Aan het bestaan van de Hemel heb ik altijd getwijfeld, maar de Hel, die bestaat écht, dat is een zekerheid. In de onpeilbare afgronden van het Heelal moet die Hel zich ergens bevinden, waar alle ellendelingen, zonder tussenstop in het vagevuur, naartoe gestuurd worden wanneer ze hun zondige leven hier op aarde beëindigd hebben. Zij, die onze samenleving naar de knoppen geholpen hebben, overhoop gehaald hebben, onze rijkdommen verkwanseld en verklungeld hebben aan een legertje klaplopers en leeghangers die van alle uithoeken van de aardbol naar hier gestrompeld kwamen om mee te snoepen van onze grote voederbak, een voeierbak waarvan de bodem bijna zichtbaar is.

Laat de helse vlammen likken aan de verdoemden die voor eeuwig gekweld worden door elkaars aanwezigheid... 'Gekweld door elkaars aanwezigheid'!... En zo belanden we bij mijn favoriete filosoof Jean-Paul Sartre, die in zijn befaamde 'Huis Clos' (Met Gesloten Deuren - 1944) op meesterlijke wijze de benauwdheid beschrijft van mensen die van heel dichtbij met elkaar te maken hebben. "De Hel, dat zijn de anderen", of met de woorden van Sartre: "L'Enfer, c'est les Autres"... Professor Wylleman gaf vroeger het vak filosofie, en de wijze waarop hij Sartre en zijn Huis Clos behandelde, liet bij mij een onuitwisbare indruk achter.

Illustratie van 'Gekweld door elkaars aanwezigheid' : 

Zet een hoop mensen dicht bijeen in een kleine ruimte, dan duurt het niet langer dan drie minuten eer de eerste spanningen vlijmscherp te voelen en te snijden zijn. Het gezelschap begint met hoffelijke begroetingen, meestal niet gemeend, daarna wordt het benauwd en komen er nevelen aandrijven van ongenoegen, van vijandigheid, die overgaan in donderwolken, waarna onzichtbare onweders losbarsten. Gevoelens van afgunst en hoopvolle verwachtingen wisselen elkaar af. De onderlinge irritaties zijn niet merkbaar, onopvallend verschuilen ze zich achter een schuine mop, een luchtige opmerking of een geforceerd geflikflooi met de vrouw van een ander. Hoe anderser, hoe beter... En intussen droomt iedereen van zijn pantoffels en een biertje in zijn zetel voor de tv... Of van zijn vertrouwde barkruk in zijn stamcafé... Of van intiem vreemdgaan... Alles beter dan dit broeinest van naarlingen die als sardientjes in een blikje opgepropt zitten.