ook mishandeld, hiervan zijn geteekende

            verklaringen op aanzoek, aan Mr de Vrederechter van ’t Zuidkanton Mechelen

            overgemaakt.

            De verklaringen door weggevoerden naar Duitschland, zijn ook aan Mr de

            Vrederechter verzonden.

            Twee graanwindmolens moeten ook door de Duitsche soldaten in brand gestoken

            zijn, maar tot welke regimenten de brandstichters behoorden, kan niet

            aangewezen worden...” 

1919 – 10 augustus: Caroline Nees ontving het “Burger Eereteken van Medalie 1^e Klas”

            en het diploma verleend bij K.B van 18/7/1919. (GA-14/8/1919)

1919 – 21 augustus : Frans Hendrik Boonen deed een aanvraag tot vaststelling van

            schade aan zijn persoon, bij de voorzitter van de rechtbank van oorlogsschade.

            Daarbij voegde hij : een kwijtschrift van dokter Gillis uit Mechelen, van dokter

            Van Assche uit Hombeek, een kwijtschrift van apotheker Van Melckebeke en een

            getuigschrift van “den Engelschen bespiedingsdienst”.

1919 – 23 september : Veldwachter Isidoor Constant Van Hoof kreeg opslag.

            Zijn jaarwedde werd van 1.300  op 1.400 fr gebracht.

            Daarenboven kreeg hij nog 100 fr vergoeding “als brigadier”. (GR)

1919 – Stichting van N.S.B-Leest (Nationale Strijdersbond)

De Leestse afdeling van de N.S.B. werd in 1919 gesticht door oudgedienden van de Eerste Wereldoorlog. Onder hen de oorlogsinvalide Pieter Jan(Wannes) Pateet.

Bedoeling : de nagedachtenis van de gevallenen in ere houden en ook om de belangen van de oudstrijders en gelijkgestelden te verdedigen.

In 1945 smolt de afdeling samen met de oudstrijders uit de oorlog 1940-45.

Nationaal maakte Leest deel uit van het gewest Dijle-Rupel-Nete.

In 1955 telde de N.S.B afdeling Leest 71 leden.

Frans Lauwers was toen reeds vele jaren voorzitter.

De eerste gedenksteen voor de gesneuvelden uit de Eerste Wereldoorlog werd opgericht in 1920 en een tweede voor de gesneuvelden uit de Tweede Wereldoorlog in 1946.

In 1948 werd te Leest het “Werk voor Oudstrijders en Gelijkgestemden” gesticht. Het doel was om zoveel mogelijk steun te verlenen aan zwaar beproefde families van oudstrijders en gelijkgestelden. Steun die zowel moreel, materieel als financieel kon zijn. Lous Lauwers werd afgevaardigde.

In 1960 werd een nieuw vaandel ingehuldigd en gewijd.

Andere voorzitters van de Leestse afdeling van de N.S.B. waren : August De Prins, Gerard Lauwaet.

Het bestuur van 1980 zag er als volgt uit : Ere-Voorzitter Jan Pateet, Voorzitter André Walschaerts, Ondervoorzitter Louis De Croes, Penningmeester Eugeen Van Beersel, Feestbestuurder Gust Nuytkens, Boetmeester Louis Van den Heuvel, Commissaris Jan De Smedt, Vaandeldrager Remy Spoelders en secretaris Georges Veiller.

En vijf jaar later :

Voorzitter : Eugeen Van Beersel, Ondervoorzitter Louis Van den Heuvel.

Secretaris-penningmeester: Georges Veiller.

Feestbestuurder : Frans De Bruyn.

Kommmissaris : André Walschaers, August Nuytkens en Albert De Smedt.

Vaandeldrager : René Spoelders.

In 1969 werd Georges Veiller(°Elsene, 26/6/1919) secretaris, de zieltogende N.S.B. telde toen slechts 10 leden.

Onder zijn impuls steeg het ledenaantal het jaar nadien reeds naar 39 om in 1980 de 50 te overschrijden.

Georges Veiller die in 1966 te Leest was komen wonen, zag dat er voor de oudstrijders van Leest werk aan de winkel was. Hij begon te lopen en te schrijven en reeds in 1970 bekwamen 23 mensen hun strijderskaarten met de eraan verbonden rechten.

In hetzelfde jaar werden een groot aantal eretekens uitgereikt door de burgemeester.

Tien jaar later bekwam hij dat er geen oudstrijders meer werden ontgraven en dat de stad Mechelen instond voor het onderhoud van hun graven.

Tot 1977 bestonden er te Leest twee verenigingen, de oudstrijders waren tot dan zowat ingedeeld volgens dorpspolitieke kleur. Dat jaar ontbonden de “Oud-Soldaten” hun vereniging en bijna al hun leden werden lid van de N.S.B.

Elk jaar op 11 november herdachten de oudstrijders hun gevallen makkers.

Na de mis hield de secretaris van de afdeling een toespraak aan het monument op het kerkhof en werden bloemen neergelegd.

(Diverse Folders N.S.B, DB januari 1955, Januari 1980, mei 1984)

1919 – In januari hernam onderwijzeres Henriette Troch haar bediening in de

            gemeenteschool.

            “...Juffer Troch die sedert augustus 1914 het land was uitgevlucht, verklaarde in

            Engeland (Londen) haar taak te hebben waargenomen als onderwijzeres.”

            (GA-4/3/1919)

1919 – Op 25 januari deed burgemeester Bernaerts een aanvraag tot het bekomen van 2

            geweren met patronen ten dienste “van den ambtenaar van politie en van den

            gemeente veldwachter.”

            Hij richtte deze vraag tot generaal Mahieu, krijgsgouverneur te Antwerpen. (GA)

1919 – 30 januari :

            “In de gemeente is er geene haver meer beschikbaar daar een deel ervan is

            opgeeischt door de Duitsers en een deel door de Duitsche legers bij hunne aftocht

            is vervoerd aan hunne  paarden en mede genomen bij hun vertrek zonder

            betaling.” (GA)

1919 – 30 januari : Uit een brief van de burgemeester voor de provinciegouverneur :

            “...Betreffende buurtwegenis oorlogsschade.

            Groote schade, tengevolge oorlogsgebeurtenissen is toegebracht aan :

            Steenweg van Leest dorp naar de limiet van Thisselt, wegen nrs 4, 10 en 28

            van het atlas, op deze lengte is de herstelling der brug over de beek groot

            noodig.

            Steenweg van Leest naar het Heike Hombeek, nrs. 5 en 9 van het atlas.

            Deze twee wegen zijn in zeer slechten toestand.

            Steenwegen van Leest dorp naar Heffen en naar Hombeek dorp, deels

            beschadigd, wegen nrs 3 en 2 van het atlas.

            Steenweg van Capelle op den Bosch naar boschkant Hombeek, weg nr. 5.

            De brug over de St Annabeek limiet met Mechelen, kant langs Leest,

            grootelijks beschadigd.

            Ook de kiezelweg in de Laerestraat is zwaar beschadigd.”

Op 7 februari 1919 stierf in Rennes (Frankrijk)  Franciscus Jozef De Borger, in het ziekenhuis Saint Meën, aan de gevolgen van zijn kwetsuren.

Frans Jozef De Borger was te Leest geboren op 18 december 1894 als zoon van Pieter Frans en van Maria Elizabet De Mayer.

Hij deed de oorlog mee als soldaat bij het 4^de Regiment Jagers te voet.

Drie dagen later werd hij ter plaatse begraven. Een zieledienst werd voor hem opgedragen te Leest op donderdag 27 februari 1919.

Op 15 maart 1921 stierf er nog een Leestenaar ten gevolge van de oorlog.

Petrus Alfons Van Hoof was te Leest geboren op 6 mei 1894 als zoon van Frans Eduard en van Maria Louise “Wiske” Huys.

Zijn ouders baatten de herberg “In de Groene Linde” uit op het Dorpsplein.

Fons diende bij het 14^e Linieregiment.

Nadat bij de familie Van Hoof een bericht was toegekomen dat hun zoon  Theofiel was gesneuveld, werd Fons, die door het oorlogsgas was aangetast, uit een hospitaal naar huis gebracht als invalide.

“Nog zie ik Fons, bij een hete zomerdag, hijgend zitten, in het lommer van hun lindenboom...” schreef J.A. Huysmans in De Band.

Petrus Alfons overleed te Leest.

1919 – Het aantal  stemgerechtigden voor de wetgevende kiezing bedroeg 458.

Christine De Laet (Zuster Melanie) over de Eerste Wereldoorlog in het eerste nummer van De Band, 1955 :

“...’t Begin van de eerste oorlog en de vlucht heb ik nog meegemaakt.

Vader heeft na de doortocht van de eerste patrouilles een reuzefiets-motocyclette splinternieuw uitgehaald van onder de mesthoop.

Maar de Belgische soldaten hebben ons twee dagen later dat merkwaardig ding als trofee ontnomen.

Zeer intressant volgens mij was na de vlucht de koeienhistorie.

De Belgen hadden alle koeien eerst weggehaald.

’t Leger had die te Antwerpen in hangars ondergebracht, en geraakte er niet mee weg.

De Duitsers sloegen die aan.

Na de vlucht waren er geen koeibeesten meer tenzij hier en daar één die in ’t wild liep, en gauw een “eigenaar” had.

Zuster Viktoria (haar oudere zuster Melanie De Laet)  zei : “Ik moet een koe hebben, ze hebben onze koeien afgepakt, ik ga naar Antwerpen naar de Duitsers een koe halen !”

Ze schuift aan in de rij om een bewijsschrift te bekomen en toelating om met “haar koe” naar Leest te mogen.

Overrompeld als die kommandant was door die grote menigte, schrijft hij een bewijs.

En zus ging met dat papierke naar die hangars, waar de controleur vraagt :

“Welke is uw koe ?”

Zuster Viktoria kiest er de beste en schoonste uit en roept : “Deze meneer !”

De kerel laat begaan.

Ze huurt een beestenwagen, en ’s avonds te kwart voor tien komt ze daarmee in Leest binnen in triomf.

Alle mensen kwamen zien naar dat fenomeen...”  

Christine De Laet werd geboren op 12 mei 1901. Ze ging in 1915 bij de zusters Annunciaden  te Heverlee, als zuster Melanie.

Haar zuster Melanie De Laet werd geboren op 26 januari 1891. Ze kwam in het klooster bij de Annunciaden als zuster Victoria in 1917. Ze bleef als missionaris in Kongo van 1931 tot 1957. Ze overleed te Heverlee op 1 mei 1968. (LG-blz.332)

Op de foto rechts Christine, links haar zus Melanie De Laet.

Pieter Jan “Wannes” Pateet –Intervieuw met Karel Soors - De Band november 1976 : “Wannes Pateet en de oorlog”

“...Jan Pateet werd te Leest geboren op 13 mei 1890.

Zijn vader Henri en zijn moeder Marie Publie woonden achtereenvolgens op een boerderij op de Kouter en in de Scheerstraat.

Wannes was de oudste van elf kinderen.

In 1914 maakte hij kennis met de gruwelen van de oorlog. Het zou voor hem een pijnlijke herinnering blijven.

Het begon al slecht voor Jan in 1912 toen hij binnen moest.

In plaats van te mogen loten zoals voordien moesten de mannen van zijn lichting allemaal binnen.

Men sprak van oorlog, maar dat sloegen onze rekruten niet hoog aan.

Soldaat Jan werd ingelijfd bij het 7^de Linieregiment en gekazerneerd te Antwerpen.

Wat Jan zich nog herinnert van het oorlogsgebeuren wil hij ons wel vertellen...

De eerste kennismaking met de oorlog !

We lagen gebivakeerd buiten Namen. Daar zagen we de vijand voor het eerst.

De Duitsers overspoelden de hele streek, een overmacht die we nauwelijks konden schatten. We trokken ons hals over kop terug. We wisten niet waar we ’t hadden.

Nu de eerste kogels langs onze oren floten, deden we in ons broek.

En verder...

We probeerden zover mogelijk van ’t oorlogsgeweld te geraken en terug te groeperen.

We waren grote sukkelaars : kleren, schoenen, wapens, alles geraakten we kwijt.

We liepen verloren omdat niemand kaart kon lezen.

Onze soldaten en officieren waren op zulk een oorlog niet voorbereid.

Na een afmattende tocht hergroepeerden we ons.

Toen koning Albert op 25 augustus 1914 de Sint Romboutstoren beklom om de opmars van het Duitse leger langs de Leuvense steenweg in ogenschouw te nemen, had je reeds aan de lijve ondervonden wat oorlog was ?

Zeker, Halen, daarna Aarschot, dat was oorlog !

Wat een beestigheden daar gebeurd zijn zal ik nooit vergeten !

Ik moet wel zeggen : langs beide kanten waren er goeie en slechten.

Terwijl we in Aarschot de Duitsers onophoudend bestookten en ons daarna terugtrokken werd er in de stad een bloedbad aangericht.

Onder het geroep : “Man had geschossen !” werden brave burgers omgebracht.

Bij een van die straatgevechten werd adjudant Van Peuvelde zwaar gekwetst.

Ik dacht dat de man zou sterven ! Ergens in een boerderij haalde ik een paard uit de stal en legde de gewonde daarop. Zo bracht ik hem naar de kazerne. Later verkocht ik het paard nog voor 10 frank aan een andere boer.

Hoe raakten jullie aan de Ijzer ?

Na een moeizame tocht groepeerden we ons in Zelzate. De verdediging van Antwerpen was ingezet. De Duitsers bestookten de forten rond Antwerpen.

Niet lang daarna werd de aftocht geblazen. De bruggen werden opgeblazen.

Op 8 oktober lieten we Antwerpen achter ons en marcheerden tot half oktober.

Drie maanden waren we op pad geweest.

De Ijzer zou bijna onze dood worden.

De Ijzer was wel een nachtmerrie ?

Langs een puzzel van tracees en passerels bereikten we Nieuwpoort. Daar begon de loopgrachtenoorlog. De Duitsers gebruikten gifgas om ons klein te krijgen, daar hadden we hevige schrik van ! Soms blies een gasalarm alleen van schrik.

            het front moest brengen.

In Lombardsijde, het was juist na Allerheiligen en men sprak van wapenstilstand, lagen we wat hoger in stelling. De Duitsers schoten een bal door m’n schouder. Het was op 7 november 1917.

Toen we die morgen naar Diksmuide opstapten, zagen we ze plots zitten. Als gieren zaten ze in de bomen en beschoten ons. Vanuit ijzeren kooien richtten ze hun mitrailleuzen op ons. Wat daarna gebeurde werd me achteraf verteld : ik lag in een put, mijn been was afgeschoten. Mijn broer Charel en een korporaal bonden mijn been af, anders was ik doodgebloed.

Twaalf van mijn maten waren gesneuveld.

Ze brachten mij naar het hospitaal in Adinkerke, waar ze mijn been hebben afgezet.

Ik werd achteraf naar Rouen gevoerd.

Daar ben ik gebleven tot 1921, totdat ik de zekerheid had dat alles ermee in orde was...

De oorlog...wat denk jij over de oorlog ?

Wat ik er over denk ? Oorlog deugt voor niets !

Men mag dan zeggen dat een rechtvaardige oorlog er mag zijn, als je oorlog zag zoals ik die zag, zoals ik die meemaakte, dan kan je niet anders zeggen dan dat oorlog pure waanzin is, uitgevonden door enkelen, terwijl velen er voor sterven.

Ik heb blinden gezien, mensen zonder benen of armen en veel, veel doden, alles door die oorlog !”

Pieter Jan “Wannes” Pateet overleed te Mechelen op 25 juni 1980, hij werd nog negentig.

Constant “Stanne” Van Den Broeck, de Leestse eeuweling, vertelde me in 1983 :

“...Ik ben er in geloot, de oorlog was voor ons een verrassing.

Toen ik werd opgeroepen dacht ik : ’t is maar voor veertien dagen, om weer eens bijeen te zijn...maar ’t was voor vier jaar en half.

Ik was bij de voorlaatste klas die nog werd opgeroepen.

Terwijl de anderen in Namen aan het front streden moesten wij pinnekensdraad spannen tegen dat de Duitsers kwamen.

Toen Antwerpen gevallen was, moesten we weg. Tien dagen mars, te voet, naar Frankrijk. Daar aangekomen werden wij verplicht onze klederen en geweren af te geven, dit om de jonge mannen te kleden die onmiddellijk naar het front trokken.

Amaai mijn voeten als ik daar nog aan denk, toen we in Ouderlick kwamen.

Velen van ons hadden onderweg alles wat hen hinderde weggesmeten, zelfs hun geweer.

Dat was de aftocht !

De soldaten waren hun eigen baas.

Ik ben van de klas 1900 en van de jongere klassen maakten ze compagniën om tracees te graven enzo.

De 5^de december 1914 ben ik dan aan ’t front gekomen.

Daar heb ik afgezien, vooral in ’t begin. Weet ge dat ik zes maand op blokken heb gelopen en zonder kapootjas ? En wij waren ook soldaat.

Kou geleden jong, kou geleden.

Jaak De Croes, een andere Leestenaar die ik toevallig aan het front ontmoette, heeft mij toen tenslotte een carabiniersvest bezorgd, alhoewel ik nochtans piot was.

Aan ’t front heb ik veel meegemaakt, veel leed gezien.

Omdat ik bij de Travailleurs was heb ik overal gezeten.

We moesten buiten ’t geschut van de vijand blijven want we hadden geen wapens.

Dag en nacht werkten we aan de tracees, dat was op strategische en dus gevaarlijke punten, herstellen van wegen, nieuwe banen trekken, bomkraters dichtgooien, bruggen leggen...

Terwijl schrapnels en obussen insloegen rondom ons, moesten wij voortwerken.

Soms liep het bloed van mijn handen, doordat ik me steeds moest laten vallen...

Zo heb ik eens twee kamions lijken moeten helpen lossen, waarin per kamion toch zo’n 30 lijken, sommige daarvan met gaten in van een vuist groot, anderen totaal onherkenbaar.

Alle dagen zagen wij lijken. Gruwelijk !

Op zekere dag, de Duitsers hadden de gehele dag geschoten, kregen wij opdracht de gaten van bominsalgen te dichten. Wij op weg van Veurne naar Nieuwpoort.

Net toen wij één put hadden gevuld kwamen er twee Duitse vliegers boven onze hoofden cirkelen en begonnen ons te bekogelen met hun mitrailleurs, ik dacht dat het te Wulpen was, in elk geval wij hebben ons kunnen redden door onder een brug te kruipen.

Een andere dag hadden wij te Veurne wacht aan een Frans schip.

Plots zagen we aan de hemel een bestuurbare ballon van de vijand opduiken maar we mochten er niet naar schieten van onze superieuren. Ineens dropte de ballon bommen naar beneden en één der bommen viel op een huis waas een vrouw werd onthoofd.

Daarvan was ik getuige. Wreed !

Of hij veel schrik had geleden ?

Schrik ? Daar waren er bij met meer schrik, natuurlijk hadden wij momenten met water in ons ogen, vooral als wij aan thuis dachten, maar wij waren wilde mensen...

Bijvoorbeeld als wij ’s nachts gingen melk halen, iedereen die ons dat zou belet hebben was eraan geweest, ook onze officieren. Wij waren wilde mensen hé.

Wij hadden ook geen medicijnen. Als je ziek werd of gekwetst aan het front was dat dodelijk. Er waren totaal geen medicijnen.

Eén keer ben ik licht gekwest geweest.

In een bepaald dorp moesten wij een baan door het land trekken en ineens werden wij beschoten. Wij vluchtten weg en ik liep op zo’n 300 meter van een inslag en een stuk ijzer van een bom boorde zich in mijn bovenarm.

Het was echter een lichte kwetsuur.

Ik stond veel liever op 10 meter van zo’n inslag. Immers die ontploffing vormt een boekee en als je er kort genoeg bij stond had je alleen de beschermende losgerukte aarde. Het ijzer spatte verderweg uit mekaar.

Toen den Duits terugtrok, werden wij, de mannen van de staat, naar Adinkerke gestuurd.

Ik herinner me nog goed dat daar een plakkaat aan de muur hing.

Op dat plakkaat stonden de bevrijde gebieden aangeduid. De mensen uit die gebieden mochten dan naar huis. Behalve wij van de spoorweg.

Ik heb daar nog maanden moeten werken, ook nog na de wapenstilstand.

Immers, Duitsland was gestraft en moest locomotieven naar Adinkerke overbrengen.

Daar ik schilder van beroep was op ’t Arsenaal te Mechelen, werd ik daar weerhouden om mijn werk daar verder te zetten tot februari het jaar nadien.

Twee dagen minder dan vier jaar en half ben ik van huis weggeweest...”