joseph haydn werd geboren in 1732 en stierf in 1809. dimitri verhulst werd geboren in 1972 en is nog niet dood. toch hebben die twee blijkbaar iets met elkaar, want het literaire wondersnotjong reist sinds november vorig jaar door het vlaamse land met een heerlijk literair-muzikaal programma: zeven sonates van haydn gebracht door het ensor strijkkwartet* met als sublieme tussendoortjes (of is het net andersom?) zeven verhalen over leven en dood, geschreven en voorgelezen door dimitri himself*.

 

hij trad op in meise, lier, koksijde, evergem, bierbeek, borgerhout, kraainem, willebroek, bree, evere, rekem, mechelen, waasmunster, heusden-zolder, leuven, wilrijk, bonheiden en wij woonden de laatste performance bij in het begijnhof van diest, toepasselijk op paasdag 2010, 4 april 2010. eergisteren dus.

twee dingen vond ik wonderlijk: verhulst die zich een bijbelse thematiek (de zeven laatste woorden van christus) eigen maakt en de optredens in duidelijk kleinere culturele centra. niet in de vooruit in gent, niet in bozar in brussel, niet in de antwerpse bourla. goed zo, optreden voor grote zalen lijkt misschien spectaculair, maar een viertallig strijkkwartet en een literaire wonderboy smaak je toch beter in de intiemere sfeer van kleine zalen...

 

ondertussen las ik in een interview dat het kerkelijke verhaal, ondanks zijn evolutie naar een breder humanisme, hem (dimitri) niet zo vreemd is: zoals wij allemaal ging hij als kind naar de mis en op zijn kostschool werden zelfs nog latijnse missen gelezen.  ik moet zeggen dat die bevreemdende latijnse titels boven dimitri's verhalen me wel iets doen:

 

pater, dimitte illis, non enim sciunt, quid faciunt (vader, vergeef het hun want zij weten niet wat zij doen) amen dico tibi: hodie mecum eris in paradiso, (voorwaar ik zeg u, heden nog zult gij bij mij zijn in het paradijs) mulier, ecce filius tuus, et tu, ecce mater tua (vrouw, ziedaar uw zoon, zoon, ziedaar uw moeder) eli, eli, lama asabthani? (mijn god, waarom hebt gij mij verlaten?) sitio (ik heb dorst) consumatum est 

(het is volbracht) pater! in manus tuas commendo spiritum meum.

(vader, in uw handen beveel ik mijn geest)

.

 

van de zeven schitterende verhalen wil ik vooral het tweede verhaal onthouden (over een illegaal die als verstekeling op een boot naar engeland wil geraken), omdat er heerljk

poëtische

passages over de zee in voorkomen, het vierde verhaal (over de vrouw die haar gewelddadige man verlaat), heerlijke story, en het verhaal over de levensloop van een man die, op het ogenblik dat hij aan de barbecue worsten bakt, plots tot de ontdekking komt dat het leven meer is dan dat... ik herinner me niet meer of dit het laatste of voorlaatste of voorvoorlaatste verhaal is, maar de inhoud herinner ik me des te meer, dimitri was zowaar grappig en las zijn teksten voor op meesterlijke wijze, met omfloerste, laag gehouden stem...)

 

.

 

ach, het is toch wat met die plechtige latijnse taal, het is toch wat met dimitri, het is toch wat met de godsdiensten…  maar de schrijver dimitri verhulst heeft me volledig over de streep getrokken: mijn mening dat hij niet vriendelijk is voor vrouwen doet er niet meer toe, hij is een fantastisch verhalenschrijver en als figuur vind ik hem ook leuk: dat boleroke, dat donkerroze hemd, die vettig-leuke warrige kop met brutaal jongensachtig bakkes, haha...    

.

op paasmaandag gingen n. en ik trouwens nog naar een religieus

 

geïnspireerde film in cinéma arenberg, brussel.

 

titel van de film: hadewijch.

 

hieronder een prachtige foto + wat uitleg:

Geschokt door het extatische en blinde geloof van de novice Hadewijch, zet moeder overste haar aan de deur. Hadewijch wordt weer Céline, een jonge Parisienne en dochter van een diplomaat. Door haar hartstochtelijke liefde voor God, haar woede en haar ontmoeting met Yassine en Nassir balanceert Céline tussen genade en waanzin en bewandelt ze gevaarlijke wegen.

(Toronto International Film Festival - Prijs van de internationale kritiek FIPRESCI)

.

ach, wat een verrassing: wij dachten een supererotische film te zien (jaja, een nonnetje dat buitengegooid wordt in het klooster en bevriend raakt met arabieren…). maar wat kregen we echt te zien? een film over de waan van de godsdienstige extase, die kan leiden naar extreme handelingen (hadewijch wordt vaag betrokken in een aanslag). wij kwamen tot het besef dat godsdiensten allemaal eenzelfde gezicht hebben. in het beste geval biedt godsdienst troost, orde en ascese, in het slechtste geval is godsdienst een open riool naar domheid en extremisme..  

 

wij waren vooral in de wolken over de respectvolle manier waarop vriendje yassine zijn parijse petite amie bejegent, eens iets anders dan de raaskallende verhalen over  'de onderdrukking van de vrouw in de islam'  zoals dat tegenwoordig in elk schandaalbericht over de islam wordt benadrukt....

.

besluit: ons paasweekend was weer eens heel tof. vooral het etentje in het café-restaurant van het begijnhof van diest (terwijl het buiten pijpenstelen regende, heel stemmig) zal me bijblijven.

op de muren van dit druk bezochte resto heel grappige gezegden over begijntjes, zoals:

Alle baten helpen zei de begijn, en zij roerde heure pap met een naalde..

om toch eens over na te peinzen?



* http://www.ensor4.be/
* http://www.standaard.be/artikel/detail.aspx?artikelid=S72HPD4O

.

de ontbijttafel dekken wij zoveel mogelijk van de avond tevoren en ook de koffie is op de timer gezet, zodat ik 's ochtends direct aan tafel kan gaan om te smullen van boterkhammekes met bosbessenjam en choco en een sneeuwwitte petit suisse met vloeibare acaciahoning. als de koffie nog niet helemaal doorgelopen is pers ik nog een bloedsinaasappel, feest compleet!

meestal ontbijt ik alleen (zalig!) want ben een uitgesproken ochtendmens, mijn huisgenoten doen net andersom: zij slapen 's morgens uit. zodoende zit ik hier op deze zaterdagochtend weer te tokkelen dat het een lust is, wil veel zeggen en vooral van alles tegelijk.

al een tijdje geleden hoor, dat ik nog mijn blog heb gebruikt. ik zeg wel degelijk: gebruikt. mijn blog is een soort dagboek dat ik vooral voor mezelf bijhou, om dingen die mij raken neer te schrijven, maar ook als oefening om een behoorlijk schrijfélan te bewaren.

want schrijven is bewegen, als je niet beweegt word je stram en oud en dat geldt dus ook voor het schrijven. heb al gemerkt dat mijn stijl langdradig en landerig wordt als ik een tijdje stil lig. daarna moet ik schrappen en nog eens schrappen om behoorlijke zinnen op papier te krijgen.

 

.

tja, wat een wintereinde is dit geweest. in de maand februari heel veel gedroomd,  heel veel op dromensites gedurfd. verleden woensdag in de yoga van de vriendelijke godelieve nog enkele adressen van dromensites gekregen, gevonden in het wetenschappelijk tijdschrift EOS (april 2010, nr 4). ik noteer ze hier onmiddellijk, zodat ik ze niet kwijtraak...

www.dreambank.net

www.dreamresearch.net

www.allesoverdromen.nl (goede nederlandstalige informatie over slaap en dromen van de universiteit van utrecht)

ik noteer mijn dromen en wil enkele dromenverhalen schrijven, daarom.

.

in het fraaie magazine victoire, horend bij de krant le soir, een artikel gelezen over de franse kunstenares orlan. was onmiddellijk verkocht, wou haar tentoonstelling orlan remix in ter kameren zien, gisteren was het de laatste dag. maar owee: een verstuikte wijsteen en een afgerukt douchegordijn gooiden roet in het eten. gisterennamiddag dus, na een sessie voltarenmassage, voorzichtig  naar de gamma om dat steeds neervallend douchegordijn te vervangen door een glazen badwand.

toch publiceer ik hier de nota's die ik over orlan heb opgetekend, want zij is een bijzondere dame...

V als orlan

orlan remix is een kortfilm die een sequentie uit clair de femme van costa-gavras remixt, waarin yves montand, aan een toog hangend,  aan japanners vraagt:  est-ce que vous êtes belge? een racistisch mopje, dat uiteindelijk resulteert in een anti-racistisch manifest.

orlan heeft deze beelden gemengd met beelden van huidcellen, haar eigen huidcellen en ook cellen van anonieme lichamen. tegen het dagdagelijks racisme antwoordt ze: hybridons-nous.

de metafoor die dit gezegde omsluit, is de mantel van harlekiijn. de mozaïek van de diamantvormige lapjes, naast de beelden van cellen van verschillende kleuren en origines, die meestal verkocht worden als openlijke raciale identificaties.

dezelfde mozaïek versiert de opblaasbare limousine (van een bruidspaar?) in gigantische afmetingen, op het einde van het filmpje en ook als installatie in ter kameren zichtbaar. de wagen heeft superafmetingen, zoals ook onze dromen over luxe, uiterlijk en sociale erkenning,

racisme wordt in onze maatschappij dagelijks gevoed door dromen van uitsluiting en het bewaren van de gefantaseerde raciale puurheid.

maar ik geloof niet in het versterken van nationalismen, zegt orlan, maar in de vermenging...

http://www.arte.tv/fr/Echappees-culturelles/2958400.html

.

tussendoor hebben wij het al een paar dagen over het incident met benno barnard in de universiteit van antwerpen.

de jongelui die luidop hun ongenoegen over de lezing van benno barnard leve god, weg met allah hebben geuit hebben hoogstwaarschijnlijk net het omgkeerde bereikt van wat ze eigenlijk wilden: protesteren tegen de negatieve kritiek van benno, omtrent de islam. benno staat nu in het zonnetje, hij werd zelfs al uitgenodigd bij de zuinig sprekende phara.

waarom hebben de veiligheidsdiensten de oproerkraaiers niet gewoon uit de zaal verwijderd, zodat de lezing toch kon doorgaan? ook vind ik het onethisch dat een universiteit (toch een intellectueel hoogstaand instituut) ook niet (en waarom niet in debat) een tegenpartij uitgenodigt: iemand die gespecialiseerd is in islamkunde en die bedaard en op academisch niveau de wellicht onjuiste of onvolledige stellingen van schrijver benno barnard op wetenschappelijke en intrinsieke wijze kan weerleggen.

want een schrijver die zich aan niet onderlegde en tendensieuze kritiek waagt, om het even of het nu over godsdienstige, wetenschappelijke of politieke kwesties gaat, zit goed fout. schrijvers produceren literatuur en misschien is het best dat zij zich aan de literaire canon houden, de rest wordt uiteindeljk een lachertje, of is misschien zelfs gevaarlijk.

.

hoe dan ook: de geboorte van de lente is dit jaar niet zonder schokken en stoten gebeurd. ik vergeet nog het afschuwelijke treinongeluk in buizingen te vermelden: een event dat mij ook weken heeft verlamd. verontwaardigd was ik, dat ons veiligheidssysteem op de spoorwegen niet werkte. de echte verantwoordeklijken voor zoveel ellende verdienen de strop! ik correspondeerde over dit treinongluk met rose en schreef een gedicht:

lieve rose

je laatste mailtje heeft mijn man weer, ijverig als hij is, in een of andere map weggemoffeld, maar ik herinner me duidelijk wat je schreef, over mensenleed dat op dit ogenblik belangrijker was dan dierengedichten en waarover ik zou (kunnen, moeten?) schrijven...

gisteren zijn we overrompeld: telefoontjes, smsjes, mails.. familie van ahid, vriendinnen van natasja, kennissen, ze wilden allemaal weten of we er niet bij waren... zo'n treinramp is natuurlijk sensatoneel....

zelf was ik onder de indruk van die kille witheid, het beeld van mensen die aan de kant zaten in dekens gewikkeld... en van de man die een vrouw, een kind (het lichaampje in zijn armen, in een deken gewikkeld, had lange, zwierig-donkere haren...) schommelend over de gladde sporen droeg. ook was ik een beetje verontwaardigd: de eerste uitspraak van de burgemeester .... een politieke positionering: dit was provinciale materie... en inge vervotte die bitsig respect opeiste voor het parket, dat zijn werk moest doen.... die rommel, allemaal, in plaats van medeleven te tonen voor de slachtoffers, die bloedend rondstrompelden... ook heb ik even gelachen: mibnister vn binnenlandse rampen turtelboom versprak zich bijna, zij vond het nodig eerst de natio(correctie: identiteit) van de slachtoffers te achterhalen..

en daarachter, onzichtbaar bijna, het individuele leed van zij die gekwetst zijn, zij die een dierbare verloren in dat vreselijke ongeluk...

ik ben geen ramptoerist, maar misschien zit hier wel een historisch gedicht of verhaal in...

mvg

nicole

ontbijt met sneeuw

 

opgedragen aan de hoogzwangere suzan demirci ((27) uit quaregnon,

slachtoffer van de treinramp in buizingen, 15 februari 2010

 

.

 

op de trein ontbijt zij met sneeuw.

witte chocolade, acaciathee. hoelang nog

voor zij verandert in melk, in honing?

 

de sneeuwkoningin. zij smaakt naar bleke bechamel,

bearnaise, ijsgratin in de ochtend. yoghurtbol

uit kazakstan met gesmolten suiker.

 

          de karamelserail.

 

 

.

 

hoe konden deze wrede splinters van staal 

haar plots op deze wijze omarmen?

 

hoe kon dit koele vensterglas, dit ijzeren

gaatjesrooster, dit armplankje van zilver

 

haar blijven zoenen tot in de oneindigheid?

 

de gsmshandtassensjaaltjesbrillen

wintermutsenportemonneesboterhammendozen

 

zij pletten haar poriën tot zichtbaar bloed.

 

.

 

zij zochten haar, de ijskoningin.

lag zij tussen de rode lichamen op de bermen?

lag zij op de sporen, tussen de kiezels?

 

zij sliep vloeibaar tussen puin.

 

het gruis bedekte haar openingen, haar schreeuwmond.

 

in haar droom zocht zij een klein naakt diertje,

een spartelende babykikker.

 

          het wou steeds maar ontsnappen.

als je goed kijkt, zie je pipo in de tuin

een zalige kerst

en een gelukkig nieuwjaar 2010!

de eerste sneeuw is reeds verdwenen, de korte maar heftige winterprik van een paar dagen voor kerst behoort al tot de verleden tijd. maar ik vond het heerlijk bij mijn ronkend kacheltje te zitten en dromend naar al dat wit buiten te staren....

ondertussen heb ik mijn oude dichtbundels overgetypt en ik plaats ze bij deze op mijn blog. foei! in mijn eerste bundel zette ik nog een punt na elke titel... ach, in mijn vroegere gedichten was ik zeker niet consequent bij het gebruiken van leestekens... maar geen nood: nu heb ik de gedichten altijd bij me. vond het wel een vreemde ervaring mijn vroeger werk over te typen..

blij ben ik dat ik me dit jaar heel bewust bevrijd heb van wat ik 'invloeden' (maatschappelijke, literaire, spirituele, ideologische...) noem. ik wou me losmaken van de zienswijzen door anderen opgedrongen en opnieuw op zoek gaan naar mezelf.

ik zeg tegen iedereen dat ik in niets meer geloof. alhoewel deze attitude misschien bij sommigen als beangstigend overkomt, voel ik mij heel licht...

hieronder drie wintergedichten, 1 uit elk van mijn bundels.

3 november

 

 

 

het is ijskoud in deze kamer.

ik ga een eindje

in de mist wandelen.

 

mijn gevoelens van ongenoegen

doen verdwijnen door twee sneetjes brood te eten

van het merk wonder.

 

wat gouda kaas, een potje fruit,

en een hap hollandse verkade chocola

met vulling van hazelnoten, rozijnen en amandelen.

 

een gedicht maken.

ontdekken: het voorzichtige leven

hou oud te worden met deze twee

konijnzachte knieën.

SNEEUW

 

 

 

1

 

weerkaatsing van witte landschappen

schittering van ijskristal in azuurblauwe zon

 

een traag vermoeden van vuur in grotten

de dampende geur van ademend wild

 

ijzige herinneringen

 

 

 

 

2

 

het langzaam neerdwarrelen van koele vlokjes

motsneeuw in de wijdte van wintermouwen

 

verkrimping die niets anders is dan vriendelijk

toedekken van wat zich nors en korzelig

 

verbergt in koele woestijnen van winter

de zachte, behoedzame belofte

 

aan nabuurschap

BLAUW VAN DE KOU

(of: de vaart in de winter)

 

hier moet je staan om het blauw

van de kou te zien, krokant laagje sneeuw

op het dek op de daken. traagzame traagheid

van water, het gedrein van een trein

in de witheid van ijs. dit landschap

is blauwer dan blauw, het licht kruipt

over de schalies over de schotsen scheef.

 

het niest en het niest in de neus

van de trein en het kikkert koud rond

het schip. het rent en het rent naar

de punt van de reling, raakt rakelings

de boeg. toch is alles in deze ruimte rond.

ik gooi het blauw als anker uit,

het komt blauw van de kou terug.

ik snel en ik spring, ik duizel van ijs,

ik kaats en weerkaats op de rand.

  

1.

het jaar 2009 is bijna ten einde. ondanks het verrukkelijke sneeuwtapijt (eindelijk een witte kerst?), de glitterlichtjes in mijn huiskamer, mijn ronkend oeroud godin-kacheltje (dat ik net nog een beetje opgepookt heb, lekker ouderwets) en de pittige kou buiten voel ik me vreemd te moede: een nieuw woord gonst door mijn hoofdje, het woord hybride, ik sta ermee op en ga ermee slapen.

ik las een paar dagen geleden dat we nog nooit zo'n hybride tijd hadden meegemaakt als nu. door de globalisering ligt werkeljk bijna alles (?) binnen ons bereik. maar wat betekent hybride? als je op google dit woord intikt, kom je bij sites terecht waarbij men het heeft over hybride wagens, auto's dus, of ook wel bij tuinsites waarbij prachtige hybride bloemen- en plantensoorten (als aarbeien, tomaten, hamamelis, belladonna..) worden voorgesteld en geloofd om hun veranderende eigenschappen, bekomen door kruising van soorten.

hybride komt van het oudgrieks en betekent eigenlijk nauwe vermenging van ongelijksoortige zaken. hybride betekent dus gemixt. er bestaan hybride aandrijfsystemen, hybride hypotheken, hybride fokvarkens enz. enz. hybride is dus een fusie van systemen en eigenschappen, om te komen tot iets nieuws en beters... ik denk ook aan de term fusion, in de keuken, waarbij gerechten en ingedriënten uit de hele wereld worden samengesmolten tot een schitterend nieuw geheel. mmmmm...

maar het gevoel dat ik al een hele tijd meedraag en mijn eigen particuliere doelstelling van de laatste maanden (jaren?) is juist die extreme mix proberen uit te schakelen en te streven naar soberheid. omdat ik in mijn leven te veel mix heb en te weinig eenvoud. ik vond en vind mijn leven tot nu toe ontzettend veelzijdig, te veelzijdig. ben dit jaar dus ook enorm bezig geweest met loslaten, omdat ik heel naïef (en misschien zelfs romantisch) naar een vorm van eenheid en harmonie streef.


2.

maar toch: is mijn streven naar zgn. zuiverheid en authenticiteit niet een beetje belachelijk? is mijn hybride levens- en denkwijze nu echt een reden tot paniek? ach, zelfs politiek vind ik mezelf niet helemaal zuiver: alhoewel ik van mezelf denk dat ik een groenlinkse instelling heb, betrap ik mezelf op hopen kritische bedenkingen op dit soort uitgangspunt en vind ik vertegenwoordigers van andere partijen soms schatjes. de nauwe vermenging van ongelijksoortige zaken (ideeën) is een politiek feit. het resultaat van de top in kopenhagen zegt genoeg. dit overmoedig megagebeuren (dat ongetwijfeld tonnen euro's gekost heeft) eindigt zoals ik het had vermoed: met een hybride opstellling van de grootmachten als amerika en china en zonder zuivere concrete doelstellingen.

ik schreef onlangs nog naar anne, mijn groene vriendin, toen we het hadden over de non-believers: de waarheid ligt altijd een beetje in het midden en de natuur is vrij, wie zijn wij om de natuur te willen bedwingen? trouwens, de groene revolutie zal er een van de basis zijn of zal niet zijn; de grootmachten kunnen beslissen wat ze willen, het zijn de kleine mensen die het leven groen zullen maken of niet. sober leven doe je zelf, niet in opdracht. zuinigheid is een basisgegeven en overdaad schaadt.

ach, ik moet eerlijk bekennen dat ik het niet weet: is het zo dat wij allen op straat moeten komen, megarellen moeten veroorzaken om de groten ervan te overtuigen een andere taal te spreken? moeten we de chinezen, het topgroeiland dat duidelijk niet in het verhaal meewil, muilkorven???? mooie woorden allemaal, maar hoe gaan jij en ik daarbij te werk? dat is mij een volkomen raadsel. ik heb trouwens al een hele tijd geleden voor mezelf beslist, dat ik liever een gedichtenbundel lees dan mee te stappen in een betoging. het gevoel van machtige samenhorigheid dat je krijgt als je meeloopt in zo'n massa heb ik niet nodig: wil me eigenlijk niet meer binden. nu ik eindeljk een beetje vrijheid en rust heb, zou ik wel knettergek zijn om me weer te engageren in een 'massamovement'. en natuurlijk ben ik ook wat te oud geworden voor dat soort verhalen....


3.

het woord hybride is wonderlijk genoeg ook verwant met het begrip hybris, overmoed. in het oudgriekse klassieke oertoneel een van de basisthema's. ik surfte op het woord hybris en oeps! ik kwam per ongeluk bij de romeinse dichter catullus* terecht, die in zijn beroemde imitatie van een gedicht van sappho* het begrip 'gelijk aan god' nuanceert (zie vers 2) , want hij was zich sterk bewust dat zich gelijkstellen aan de goden gevaarlijk was. ik plak hieronder de twee schitterende liefdesgedichten: catullus neemt bijna letterlijk de versie van sappho over (naar het schijnt was hij echt verliefd op de beroemde lesbische dichteres) maar voegt er een veelbesproken strofe aan toe, die me toch weer aan het denken zet: ijdelheid en nietsdoen zouden de oorzaak van alle kwaad zijn...

Sappho

Fragment 31

4.

besluit: laten we het leven gewoon liefhebben zoals het zich aandient. niet overmoedig denken en willen dat veel ineens zal en kan veranderen.

en genieten van kleine verrukkelijke momenten: een heerlijke kop zwarte thee drinken met een kruidenmix van kaneel, cacao en caramel en daarna in de gouden ketting op de grote markt in halle snoepen van een bord italiaanse ham met rucola, gedroogde tomaatjes en mozarella. tegelijk nippen van een heerlijk glaasje witte wijn, even een oester meepikken van ahids bord. 's avonds lekker in bed verbouwereerd een verrukkelijk historisch boekje lezen met als titel: mémoires d'un eunuque dans la cité interdite van de chinese historicus dan shi, specialist van de qing-dynastie, de keizerlijke familie die aan de macht was net voor de revolutie van 1912..

en vanmorgen, terwijl het buiten weer zachtjes is beginnen sneeuwen, dit stukje schrijven en deze momenten uit mijn superhybride (westers, oosters, grieks, italiaans, oesterlijks, groen, hals enz) leventje proberen te bewaren voor altijd...

* Vertaling zie: http://www.textkit.com/greek-latin-forum/viewtopic.php?f=28&t=8465

* Published in Love Shook My Senses. Lesbian Love Poems, ed. Gillian Spraggs, London, The Women’s Press, 1998. A slightly different version was published previously in What Lesbians Do In Books ed. Elaine Hobby and Chris White, London, the Women's Press, 1991

* DAN SHI, MEMOIRES D'UN EUNUQUE DANS LA CITE INTERDITE, Editions Philippe Picquier, 1995, MAS DE VERT, 13200 Arles

1.

 

woeps! eindelijk een beetje slaapcomfort! het wegdek van de auguste de maeghtlaan, mijn straat, is nu volledig gerenoveerd. twee weken lang, van 21 uur 's avonds tot 5 uur in de ochtend, werden wij uit onze slaap gehouden door het enerverend geluid van motoren, drilboren, het gutsen en storten van asfalt op de baan, het geroep en getier van de werklui... met alle respect voor die stoere kikkers (je moet het maar doen, 's nachts, in weer en wind, met de voortdurende stank van het warme asfalt in je neus, banen herstellen en witte strepen trekken), maar zelf heb ik de indruk uit een draaiende mallemolen ontsnapt te zijn.

ben dus mijn getergde zenuwen weer de baas. ik zal geen reuzeplasticbox met berlijnse bollen of berlinerbollen zoals ze genoemd worden in de reclamefolder van carrefour (3.75 euro per 6 stuks, 4 +2 gratis) meer ondersteboven op de grond laten vallen tijdens mijn boodschappensessie in de GB. ik heb geen vreemde droombeelden meer, midden op de dag (mijn lieve moeder die me drie heel jonge oranje poesjes schenkt en/ of een ongelooflijk wederintreden van mezelf in de halse politiek, waarbij ik plots naast yves leterme in de zetel zit)....

 

mijn hoofd is niet langer een vreemd aquarium met springvissen en luchtbellen en plastic zeewier en nepkoraal, maar mijn eigen hoofd zoals het altijd is geweest: vol woorden en zinnen en gedachten en flitsende emotionele esbattementen.

 

2.

daarnet een mail gekregen van rose vandewalle, over de uitgave van een nieuwe dichtbundel: 

‘Langs beide oevers van de Maas’, een bundel die verscheen in het kader van ‘De scheiding der Limburgen’, 175 jaar geleden. Vlaamse en Nederlandse dichters (zoals Emma Crebolder, Frits Criens, Richard Steegmans, Quirien van Haelen, Fred Papenhove, Joris Iven, Leo Vroman, Henk van Zuiden) laten hun poëtisch licht schijnen over de provincie(s). Samenstelling: Hannie Rouweler

bij een uitgeverij met de toffe naam 'kleinnood & grootzeer'*

 

rose vandewalle is al jarenlang, samen met françois vermeulen, de gedegen redactrice van het internettijdschrift voor poëzie genaamd stroom, dat jammer genoeg met het decembernummer 35 aan zijn laatste uitgave toe is. rose vandewalle behoort ook tot een vriendinnengroepje van talentvolle schrijfsters uit het antwerpse milieu, vrouwen die mekaar door dik en dun steunen en solidair en geduldig elkaars pennenvruchten lezen en waarderen. af en toe heb ik het geluk met deze dames te kunnen afspreken: ik ontmoet ze op een boekvoorstelling, een vernissage, een poëzieavond, een etentje....

 

wij hebben het dikwijls over het door mannen overheerste literaire wereldje, waar je (net zoals in andere sectoren van de samenleving) als vrouw heel hard moet vechten om aan je trekken te komen... haha, ondertussen hebben wij onze feministische militante stellingname bijgesteld, want ach ja, achter elke man schuilt een sterke, liefhebbende vrouw, maar mannen zijn soms toch ook wel erg lief...

3.

in het laatste nummer van stroom lees ik met genoegen een behoorlijk gestoffeerde bijdrage* van rose over de in juli 2009 overleden antwerpse dichter marcel van maele. waarom krijg ik, altijd als ik deze woorden en zinnen lees en herlees, het beeld van een penseeltrek, breed geborsteld bij de aanvang en licht uitlopend naar het einde toe, of van een inktvlek die op een zachte ondergrond (een tissue, een  tafelkleedje) openvloeit tot een onwaarschijnlijk mooi motief????

vroeger zou ik hebben gezegd: dit komt omdat deze tekst op gracieuze wijze door een vrouw geschreven is. nu kijk ik naar de structuur, de opbouw van items, de argumenten en punten en ja: rose begint haar ding op een originele manier, ze valt pardoes met de deur (of misschien, om in vrouwelijke termen te spreken: met de fraaie draperie, de schitterende vitrage, de stijlvolle ornamentiek) in huis en refereert reeds in de titel naar een cyclus gedichten van mvm, verschenen in de poëziekrant eind 2008.

daarna, over enige waarderende paragrafen betreffende de mooie uitvaart van mvm heen en na een citaat komende uit de prachtige begrafenisrede door roger m.j. de neef, komt rose vandewalle tot haar punt: het mooie gedicht 'zon van de nacht', dat marcel schreef voor zijn vrouw carine en dat eindigt met de versregels 'als ik verzink in uw gedachten/ hou me dan vast/ vanbinnen'….

 

carine lampens ontmoette mvm toen zij 30 was. een jonge vrouw die verliefd wordt op een man, meer dan twintig jaar ouder. een vertrouwd beeld, de soort relatie die maatschappelijk volledig wordt aanvaard. vooral: marcel is een succesvol dichter en beeldend kunstenaar uit de antwerpse artistieke scène - en misschien wel, in zijn persoonlijke entourage, een charmante man.

maar ik wil hier geen cynisch esbattement opstarten over liefdesgeschiedenissen, amourettes en andere affaires (voorgaande benamingen over de liefde zijn al oneerbiedig genoeg, ik heb mij trouwens het recht ontzegd om ook nog maar 1 opmerking te maken over het privé-leven van anderen, ondertussen zijn wij vreedzaam geworden, gelijkmoedig, zacht en sereen...) want die piste is te dwaas om ook maar woorden aan te verspillen.

 

marcel was al slechtziend toen hij carine ontmoette, op het einde van ziin leven was hij volledig blind. carine stond hem al die jaren bij (daarvoor verdient zij niet alleen mooie liefdesgedichten, maar een standbeeld!) en vertelt in een vertederend betoog aan rose hoe marcel, ondanks zijn zware handicap, koppig zichzelf bleef en verder werkte aan zijn artistiek project. zijn beperking loste hij op door beroep te doen op andere mechanismen, zoals het inspreken van zijn teksten op bandrecorder. ik heb ze beiden eens bezig gezien, tijdens een optreden in de zaal KAVA en schreef hierover een badinerend stukje:

 

In het zaaltje was het om vijftien uur poëzievoordracht met onder andere Marcel van Maele en Joke van Leeuwen. Marcel van Maele, daar heb ik in zijn (en mijn) jonge jaren nog mee bovenop een Leuvense kachel (die natuurlijk niet aan was) gezeten, in een of andere artiestenkroeg. Hij vertelde me toen over de oorlog in Korea, waar hij aan deelgenomen had.

Nu was Marcel van Maele ondertussen blind geworden, maar hij was nog steeds artistiek bezig. Ook gedichten schrijven deed hij, hij las ze voor met een cassette en oordopjes. Ik denk dat hij zijn gedichten bij voorbaat op cassette zet en ze dan afspeelt tijdens de voordracht en ze tegelijk luidop zegt. Een ingewikkelde manier van doen, maar toch heb ik bewondering voor Marcel, dat hij blind zijnde nog zoveel energie wil steken in kunst. Zijn gedichten gingen over de plicht die de jicht zou zijn van het geweten, over waarden en waardinnen en over de duivel die op het raam zou roffelen en ook heeft hij gedichten over heksen. Originele gedichten, zeg ik, ze deden me een beetje aan sprookjes denken. Maar ik vind dat Marcel iets zou moeten doen aan de vreemde fluistertoon waarop hij spreekt, dat fluisteren van hem maakt van zijn gedichten fluitstergedichten en dat is jammer voor zo’n groot dichter, dat hij zo fluistert. 

 

oorspronkelijk had ik fluiten geschreven i.p.v. fluisteren, nu vind ik de toon van mijn zin een beetje oneerbiedig (alhoewel marcel werkelijk een beetje fluitend voordroeg) en ach, ik wil niet verder afdwalen. terug naar rose en haar (t)issue. ik kan rose volledig bijtreden in haar keuze van citaten over mvm, waarbij ze werkelijk to the point een verfijnde (karakter)schets maakt van marcel, als kunstenaar en als mens. hoe hij burgerlijke gehoorzaamheid hekelt, zgn. logische verbanden minacht en hoe zijn verbeelding hem over de verbittering en het zelfgenoegzaam fatalisme heen helpt - al bij al heel lovenswaardig - en ik heb het hier ook over rose, die deze attitude schitterend belicht. zelf ben ik in de wolken over de in deze bijdrage opgenomen poëtische pastiche van guido gezelle, bevlogen en bevangen, waarin marcel de zoetgevooisde poëzie van gezelle op charmante wijze parodieert. als toetje refereert rose dan nog naar een gedicht over james ensor en zijn uitbeelding van de menselijke maskarade en dat ragfijn eindigt op deze versregels:

 

 

 

Onder een grijze lucht die grauwer wordt

een schijn van licht dat langzaam donkert

en de vreugde onder een vlies van blauw

verdriet en lauwe dauw 

 

 

 

rose weet blijkbaar als geen ander dat een commentaar over een dichter als mvm op deze wijze afronden veelzeggender is dan om het even welke schitterende retorische eindzin. zij beëindigt haar tekst met een elegante penseeltrek, die uitloopt op een heel fijne, bijna transparante, ogenschijnlijk op niets uitlopende punt.

 

wat dan volgt is de zachte witruimte.

 

subliem.

 

 

* http://www.kleinood-en-grootzeer.com/
* http://users.telenet.be/francois.vermeulen1/Stroom.htm
* 'Dat men met volle handen geen vlinders vangen kan'

woeps! heb een tijdje op de homepage van karen maitland* vertoefd. toffe dame, die karen. zij heeft een eigen website, waarop zij haar boeken presenteert ( o.a. de splinternieuwe The Mandrake's Tale en The Falcons of Ice and Fire).en ook vertelt over haar grote passie voor middeleeuwse mythen en legenden. zij werkt aan een index met uitleg over middeleeuwse begrippen, woorden, uitdrukkingen, omschrijvingen en daar horen ook recepten bij!

waw! eigenlijk een fantastisch concept: bij elk boek een recept... onlangs las ik dat iemand een literaire wijnbar had geopend,. bij elke exclusieve wijnsoort zocht de barkeeper een boek uit (in de aanwezige rijk gevulde boekenvoorraad in het café) voor zijn klanten....a. zegt dat met zo'n concept geen geld te verdienen valt en zeker niet in halle. natuurlijk, natuurlijk.... maar toch vind ik het een knalidee: een gerecht uitzoeken dat past bij mijn hoofdkussenboek (= het boek dat ik net bezig ben met lezen) en het dan ook klaarmaken. zo wordt het plezier totaaaaal...deze week plaatste karen een recept dat zij comfort food for cold days - and every day noemt en dat volgens mij perfect past bij het gezelschap van leugenaars ....zie vorig bericht....

de titel van het recept is in oud engels en voor ons onverstaanbaar, maar het is gewoon een eenvoudig receptje voor hutsepot. ik geef hier de oorspronkelijk engelse versie en daarna de eigen vertaling:

Lange wortys de chare

 

- A form of pottage. Pottage was the main meal eaten in the Middle Ages by wealthy and poor alike. There were lots of variations depending on whether it was a flesh (meat-day) or Lenten and fish day.

 

 

* 1lb shin beef

* 2 leeks

* 2 onions

* 2 stick celery

* Quarter of firm cabbage

* Salt & pepper

* Beef or vegetable stock

* 4 oz stale white breadcrumbs

* Few strands of saffron

Cut meat into small pieces. Add the meat to 2 pints of stock, bring to the boil, cover and stew until tender.

Meanwhile chop vegetables into large pieces and boil in separate pan for ten minutes. When beef is ready add the vegetables together with a little of the water they were cooked in. Continue simmer until vegetables are soft. Add breadcrumbs, saffron and seasonings, bring back to the boil and cook for 2 - 3 minutes before serving.

 

 

 

Lange wortys de chare

 

- Een soort stoofschotel of hutsepot. Hutsepot was de voornaamste maaltijd in de middeleeuwen, zowel bij de armen als de rijken. Er waren vele varianten, naargelang het een vleesdag was, een vastendag of een visdag.

 

 

* 1 pond (= 453 g) rundsvlees (schenkel)

 

* 2 preistengels

 

* 2 uien

 

* 2 selderijstelen

 

* Een kwart stevige kool

 

* Zout en peper

 

* Vlees- of groentebouillon

 

* 4 ounces (1 ounce = 28,35 g) oudbakken brood

 

* Enkele lijntjes saffraan     

 

Snijdt het vlees in kleine brokken. Giet er twee pinten (1 pint  = 0,568 l) boullion over, breng tot het kookpunt, bedek en stoof het vlees tot het zacht wordt.

Ondertussen de groenten hakken in grote stukken en gedurende 10 minuten koken in een afzonderlijke pot. Als het vlees gaar is, de groenten bijvoegen met een beetje kookvocht, verder laten stoven op een klein vuurtje tot de groenten gaar zijn. Broodkruimels, saffraan en kruiden toevoegen, opnieuw tot het kookpunt brengen (2 tot 3 minuten). Opdienen.

 

 

 * http://www.karenmaitland.com/

bezig zijn met taal is een bastion tegen verveling en een middel om gelukkig te zijn met mezelf, zonder bijkomende stimuli. louter geestelijk en emotioneel genot, dat dan nog intenser wordt als ik dan per toeval iemand ontmoet die ook bezorgd is om bijvoorbeeld.... de puntkomma.  ik ga danprompt op zoek naar alle aspecten van dit fenomeen, lees teksten na louter en alleen, haha, om mij af te vragen waarom de puntkomma daar staat en wat de gevolgen daarvan zijn betreffende tekstbegrip en -interpretatie... nog beter: ik ben er elke dag meer van overetuigd een juist gebruik van leestekens een tekst levendiger maakt en waarachtiger overkomt.

een komma, een punt, een dubbele punt: iedereen weet waar en wanneeer zo'n leesteken kan worden gebruikt. een komma gebruik je om even te pauseren, een punt gebruik je aan het einde van een zin. een dubbele punt kondigt aan dat je uitleg gaat geven of een opsomming maakt. maar een puntkomma? is een puntkomma een mengvorm van een punt en een komma, of is een puntkomma een dubbele punt afgezwakt door een komma, of nog wat anders????

na een mini-zoektocht op internet kwam ik tot het besluit, dat het weer allemaal niet zo helder en duidelijk is en dat een kommapunt soms gewoon door een komma, een punt, een dubbele punt of een gedachtenstreepje kan vervangen worden...  yeah, daar gaan we weer....

hieronder in vogelvlucht mijn notities, met voorbeelden...

* Een kommapunt is een combi van een (dubbele) punt met een komma. Gebruik je dus om even adem te halen, want wat daarna komt is een hele rits woorden, opsommingen, uitleg, bedenkingen..

* Een kommapunt gebruik je tussen samengekoppelde zinnen, ze geeft dan een langere pauze aan dan de komma. in dit geval kan er meestal evengoed een punt staan.

Over de tuin hangt een late, vale klaarte; het licht schijnt uit de dingen zelf te stralen.

* Een kommapunt gebruik je tussen gelijkwaardige bijzinnen:

We vermoeden dat die avond de botsing komen zou; dat geen macht op aarde de twee broeders nog beletten kon, elkaar te vernietigen; dat we allen laf zouden zijn.

* Er is veel onzekerheid bij het gebruik van de kommapunt. dikwijls zijn samengekoppelde zinnen slechts door een komma gescheiden

Kom mee naar de kermis, het is daar prettig.

* Gebruik echter een kommapunt, als er reeds komma's staan in de samengekoppelde zinnen:

Wat hij ook doet, alles slaat hem tegen; hij is een echte ongeluksvogel.

* Een puntkomma gebruikt worden om zowel enige scheiding aan te geven als de delen enigszins bij elkaar te betrekken. Het nadeel van veelvuldig gebruik van de puntkomma is dat een tekst erg drammerig over kan komen en een voordeel is dat door gematigd gebruik ervan een tekst wat meer gaat leven en eventueel kilheid verliest.

Iedereen is welkom op mijn verjaardag; ik hoop echter dat mijn neef Piet wegblijft.

* De puntkomma wordt ook gebruikt in puntsgewijze opsommingen.

mijn finaal besluit: ik denk dat een kommapunt een uiteindelijkheid, een soort eindpunt bij een opsomming of een uitleg accentueert.


en nu genoeg theorie (heel even waande ik me weer een slimme docente!). ik wil dit bericht eindigen met een voorbeeld uit de wereld van de poëzie; een fragment uit een gedicht van elma van haren, uit haar nieuwe bundel flitsleemte*. de aandachtige lezer zal de puntkomma wel hebben opgemerkt. deze puntkomma geeft overduidelijk een scheiding aan, evenals een link naar... en een uiteindelijkheid...

de dichteres maneuvreert ons handig van een fait-divers (de brand) naar een indiansummerdroombeeld (de late vlinder op de tafelrand). en uiteindelijk, in het laatste vers, flitst zij ons de ruimte in (nog nooit lag het leven zo opgelegd) na een ingenieuze opsomming van (ik heb het nageteld) minstens 10 items.

de puntkomma vervangt hier een zee van woorden en verdicht de tekst tot een spannende scène, mooi... 

het zijn okerdonkere dagen met diepblauwe luchten,
de was in één middag droog, de verwarming kan uit.
het zijn de hoogtijdagen vol hoop en genade,
euforisch kloppend in een uitwaaierend najaar.
terwijl in een belendend pand de rookwolken uitslaan en
de vlammende brand wordt geblust door een uitzinnige brandweer,
wordt deze kop op de razende voet gevolgd via
moderne communicatie; arcadisch verbeeld door
een vlinder hier op de rand van de tafel, waaraan wij
koffiedrinken midden op een te warme dag eind november.
nog nooit lag het leven zo opengelegd.

* elma van haren, flitsleemte, uitg. de harmonie, 2009

Foto: Pascal Vyncke, SeniorenNet.be