Woensdag 15 augustus 2007
MENSELIJK...... AL TE MENSELIJK 2
De moderne geschiedschrijving benadrukt dat de grootheid van de antieke
beschavingen van Egypte, Israël, Griekenland en Rome stoelde op de slavernij
en geschiedenis en literatuur lijken dit te bevestigen.
De slavernij hoewel nooit omnipresent, was diep verankerd in de antieke wereld.Het bezit van slaven was niet het voorrecht van een bepaalde klasse en
er zijn voorbeelden van slaven die er ook bezaten.
Perzië en Egypte waren in de verslaving veel verder gegaan : iedereen, buiten
de koning van Perzië en de farao van Egypte, was slaaf. In de Grieks -
Romeinse wereld was slavernij niet enkel een economisch systeem en van
Aristoteles tot Augustinus waren slaven hoofdzakelijk huishoudelijk personeel
die het leven van de burger moesten aangenamer maken, welke ook zijn
perceptie daarvan was.
Er is - wat sommigen betwijfelen - geen enkele specifieke theorie van de
slavernij vóor Aristoteles. Maar de voornaamste ingrediënten vindt men
reeds bij Plato.
De essentie van de theorie, zoals we ze terugvinden bij Aristoteles, komt er
op neer dat er mensen bestaan met een verwarde geest, die er behoefte aan
hebben ondergeschikt te zijn aan hen die geestelijk en moreel hun
superieuren zijn. Hij betreurde verslaving van Grieken door hun gelijken
en verwees naar de Barbaren als aangewezen voorwerpen van verslaving.
Philon, een gehellenizeerde jood, haast zich te verwijzen naar Esaü, zoon
van Isaac en broeder van Jacob, wiens slaaf hij was.Ook de joden hadden
nood aan slaven en niets in het Oude Testament legde enige beperking op.
De islam laat eveneens het onderwerp onbesproken, wat significant mag
heten voor wat de oorsprong van godsdiensten doet vermoeden...
Mag men verwachten dat het christendom voor een bevrijdend gebod gaat
zorgen ?.Menige bekeerden keken er hoopvol naar uit.
Maar Augustinus, de grote filosoof van de eerste eeuwen van de nieuwe
jaartelling - ooit stoïcijn en manicheïst - gelukte er als het ware in de
kwadratuur van de cirkel te verwezenlijken, door te argumenteren dat
de slavernij tot de oogmerken van god behoorde ten aanzien van de
mensheid, en dat de invoering ervan het onafwendbare gevolg was van
de erfzonde.
Deze 'redenering' wettigde de slavernij en sneed de pas af aan elke
poging tot ethische verantwoording.De slavernij kon als goddelijk oordeel
geen zonde zijn!
Alle kerkvaders hebben éénstemmig de slaven aangezet tot volledige
gehoorzaamheid aan hun meesters, hen ervan overtuigend dat alle mensen
slaven van god waren en indien zij slecht behandeld werden, het Laatste
Oordeel het kaf van het koren zou scheiden !?
De middeleeuwse kerk gelukte er niet in deze belastende erfenis af te wijzen
daar haar voornaamste woordvoerder Thomas van Aquino - m.i. de voor-
bode van de Verlichting, daar hij zijn geloof wenstte te consolideren met
zijn DENKEN ! -geconfronteerd werd met de herontdekte Aristoteles...EN
de onmogelijk te negeren Augustinus.
Aristoteles had geschreven : 'Het is beter slaaf te zijn van een mens dan van
een drift'.Van oorsprong heidens krijgt het idee een christelijke orïentatie !
EN DAARMEE IS VOOR MIJ DE ZOVEELSTE KANS VERKEKEN IN
ENIGE 'OPENBARING' TE KUNNEN GELOVEN !
NOODGEDWONGEN KEER IK TERUG NAAR WAT AL ZO LANG OP
DE BIBLIOTHEEKKAST TE LEZEN STAAT :
L' homme ne peut vouloir que s'il a d'abord compris qu"il ne peut compter
sur rien d'autre que sur lui-méme, qu"il est seul, délaissé sur la terre... JPS.
De mens kan pas willen, nadat hij begrepen heeft dat hij op niets kan tellen
buiten zichzelf, dat hij alleen is, achtergelaten op de aarde... JPS.
Bibliografie;
Peter Gamsey : Ideas of slavery from Aristotle to Augustine
Cambridge University Press 1996
Franse vertaling : Conception de l' esclavage
Les Belles Lettres Paris 2004
Contact : filo-voor-iedereen@francois-b.be
beschavingen van Egypte, Israël, Griekenland en Rome stoelde op de slavernij
en geschiedenis en literatuur lijken dit te bevestigen.
De slavernij hoewel nooit omnipresent, was diep verankerd in de antieke wereld.Het bezit van slaven was niet het voorrecht van een bepaalde klasse en
er zijn voorbeelden van slaven die er ook bezaten.
Perzië en Egypte waren in de verslaving veel verder gegaan : iedereen, buiten
de koning van Perzië en de farao van Egypte, was slaaf. In de Grieks -
Romeinse wereld was slavernij niet enkel een economisch systeem en van
Aristoteles tot Augustinus waren slaven hoofdzakelijk huishoudelijk personeel
die het leven van de burger moesten aangenamer maken, welke ook zijn
perceptie daarvan was.
Er is - wat sommigen betwijfelen - geen enkele specifieke theorie van de
slavernij vóor Aristoteles. Maar de voornaamste ingrediënten vindt men
reeds bij Plato.
De essentie van de theorie, zoals we ze terugvinden bij Aristoteles, komt er
op neer dat er mensen bestaan met een verwarde geest, die er behoefte aan
hebben ondergeschikt te zijn aan hen die geestelijk en moreel hun
superieuren zijn. Hij betreurde verslaving van Grieken door hun gelijken
en verwees naar de Barbaren als aangewezen voorwerpen van verslaving.
Philon, een gehellenizeerde jood, haast zich te verwijzen naar Esaü, zoon
van Isaac en broeder van Jacob, wiens slaaf hij was.Ook de joden hadden
nood aan slaven en niets in het Oude Testament legde enige beperking op.
De islam laat eveneens het onderwerp onbesproken, wat significant mag
heten voor wat de oorsprong van godsdiensten doet vermoeden...
Mag men verwachten dat het christendom voor een bevrijdend gebod gaat
zorgen ?.Menige bekeerden keken er hoopvol naar uit.
Maar Augustinus, de grote filosoof van de eerste eeuwen van de nieuwe
jaartelling - ooit stoïcijn en manicheïst - gelukte er als het ware in de
kwadratuur van de cirkel te verwezenlijken, door te argumenteren dat
de slavernij tot de oogmerken van god behoorde ten aanzien van de
mensheid, en dat de invoering ervan het onafwendbare gevolg was van
de erfzonde.
Deze 'redenering' wettigde de slavernij en sneed de pas af aan elke
poging tot ethische verantwoording.De slavernij kon als goddelijk oordeel
geen zonde zijn!
Alle kerkvaders hebben éénstemmig de slaven aangezet tot volledige
gehoorzaamheid aan hun meesters, hen ervan overtuigend dat alle mensen
slaven van god waren en indien zij slecht behandeld werden, het Laatste
Oordeel het kaf van het koren zou scheiden !?
De middeleeuwse kerk gelukte er niet in deze belastende erfenis af te wijzen
daar haar voornaamste woordvoerder Thomas van Aquino - m.i. de voor-
bode van de Verlichting, daar hij zijn geloof wenstte te consolideren met
zijn DENKEN ! -geconfronteerd werd met de herontdekte Aristoteles...EN
de onmogelijk te negeren Augustinus.
Aristoteles had geschreven : 'Het is beter slaaf te zijn van een mens dan van
een drift'.Van oorsprong heidens krijgt het idee een christelijke orïentatie !
EN DAARMEE IS VOOR MIJ DE ZOVEELSTE KANS VERKEKEN IN
ENIGE 'OPENBARING' TE KUNNEN GELOVEN !
NOODGEDWONGEN KEER IK TERUG NAAR WAT AL ZO LANG OP
DE BIBLIOTHEEKKAST TE LEZEN STAAT :
L' homme ne peut vouloir que s'il a d'abord compris qu"il ne peut compter
sur rien d'autre que sur lui-méme, qu"il est seul, délaissé sur la terre... JPS.
De mens kan pas willen, nadat hij begrepen heeft dat hij op niets kan tellen
buiten zichzelf, dat hij alleen is, achtergelaten op de aarde... JPS.
Bibliografie;
Peter Gamsey : Ideas of slavery from Aristotle to Augustine
Cambridge University Press 1996
Franse vertaling : Conception de l' esclavage
Les Belles Lettres Paris 2004
Contact : filo-voor-iedereen@francois-b.be
