Archief

BESCHRIJVING

Dit jaar stelde Saskia J. Stuiveling, juryvoorzitter van de VSB Poëzieprijs 2013 (de belangrijkste prijs voor dichters in het Nederlandse taalgebied), De 100 beste gedichten samen. De selectie is gemaakt op basis van 75 ingezonden dichtbundels die verschenen tussen 1 september 2011 en 31 augustus 2012. Opmerkelijk was de toegenomen poëtische diversiteit. Zeer persoonlijke verzen zijn in het aanbod even sterk vertegenwoordigd als publieke poëzie die met twee benen in de actualiteit staat. Naast poëzie van de genomineerden voor de VSB Poëzieprijs 2013 – H.H. ter Balkt, Luuk Gruwez, Ester Naomi Perquin, Sybren Polet en Menno Wigman – zijn in deze bundel ook gedichten opgenomen van onder anderen Eva Gerlach, Delphine Lecompte, Ramsey Nasr en Willem Jan Otten. Zoals elk jaar komt deze uitgave tot stand in nauwe samenwerking tussen Uitgeverij De Arbeiderspers en de Stichting VSB Poëzieprijs. In 2013 is de VSB Poëzieprijs gekoppeld aan de Poëzieweek. Daartoe zijn Poëzieclub, Poetry International, Stichting Lezen Vlaanderen, Stichting Lezen Nederland, Wintertuin, Poëziecentrum en CPNB, VSBfonds en Turing Foundation een samenwerking aangegaan. Door de krachten te bundelen geven we zo veel mogelijk mensen de kans kennis te maken met en te genieten van poëzie.

ps: even de prijswinnaars van de gedichtenmarathon eind januari 2013 benoemen: ester naomi perquin won de vsb poëzieprijs voor haar bundel celinspecties, uitgegeven bij uitgeverij van oorschot, annemarie estor de herman de koninckprijs voor de oksels van de bok, uitgegeven bij de wereldbibliotheek, beste debuutbundel: het vertrek van maeterlinck van michael vandebril en david troch won de publieksprijs....

jammer, dat gedichtendag hier in mijn stadje niet officieel gevierd wordt! maar het davidsfonds orgniseerde op zondag 20 januari 2013 om 10.30u (een weekje geleden dus) toast literair, in het o.l.v. centrum, ninoofsesteenweg 7, 1500 halle. zoiets als een mini-gedichtendagje: fantastisch! my god! niemand minder dan eva gerlach (nederland), laureaat j.b. charlesprijs (1980), de van der hoogtprijs (1981) en de a. roland holstprijs (1988) en delphine lecompte (vlaanderen) kwamen naar mijn stadje afgezakt.

de hemelcontainer loste sneeuw in dikke vlokken, de wegen waren glad. toch trok ik mijn stoute laarzen en mijn lange regenjas aan (een hele sjieke!), zette een wollen muts op en nam mijn dochter, die notabene ziek was, mee (zij moest mij beletten uit te glijden). ik voelde mij zo dartel als een jong hondje. eindelijk zou ik mijn grote idolen persooonlijk ontmoeten!

delphine had de eer het feest te openen. zij werd hartelijk verwelkomd door jan vanhaelen, secretaris. ze waren allebei super: jan stelde de juiste vragen, delphine gaf robuuste, grappige antwoorden. ik nam een mooi fotootje van delphine en profil. ondanks haar sterke teksten lijkt zij een fragiel, tenger wezen. maar dat is ze niet en zij beschikt over een flinke dosis humor. dat vind ik optimaal. en ze draagt daarbij toffe truitjes!

toast literair werd muzikaal begeleid door een leuk duo: madinga, twee broers uit gooik. zij speelden accordeon en doedelzak, intrigerende instrumenten!

dan was het de beurt aan eva gerlach om geïnterviewd te worden en neen, zij is geen verre familie van adrien de gerlache, poolreiziger.  eva gerlach heet eigenlijk margaret dijkstra. op alle foto’s vallen me haar doordringende ogen op. mooi! eva gerlach is een ragfijne dame en schrijft ragfijne gedichten. zij leest ze ook heel verzorgd voor.

delphine daarentegen schrijft wijd uitwaaierende zinnen en leest ze klaar en duidelijk voor. ze kende zelfs een gedicht, het opwindaapje, helemaal vanbuiten. op de foto hebben delphine en ik blijkbaar heel veel plezier. ik zei dat zij robuuste poëzie schreef. zij vroeg zich af of zij dan wat moest verdikken om beter bij haar gedichten te passen. haha!

het jaar 2012 loopt ten einde. ik wil in dit stukje een paar fijne momenten vastleggen, gebeurtenissen en ervaringen die me de overvloedige regens hebben doen vergeten en me in een soort spirituele vervoering hebben gebracht.

beste lezer, verwacht hier geen melige vertelling over een geslaagd familiekerstfeestje. een feestje dat natuurlijk wel heeft plaatsgegrepen, met de nodige superdeluxe-momenten. wees gerust: ik ben de mensen zeer dankbaar die mij bedacht hebben met een leuk geschenkje...

... die intense en wijze gesprekken rondom mij lieten vloeien, mij een deel van hun vitale energie hebben doorgegeven en wiens fratsen mij nu nog napretjes bezorgen...

*

maar mijn moto deze maand december was: wat geld kost, heeft geen waarde. een uitspraak van geloof ik, richard gere. waar ik hard heb moeten over nadenken. natuurlijk is dit niet helemaal waar en gelukkig helpen de mensen in mijn omgeving mij voortdurend oog te hebben voor de materiële realiteit…

toch zeg ik soms bij mezelf: weinig geld hebben is leuk, want dan ga je heel bewust leven, ga je selecteren wat belangrijk is en word je heel creatief. zelfs jaimie oliver zegt dat arme mensen bijvoorbeeld veel meer uit hun voedsel halen en veel intenser met ingrediënten omgaan dan zij die niet weten wat kiezen uit hun dagelijkse overvloed.

*

argh! ondanks de eindejaarsgekte wil ik het in dit bericht toch nog even hebben over mijn favoriete onderwerp, namelijk literatuur. het lezen van een artikel in de groene amsterdammer * (een tijdschrift gekregen als toemaatje voor kerst, van mijn hollandse gasten) over…  pc hooft schonk mij veel bevrediging. ik vond het verrukkelijk, hoe een auteur als piet gerbrandy kon schrijven over de amsterdamse patriciër pieter corneliszoon hooft (1581-1647) die de kneepjes van het vak leerde bij de rederijkerskamer de eglentier:

het allesoverheersende thema van hoofts poëzie is de liefde. weliswaar wijdt hij menig gedicht aan geleerde vrienden, berijmt hij psalmen en is hij een bekwaam versificator van zedelijke spreuken, toch is hij vooral aangeraakt door de erotische poëzie van catullus, ovidius, janus secundus en petrarca. daar hij gemakkelijk verliefd werd en als ervaren charmeur menige dame het hof maakte, smeedde hij zijn gedichten tot effectieve gereedschappen in het erotisch offensief. wie echter poëzie verwacht die inzicht geeft in de zielenroerselen van de dichter komt bedrogen uit. hoofts liedjes en sonnetten zijn, ondanks hun soms expliciet seksuele lading, de geciseleerde taalconstructies van iemand voor wie woordspel opwindender is dan de kunst van de vrijage.

…

in het volgende (sonnet?) beschrijft pc hooft de uitwerking die het haar (gekrulde zijde) en de ogen (dubbel sterrenlicht) van een vrouw op de spreker hebben. hij danst om haar verschijning heen als een mug om een kaars en is ervan overtuigd een engel voor zich te hebben:

 

toen ’t eerste maal verscheen in mijner ogen zin

die kruifde zijd’ waaraf ikzelf mijn banden strengel,
en ’t dubbel starrenlicht, waarom ik leg en hengel,
gelijk de mug om toorts tot haar de vlam verslin’,
en ’t heilig aangezicht dat ik beschonken vin’

met errenst ende lach van minnelijk gemengel,
zag ik uw schoonheid aan voor enen enk’len engel,
mijn lieve licht. en steekt daar nóg een engel in?

engelen zijn puur etherische verschijningen, zegt piet gerbrandy, terwijl de schitterende ziel van deze dame is opgenomen in een oogstrelende gedaante. het feit dat zij een lichaam heeft maakt haar, paradoxaal genoeg, tot een verhevener wezen dan een engel ooit zou kunnen zijn:

onzichtb’re geest, wiens gunst d’onwaardige komt stoven,
(wat zweemt der godheid bet?) in u gespeurd wordt, boven
een engelse gedaant zo klaar, dat mens u ziet.

met andere woorden: in u wordt een onzichtbare geest bespeurd, wiens gunst iemand komt stoven die het eigenlijk niet verdient, en dat in een engelachtige gedaante van een zo grote helderheid dat mensen haar kunnen waarnemen – wat zou het goddelijke beter benaderen? het primaat van de zintuiglijkheid wordt benadrukt door woorden die iets te maken hebben met licht, vuur, transparantie en ogen.

aldus piet gerbandy.

ondanks de oude taal en de vreemde woordconstructies vond ik dit gedicht heel mooi klinken, en erg knap gecontrueerd. haha, ik zag pc hooft rondom deze engelachtige dame dansen als een mug rond een kaars en dat verrukkelijke beeld bleef me toch wel een halve week bij…

*

oef! om te besluiten toch nog dit grappige u-tube filmke van mijn vriend jaak over het eten van een pitta.

van een sprong van een bepaald soort realiteit naar een ander bepaald soort realiteit gesproken..

prettig eindejaar!

 
* http://www.athenaeum.nl/recensies/pc-hooft-de-gedichten

berekoudjasdichtmutsophandschoenenaantweepantiessoverelkaar

dit is een ode aan de oude dame met haar hondje op de dijk in oostende

ze straalde toen ik haar geruststellend vroeg in het frans

waar de kemmelbergstraat begon, patproblem zei ze, patproblem

wij moesten hotel mercury vinden waar marvin gaye

soulfood kreeg, arno was er in die tijd kok

ook de heldere lucht straalde, verbazingwekkend

voor begin december: aquablauwe zee, golvende roomkoppen

op de branding, eenzame stranden, knisperig laagje sneeuw op het zand

nooit vond ik verlatenheid zo neig

de eenzaamheden van de zee

Enkele dagen in Oostende verbleven, toffe indrukken opgedaan. Onze bedoeling was de Marvin Gaye-wandeling te maken; een project dat we al lang in ons achterhoofdje hadden zitten, maar nog niet hadden uitgevoerd.

En waarempel! Op dinsdag 11 december was het ideaal weer voor zo'n wandeling: de lucht stralend blauw, berekoud, maar windstil. Op de (verlaten) dijk en het strand een heel dun knisperig laagje sneeuw, heel mooi.







We moesten 12 locaties zoeken, 'gewapend' met een plannetje en een i-podje met video's en opnames van de verrukkelijke soul-muziek van Marvin Gaye.  De wandeling begon op de dijk en eindigde op de dijk!



Marvin Gaye's Oostends avontuur begon in dit (voormalig) prachtig hotel Mercury in de Kemmelbergstraat, waar zanger Arno indertijd kok was. Hij moest soul-food klaarmaken voor Marvin: kip met rijst en groenten en pikante kruiden,  vooral curry.



Heb geen kiekjes genomen van alle locaties, maar dit zijn de Koninklijke Stallen, volledig opgetrokken uit hout, geconstrueerd in opdracht van Koning Leopold II. Nu is dit gebouw geklasseerd en dient als sportcentrum. Marvin Gaye ging er boksen....



N. was heel de tijd erg bezig met haar i-pod....



Maar ik ging lekker in het zonnetje zitten en luisterde verrukt naar... Sexual Healing, Marvin's masterpiece. Het videooke heb ik gedownload, zie onderaan... eerst aanklikken voor u verder leest, dames en heren!



De wandeling duurt officieel 2 uur, maar wij deden er een uurtje langer over, want af en toe gingen we een koffietje drinken.

Een van onze vaste  pleisterplaatsen is Het Waterhuis, een taverne net tegenover het station. Elk jaar is hun kerstdecoratie prachtig gewoon, daarom dit fotootje!



De vele lichtjes en het warme haardvuur weerkaatsten op N's gelaat...



Maar aan het Zeeheldenplein in Oostende vonden we ook het kunstwerk 'Rock Strangers' van Arne Quinze supergrappig...






En tenslotte ontdekten we Kanikama Sushi Oostende, Visserskaai 10, een gloednieuw en authentiek sushi-restaurantje! Mmmmmmm...
I love Oostend in winter!

de overgang van het zomerseizoen naar de herfst is weer achter de rug. het regent dat het giet en we bibberen af en toe van de kou: heerlijk! maar de omschakeing ging ook gepaard met onheilspellende berichten: mensen in mijn omgeving werden plots ziek, in de wereld volgden rampen mekaar in ijltempo op. ook bij ons was het bijwijlen hectisch...

we moesten poes pipo vrijdag bij de dierenarts binnenbrengen, het beestje was zwaargewond na een vechtpartij en een ongelukkige val. pas zondagmiddag kregen we hem terug, na twee gesofisticeerde operaties. maar een kat heeft negen levens en pipo wandelt - met kaal geschoren buik en achterwerk - weer rond in het salon.

was daar wel een beetje van ondersteboven, veearts was in het begin niet positief en we vreesden het ergste...

maar na een periode van opschudding komt, heel onopvallend en op natuurlijke wijze, weer een rustpauze. je moet alleen een beetje aandachtig nagaan wat rondom je gaande is en openstaan voor de toemaatjes (ik schreef bijna tomaatjes!) van het lot.

een tijdje geleden kreeg ik een mooi gedicht over de zee binnengestuurd en gisteren vond ik - toeval bestaat niet - in mijn mailbox prachtige beelden en een video van henri lemineur uit sint-idesbald. ik kreeg onmiddellijk toestemming om de video te kopiëren en ook thierry deleu gaf zijn gedicht prijs. daarom dit bericht, als interval tussen ander opwindend nieuws...

ps: het gedicht begint 's morgens, de video is opgenomen bij zonsondergang, maar ala..

DE ZEE, MIJN LIEF

 

Mystiek de liefde die ik voor jou

voel wanneer ik bij ochtendgloren

mijn ogen opendoe de zee zich

aandient als ontbijt meeuwen krijsen

 

mijn favoriete ochtendlied

tussen zonsopgang en zonsondergang

probeert zij mij te verrassen met

haar liefdesspel dans van beweging

 

en positionering ik lijk verstroomd

de glimlach van de eerste golf herhaalt

zich duizendmaal repetitio

mater studiorum glinstering

 

van zoveel oogopslagen mijn woorden

luisteren naar de echo die in

haar verste hoeken openknalt.

Zee, lief heb ik jouw lenig lijf!

 

Thierry Deleu  

Verhakkeld

 

 

De deur dicht. Voorgoed. Mezelf

Neem ik een eindweegs mee.

Een huis geeft niet meer thuis.

 

De deur dicht. Mijn schoenen aan.

Kous, vergeten. Blik op eindig.

Wandelen in labiel labyrint.

 

Vermist ene Alfons de Ridder

76 jaar 1.74 hoog. Licht kalend.

Demente nomade mist medicijn.

 

Mistig ook de trein, een roofdier

Denderend over roestige rails.

De geopende muil van een tunnel.

 

De schreeuw van Evrard Munch.

 

Wim van den Abeele

 

de nomade in dit gedicht is niemand minder dan willem elsschot, pseudoniem voor alfons de ridder (1882-1960), roemvolle auteur van het meesterlijke kaas. in realiteit overleed willem elssschot aan een hartinfarct, maar de dichter wim van den abeele laat hem hier als oude demente man verongelukken op een treinspoor.

het is waar dat vele oudjes die in een verzorgingsinstelling verblijven soms gaan zwerven en als vermist worden opgegeven. soms komen ze in gevaarlijke situaties terecht, maar wellicht wou de dichter hier een metafoor gebruiken om het einde van een mensenleven te duiden.

je sluit alles af, je verdwijnt uit het leven, uit je thuis, je komt in een nauwe tunnel terecht die je verhakkeld naar de dood leidt.

wim van den abeele schrijft bondige, afgesloten verzen, die ogenschijnlijk korter dan feitelijk worden genoteerd. soms ontbreken woorden, zinsdelen. maar door de ultieme verdichting wordt de lezer geacht deze verzen aan te vullen met zelf bedachte woorden. de expressieve kracht wordt hierdoor versterkt, maar soms lijkt het of de verzen los van elkaar staan, de vloeiende lijn ontbreekt en de woorden hotsten staccato op de pagina.

in die zin heeft wim van den abeele een gedicht geschreven, waarbij de inhoud overeenkomt met de vorm: verhakkeld is je leven op het moment van de dood, verhakkeld is de stijl van dit gedicht.

mooi toch?

 

Quartoq

 

 

Elk najaar keren wij terug, ofschoon het nat

of soms glad. Ik zoek haar hand: de pijn

van tanend evenwicht. Welk kalend pad

ligt voor ons uitgerold? Het mistgordijn

 

rondom de baai verbergt een kleine stad,

gedempt geluid. September. Hand die wacht

wanneer mijn stap vertraagt. We rusten wat

als zij me vraagt weer door te gaan. Ik tracht.

 

 

Rik Dereeper

 

oeps! je tong moet een tuimeling maken om de titel van dit gedicht uit te spreken, maar het jurylid dat dit gedicht voorlas, vertelde onmiddellijk dat ze de herkomst van dit woord had gegoogled: het is de naam van een stadje in groenland, waar de dichter blijkbaar graag in het najaar op vakantie gaat.

de dichter (en zijn geliefde) wandelen in een mistig, verstild landschap. de toon is melancholisch en de personages lopen niet energiek door het stadje: ze zoeken hun evenwicht (want het is soms nat en glad). er is mist, ze wachten en rusten en trachten dan toch maar verder te gaan.

ook dit verrukkelijke gedicht onthult de metafoor van het leven, waar je soms tastend en wankelend je weg moet zoeken. de auteur kent de regels van verdichting en past ze wonderwel toe. het geheel is een volkomen gedicht, poëtisch van sfeer en met een ruimte voor interpretatie.

het verwondert me niet dat rik dereeper laureaat werd van de poëziewedstijd van mengmettaal, deze dichter kan het!

maar misschien had de hij het woord quartoq moeten verwerken en duiden in het gedicht zelf, of in een voetnoot. want zonder internet of atlas zou niemand hebben begrepen waar het hier echt om gaat!

 

besluit: uiteindelijk zijn de winnaars van deze poëziewedstrijd aan elkaar gewaagd. elk gedicht heeft zijn verrukkelijke eigenheid en het begrip nomade wordt op diverse wijze ingevuld.

het is me een eer en een genot geweest kennis te maken met het werk van deze dichters!

de nederlandse auteur tommy wieringa schreef een roman over migratie: dit zijn de namen.

'migratie bepaalt ons al vanaf onze allereerste geschiedenis, vanaf onze eerste voetstappen; we zijn te voet begonnen en we bewegen uit redenen van schaarste, van zomerweide naar winterplaats'. als jongeling verdween hij vaak lange tijd en stuurde dan een kaartje naar huis. hij was gefascineerd door het nomadisch bestaan, volgens hem het grootste geluk.

maar in zijn boek volgt hij een groepje vluchtelingen, wiens verlangen naar het land van verwachting onderweg totaal verdwijnt, omdat ze tijdens hun extreem barre tocht ontdaan worden van hun idealen. hun namen, hun verleden, hun dromen, het doet er allemaal niet meer toe. ze worden mensen zonder geschiedenis, leven nog slechts in een acuut, mensonterend heden.

tja, het thema van de poëziewedstrijd van het literaire genootschap mengmettaal had wel degelijk mogelijkheden. de gedichten van de vier winnaars vindt u hieronder; eens kijken in hoeverre de heren dichters dit gegeven hebben uitgespit. argh! wil hier geen oordeel of voorkeur uitspreken (niet echt, dat heeft de jury al gedaan). wil alleen enige indrukken neertokkelen en misschien ook wat technisch commentaar geven. ach, kan het niet laten, want natuurlijk doen deze gedichten mij iets.

 

koorddanser bij valavond

 

asfalt mengt zich met versteende stemmen

een kleuter loopt mij na op versleten veters

zoals steeds keer ik de zon de rug toe

tel de rimpels in een vlag

mijd het hoofd in de wolken

angst is duidelijk ook mijn bondgenoot

zo moet ik vrezen spiegelende kinderen

bijziende reigers en diep uitgesneden vrouwen

wat ik achterlaat zal ongezien zijn

hoe mijn schaduw op handen wordt gedragen

en ik een plaats zoek tussen zenit en dieptepunt

zwervend tussen torens of boven de waterval

ben ik van beide oevers nooit meer thuis

dan ergens                                  tussenin

 

paul vincent  

 

het winnende gedicht. mooi is de keuze om de tekst langs een as te schrijven. het laatste vers, met die enorme witruimte tussen het eerste woord en het laatste, geeft de uitersten weer waartussen een nomade zich beweegt: het zenit van het verlangen en het dieptepunt van de ontworteling. de nomade als een koorddanser, balancerend tussen de hemel en de afgrond.

de lay-out van dit gedicht doet me vreemd genoeg denken aan een kreeftje, met een dikke kop en kleine schaartjes, haha!

paul vincent schrijft heel toegankelijk, met een overvloed aan beelden, die telkens opnieuw de kerngedachte illustreren: de spanning tussen droom en realiteit. ik zou durven zeggen: paul vincent, haal je rode bic te voorschijn en schrap finaal nog een tiental woorden. dan is dit gedicht de perfectie zelf.

 

Albert Camus, nomade

 

De weg langs seizoenen heet eindeloos,

maar is, bemeten in tijd, stukje bij beetje

door een landschappelijk leven trekken,

rivieren oversteken, wereldzeeën bevaren,

ooit ergens zonder vragen van boord gaan.

 

Morgendauw ligt op ingeslapen woorden,

als dromen ingefluisterd, luid toegejuicht

binnen vervlogen idealen - met mythes,

zinsbegoochelingen, revoltes en bovenal

gesjirp van bochelcicaden - sisyfuscadans.

 

Ginds een processie van normen en waarden

die in houten beelden vereeuwigd werden,

maar nu een ventweg neemt en zie, verdwijnt

in een verkommerde, ondergrondse garage;

dan is er geen ontkomen meer aan: de taal

 

achter je laten, ervan ontdaan verder gaan,

wandelen tussen wat zwijgt - van nature.

 

Simon Buschman

 

het leven, zegt simon buschman, is niets anders dan door een landschappelijk leven trekken, rivieren oversteken en zonder vragen te stellen ooit ergens van boord gaan. la vie, un long fleuve tranquille...

als oefening teken ik hier een reeks termen op uit simons gedicht: een eindeloze weg, trekken, varen, van boord gaan, vervliegen, een processie van normen en waarden, verdwijnen, verkommeren, achterlaten, ontdaan verder gaan, wandelen tussen, zwijgen, van nature. een perfect passende guirlande van woorden in een gedicht met als titel: albert camus, nomade.

de dichter draagt zijn gedicht op aan de franse schrijver albert camus, die hem leerde in zijn (nomadische) zoektocht naar de zin van het leven een mens te zijn vol mededogen. mythes, idealen, de waan van de revoltes en andere zinsbegoochelingen zijn efemeer. het bestaan is wat het is; er rest ons alleen nog een vredevol zwijgen, zelfs de taal is onderdeel van de droom.

de jury oordeelde deze tekst als zijnde ‘te diepzinnig’. tja, misschien had simon de naam camus niet in de titel moeten vermelden, maar in een voetnoot verduidelijken. de naam van deze schitterende franse auteur in de titel van een gedicht: voor sommige lezers misschien intimiderend.

vind het vermakelijk, hoe over poëzie wordt geoordeeld als eenzelfde gedicht door verschillende mensen wordt geïnterpreteerd. uiteindelijk zoekt de groep (de jury in dit geval) naar een soort tekst die door iedereen kan worden gesmaakt: niet te moeilijk, niet te makkelijk. het uiteindelijke commentaar is zeker mainstream en omschrijft meestal het gevoel dat gewone mensen (en niet de specialisten!) hebben over poëzie.

een gedicht moet makkelijk leesbaar zijn, mooi klinken en vooral: er moet een factor aanwezig zijn die appelleert aan een (aangenaam?) geestelijke oefening, bijna zoals kinderen gezegden of spreuken of spreekwoorden leuk vinden. daarom zijn rijmgedichten of allitererende gedichten of licht sloganeske verzen bijvoorbeeld populair.

ik bedoel dit helemaal niet denigrerend: poëzie is ook taal gebruiken op geestige (en ik bedoel daarmee niet: grappige, maar wel vernuftige) wijze, zodat mensen plots bewogen raken en luisteren.

ondanks het oordeel van de jury vind ik simon buschmans gedicht (technisch) perfect: er staat geen woord teveel of te weinig. albert camus, nomade is geschreven in een bevallige, volgehouden, zachtvloeiende taal en bevat een intense boodschap.