Archief

Waarover het ging
.
Jantje zag eens pruimen hangen,
O! als eieren zo groot.
't Scheen, dat Jantje wou gaan plukken,
Schoon zijn vader 't hem verbood.

Hier is, zei hij, noch mijn vader,
Noch de tuinman, die het ziet:
Aan een boom, zo vol geladen,
Mist men vijf, zes pruimen niet.

Maar ik wil gehoorzaam wezen,
En niet plukken; ik loop heen.
Zou ik om een hand vol pruimen
Ongehoorzaam wezen? Neen !

Voort ging Jantje, maar zijn vader,
Die hem stil beluisterd had,
Kwam hem in het lopen tegen
Vooraan op het middenpad.

Kom mijn Jantje, zei de vader,
Kom mijn kleine hartedief!
Nu zal ik u pruimen plukken,
Nu heeft vader Jantje lief. *

Daarop ging Papa aan 't schudden,
Jantje raapte schielijk op.
Jantje kreeg zijn hoed vol pruimen,
En liep heen op een galop.

Auteur: Hiëronymus van Alphen (1746 - 1803)

Hoe het verder ging

Jantje liep dus heen in een galop, hij rende zwaar beloond en beladen weg
met zijn hoedje vol pruimen. Dat is al een kilo of meer.
Hij heeft zich ergens in de graskant gezet en hij heeft al die pruimen opgegeten.
Allemaal. Ze waren zoet en sappig, hij kon niet ophouden, die hoed moest leeg. 
Die avond aan tafel wou hij niet eten natuurlijk.
Zijn vader dacht, van die paar pruimen kan dat toch niet zijn …

’s Nachts kreeg Jantje buikloop. Acute buikloop.
Zijn moeder werd wakker van het gestommel.
Ze kon al direct aan de slag met pyjama’s en beddengoed.
En er waren in die tijd nog geen wasmachines hé.

Van al dat gedoe werd de vader ook wakker
en toen hij zag hoe ziek zijn zoon was
zei hij nadenkend : tiens, van die paar pruimkes zo ziek zijn …

Tussen twee krampaanvallen kwam aan het licht
dat Jantje de pruimen niet had afgegeven in de keuken,
maar dat hij ze allemaal zelf opgegeten had. Heel de hoed leeg.

De moeder trok wit weg en de vader stond er wat bedremmeld bij.

Het duurde bijna drie dagen eer de aanvallen afnamen.
Ondertussen vreesde men voor Jantjes leven.
Vraag maar aan de Wereldgezondheidsorganisatie hoe gevaarlijk diarree kan zijn.

Jantje heeft het overleefd, maar in die drie dagen
stierf het huwelijk van zijn ouders. 
Zijn moeder heeft haar man nooit kunnen vergeven
dat hij hun kind in levensgevaar gebracht had, met zijn
pedagogische principes en praktijken, met zijn over-belonen!

Men heeft een kind niet lief omdat het braaf is. *
Men heeft een kind lief omdat het ís.

En men geeft het twee pruimkes,
de rest brengt men zelf naar de keuken,
het kind kennende.

Een jaar later waren ze uit elkaar.
Dat was een ramp, want zij waren eigenlijk allebei gezinsmensen.
In zijn eentje bakte hij er niks van, hij raakte aan de drank,
verloor zijn werk, werd dakloos en eindigde in anonimiteit.
In haar eentje bakte zij er niks van, ze verzeilde in de armoede
en is in eenzaamheid omgekomen van ontbering.

Jan onthield uit het pruimenvoorval dat hij van die boom zo volgeladen
beter vijf à zes pruimpjes gepikt had ipv het modelkind uit te hangen en
dat zijn braaf-zijn niets dan kommer en kwel had voortgebracht.

Kortom,
door de gevolgen van zijn bravigheid raakte zijn normbesef compleet verwrongen
en hij verzeilde in de criminaliteit.
Hij werd neergeschoten tijdens een afrekening in het Russisch fruitmilieu.

m
EZW-08/2012 / HiH-10/2014 / herwerkt
https://nl.wikipedia.org/wiki/Hieronymus_van_Alphen#.27Kleine_gedichten_voor_kinderen.27
https://nl.wikipedia.org/wiki/Wereldgezondheidsorganisatie

Wanneer de natuur zich klaarmaakt om te gaan slapen word ik wakker.
Al van toen ik heel jong was.
Het was in de kleuterschool en er lagen herfstbladeren, zoals nu.
Die bladeren konden ritselen.

In dezelfde klas zat een jongetje die een zus had
ergens in een hogere klas
en dat meisje had een eigen springkoord.
Ik niet.
Waarschijnlijk was ik nog te klein om al te kunnen touwspringen.

Ik knuffelde en kuste dat broertje zowat plat tot hij
hulp ging zoeken bij zijn zus.
Dan volgde ik hem aan een slip van zijn schort
tot bij zijn zus.
Zij verloste haar broertje van mijn attenties door mij haar springtouw te lenen
en ik ging dan het touw op de speelplaats door de herfstbladeren trekken
omdat ik ze wou horen ritselen.

Eigenlijk was dat gekus tegelijk stalking, gijzeling en afpersing hé.
En toch hebben ze mij daar ooit losgelaten.
Zou dat een procedurefout geweest zijn?

m
EZW-12/2012 – HiH-10/2015, herwerkt

Als ik me goed herinner valt grootouderdag in de loop van het eerste schooltrimester.
Maar ik heb voor 2017 geen datum kunnen vinden.
Misschien varieert het van school tot school?

Of Grootouderdag de States gevierd wordt weet ik niet,
maar ze hebben daar wel een klasje jong volk
dat iets weet te vertellen over het wezen ‘oma’. 
Hier enkele fragmenten :

In hun kinderogen zijn kinderen jonge mensen tot een bepaalde leeftijd.
De volwassen dochters en de zonen van de oma zijn dus geen ‘kinderen’.

Een grootmoeder is een mevrouw die zelf geen kinderen heeft en dus
heel veel van kinderen van anderen houdt
en een grootvader is een mannetjesgrootmoeder.

Grootmoeders hoeven eigenlijk niets te doen;
ze hoeven er alleen maar altijd te zijn.
Ze zijn oud, dus kunnen ze niet wild spelen of hard lopen.
Het is leuk als ze ons meenemen naar de supermarkt,
want daar is een neppaard en ze hebben altijd genoeg muntjes om erin te gooien.

Grootmoeders zijn meestal heel dik, maar niet te dik om je veters te strikken.
Ze dragen brillen en ze kunnen hun tanden en tandvlees eruit halen!
Ze hoeven niet zo slim te zijn, maar weten wel vaak het antwoord op vragen als
"Waarom jagen honden op katten?" en "Waarom is God niet getrouwd"
Ze praten niet als babies zoals sommige tantes doen, want dat is moeilijk te verstaan
en als ze voorlezen, slaan ze nooit woorden over
en ze vinden het nooit erg om altijd hetzelfde voor te lezen.

Iedereen zou een grootmoeder moeten hebben,
vooral als je geen televisie hebt,
want grootmoeders zijn de enige volwassen die altijd tijd hebben voor kinderen. 

auteurtjes onbekend - USA, 
m 
HiH-11/2015

Mijn grootmoeder gebruikte 'de waan van de dag'
om te zeggen dat iets een vluchtige mode, een rage of een trend was.
Of een tijdelijke gekte.

Een gebloemd halsdoekje geknoopt in de openstaande kraag van een chemisier dragen bvb.
Dat was een tijdje absoluut een must.
Anders gingen wij tieners de deur niet uit.
Blinkende plastieken handtassen. Die waren zeer Carnaby Street.
Veel van de '60s mode was volgens haar 'de waan van de dag'.
En dat was ook zo, achteraf bekeken.

Ze wist wat ze zei want in haar jonge jaren
volgde ze zelf eventjes de dolle charleston-mode.
Daar bestaan nog foto’s van.

'Och, 't is de waan van de dag, 't zal zijnen tijd wel hebben' zei ze
wanneer mijn ma weer eens uitvloog over onze korte rokken.
En ze kreeg gelijk ook.
Na de mini kwam de midi-lengte. (verschrikkelijk, die kuitlengte)
En daarna de maxi. (zeer onpraktisch, maar  zeer elegant)

Nu kan ik de rages en de trends niet meer volgen.
De verschillende modes eigenlijk ook niet meer.
Ze doen maar.
't Zal zijnen tijd wel hebben.

m
HiH-10/2015
naar een idee van P²

Het traject dat ik te doen heb, van Ekeren naar Merksem-Palfijnziekenhuis,
is een ritje van 20 minuten tussen woonwijken
met hier en daar een veld en ook een wei of twee
waarin soms vijf koeien in nat gras liggen te herkauwen.
Het nat gras lijkt hen niet te deren.
Vijf vredige koeien in een groene wei, met de roze zonsopgang als toemaatje.

Het is zo’n traject waarvan men denkt, hier gebeurt nooit niksni.
In de eerste wijken zijn de mensen naar hun werk en
in de wijken met de rieten daken zijn de mensen
de beursberichten van de Tokio, Hong-Kong en Sidney aan het herkauwen,
onder diezelfde roze zonsopgang.

Buiten dat sommige buschauffeurs rodeo rijden
over de verkeersdrempels op de rechte stukken naast de landbouwpercelen,
gebeurt daar dus weinig.

Toen ik drie uren later bij Palfijn de bus richting thuis nam,
klom er voor mij een meneer naar binnen
die heel snel achter de chauffeur ging zitten en toen hij gezeten was
sloeg hij zeer snel en een beetje verdoken een kruis.
Terwijl ik mijn betaalkaartje weg borg
zag ik uit een ooghoek die beweging
en zonder hem aan te kijken moet ik toch verbaasd gekeken hebben
want toen ik langs hem ging
keek hij me strak aan en met een rukje ging de kin omhoog.
Astrant kijken, heet dat in deze contreien.

Had ik nu écht verbaasd gekeken bij dat kruisteken?
In mijn koopvaardij-jaren had ik nochtans een diplomatieke pokerface.
Misschien ligt astrant kijken in zijn aard, dat kan ook.
Zo zijn er nog mannen de laatste decennia in deze contreien.

Toen ik op mijn favoriete zitje zat (hoog, boven het wiel)
bedacht ik dat hij misschien uit een land kwam waar
overgebleven christelijke stromingen altíjd een kruis slaan bij het begin van een busrit.
Zo’n land waar elke weg een smalle kronkelweg is en waar
aan de ene kant de scherpe rotsblokken van een steile bergwanden bijten
en
aan de andere kant de afgronden liggen te grijnzen.

Buiten verkeersdrempels hebben wij geen hoogteverschillen, meneer.
Antwerpen en omgeving liggen in een vlakte. Een alluviale vlakte.
Hier heet het al eeuwen De Lage Landen bij de Zee.
Al eeuwen.

Toen we aan de rechte stukken met de verkeersdrempels kwamen
gaf de chauffeur gas en begreep ik het kruisteken.
Wie van een ziekenhuis komt zit niet te wachten op een rodeo.

m
HiH-10/2015

Het Kleintje mocht voor het eerst klasgenootjes uitnodigen voor haar verjaardagsfeestje.
Klasgenootjes uitnodigen begreep ze niet goed,
want het was toch háár verjaardag, niet die van de andere kindjes.
Haar idee van verjaardagsfeest is
dat er maar 1 iemand gevierd wordt, in dit geval zijzelf.
1 jarige + 1 familie, anders was het háár feest niet meer.

Ze was duidelijk niet van plan
de glorie en de aandacht te delen met andere kindjes
die geeneens zelf jarig waren.
Bij Oma haar verjaardag kwamen ook geen vrienden en vriendinnen.
- Nóóit, gooide ze er achter, om haar punt duidelijk te maken.
- Nooit? vroeg ik domweg.

Nóóit vrienden en vriendinnen op de verjaardag van haar Oma?
Daar kon ik anders wel wat straffe verhalen over vertellen.
Om opvoedkundige redenen deed ik dat niet.
‘k Zei niks over het voltooid verleden fuifgedrag van de oma.
Ook al omdat zij me dat met één duidelijke blik ontraden had.

Nu had de Mama een probleem natuurlijk,
zij had al afspraken gemaakt met andere moeders en
nu wilde Kleintje plots geen klasgenootjes erbij.
- Wij vieren dat wél hoor Meiske, de verjaardag van Oma, zei ik.
  Met de vrienden en vriendinnen en uw oma is dan de enige jarige en …

Ik zocht het woord feesteling.
Het woord feestvarken wou ik niet gebruiken want wie weet
wat dat klein hoofdje daar weer zou van maken. 
De broer was het gezever beu en rondde af :
- Oma is op dat feest de jarige en alle feestvierders 
  waren de niet-jarigen, die zijn iets minder jarig.

En ineens had kleintje het begrepen. Ze liet genadig weten dat
alle mínder-jarigen wel op haar feest mochten komen.
En hun mama’s ook. En ik ook.
Als mínder-jarigen waren we welkom.

Slimme broer, probleem opgelost, Mama opgelucht en iedereen tevreden.

m
HiH-10/2015

De meisjes waren op weekend.
Diane en Peter hielden een luie ochtend.
Laat ontbijt, uitgebreid krant lezen, rondsleffen op pantoffels … 
Peter keek om zich heen.
Hij stond op, liep traag door de kamer en bedacht dat Het Leven goed was voor hem.
Heel goed.
En dit alles kon zó voorbij zijn. In een vingerknip.
Die gedachte was ongevraagd gekomen en nestelde zich.
Hij voelde een kneepje aan zijn hart en een prik in zijn keel.

- Diane, zei hij schor, als mij iets overkomt 
  moet ge onmiddellijk al mijn spullen wegdoen.
  Weggeven of verkopen. Alles weg.

Ze keek op van het zondags kruiswoordraadsel, een beetje verstoord.

- Waarom?  
- Ge zult willen hertrouwen en
  ik wil niet dat een of andere uil aan mijn spullen zit.

Haar hart smolt toen ze hem zo zag staan, met piekhaar en in pyjama.
- Wie zegt dat ik een ándere uil wil? glimlachte ze.
En ze legde haar potlood neer want het was
tijd voor troost.

m
EZW-10/2014

onrechtvaardigheid & onrecht

In een cursus uit een ver verleden
stond ongeveer het volgende:

Een mens zou pas rond het zevende levensjaar gevoel ontwikkelen voor recht en onrecht,
beginnend met zeer concrete zaken, binnen het eigen leefwereldje.
Rond het vijftiende levensjaar, wanneer het abstract denken zich ontwikkelt,
worden die begrippen uitgebreid naar de wereld in het algemeen.

Zo ongeveer stond dat daar.
Hoe het verder ging weet ik niet meer.
Misschien leert een mens gaandeweg leven met onrecht.
Doorgroeien naar maturiteit en zo ...

De twee leeftijden zeven jaar en vijftien jaar heb ik onthouden
omdat die twee fasen in de ontwikkeling thuis zo herkenbaar waren
door de markante toestanden die ze met zich meebrachten.

'VANAF ZEVEN', zei de cursus

Onrecht voelden we zeer scherp aan en het ging dan werkelijk over zeer concrete zaken:
wie haalt deze keer een mandje aardappelen uit de kelder,
wie mag vandaag met de fiets naar de bakker,
wie gaat ondertussen te voet naar de kruidenier.
Over beurtrol, werkverdeling en privileges konden we nogal bakkeleien.

Gedurende een periode zaten wij alle drie tegelijk in die fase
en we losten elkaar af.
Mijn ouders en de leerkrachten hadden toen continu
praktijkexamen in 'eerlijkheid'.

Want 'Dat is niet eerlijk!' was een tijdje onze strijdkreet.
Naargelang de aard van de situatie werd het dat-is-niet-eerlijk gevoel
heftig uitgeschreeuwd met wilde gebaren,
fluisterend naar buiten gebracht met tranen in de stem,
of geuit in een van de mogelijke gedragsvarianten daartussen. 
In gedragingen hadden wij alle drie een zeer uitgebreid gamma ter beschikking.

De ontreddering was er in alle geval, we voelden ons
verraden, bekocht en in de steek gelaten
wanneer de grote mensen hun eigen code met de voeten traden.
Dat soort grote-mensen-wereld moesten wij later in? 

'VIJFTIEN EN OUDER', vervolgde de cursus

Van de drie kinderen thuis was ik de eerste om de concrete fase te verlaten en
werd het theoretisch voor 1/3^de rustiger in huis.
Zes jaar later zaten we met drie samen in onze abstracte fase: onrecht in-de-wereld,
het schept een band. Wij gedroegen ons opnieuw zeer gelijkaardig, samenhorig bijna.

De debatten aan tafel waren op een bepaald moment zo geanimeerd dat
mijn vader een spreekstop probeerde in te voeren:
om wereldproblemen op te lossen moet men in de eerste plaats
het warm eten opeten terwijl het nog warm is, energie opdoen,
dus zwijgen en éten.

Energie hadden wij toen op overschot en
die spreekstop aan tafel heeft zes minuten geduurd.
Over dat record wordt op familiebijeenkomsten nu nog gesproken:
'ooit' hebben wij het gepresteerd om
zes volle minuten stil te zijn aan tafel. Zés!

Verdeling van de landbouwgronden in Zuid-Amerika, analfabetisme,
overbevolking ... wij zetten daar onze schouders onder,
bij ons aan tafel en achteraf tijdens de afwas werd dat allemaal
vrij vlot opgelost. Voor eens en voor altijd.
Het was de periode van het eerste rapport van de Club van Rome.

LATER

Als het aan ons lag was er in Zuid-Amerika binnen de kortste keren
geen enkel straatkind meer, laat staan hongerig of analfabeet.
Want wij gingen daar gewoon iets aan doén.
Niet alleen wij drie, maar ongeveer heel onze generatie.
We waren met veel, er was dus hoop.

VEEL LATER

We zijn nu een veertig jaar verder en ook twee generaties verder.
De beschikbare middelen zijn niet herverdeeld.
Straatkinderen zijn er nog altijd.
Nu overal.

Het onrecht hebben we de wereld niet uitgeholpen.
Daar zijn andere machten voor nodig,
weet ik nu.

Onrechtvaardigheid
is al een paar keren onze kant uitgekomen.
Daar leert men mee leven,
weet ik nu.

Ooit, 's avonds met ons drie aan de afwas,
leek het nochtans simpel.

m
EZW-03/2004, HiH-10/2014

Dit is wat somber om de dag mee te beginnen, ik weet het, maar
naar aanleiding van wat Jacqueline schreef – reactie bij n°36 –
moet me iets van het hart.
Van het hart? Van heel mijn ribbekast.
Want het bedrukt me al een paar dagen.

Een fragment uit 2006 GEERT HOSTE STAAT VERDER, zaalshow.
Versluierde tekst, niks shockerend, maar het feit dat het publiek lacht …
in mijn ideale wereld zou de zaal juist verstillen naarmate de tekst vordert,
omdat hetgeen Hoste brengt zo grauw en goor is.

Het nummer is goed gebracht, en meesterlijk geschreven, daar niet van,
maar ik was in shock toendertijd en zaterdag weer. De zaal … lácht.
Het publiek lacht.
Hebben die mensen een glas op?

Het was een première, de zaal zat vol met BV’s,
het zou dus kunnen dat er een ontvangst vooraf ging aan de voorstelling.
Met een glas. Of twee.

In beeld heb ik maar 1 persoon gezien die niet lacht.
Wit hemd met ruit, bril, grijs haar.
Maar één persoon die de tragiek van de tekst hoort?
Of maar één persoon die niet geconditioneerd reageert?

klank aanzetten
http://www.dailymotion.com/video/x1ptq3
03min19

Dit is de volledige tekst:

Het konijntje was versleten, heel armoedig allemaal.
’t Had geen tandjes en geen oortjes, het pelsje bijna kaal.
Mijn lief klein konijntje, hoe zou het met je gaan?
Mijn lief klein konijntje, wat heb ik fout gedaan?

Ach mijn fijne kinderjaren, de buurman liep af en aan.
Als mijn ouders er niet waren, dan belde hij soms aan.
Om mij te amuseren, verstopte hij vooraan
Een knikker in zijn kleren, dan moest ik er achteraan.
(gelach)
herhaling:
Het konijntje was versleten, heel armoedig allemaal.
’t Had geen tandjes en geen oortjes, het pelsje bijna kaal.
Mijn lief klein konijntje, hoe zou het met je gaan?
Mijn lief klein konijntje, wat heb ik fout gedaan?

Mijn buurman kon ook goochelen, maar dat stelde niet veel voor.
Dan nam hij zo’n hoge hoed, en stak er zijn hand door.
Hij zette de hoed op zijn schoot, bedekte die met een doek
Dan nam hij m’n handje, en zei "Zoek het konijntje, zoek!"
(gelach)
herhaling: (gelach blijft duren)
Het konijntje was versleten, heel armoedig allemaal.
’t Had geen tandjes en geen oortjes, het pelsje bijna kaal.
Mijn lief klein konijntje, hoe zou het met je gaan?
Mijn lief klein konijntje, wat heb ik fout gedaan?

Een keertje onder ’t spelen, al bij de volle maan.
Was ik ’t konijntje aan ’t strelen, maar is het fout gegaan.
De buurman keek komiek, een kreetje werd geslaakt.
Maar ’t konijntje dat was ziek, want ‘t had in mijn handje gebraakt.
herhaling:
Het konijntje was versleten, heel armoedig allemaal.
’t Had geen tandjes en geen oortjes, het pelsje bijna kaal.
Mijn lief klein konijntje, hoe zou het met je gaan?
Mijn lief klein konijntje, dit liedje is gedaan…

van https://muzikum.eu/nl/123-2730-33622/geert-hoste/mijn-lief-klein-konijntje-songtekst.html#ixzz4tgsnca1j

m
met dank aan Jacqueline om het onder de aandacht te brengen

Herfst doet me denken aan een uitbundige, weerspannige kleuter die niet wil gaan slapen.
Zo een waar men de handen vol aan heeft.
De Natuur heeft geen zin om haar pyjamaatje aan te doen,
ze moet eerst nog wat ongenoegen ventileren, bij momenten ongeremd :
tranen & theater dat is regen & wind,
donder & bliksem zijn lawaai & boze blikken.

En als dat allemaal lang genoeg geduurd heeft
volgt de uitputting, met een paar nasnikken.
Ze valt in slaap. Het is December.
In de winter komen haar broodnodige dromen
- wij noemen sneeuw en ijzel nachtmerries -
en met de equinox van 21/03 gezond weer op, met een verlegen glimlachje.

De herfst zijn de kleuterkuren van de Natuur. 
Ze durft dat maar op bepaalde breedtegraden, natuurlijk.
Onder andere de onze.

m
HiH- 09/2015, herzien

dit zijn knappe, drukke grafische weergaven, goed schudden met het kernwoord :
http://synoniemen.net/grafisch.php?zoekterm=uitbundig
http://synoniemen.net/grafisch.php?zoekterm=weerspannig