Rucphen, juweel in de Westhoek

Vrijdag 27 maart 2009

HISTORIE SINT WILLEBRORD

De basis voor de rem op de ontwikkeling van het dorp St. Willebrord [vroeger 'Het Heike' genoemd] ligt al in 1287, bij de tweedeling van het graafschap Strijen.
Bepalend voor het huidige grondgebied van St. Willebrord is:
1. De eerste grensregeling in 1290 van de tweedeling uit 1287;
2. De strichting van nieuwe heerlijkheden rond 1350
3. De vorming in 1810 van de huidige gemeenten
Etten - Hoeven en Rucphen,
waarbij het grondgebied
van St. Willebrord werd opgedeeld
tussen de drie voornoemde gemeenten,
volgens de grensbepalingen uit de 14e eeuw.

De dorpsstraat in St. Willebrord vormde - destijds - de grens tussen de baronie van Breda en het markizaat van Bergen op Zoom. Hierdoor kwam St. Willebrord onder drie rechtsgebieden te liggen.

In 1929 verzocht de gemeente Hoeven het provinciaal bestuur om gebiedsuitbreiding met het dorp St.Willebrord.
Helaas, voor hen, raakte West Europa in een dusdanige financiële crisis, dat het onverantwoord was de armlastige gemeente Hoeven uit te breiden met het economisch uiterst zwakke Willebrord.
Alles bleef hierdoor bij het oude.

Maar na de tweede wereldoorlog stelde de gemeente Etten, in 1945, opnieuw de grenswijzigings kwestie aan de orde.
De adder onder het gras zat in het voorstel, om een nader onderzoek in te stellen naar de beroepsbevolking van St. Willebrord {voor gezamelijke rekening van Hoeven, Etten en Rucphen} met het doel industrie aan te trekken.
Hoewel de gemeenteraad van Rucphen hierin niet veel heil zag, stemde zij in en het onderzoek werd gestart.
Ondertussen echter zocht de Rucphense gemeente raad contact met de nv EMFDordt [nv electromotorenfabriek Dordt]. Men kwam overeen, om op een 5 ha groot stuk heidegrond, tussen Rucphen en Sprundel, een nieuwe fabriek te vestigen, waardoor de uitkomst van het bevolkingsonderzoek in Willebrord niet meer van direct belang was, om industrie aan te trekken.
Doch de burgervaders van Hoeven en Etten waren het in de tussentijd eens geworden over een verregaande gemeenschappelijke regeling ten aanzien van St. Willebrord, dewelke op 3 september 1947 definitief zijn beslag dreigde te krijgen.

Maar de gemeenteraad van Rucphen verklaarde zich unaniem niet accoord met de ontwerp-regeling. Hetgeen duidelijk in het Brabants Nieuwsblad [= regio krant] te lezen was.

Het zou hierna nog tot april 1951 duren alvorens men tot overeenstemming wist te geraken over de definitieve gemeenten grenzen.
Op 26 april 1951 was het echter zo ver.
De gemeente Rucphen zou voortaan officieel bestaan uit de kerndorpen: Zegge, Rucphen, St.Willebrord (totaal), Sprundel en Schijf.
En dat is tot op heden nog zo.
                                                                                Bron: Gemeente Historie 1930-1980
                                                                                    door: A.J.M. Hezemans

Geschreven door W. Smeekens om 16:29 Reageer op dit bericht

Donderdag 26 maart 2009

Het karakteristieke kerkzicht van St. Willebrord
vanaf de A58

De binnenkomst

De dorpsstraat

Senioren woon- en zorgunit
'De Vlegter' & 'De Kim'

De dorpskerk van St. Willebrord.
Duplicaat van Lourdes.
Gebouwd in opdracht van wijlen Pastoor Bastiaansen

Winkelplein in het centrum.

Gemeenschapshuis "De Lanteern"
Voormalig kerkgebouw.

De priesterbeelden gallerij in de Dorpsstraat.

Pastoor Bastiaansen
Hij zette St. Willebrord op de kaart

Kapelaan Ad de Bok.
Hij maakte van St. Willebrord één gemeenschap.

De Lourdesgrot naast de kerk.
Bekend bedevaart oord vanaf de jaren dertig t/m zestig in de 20e eeuw.

Het Mariapark vóór de kerk.
Voormalig processiepark.

Burgermans woning in het dorp.

Entree van de kerk vanuit het Mariapark.

Het oude kerkhof naast de kerk.
Een van de mooiste kerhoven van Brabant.

De urnenmuur

Zo eert Willebrord zijn overledenen.

Geschreven door W. Smeekens om 14:35 Reageer op dit bericht

Dinsdag 24 maart 2009

HISTORIE SPRUNDEL

Het kerkdorp Sprundel is veruit het oudst bekende dorp van de gemeente Rucphen.
Reeds in 992 schenkt Hilsondis, gravin van Strijen, het goed van Sprundel aan de abdij van Thorn, waarvoor de hertog van Brabant als beschermheer optrad.
Vandaar dat een deel van het Sprundels gebied: "Sprundel onder de hertog" genoemd werd.
Dit gebied hoorde - zoals bleek uit de akte van 1198 - niet tot het land van Breda.
Maar deze hertogelijke enclave was een doorn in het oog van de landheren van Breda en Bergen op Zoom en zij lieten dus niets onbeproefd om de grenzen van dit gebied zo eng mogelijk te houden.
Daarin slaagden zij meer naarmate het gezag van de hertog taande.
Vooral ten tijde van hertogin Johanna [1355-1406] zagen de landheren hun kans schoon.
Zeker toen Johanna dringend financiën nodig had en in barre nood - in 1388 - geld leende van de heer van Breda met als onderpand haar hertogelijke gebieden.
Sprundel was dus vanoudsher een heerlijkheid met eigen schout en schepenen, die rechtstreeks onder de hertog van Brabant stond.
De uitgifte van de 'moergronden' tussen 1300 en 1350 vormen uiteindelijk de begrenzing van het grondgebied, waaruit later de gemeente Rucphen is ontstaan, met als oudste dorp Sprundel.
Het is eerst met de komst van koning Willem I, 1 december 1813, dat aan deze zelfstandigheid een einde komt.
Had keizer Napoleon - bij de herinrichting van het bestuur der Nederlanden - Sprundel nog als een eigen "Maire" [=gemeente] aangeduid, schout Joseh Voeten te Rucphen, protesteerde hiertegen heftig.
Helaas het einde van de Franse overheersing was nabij. Napoleon werd in oktober 1813 verslagen bij Leipzig.
Vandaar dat eerst uit de archiefstukken van 1814 blijkt, dat de naam van de gemeente: 'Sprundel en Rucphen' werd gewijzigd in: "Rucphen en Sprundel" en later in: "Rucphen en Vorenseinde".
Doch de strijd om de bestuursmacht over het grondgebied Sprundel vond eerst in 1950 een {voorlopig?} einde.
Op 22 juli 1950 kopte het Brabants Nieuwsblad nog: "Openbaar Protest van Sprundel tegen inlijving bij Etten."
Bron: Gemeente Historie 1930-1980
door: A.J.M. Hezemans

Geschreven door W. Smeekens om 14:55 Reageer op dit bericht

Maandag 23 maart 2009

HET KERKDORP SPRUNDEL

De volgende loot aan de stam is het oudste deel van Rucphen, nl:
SPRUNDEL

Binnekomst in de dorpskern

Dorpsplein
En de boer hij ploegde voort ...

Herinneringstegel van de schenking
van boer en boerin op het dorpsplein

Sprundels Rooms Katholieke kerk
Sint Jan den Doper.

Muurtegel van de voormalige Mariaschool

Naambord van de nieuwe basisschool

Speeltoestellen van het
Vinkenbos

Gemeenschapshuis 'De Trapkes'

R.K. Begraafplaats

De tuin gewijd aan
Onze Lieve Vrouw van Fatima

De hoofdstraat van Sprundel.
De Sint Janstraat

Een burgerwoning aan de rand van het dorp

Geschreven door W. Smeekens om 14:04 Reageer op dit bericht

Zaterdag 21 maart 2009

HISTORIE SCHIJF

In een oud archiefstuk uit 1357 is het volgende te lezen [vertaling].
"Hendrik van Boutershem en Marie van Merkshem verkopen aan Jan van den Houte, Jan Elewoutssone, Jan Beudijnssone en aan Pieter Zelle en Willem Bonarde: 37 hoeven moer en 55 1/2 hoeven wildert met het recht wegen en waterlopen aan te leggen en de rechtspraak te regelen."
De latere heerlijkheid Rucphen dankt haar ontstaan o.a. aan deze verkoop, die ook ten dele de gronden bevatte van "de moer van der swerter scive" waaraan het dorp Schijf zijn naam ontleende.
Maar door de stichting van nieuwe heerlijkheden en parochies werd het West Brabantse gebied zo verbrokkeld, dat de normale groei van 'Rucphen en Vorenseinde' verstikt raakte onder het warnet van bestuurlijke verhoudingen.
Eerst na de Franse revolutie kwam hieraan een einde.
Vandaar dat eerst in 1882 de parochie Schijf gesticht werd, op initiatief van de Rucphense kapelaan van Leyen.
Op 22 november werd de kerk ingewijd.
Maar in november 1914 trof het noodlot de nieuwe kerk.
In de herfststorm van dat jaar woei de spits van de toren, hetgeen pastoor van Eekelen inspireerde om in z'n memoriaalboek te noteren:
"De toren behoeft dan niet meer 's avonds binnengehaald te worden."
Deze aantekening werd de aanleiding om de Schijvenaren voortaan ''Torensjouwers" te noemen.
Doch de carnavalvierders vonden het een erenaam.
En vanaf die tijd, tot op heden, wordt Schijf - tijdens het jaarlijkse narrenfeest - omgedoopt in "TORENSJOUWERSLAAND".

Bron: Gemeente Historie 1930-1980
door: A.J.M. Hezemans

Geschreven door W. Smeekens om 19:41 Reageer op dit bericht

Vrijdag 20 maart 2009

HET KERKDORP SCHIJF

Na Zegge is het nu de beurt aan Shijf.
Het kleinste kerkdorp van de gemeente Rucphen.

De binnenkomst

Een van de woningen aan de rand van het dorp

Het dorpsbeeld van de Schijfse mens

Aangeboden door heemkundekring:
"Swerter scive" [=zwarte schijf]
in 2003

De spreuk op de vier zijden van de basisplaat.
Rechts van vooraf bezien:
"In eenvoud geboren ..."

Achterzijde:
"In eenvoud gesterkt..."

Linkerzijde:
"Opgedragen aan de mens die in de turf heeft gewerkt."

En naast De Scijvenaer
aan de overzijde van de straat
de ANWB wegwijzer {= paddestoel}

U kunt overal heen
behalve naar Rucphen [lijkt het wel!]

Gelukkig is er de fietsknooppuntenroute
van het SES West Brabant

De hoofdstraat van Schijf
De Antoniusstraat

Het Rooms Katholieke kerkgebouw

Met ernaast de pastorie

Het gemeenschapshuis
"Den Hoge Dries"

De RK Sint Martinus basisschool

Het ouderen steunpunt
Sint Antoniushof

Het centrum van Schijf
[met links "Kir Royal"]
en in het midden
de mini rotonde

Parkeer mogelijkheid voor de auto.
Tevens fantastisch uitgangspunt voor:
fietsroutes [knooppunt route SES West Brabant + Knooppunten netwerk Antwerpse Kempen {kaart 2}]
en wandelroutes met het Nordic Walk knooppunten netwerk

Zelfs overnachten voor twee of maar dagen is mogelijk.

Geschreven door W. Smeekens om 15:12 Reageer op dit bericht

Woensdag 18 maart 2009

HISTORIE ZEGGE

Het kerkdorp Zegge moet ergens in de 14e eeuw zijn ontstaan.
Exacte gegevens, zoals een stichtingsoorkonde als die van Rucphen, ontbreken.
Maar uit historisch onderzoek elders blijkt 'n woonoord Zegge te bestaan.
Het eerste archiefstuk omtrent Zegge dateert uit 1717.
Vanaf de 19e en 20e eeuw zijn meer daadwerkelijke gegevens bekend.
Zo bestaat er 'n foto van het Zegs kapelleke uit 1920.
Alsmede een advertentie om ter bedevaart te komen.
Ook heeft in Zegge een standerdmolen gestaan, vanzelf in de Molenstraat.
Deze is echter in juni 1908 afgebrand, aldus een krantenbericht in de Oudenbosche Courant.
Van de latere stoomgraanmaalderij van de familie van den Broek zijn zelfs foto's uit 1925 bewaard gebleven.
Tijdens de laatste wereldoorlog bouwden de Duitsers - binnen de realisatie van de Atlanticwall - een bunker langs de weg Breda-Etten-Roosendaal.
Dit oorlogsbouwsel werd in 1976 gesloopt in het kader van de recontructie van rijksweg 256.
Verder kent Zegge een rijk verenigingsleven.
Met als meest bekende: de harmonie met drumband en de voetbalvereniging.
De vijfde vinger aan de hand, die Rucphen zou kunnen heten, is een bezoek zeker waard
Al was het maar om er even te onthaasten en een kaarsje te branden.

Geschreven door W. Smeekens om 00:00 Reageer op dit bericht

Dinsdag 17 maart 2009

RONDLEIDING DOOR DE GEMEENTE

De gemeente Rucphen bestaat uit vijf kerndorpen. Vroeger KERKDORPEN genoemd.
Ieder dorp heeft zijn eigen voorzieningen, alleen worden ze bestuurlijk uit een gemeentehuis bestuurd.
En nu wil ik graag de overige vier dorpen de revue laten passeren.
Te beginnen met ZEGGE.

Straten informatie over de gehele gemeente

Aanduiding van de dorpskern

De hoofdstraat van Zegge.
De O.L. Vrouwestraat

De spoorlijn dwars door het dorp

Het beroemde Zegse kapelletje
toevluchtsoord van Maria
Bijzonder bezocht in de maanden MEI en oktober.
[zie openigstijdenbord hieronder]

Stopplaats voor menige wandelaar, fietser en automobilist
Voor even een moment van bezinning en het branden van een kaarsje.

H. Hartbeeld voor de kerk.

Germeenschapshuis de Nieuwenbergh.
Thuishaven voor diverse verenigingen

Steunpunt voor senioren
Vroegere Rooms Katholieke Sint Aloysius jongensschool.
Alleen de voorgevel is bewaard gebleven

Voormalige ambtswoning van het hoofd van de jongensschool

De Onze Lieve Vrouwenstraat in zuidelijke richting.

Geschreven door W. Smeekens om 00:00 Reageer op dit bericht

Zaterdag 14 maart 2009

BIJZONDERHEDEN VAN RUCPHEN

Wat heeft Rucphen o.a. zoal te bieden?

Sportcentrum voor binnensporten.
Zoals bijvoorbeeld: zaalvoetbal; folleybal; turnen; badminton; zwemmen e.d.

Daarnaast is aan dit sportcomplex ook een buitenzwembad en minigolfbaan verbonden.

En in zijn onmiddellijk omgeving liggen o.a.

Waarbij het skidomijn hiervoor reeds een vernoeming kreeg.

Doch een unicum vormt de:

Een Brabantse natuur- en landschapstuin
gelegen tussen de knooppunten 74 en 76 van de West Brabantse SES-routes.

De tuin is open op alle werkdagen van 9.00 uur tot 16.00 uur.
De toegangsprijs is € 1,50 p.p. of € 7,== p.p. voor een jaarkaart.
Wie wil weten hoe Westbrabant er in vroeger dagen uitzag,
mag een bezoek aan deze tuin niet voorbij laten gaan.

Geschreven door W. Smeekens om 16:05 Reageer op dit bericht

Vrijdag 13 maart 2009

DE DAY AFTER

Mijn zoon doet aan sportvissen. En zo af en toe krijg ik ook eens de gelegenheid om met hem mee te gaan.
Vooral als hij weer eens wat nieuw materiaal op de kop heeft getikt.
En dat was nu het geval.

Hij had een schitterende nieuwe werphengel gekocht en ik mocht mee om het ding eens uit te proberen.
Vol enthousiasme vertrokken we naar de visplek.
En daar mocht ik dan mijn kunsten vertonen.
Eerst natuurlijk de juiste dobber gezocht.

Die gevonden en bevestigt, kon de worp gemaakt worden.
Met een fantastische zwaai zwierde ik dobber en lijn de verte in.
Helaas iets te ver, want het spul raakte verstrikt in het oeverriet aan de overkant.
Maar niet getreurd. Met een forse ruk zou ik dat wel even hetstellen.
Geen centje pijn.
Maar waar ik geen rekening mee gehouden had, was die speedbaot racer.
Voor ik 't wist, schoot hij tussen mij en de dobber aan de overkant door en pikte en-passant m'n vislijn mee.
In minder dan geen tijd zat die hele lijn als een kluwe tussen de racebaotschroef en zijn buitenboordmotor.
Ik zag het gelijk.
Even dacht ik nog de hengel te kunnen vasthouden.
Maar toen die race-figuur uit z'n boot sprong en met zevenmuilslaarzen op mij af kwam, begreep ik 't.
Roets! .... Werphengel los en ....weg wezen!

Het was goed, dat ik me nog juist kon vastpakken, anders had ik met m'n hele klieken en klakken tegen de slaapkamervloer geslagen.
Ik was wel meteen m'n bed uit.
Hoe kan een mens zo raar dromen!
Nog enigzins slaapdronken, trok ik m'n kamerjas aan en slofte naar de hal, om de krant te pakken.
Maar helaas zag ik een halmatje een weinig over het hoofd.
Had ik de val uit m'n bed nog kunnen voorkomen; nu was er geen moedertje-lief meer aan te doen.
Languit belandde ik naast de krant op de halvloer.
En wat zag ik als eertste?
VRIJDAG DE 13e!

Geschreven door W. Smeekens om 16:58 Reageer op dit bericht

Archief

HISTORIE SINT WILLEBRORD

HET KERKDORP SINT WILLEBRORD

Het vierde loot aan de stam 'gemeente Rucphen' is, het meest omstreden dorp in de geschiedenis,
"St. Willebrord"

HISTORIE SPRUNDEL

HET KERKDORP SPRUNDEL

De volgende loot aan de stam is het oudste deel van Rucphen, nl:
SPRUNDEL

HISTORIE SCHIJF

HET KERKDORP SCHIJF

Na Zegge is het nu de beurt aan Shijf.
Het kleinste kerkdorp van de gemeente Rucphen.

HISTORIE ZEGGE

RONDLEIDING DOOR DE GEMEENTE

De gemeente Rucphen bestaat uit vijf kerndorpen. Vroeger KERKDORPEN genoemd.
Ieder dorp heeft zijn eigen voorzieningen, alleen worden ze bestuurlijk uit een gemeentehuis bestuurd.
En nu wil ik graag de overige vier dorpen de revue laten passeren.
Te beginnen met ZEGGE.

BIJZONDERHEDEN VAN RUCPHEN

DE DAY AFTER

Meer van Rucphen, juweel in de Westhoek

Archief

Het vierde loot aan de stam 'gemeente Rucphen' is, het meest omstreden dorp in de geschiedenis,"St. Willebrord"

De volgende loot aan de stam is het oudste deel van Rucphen, nl:SPRUNDEL

Na Zegge is het nu de beurt aan Shijf.Het kleinste kerkdorp van de gemeente Rucphen.

De gemeente Rucphen bestaat uit vijf kerndorpen. Vroeger KERKDORPEN genoemd.Ieder dorp heeft zijn eigen voorzieningen, alleen worden ze bestuurlijk uit een gemeentehuis bestuurd.En nu wil ik graag de overige vier dorpen de revue laten passeren.Te beginnen met ZEGGE.

Meer van Rucphen, juweel in de Westhoek

Het vierde loot aan de stam 'gemeente Rucphen' is, het meest omstreden dorp in de geschiedenis,
"St. Willebrord"

De volgende loot aan de stam is het oudste deel van Rucphen, nl:
SPRUNDEL

Na Zegge is het nu de beurt aan Shijf.
Het kleinste kerkdorp van de gemeente Rucphen.

De gemeente Rucphen bestaat uit vijf kerndorpen. Vroeger KERKDORPEN genoemd.
Ieder dorp heeft zijn eigen voorzieningen, alleen worden ze bestuurlijk uit een gemeentehuis bestuurd.
En nu wil ik graag de overige vier dorpen de revue laten passeren.
Te beginnen met ZEGGE.