Prinsessen Maxima en Mathilde krijgen samen Nederlandse literatuurgeschiedenis

Wetenschappers die het genetisch materiaal van de vijfduizend jaar oude mummie onderzoeken, hebben aanwijzingen gevonden dat Ötzi tijdens zijn leven mogelijk onvruchtbaar was. Dat heeft wellicht ook een rol gespeeld bij de gewelddadige manier waarop de prehistorische man om het leven is gekomen, zo bericht de BBC naar aanleiding van onderzoeksresultaten die zijn gepubliceerd in de American Journal of Physical Anthropology.
De mummie werd in 1991 in de Ötztaler Alpen, vlak bij de grens tussen Italië en Oostenrijk, op een hoogte van 3210 meter gevonden door een Duits echtpaar. De menselijke resten waren ingevroren in een gletsjer en daardoor uitzonderlijk goed bewaard gebleven. De \'gletsjermummie\' werd al gauw vernoemd naar het gebied waar hij was gevonden en werd Ötzi gedoopt. Diverse teams van wetenschappers uit verschillende landen hebben zich sindsdien bijkans letterlijk op de mummie gestort. Alle organische resten werden zeer grondig bestudeerd. De onderzoekers hebben inmiddels al veel kunnen achterhalen over het leven van Ötzi. De 1,59 meter lange jager was ongeveer 46 jaar toen hij stierf. Uit zijn getattoeerde rug stak een afgebroken pijlpunt. Ook zijn er kledingstukken en gebruiksvoorwerpen van de ijsman uit de steentijd gevonden.
Een Italiaans team heeft specifieke DNA-onderzoeken gedaan rondom de genitaliën van Ötzi. Hoewel de onderzoekers benadrukken dat het moeilijk te zeggen is na duizenden jaren, hebben ze verschillende afwijkingen gevonden waarvan bekend is dat ze een belangrijke oorzaak van onvruchtbaarheid vormen. Het is heel goed mogelijk dat Ötzi te kampen had met een sterk verminderde activiteit van zijn sperma.
De Italiaanse onderzoekers werpen de vraag op in hoeverre de onvruchtbaarheid van een man een rol gespeeld kan hebben in de oeroude samenleving waarvan Ötzi deel uitmaakte. Was Ötzi\'s omgeving zich ervan bewust dat de man geen kinderen kon krijgen? En bracht dit hem mogelijk in een zwakkere sociale positie?
Wie deze gedachten verder uitkristalliseert en combineert met de pijlpunt die in de rug van de mummie is aangetroffen, kan concluderen dat Ötzi mogelijk om het leven is gebracht vanwege zijn onvermogen om voor nageslacht te zorgen. De onderzoekers benadrukken echter dat het hier om pure speculatie gaat. Het is niet eens zeker of de mummie wel onvruchtbaar was.
Zekerheid hebben de wetenschappers inmiddels wél over de geboorteplaats van de mummie. Voorheen werd vermoed dat Ötzi van oorsprong een Oostenrijker was, maar eerdere DNA-onderzoeken wezen al uit dat hij 5300 jaar geleden zijn jeugd doorbracht in een Italiaans bergdorp in het zuiden van Tirol. Op die plek ligt tegenwoordig het dorpje Feldthurns.
De onderzoekers hebben dit kunnen achterhalen door isotopen uit gebit en botten te bekijken, en deze te vergelijken met bodem- en watermonsters uit veel plaatsen in het Alpengebergte. Bepaalde stoffen uit voeding worden in verschillende levensfases in een menselijk lichaam opgeslagen, zoals tijdens de jeugd in het gebit en bij volwassenen in de botten. Onderzoekers kunnen zo kijken waar iemand een bepaalde fase van zijn leven doorbracht.
Hoewel het geenszins zeker is of Ötzi inderdaad onvruchtbaar was, heeft het onderzoek toch belangwekkende restultaten opgeleverd. De wetenschappers hebben meer inzicht gekregen in hoe ze DNA eeuwenlang goed kunnen houden, en hoe ze er vervolgens belangrijke gegevens uit op kunnen maken. Maar bijgelovigen zijn zeer terughoudend als het gaat om het onderzoeken van de gletsjermummie; er zou namelijk een vloek op heersen.
Al acht personen die met de gletsjermummie te maken hadden, zouden door toedoen van het ruim 5000 jaar oude lijk zijn gestorven. Het gaat om uiteenlopende personen die op verschillende manieren met Ötzi in verband stonden en op verschillende manieren om het leven zijn gekomen. Volgens sommigen kan dat geen toeval zijn en is de mummie vervloekt.

Deskundige Philippe Charlier zal de vermoedelijke resten van de beroemde Franse heldin uit de middeleeuwen zes maanden lang met zijn team onderzoeken om meer te weten te komen over Jeanne d'Arc, over wie eigenlijk bar weinig bekend is.

Een uitgekiend DNA-onderzoek is volgens Charlier niet mogelijk omdat vergelijkingsmateriaal ontbreekt. De familiestamboom van de vrijheidstrijder is mogelijk vals.
Toch denkt de expert aan de hand van koolstofdatering en analyses van stuifmeelresten vast te kunnen stellen of de overblijfselen van de Franse heldin zijn.
"We zullen in staat zijn om te achterhalen of deze resten van een vrouw zijn van circa 19 jaar die in Rouen de dood vond rond 30 mei in 1431 en drie keer is verbrand op dezelfde dag. Als al deze gegevens bevestigd kunnen worden, zijn we er vrijwel zeker van dat we met Jeanne d'Arc te maken hebben," liet de wetenschapper aan Franse media weten.
Charlier benadrukte dat zijn onderzoek louter wetenschappelijke en geschiedkundige doeleinden dient.
"Er zit geen nationalistisch, politiek of religieus doel achter, het is een puur wetenschappelijk en historisch onderzoek. De realiteit is dat we zeer weinig van haar weten. Er is zelfs geen schilderij van haar bekend, alleen een omtrek van haar op een officieel document."
Jeanne d'Arc wordt in Frankrijk al eeuwen al een heldin vereerd. Ze achtte zich, via stemmen in haar hoofd, door God geroepen om Frankrijk, dat in oorlog met Engeland verkeerde, te bevrijden. Ze trok met een legertroep ten strijde en ontzette mede Orléans. Uiteindelijk werd ze, steeds meer verdacht van hekserij, overgedragen aan de Engelsen, die haar wegens ketterij tot de brandstapel veroordeelden. Ze werd in 1920 door de rooms-katholieke kerk heilig verklaard.

Dat zei de hoogleraar dierecologie aan de Rijksuniversiteit Groningen Theunis Piersma tijdens zijn oratie woensdagmiddag in Groningen, zo meldt het ANP. 

Dit is de echte Paul van Vliet...

Foto: Ab Blauw

De besmette wilde eend werd op maandag nabij Lyon gevonden. Minister Bussereau zei vrijdag al voor 90 procent zeker te zijn dat het om deze virusvariant zou gaan.
De Franse autoriteiten hebben eerder al de gebruikelijke voorzorgsmaatregelen getroffen rondom de plaats waar de dode eenden werden aangetroffen. Het betreft onder meer het instellen van een stalplicht in een zone van drie kilometer en een surveillancezone van tien kilometer.
In de Duitse deelstaat Mecklenburg-Vorpommern zijn zaterdag 28 nieuwe gevallen ontdekt van besmetting met het vogelgriepvirus H5N1. Dat hebben de plaatselijke autoriteiten bekendgemaakt.
Eerder deze week waren op het eiland Rügen in de Oostzee al dertien dode vogels gevonden.
In Oostenrijk, waar het virus H5N1 vorige week al werd ontdekt, verspreidt de vogelgriep zich verder over het land. In onder meer Wenen werd een dode zwaan gevonden die besmet was met het virus. De overheid heeft een ophokplicht ingesteld.
In Indonesië is opnieuw een sterfgeval als gevolg van vogelgriep vastgesteld. Het gaat om een 23-jarige man, die op 10 februari in een ziekenhuis in Jakarta is overleden. In zijn werk had hij te maken met het vervoer van kippeneieren.
Hij is de negentiende dode die is gevallen als gevolg van besmetting met het virus H5N1. Dat heeft een hoge functionaris van het ministerie van Volksgezondheid in Jakarta zaterdag bevestigd nadat tests in opdracht van de Wereldgezondheidsorganisatie WHO waren uitgevoerd door het Amerikaanse centrum voor ziektepreventie en -onderzoek in Atlanta. Het gaat om het achtste geval dit jaar en het derde de afgelopen week.
Woensdag bevestigde Jakarta dat twee vrouwen die eind vorige week in ziekenhuizen in de hoofdstad Jakarta overleden, besmet waren met het vogelgriepvirus H5N1.
Indonesië is het land waar dit jaar de meeste doden zijn gevallen als gevolg van vogelgriep. Ook zijn miljoenen stuks pluimvee gestorven door de ziekte, die in de meeste provincies heerst. De Verenigde Naties noemen de situatie in het dichtbevolkte land verontrustend en de WHO en de voedsel- en landbouworganisatie FAO hebben de regering in Jakarta opgeroepen in actie te komen. In het verleden is Jakarta ervan beschuldigd de omvang van de besmetting te bagatelliseren. Onlangs beloofden de autoriteiten krachtig optreden. Minister Siti Fadilah Supari van Volksgezondheid zei in The Jakarta Post van zaterdag dat hij druk doende is de voorraad antivirale middelen te vergroten.
In de Indiase deelstaat Maharashtra heeft het levensgevaarlijke vogelgriepvirus inmiddels ook toegeslagen. In een pluimveehouderij zijn 50.000 kippen aan de ziekte gestorven.
Het is de eerste melding van een uitbraak van het gevreesde virus in India. In het gebied bevinden zich veel kippenboerderijen. Om te voorkomen dat het virus zich verder verspreidt, zullen zeker 500.000 vogels worden afgemaakt.
Vogelgriep heeft sinds 2003 ongeveer negentig mensen het leven gekost, voornamelijk in Azië. In verreweg de meeste gevallen waren de slachtoffers direct of indirect in contact geweest met pluimvee.

Deskundigen vrezen dat het virus zal muteren in een variant die van mens op mens kan worden overgedragen.

Foto: glenn wassenbergh