De Groote Oorlog in Retie (14)

Na de Eerste Wereldoorlog werd door de bisdommen aan de parochies gevraagd een verslag over de oorlogsgebeurtenissen in te sturen. Die oorlogsverslagen worden bewaard in het Rijksarchief. Ook van de parochie Sint-Martinus is er een uitgebreid met de hand geschreven verslag. In een aantal artikels zal ik het verslag, in de spelling zoals het geschreven werd, online plaatsen. -------------------------------

De Herderlijke Brief van einde 1914 was gedeeltelijk afgelezen den 1 Januari 1915; den 2en werd hij opgeëischt, en later zijn de D. nog 2 maal om den Brief geweest, hebben huiszoeking gedaan op de pastorij en dregen Burgemeester en Pastoor met 5000 mark boet en onmiddelijke aanhouding, als er van het vervolg van den Brief nog kennis gegeven werd, of als er een afschrift van zou gevonden worden.

De processiën waren begin 1915 toegelaten. In de maand Mei gingen zondags honderde inwoners processiegewijs bedevaart naar de eeuwenoude kapel van OLV te Werbeek, gehucht van Rethy; geene stoornis, zoo min als voor de kruisprocessiën, of de maandelijksche processie rond de Kerk.

Met Hoogweerdig (27) 1915 moesten wij den itinéraire (28) der processie aanduiden, en verklaren geene Vaderlandsche teekens aan vaandels, geen vaderlandsch muziek te zullen bezigen.

--------------

27. Hoogweerdig : De processie van 'Hoogweerdig' had plaats op de zondag na Sacramentsdag (variabele datum op een donderdag in het voorjaar).

28. Itinéraire: Route

Na de Eerste Wereldoorlog werd door de bisdommen aan de parochies gevraagd een verslag over de oorlogsgebeurtenissen in te sturen. Die oorlogsverslagen worden bewaard in het Rijksarchief. Ook van de parochie Sint-Martinus is er een uitgebreid met de hand geschreven verslag. In een aantal artikels zal ik het verslag, in de spelling zoals het geschreven werd, online plaatsen.

------------------------------------

Een katholieke D. aalmoezenier, Gielisch, heeft verscheidene malen biecht gehoord, de H. Mis opgedragen, gepredikt en de H. Communie gegeven aan een 15-20-tal D. Soldaten. Alle maanden had zulks plaats. Maar omdat hij zijn diensten niet kon stellen op de eer die hem beviel, en niet mocht baas spelen in onze Kerk, is de aalmoezenier in 't vervolg zijnen dienst gaan doen in het klooster der Penitentienen.

Eens zondag, zijn circa 25 D. katholieke soldaten in corps naar de Hoogmis gekomen. Vroeger en later zag men enkele soldaten in de Missen ; op het laatst was het eene uitzondering er eenen te zien in de Mis. De protestanten hielden hunne bijeenkomst in het gildenhuis eerst, later op het gemeentehuis.

Het ecoduct op de grens Kempen-Noord-Brabant in Postel werd op woensdag 19 november 2014 officieel geopend.

Bekijk en beluister via onderstaande link de rtv-reportage over de gebeurtenis.

http://www.rtv.be/artikels/nieuws/2014111908484496_nieuws-kempen-woensdag-19-november

Het gemeentebestuur heeft de herinrichtingswerken op het zuidelijk gedeelte van de Markt en in de Groenstraat afgerond met de aanplant van vier grote bomen.

Het zijn aangename, rustige, historische centrumstraten geworden, waar het bijzonder aangenaam wonen is.

Na de Eerste Wereldoorlog werd door de bisdommen aan de parochies gevraagd een verslag over de oorlogsgebeurtenissen in te sturen. Die oorlogsverslagen worden bewaard in het Rijksarchief. Ook van de parochie Sint-Martinus is er een uitgebreid met de hand geschreven verslag. In een aantal artikels zal ik het verslag, in de spelling zoals het geschreven werd, online plaatsen.

---------------------------------------

In 1915 heeft het klooster der Penitentienen 8 soldaten met 18 paarden moeten inkwartieren, met al de amunitiewagens. De paarden werden gestrooid met ongedorschen haver. Huiszoekingen naar koper en wol zijn gedaan in al de afhankelijkheden, niet in 't klooster zelf. Met de ontruiming heeft het klooster gelogeerd 3 dagen 250 man, daarna 400 man. De schade aan verbrijzelen van banken, stelen van koorden van stores, enz. , is in rekening gebracht voor oorlogsschade.

De Eerw. Heer Gerard De Wever, bestuurder, is den 5 Augusti 1918 geboet met 100 mark, om in gezelschap van Mgr Heylen, Bisschop van Namen (wiens pas in regel was), binnen de 500 meters van het kanaal te komen.

Na de Eerste Wereldoorlog werd door de bisdommen aan de parochies gevraagd een verslag over de oorlogsgebeurtenissen in te sturen. Die oorlogsverslagen worden bewaard in het Rijksarchief. Ook van de parochie Sint-Martinus is er een uitgebreid met de hand geschreven verslag. In een aantal artikels zal ik het verslag, in de spelling zoals het geschreven werd, online plaatsen.

--------------------------------------

Sommige D. soldaten konden geen priesterkleed zien in 1914, of zij riepen: 'Schweinhund'. De priesters vonden geraadzaam, einde September 1914, een burgerlijk kostuum aan te trekken.

De D. overheid heeft de geestelijken hier niet gestoord in het uitoefenen van den eeredienst, tenzij wat de processiën betreft.

Eenige landbouwers waren in 1916 niet met hunne paarden naar de monstering (26) gekomen. Den 16 Januari 1917 kwamen de D. te gelijker tijd bij 22 boeren aan, eischten van elk eene boet van 100 mark, en dwongen dan den boer zijn paard naar het dorp te brengen. Een hunner, Jozef Vos, weigerde zijn paard in den wagen van den tram te leiden, om zijn leven niet in gevaar te brengen van wege de steigerende paarden die reds in den tram waren. Vader Jozef Vos en zoon Vos werden door een D. Fritz Heilmann (landstormer) met stokslagen op rug en hoofd gedwongen dit gevaarlijk werk te verrichten, onder het oog van honderde toeschouwers, die hunne verontweerdiging moesten verbijten.

----------------

26. Monstering: Keuring der paarden

Na de Eerste Wereldoorlog werd door de bisdommen aan de parochies gevraagd een verslag over de oorlogsgebeurtenissen in te sturen. Die oorlogsverslagen worden bewaard in het Rijksarchief. Ook van de parochie Sint-Martinus is er een uitgebreid met de hand geschreven verslag. In een aantal artikels zal ik het verslag, in de spelling zoals het geschreven werd, online plaatsen.

---------------------------------------------------

De 3 eerste maanden van 1915, waren de D. officiers in kwartier op het kasteel van Jonkheer Fr. du Four Harry (24), thans Burgemeester te Turnhout. Eens, midden hunner slemperijen en brasserijen, stieten de D. petrollampen om, en verbrandden een deel der kostelijke boiseries (25) van het kasteel. Men zegt dat zij den Eigenaar de schade vergoed hebben.

Het D. gezag stelde op 3 December 1914, Mr Alois van Gansewinkel, Burgemeester, verantwoordelijk voor het ontvluchten uit het gevang van het gemeentehuis, van 4 Belgische stroopers, of jagers zonder premie. Boet voor de gemeente: 800 fr. Den 31 December 1917, werd Rethy geboet met 750 fr. Er was een D. soldaat aan het kanaal te Lommel gedood; de plichtige werd niet gevonden; al de omliggende dorpen werden geboet in evenredigheid der bevolking.

----------------------------

24. Kasteel du Four in de Kasteelstraat, gebouwd in 1905.

25. Boiseries: lambrizering

Na de Eerste Wereldoorlog werd door de bisdommen aan de parochies gevraagd een verslag over de oorlogsgebeurtenissen in te sturen. Die oorlogsverslagen worden bewaard in het Rijksarchief. Ook van de parochie Sint-Martinus is er een uitgebreid met de hand geschreven verslag. In een aantal artikels zal ik het verslag, in de spelling zoals het geschreven werd, online plaatsen.

 ------------------------------

Nog een staal der D. kultuur.

Als het schieten gedaan was, en de geestelijken gereed stonden om medegenomen te worden met de D., kwam de koster, Mr Richard Sledsens, met de sleutels der Kerk langs daar gegaan. Seffens de D.: ‘een civiel die geschoten heeft, schiet hem dood.’ En op den oogenblik 2 soldaten met geweer hem op de borst, gereed om te schieten. De pastoor, den benarden toestand ziende (een oogenblik dralen en de koster was gedood), greep den commandant bij den arm, en riep: ‘Halt, dat is een rustige burger.’ – De comm.: ‘Wat doet hij hier?’ – ‘’t Is een bediende der Kerk, die alles gereed maakte tegen morgen, zondag.’ – De comm. gaf teken aan de soldaten zich terug te trekken. Maar ondertusschen had de koster zulken duchtigen slag van den kolf van het geweer van een 3en soldaat gehad dat hij eene heele week denzelve gevoelde.

Een weinig later vroeg de koster, of hij een oogenblik naar zijn brandend huis mocht gaan zien, of misschien zijne moeder en 4 zusters niet in den kelder gevlucht waren en daar zouden verstikken. Het antwoord van den harteloozen von Kaiser was krak: ‘nein’.

Wat vroeger had de Pastoor den Commandant bewezen dat geene burgers, maar gendarmen geschoten hadden, dat hij het met eigen oogen gezien had. Daarna vroeg de Pastoor of de menschen, die stilaan terug kwamen, het begin van brand mochten blusschen. Antwoord: 'nein' - 'Maar de menschen zijn allen onschuldig!, - 'Das macht nichts, das ist Recht des Krieges.'

-----------------------------------

Na de Eerste Wereldoorlog werd door de bisdommen aan de parochies gevraagd een verslag over de oorlogsgebeurtenissen in te sturen. Die oorlogsverslagen worden bewaard in het Rijksarchief. Ook van de parochie Sint-Martinus is er een uitgebreid met de hand geschreven verslag. In een aantal artikels zal ik het verslag, in de spelling zoals het geschreven werd, online plaatsen.

--------------------------------------

De schade door het afbranden der 5 huizen, een magazijn van steenkolen en eenen stal en van de huizen die gebluscht zijn, wordt geschat op circa 133 duizend frank.

In vier (23) ander huizen hebben de inwoners den brand in 't begin uitgedoofd. Een dezer stond op 6 a 7 mt van de Kerk. Eerst dreven de D. de inwoners op de vlucht, met in alle verdiepen van de huizen der markt te schieten; daarna plundering, in stuk slagen van spiegels en meubels; eindelijk in brand steken der geplunderde huizen.

--------------------------------

23. Vier: geschrapt: 3

Na de Eerste Wereldoorlog werd door de bisdommen aan de parochies gevraagd een verslag over de oorlogsgebeurtenissen in te sturen. Die oorlogsverslagen worden bewaard in het Rijksarchief. Ook van de parochie Sint-Martinus is er een uitgebreid met de hand geschreven verslag. In een aantal artikels zal ik het verslag, in de spelling zoals het geschreven werd, online plaatsen.

----------------------------------------------

Vliegeniers tegen den Kerktoren

Den 16 Maart 1918 vlogen twee Duitschen in een vliegtuig over R. Er moet iets gehaperd hebben aan den motor, want 3 of 4 maal maakten zij in de lucht een grooten kring rond Rethy. Eindelijk kwamen zij neder op eene plein dicht bij het dorp, om onmiddellijk weer op te steigen. Ditmaal kwamen zij tegen de spil van den Kerktoren te rechte...het vliegtuig kantelde, doch kwam weldrag terug in zijne positie. Nog eenige meters verder... een draai... een krak... en de machien lag verbrijzeld op de koer van een huis, een deel des huizes mede neerhalend (20). De inzittenden, eenonderofficier en een luitenant, erg gekwetst konden de eerste nog de Absolutie, de 2e de Absolutie en het H. Olijsel (21) ontvangen, en gaven korts daarna den geest. Zwanzers zegden: 'Rethy zal den toren moeten afbreken, hij staat de luchtreizigers in den weg...!, Anderen: 'De gemeente R. zal geboet worden, omdat de toren daar juist staat...'

Een D. soldaat (een Polak (22) zegde 's avonds tegen den Pastoor over de gebeurtenis: 'Zoo moesten ze allen verongelukken die in de lucht of onder het water willen reizen. Dat ze op de aarde gaan gleijk wij moeten doen!'

---------------------------------

20. Een deel des huizes neerhalend: een huis begin Pas.

21. Absolutie: formule waarmee de priester namens God vergiffenis schenkt.
       H. Olijsel: sacrament van de ziekenzalving.

22. Polak: scheldwoord voor Pool.

-------------------------------------------

Na de Eerste Wereldoorlog werd door de bisdommen aan de parochies gevraagd een verslag over de oorlogsgebeurtenissen in te sturen. Die oorlogsverslagen worden bewaard in het Rijksarchief. Ook van de parochie Sint-Martinus is er een uitgebreid met de hand geschreven verslag. In een aantal artikels zal ik het verslag, in de spelling zoals het geschreven werd, online plaatsen.

----------------------------------------------------------------

Bijvoegsel

De ledig gebrande huizen zijn in hunnen staat van vernieling gebleven tot in 1917. Enkel de stal en het kolenmagazijn zijn nog al spoedig heropgebouwd.

Het zicht der puinen in het midden des dorps, deed eenen niet al te vriendelijken indruk op de D. overheden die hier doorkwamen: het was een aanhoudend doch stil verwijt van hunne barbaarschheid. Om dien getuige eenigszins te doen verdwijnen, vestigden zij in 1915 een datum, op welken alles moest heropgebouwd of weggeruimd zijn. Daar dit niet geschiedde, werd de gemeente gedwongen op hare kosten de overgebleven muren neer te halen, alles op te ruimen, en de gekuischte steenen achter een te metselen muur te verbergen.

------------------------------

In Brugge overleed op 6 november 2014, priester Roger Dubois. Hij werd geboren in Leopoldsburg op 4 december 1924, als zoon van Jules Dubois en Maria Smets.

Zijn ouders waren geboren Retienaars. Jules Dubois werd geboren in Retie, in het brugwachtershuis van Brug II, in 1895. In 1920 trouwde hij met Maria Smets, 'Mieke van Wenen' (°1899).

Het gezin vestigde zich in Leopoldsburg en later in Brugge.

Tijdens de vakanties bezocht Roger Dubois samen met zijn familie geregeld per fiets zijn grootouders in het brugwachtershuis in Retie en ook andere familieleden in Retie.

In 'Retiese Koppen' (René en Paul Stappaerts) kan u een uitgebreide levensschets van Roger Dubois lezen.

Na de Eerste Wereldoorlog werd door de bisdommen aan de parochies gevraagd een verslag over de oorlogsgebeurtenissen in te sturen. Die oorlogsverslagen worden bewaard in het Rijksarchief. Ook van de parochie Sint-Martinus is er een uitgebreid met de hand geschreven verslag. In een aantal artikels zal ik het verslag, in de spelling zoals het geschreven werd, online plaatsen.

------------------------------------

Gesteltenis der bevolking: schrik.

Na de gruweldaden van Aarschot, Schaffen, Haelen was de schrik zoo zeer onder de bevolking, dat een gezegde: 'de D. zijn op komst, of in de geburen', genoeg was om omtrent geheel de bevolking op de vlucht te drijven.

Voorbeelden. 1. Den 27 Sept. 1914, waren de D. in Moll. Overdrijving van hun getal. Gevecht aldaar met Belgische vrijwilligers. Vluchtelingen van Moll brengen hier den schrik: des avonds was Rethy zooveel als ledig, als de 12 à 1300 vrijwilligers hier aankwamen: vele vrijwilligers hebben den nacht buiten overgebracht.

Voorb. 2. Des anderen daags 28 Sept. om half 10 's avonds, was het gerucht verspreid dat Rethy ging beschoten worden. De geestelijken ook verlieten het dorp, en vluchtten naar Arendonck, Postel of een gehucht van Rethy.

Voorb. 3. Den 29 Sept. zeggen de vrijwilligers dat zij in Rethy omsingeld zijn, dat de D. de bruggen gaan doen springen van het kanaal (15) en dat al wat langs deze zijde (16) van de vaart is, krijgsgevangen wordt genomen. Vlucht van Arendonck naar Holland, tot 30 Sept. Dan verneemt men dat alles te R. rustig is: de geestelijken en veel wereldlijken komen terug, om niet meer te vluchten.

-------------------------------

15. Kanaal: Kempens kanaal Herentals-Bocholt.
16. Langs deze zijde: de Retiese kant.

----------------------------------------