Mijn naam is Erik De Keukeleire, maar hierleer je me kennen als "eriktram". Mijn telefoonnummer is 09 / 230.47.05.
50 jaren reeds ben ik een verwoed verzamelaar van alles wat met het Gentse openbaar vervoer te maken heeft en dat heeft geleid tot een toch wel indrukwekkende hoeveelheid krantenknipsels (via Stadsarchief of eigen "plakwerk"), contacten met gerenomeerde tramhobbyisten, inzage van de oude ETG/MIVG- en NMVB-archieven, duizenden foto's, enz.
Uit de verwerking van die ultieme verzameling zijn recent publicaties in eigen beheer ontstaan.
- de tiendelige reeks "135 JAAR OPENBAAR VERVOER IN GENT - UITBOUW STEDELIJK TRAMNET EN BUURTSPOORWEGEN IN DE GENTSE REGIO" - vierde oplage - 3654 pagina's - 2600 illustraties - 12 euro per deel, 99 voor de 10 delen.
- "75 JAAR TRAMLIJN VAN GENT NAAR MOSCOU 1931-2006" - de ultieme uitgave over de stelplaats en het openbaar vervoer in Gentbrugge en Ledeberg - 532 pagina's - 12 euro.
- "20 ARSENAAL - MELLE 1912-1973" in samenwerking met de Heemkundige Kring "De Gonde" n.a.v. Erfgoeddag 2007 - 108 pagina's - 5 euro.
- "Lijn 6 MUIDEBRUG - MEULESTEDE 1899-1962" herdruk 2006 van de originele uitgave 1987 - 192 pagina's - 7,5 euro.
- "HET EXPERIMENT MET DE GYROBUS op de lijn Gent-Zuid - Merelbeke 1956-1959" herdruk 2006 van de originele uitgave 1986 - 148 pagina's - 7,5 euro.
- "TRAMS IN MERELBEKE - deel 1 (1886-1921)" inclusief de lijn Gent-Geraardsbergen - uitgave 1998 - 288 pagina's - 20 euro (luxe-editie). _______________
DE LAY-OUT
Formaat A4 - fotocopies (* behalve "Trams in Merelbeke") - alles samen meer dan 3600 ingescande zwart-witfoto's, plans en documenten - gelijmd, plastic kaft en zwarte rugstrook. =============================
*** AFLEVERING 1 (WEEK VAN 30 JULI TOT 5 AUGUSTUS 2006) TERUG BESCHIKBAAR !!! 2 augustus 1874(Gazette van Gent)
"In de gebuurte van de Veldstraat zullen deze namiddag de huizen bevlagd worden ter gelegenheid van de inhuldiging van de tramway(*paardentram), welke rond 6 uur voor het eerst van de grote statie (*Wilsonplein) langs de Brabantdam, de Kouter en de Zonnestraat naar de Korenmarkt zal rijden (* = tweede lijn na deze tussen de stations Gent-Zuid en Dampoort sinds 25 mei). Paardentram in de Veldstraat.
"De onderhandelingen tussen de maatschappij en de belanghebbende gemeenten over de buurtspoorweg Gent-Zele duren voort. Men weet dat de ontworpen lijn de grote baan van Gent op Dendermonde niet geheel volgt. Te Destelbergen wijkt zij af naar Heusden, Laarne en Kalken, om enige honderden meters verder weer op de grote baan te komen. De lijn is alzo 4 kilometer langer zegt men, dan zij zou zijn langs de grote baan. De gemeenteraad van Overmere verzet zich daar dan ook tegen, omdat de vervoerprijs van goederen naar Gent berekend wordt volgens de lengte van de lijn langs die omweg. "De maatschappij" zegt zij, "legt de lijn langs Laarne en Heusden voor haar profijt. Wij zullen omtrent een kwartier langer op de trein moeten zitten. Dat vragen wij niet, integendeel. En het valt ons nog minder in de smaak daarvoor te moeten betalen." Elkeen moet bekennen dat Overmere geen ongelijk heeft. De onderhandelingen lopen nu over dat punt. Het is te hopen dat men weldra tot een overeenkomst zal geraken." (* de lijn Gent-Heernis - Wetteren - Kalken - Zele - Hamme werd in dienst gesteld op 6 april 1891... langs Heusden en Laarne...)
De stoomtram aan "De Oude Klappel" in Overmere (prentkaart).
In Gentbrugge is men volop bezig aan het werkhuis voor de machines van de trammaatschappij. De grondvesten zijn al goed op hoogte. 50 arbeiders zijn er aan de slag. Het eerste deel van de metselwerken moet voltooid zijn tegen 1 september, het tweede tegen de 15de van die maand, het metalen gedeelte tegen 10 oktober. In de Burgstraat zijn de spoorwerken voltooid. Men is bezig de brug aan de Veerleplaats 4 meter te verbreden en op 12 meter te brengen. Maandag zal men beginnen aan de lijn van Meulestede tot aan de Muidepoort. Daarna wordt de lijn van Ledeberg in verbinding gebracht met de Lieven Bauwensplaats, Sint-Baafs, enz. (* de eerste twee accumulatorentrams deden op 1 januari 1899 proefritten met reizigers tussen het Zuidstation en de Korenmarkt "om het volk en de paarden aan het nieuwerwetse vervoermiddel te laten gewennen"...)
De stelplaats te Gentbrugge in het tijdperk van de accumulatorentrams.
Aan de Dampoort is de tramlijn 5 onder de vierde boog van de nieuwe spoorbrug beproefd en goed bevonden. Nadien werd de dienst (* nog volgens het trolleystelsel) van de Kasteellaan tot aan het gemeentehuis van Sint-Amandsberg hervat. Deze tijding hebben de bewoners met groot genoegen vernomen.
De monumentale spoorbrug met vier doorgangen aan de Dampoort (prentkaart).
In de stad hoort men sedert enkele dagen over niets anders meer spreken dan de mobilisatie en de oorlog. Een zenuwachtige opgewondenheid heeft zich van de bevolking meester gemaakt bij het zicht van de buitengewone militaire bewegingen. Het is goed zichtbaar dat er veel minder rijtuigen van de tram circuleren, nu er 120 mannen van het personeel zijn binnengeroepen op een totaal van 400 bedienden wegens het mobiliseren van de klassen 1901 tot en met 1909. Om de nodige rust te kunnen geven aan wie gebleven is, zal de nacht- en de vroegdienst tot het minst mogelijke worden beperkt. Op de lijnen die de statiën aandoen gaat het regelmatig, op andere moet men wel 20 minuten wachten. Vele rijtuigen zijn opgesmukt met twee kleine driekleurige vlaggetjes, die het wapen van België omsieren. Een reporter schrijft: "Het was 11 uur toen we gisteravond de tram namen om naar het bureel terug te keren. Het is overal geweten dat er nog twee klassen opgeroepen zijn, doordat in de stad de Mobilisatie van het Belgisch Leger uitgehangen is. Een tramgeleider met reeds grijzende haren moet opmarcheren, maar doet het gaarne. Door deze nieuwe oproepingen zullen de mannen op de trams, bij de politie en de ijzeren weg, in de banken en de post nogmaals zeer gedund zijn, zodat er van wie overblijft gedurig opofferingen zullen gevraagd worden, teneinde de diensten te verzekeren. Het land rekent er op dat ze met liefde enige uurtjes meer zullen kloppen." (* op 4 augustus vielen Duitse troepen aan de oostgrens ons land binnen, op 12 oktober werd Gent bezet)
Een trolleytram van lijn 3 aan het stadhuis op 12 oktober 1914, toen Gent door het Duitse leger werd bezet (prentkaart).
De buurttrams naar Gent hebben hun eindpunt op nogal ver van elkaar verwijderde plaatsen, namelijk aan het Rabot voor de lijnen naar Zomergem, Nevele en Evergem en aan de Dampoort voor de lijnen naar Lochristi, Wetteren en Oostakker. Zulks veroorzaakt natuurlijk onaangenaamheden voor de reizigers die naar de grote statie moeten en in overeenstemming met het stadsbestuur werd besloten, al de buurtlijnen naar Gent-Sint-Pieters te leiden. De lijnen van het noorden en het noordoosten zullen binnenkort langs de Heirnislaan en de Brusselselaan lijn 9 vervoegen naar Gent-Sint-Pieters, de lijnen van de westelijke groep zullen aan de Martelaarslaan aansluiten op lijn 2. Die belangrijke wijziging zal samengaan met de volledige elektrificatie van de buurtlijnen in de omtrek van de stad. (* deze plannen werden werkelijkheid op 10 februari 1931 voor de lijnen O, L en W, op 5 april voor lijn N, op 3 mei voor lijn Z en op 8 augustus voor lijn E)
Motorwagen 9790 in 1935 gefotografeerd op het Maria-Hendrikaplein, in dienst op de lijn naar Oostakker (verzameling Walter Weyts).
Als gevolg van het opblazen van de Rozemarijnbrug en de Albertbrug was tramlijn 9 van het Rabot naar de Sint-Pietersstatie en terug totaal onderbroken. Thans is de Albertbrug voor het tramverkeer hersteld. Voor de Rozemarijnbrug liggen de zaken moeilijker. Teneinde zo spoedig mogelijk de tramverbinding te herstellen overweegt men lijn 9 langs de voorlopige Contributiebrug op de Coupure te doen oversteken en dan langs de Nieuwe Wandeling en de Akkergemlaan over de sporen van de buurttram van Nevele terug te rijden naar de Martelaarslaan.De verbinding Gent-Sint-Pieters - Rabot zou dan een voltrokken feit zijn. Eerstdaags zullen daar wellicht trams in circulatie worden gebracht. (* een volkomen uit de lucht gegrepen bericht of een meteen verworpen voorstel, vermits de krant van 2 augustus vermeldt: "Een noodbrug is aangelegd over de Coupure voor voetgangers die van het centrum kunnen overstappen naar de Bernard Spaelaan, om daar tram 9 te nemen naar de Sint-Pietersstatie.")
Drie-asser 339 (?) in dienst op lijn 2, overschrijdt het enkel spoor op de Albertbrug.
In de Gentse gemeenteraad werd het plan van de Nationale Maatschappij van Buurtspoorwegen besproken en nadien aangenomen, dat er in bestaat de buurtspoorlijn Gent - Merelbeke - Sint-Lievens-Houtem - Herzele - Geraardsbergen om te leiden tussen de Oudenaardse- en de Zwijnaardsesteenweg, ingevolge het graven van de Ringvaart die weldra de De Pintelaan zal doorsnijden. Vanaf De Sterre zou de lijn de linkerkant van de Oudenaardsesteenweg volgen tot aan de grens van Zwijnaarde, waar de tram in het midden van een nieuw ontworpen laan de Zwijnaardsesteenweg zou bereiken. De infrastructuurwerken zouden beginnen op het tijdstip dat ze worden vereist. (* Een nooit gerealiseerd ontwerp. Bij de opening van het baanvak van de autosnelweg tussen Kwatrecht en Sint-Denijs-Westrem in het paasweekeinde van 1954 werd de tramlijn uit Geraardsbergen ingekort tot Merelbeke en van daar uit een voorlopige busdienst ingelegd naar Gent-Sint-Pieters).
De spoorauto van de lijn Gent-Geraardsbergen dwarst te Zwijnaarde de autoweg .Let op de verkeerslichten!(persfoto "De Gentenaar)
Tram 8, waarvan de afschaffing tegen 1 augustus in het vooruitzicht was gesteld, rijdt verder met het oudste nog beschikbaar rijtuig 301 zijn slakkengangetje tussen De Sterre en het Sint-Pietersstation. Zijn vervanging door autobussen is nu voorzien tegen 15 augustus, op voorwaarde echter dat de moderniseringswerken van de Kortrijksesteenweg, die in opdracht van het Beheer van Bruggen en Wegen aan de gang zijn, tijdig klaarkomen. De autobussen zullen alsdan tot aan Don Bosco rijden, aan de grens met Sint-Denijs-Westrem. Deze eerste stap in de modernisering van de Gentse tramwegen volgens het destijds bekendgemaakte tienjarenplan van de MIVG, zou in september of oktober worden gevolgd door de afschaffing van tramlijn 6 naar Meulestede en haar vervanging door autobussen. De voor dit jaar ontworpen omvorming van de tramlijnen 6 en 8 hangt echter ook af van de levering van de hiervoor benodigde autobussen. Deze zeer moderne vervoermiddelen zullen met propaangas worden aangedreven, waarvan de uitwasemingen minder schadelijk blijken dan deze van de thans rijdende autobussen met dieselmotoren. Voor de omvorming van de beide tramlijnen zijn zes bussen vereist. Zij werden in Duitsland bij Mercedes besteld. Hun levering die voor het laatst voorzien was tegen het einde van juni, werd reeds herhaaldelijk uitgesteld. Men wacht er op om de allereerste fase van het tienjarenplan te verwezenlijken. (* de trams op de lijnen 8 en 6 reden respectievelijk op 19 augustus en 28 december 1962 voor het laatst)
De laatste dagen van "het tonneke" in dienst op lijn 8. De keerlus naar "De Sterre" werd toen reeds niet meer bereden. (Tram 2000)
Als een kind van een stuk nieuw speelgoed, zo heeft het merendeel van de Gentenaars gedurende drie weken van zijn glimmende, nieuwe blauwe trams (* PCC's) genoten. Met hun wapperend driekleurig vlammetje en hun vrolijk tingelende schel brachten zij iets feestelijks in de oude, kronkelende straten langs het parcours van lijn 4. De sympathieke blik die ze hun razende maar bijna geruisloze tocht vergezelde, begint nu plaats te maken voor een nuchter en kritisch oog. Zij glijden lang niet meer zo zachtjes over de sporen heen als aanvankelijk en zijn aardig op weg om even stampend en knarsend als hun oudere gele broeders de straatstenen te doen trillen. Het rijcomfort is inderdaad toegenomen, maar er moet worden vastgesteld dat de Gentse tram niet aan alle eisen van een vlot en modern gemeenschappelijk vervoer beantwoordt. Er is slechts één uitgang en dan nog helemaal achteraan. Wanneer men even naar Antwerpen gaat kijken, dan kan men vaststellen dat de tramrijtuigen in het midden ook een deur hebben om uit te stappen. Sommigen zien in gedachten reeds een ochtend voor ogen van de komende septembermaand, omstreeks acht uur aan het Sint-Pietersstation. Wurm je dan maar in een tram waar reeds een negentigtal reizigers van alle slag je voor zijn. Het kan niet anders of je zal ergens in de voorste helft blijven hangen. Moet je er aan de Kortrijksepoort af en je bent geen catcher, dan kan je er pas twee haltes te ver uit... De nieuwe trams zien sommigen die dergelijke kritiek leveren liever op een minder drukke lijn. Graag wagen we ons aan een voorspelling: de MIVG meent het met haar modernisering zo goed dat, wanneer de bladeren van de bomen aan het Sint-Pietersstation beginnen te vergelen en opnieuw de weg naar de onderwijsinrichtingen zal worden ingeslagen, de "blauwen" zich op de spitsuren in razend tempo zullen opvolgen. Meteen zullen de spreekwoordelijke haringen in een ton, samen met de goeie, oude tram, in de folklore stappen. Droom of werkelijkheid? We zullen zien...
PCC O5 in de zomer van 1971. Lijn 4 was reeds "gemoderniseerd", op lijn 1 (Moscou-Van Beverenplein) reden nog tot 1 november drie-assers. (foto Walter Gogaert)
*** AFLEVERING 2 (WEEK VAN 6 TOT 12 AUGUSTUS 2006) TERUG BESCHIKBAAR !!! ===============================
6 augustus 1888 (Gazette van Gent)
Het reglement van de Buurtspoorwegen gebiedt uitdrukkelijk dat bij aankomst in een tramstatie, de ontvangers herhaalde malen luid en verstaanbaar de naam van de stopplaats moeten aankondigen. Ziehier hoe dat in Sint-Amandsberg in zijn werk gaat op het Frans machien zoals de tram terecht mag genoemd worden. Telkens als de tram uit Zaffelare op de gemeenteplaats aankomt gaan de bedienden luidkeels aan het roepen: "Mont Saint-Amand! Mont Saint-Amand!". Zijn die tramgasten soms benauwd dat de boeren en boerinnen van Zaffelare, Desteldonk en Oostakker zouden verstaan wat er geroepen wordt? Ter gelegenheid van de kroning van Onze-Lieve-Vrouw van Lourdes reden om het kwartier stoomtrams in elke richting van 8 uur 's morgens tot 7 uur 's avonds, opgepropt met volk. Rond 9 uur reeds krioelde het in de omgeving van het heiligdom op Slotendries van Gentenaars en vreemdelingen. Voor de gelegenheid werden kaartjes aan 40 centiemen afgeleverd voor de reis heen en weer tussen de Kasteeldreef in Gent en Lourdes. De praalstoet van Sint-Amandsberg naar Slotendries werd langs de Antwerpsesteenweg (* de baan naar Lochristi) omgeleid, om het grote verkeer van trams en rijtuigen niet te hinderen.
De stoomtram van de lijn Gent-Heernis - Oostakker - Zaffelare ter hoogte van de wijk "Slotendries" in Lourdes-Oostakker. (prentkaart)
Twee zustermaatschapijen van de groep Empain, de Société Anonyme des Railways Economiques de Liège-Seraing et Extensions en de Compagnie Générale de Railways à Voie Etroite hadden op 29 juni de eerste elektrische tramlijn op de stadsomloop van Oostende officieel ingereden. Vijf motorwagens werden via accumulatoren van elektrische stroom voorzien. Het schepencollege en verscheidene gemeenteraadsleden van Gent onder leiding van burgemeester Emile Braun kwamen op maandag 9 augustus de nieuwe elektrische installaties bekijken in de stelplaats aan de Nieuwpoortsesteenweg, waar ze werden ontvangen door de heren Dupont, Bourgeois en De Cuyper. De Gentse heren waren opgetogen over het sleepvermogen van de trams en bijzonder geïnteresseerd omdat dezelfde maatschappijen op het punt stonden de concessie te verkrijgen van de Gentse tramlijnen. Na het bezoek reed het gezelschap naar de Krokodiel tussen Middelkerke en Westende. Ze bezochten daar de schoolkolonie, gesticht door de liberale studenten van de Gentse universiteit. Terug in Oostende werden ze ter tafel genodigd in het Hôtel d'Allemagne in de Kaaistraat. (*Enkele dagen later ging de voorkeur van het Gentse schepencollege naar dit stelsel)
Accumulatorentram 147 aan de kiosk op de Korenmarkt. (prentkaart)
Nostalgische Gentenaars en iedereen die met heimwee terugdacht aan de gele trams die vroeger het stadsbeeld kleurden, konden op 11 en 12 juli hun hartje ophalen in het Henegouwse Lobbes-Thuin. ASVI organiseerde er de "Gentse dagen" en voerde de bezoekers met de authentieke drie-asser 354 van de gebroeders Ryckaert bergop en bergaf doorheen het mooie landschap. Onmiddellijk daarna werd het tramrijtuig overgebracht naar Oostende om er tijdens de tweedaagse Trammelant in De Haan aan zee voor het eerst om het half uur tussen 14.30 en 20.30 heen en weer te rijden tussen de tramstatie en de keerlus De Kiezel. De baladeuse die aan het rijtuig was gekoppeld had twee weken daarvoor in Gent nog gediend als paardentram op de oude sporen tussen het belfort en Sint-Jacobs.
Drie-asser 354 van Achiel Ryckaert tijdens "Trammelant" in De Haan aan Zee. (eigen foto)
Het wijkspoor op de Afsneelaan (* thans Koningin Fabiolalaan) werd definitief buiten dienst gesteld. De laatste tram die er op 1 augustus stationeerde was de drie-asser 351. De werken die het Maria-Hendrikaplein een totaal ander uitzicht moeten geven nemen thans een aanvang. Ook voor de autobussen van de NMBS en de NMVB wordt een hele reeks vluchtheuvels voorzien. Ter hoogte van de ingang van het station zal de keerlus voor de trams worden ontdubbeld met het oog op de naderende komst van de PCC-rijtuigen.
Een viertal drie-assers geparkeerd op het wijkspoor in de Afsneelaan. (foto uit 1963, vooraan rijtuig 357)
De verordening van de Militaire Bevelhebber voor België en Noord-Frankrijk ten gunste van de nv Elektrische Tramwegen van Gent betreft volledige onderhoudswerken aan de daken van de stelplaats in Gentbrugge en ter gelegenheid daarvan, de verhoging van de tien overblijvende kappen met 1,40 meter, om ze op dezelfde hoogte te brengen als de andere. Gezien de menigvuldige ongelukken en averijen die de geringe hoogte van deze kappen aan de sleepbeugels en pantografen van de tramrijtuigen veroorzaakt, hadden wij sedert verscheidene jaren deze werken ondernomen en voortgezet. Al de nodige materialen zoals cement, stenen, ijzerprofielen, glas, pannen en zink zijn destijds aangekocht geweest, maar de werken moesten worden stopgezet wegens de verordeningen op de bouwactiviteiten. Het is ons thans onmogelijk geworden het regelmatig onderhoud van ons rollend materieel gedurende de winterperiode te verzekeren, aangezien er bij duisternis geen werken mogen uitgevoerd worden buiten de werkplaatsen. De uitvoering van de aangevraagde werken is hoogstnodig en dringend. Onder de lage kappen durven wij geen motorrijtuigen bergen, vermits het ons onmogelijk wordt de veren van onze sleepbeugels en pantografen nog te vervangen.
Zicht op een gedeelte van de tramloodsen (foto 1935 - archief ETG).
De dekenijen Gent-Zuid en Terplaten hebben op feestelijke wijze het feit gevierd dat hun wat afgelegen wijk door een tramlijn beter met de stad verbonden is. Eerst werd in het lokaal Zuidstatie-Dierentuin het trambestuur plechtig ontvangen, vertegenwoordigd door de heren A. Vercruysse-Bracq, voorzitter van de maatschappij, Versluys, bestuurder en twee ingenieurs, Van de Weghe en Van Sull. Daarna werd een glas schuimwijn geledigd in het hotel Mille Colombes en stapte men in de voorbehouden rijtuigen. In een ander had een militaire harmonie plaatsgenomen voor het muzikale gedeelte van de optocht. Heel de lijn langs de Dierentuinlaan (*thans Franklin Rooseveltlaan), Tentoonstellingslaan en Citadellaan is één enkele baan, daar de verschillende sporen aan elkander zijn gelast. Het rollen van de tramrijtuigen is daardoor aanmerkelijk verzacht en de sleet zal veel geringer zijn. Onderweg werd door een klein meisje, mejuffer Yvonne Van Damme, een bloemenschoof aan de heer Vercruysse-Bracq overhandigd. In het Hôtel Bellevue nam de heer K. Lybaert, erelid van de dekenij Terplaten, het woord om het trambestuur te danken. Hij hoopte dat een talrijk verkeer langs de nieuwe weg tussen de Zuidstatie en deze van Sint-Pieters (*voorlopig gebouw in de Clementinalaan) de gedane kosten zal doen vergoeden en men tijdens de Wereldtentoonstelling alle twee tot drie minuten een vertrek zal hebben.
De vouten van de nieuwe Sint-Michielsbrug worden met teerkarton bedekt om alle doorsijpeling van water te beletten. Langsheen de leuning die er bijna geheel staat, is men bezig de waterleiding te leggen. De palen voor de trolleygeleiding van de trams zijn bijna alle opgericht. De dubbele tramweg zal in het midden van de brug liggen, zodat er langs weerskanten tussen de sporen en de voetpaden genoeg plaats zal zijn voor al het andere gerij. Het enkel tramspoor in de Borluutstraat (*thans Belfortstraat) zal ook in het midden liggen. In de Cataloniëstraat wordt aan de tramwegen niets veranderd. (* Voorheen verliep de reisweg van lijn 3 over de Korenmarkt en verder op dubbel spoor door de Langemunt(!) en over de Vrijdagmarkt. Vanaf 8 november ging het staduitwaarts langs de Catalonië- en de Belfortstraat, richting Brugsepoort echter nog tot 2 juli 1914 verder langs de Vrijdagmarkt en de Langemunt)
Een trolleytram op de nieuwe Sint-Michielsbrug, in dienst op lijn 3. (prentkaart)
Een eeuw verschil, verenigd op één en dezelfde foto !!... Zonder de teletijdmachine van professor Barabas lukte dit uiteraard niet. Zo ben je hier getuige van een ontmoeting tussen een accumulatorentram uit 1899 en een "Hermelijn" uit 2000 aan de Vleeshuisbrug !
***AFLEVERING 3 (WEEK VAN 13 TOT19 AUGUSTUS 2006) TERUG BESCHIKBAAR !!!
17 augustus 1898 (Gazette van Gent)
Het baart verwondering dat zo langs alle kanten eindjes spoorbaan worden gelegd voor de elektrische tram en men niets afwerkt. Nochtans zou men reeds een groot deel van de vergunning in werking kunnen stellen, bijvoorbeeld de lijn van de Zuidstatie naar de Heuvelpoort, die nu eindigt aan het begin van de Hofbouwlaan. Nabij de Belvédère aan de Parklaan (* te situeren op de hoek van de Emiel Clauslaan en de Krijgslaan) begint de lijn die de statie Gent-Sint-Pieters (* toen nog een houten gebouw aan de Parkplaats) naar de Korenmarkt gaat. Welnu, indien men de korte lijn tussen de Belvédère en het begin van de Hofbouwlaan voltooit, zou men een gemengde dienst kunnen inrichten en de nieuwe rijtuigen, die zonder de accumulatoren niet al te zwaar zijn, door paarden doen trekken. Met een overstapje op de Kortrijksesteenweg in de oude paardentrams zou men dit belangrijk deel onmiddellijk in voege kunnen brengen. (* toch moest geduld worden geoefend tot 2 februari 1899 vooraleer de elektrische lijn Sint-Jacobs - Gent-Zuid - Heuvelpoort - Sint-Pieters - Korenmarkt in gebruik werd gesteld)
Een accutram op de Hofbouwlaan, ter hoogte van de normaalschool.
Op 7 juli had de inhuldiging plaats van de stoomtramlijn Bassevelde - Oosteeklo - Ertvelde - Kluizen - Evergem - Wondelgem. De reisafstand bedraagt 15 kilometer. De pachtende maatschappij is de Société Anonyme de Transports Urbains et Vicinaux, tevens uitbaatster van de buurtlijnen naar Oostakker-Zaffelare, Wetteren-Hamme en Lochristi. Het betreft hier nog slechts het eerste deel van de lijn Gent-Rabot - Bassevelde. (*volledig in gebruik op 8 december) Gisteren om 13 uur werd te Evergem de stoomtram feestelijk ingehuldigd met volksspelen, een feestmaal in het gemeentehuis voor de notabelen en een optocht, gevolgd door een concert op de kiosk van het dorpsplein door de verenigingen Ste-Cecilia en Flora, de fanfare van Wippelgem en de zangvereniging van Doornzele.
Aankomst van de stoomtram op het dorpsplein van Ertvelde.
Aan de spoorwegovergang op de Meulesteedsesteenweg is een tramrijtuig van lijn 6 tegen de bareel gereden toen die onverwachts werd neergelaten. De geleider deed alle mogelijke pogingen om tijdig te stoppen maar het lukte niet. Het snelle sluiten van de bareel was het gevolg van de voorbeeldige opmerkzaamheid van de overwegwachter, die plotseling een onaangekondigde locomotief zag naderen. De schade aan het tramrijtuig was gering.
Bij de aankomst van een reizigerstrein gebeurt het zeer dikwijls dat de standplaats van de tramlijnen voor de Sint-Pietersstatie door een wachtende menigte overrompeld wordt. Dan ontstaat er meestal een gedrang om op de nog in gang zijnde trams te stappen, alvorens de aangebrachte reizigers afgestegen zijn. Het gebeurde reeds menigmaal dat personen hun valiezen reeds op het platform plaatsen en zo de weg nog meer versperden. De tramontvanger heeft nu het recht bekomen, in te gaan tegen de personen die zo handelen. Tegen deze onduldbare handelswijze moesten reeds eerder maatregelen getroffen zijn geweest !
Een drie-asser van de eerste reeks (302-315) in dienst op lijn 4 aan de halte op het Maria-Hendrikaplein.
De Bezettende Overheid deelt ons mee dat de leden van het N.S.K.K. (Nationalsozialistischen Kraftfahrkorps) in uniform, zonder beperking recht hebben op het kosteloos vervoer per buurtspoorweg en per autobus, welke ook hun nationaliteit is. Dit geldt eveneens voor de leden van de Organisation Todt. De leden van deze laatste organisatie dragen allen hetzelfde uniform in khakikleur en zijn te herkennen aan de armband met hakenkruis en opschrift. De leden van de afdeling Vlaamsche Fabriekwacht hebben tot nog toe geen recht op het kosteloos vervoer bekomen, zelfs indien zij een armband met het opschrift Wehrmacht dragen. Gelieve bovenstaande onderrichtingen aan het belanghebbend personeel ter kennis te brengen.
Een tram van lijn 3 in de Belfortstraat als decor voor een militaire parade aan het Gentse stadhuis.
Het tramrijtuig van lijn 8 dat zondagavond de laatste rit verzekerde naar De Sterre is op een twintigtal meter van zijn eindpunt uit de sporen gelopen en gekanteld, met het ongelukkig gevolg dat twee reizigers die op het platform hadden plaats genomen, onder het rijtuig verpletterd werden. Aan Gent-Sint-Pieters werden drie reizigers opgeladen. De rit geschiedde in normale omstandigheden en niets liet het tragisch einde ervan vermoeden. Plots, ter hoogte van café De Prins, liep het rijtuig in de zeer scherpe bocht uit de sporen, volgde de richting van de Kortrijksesteenweg, ontwortelde een aldaar staande boom en kantelde op zijn rechterzijde, om tenslotte nog een zevental meter over de straatstenen te glijden. Uit het voertuig dat over de ganse breedte van de steenweg lag stegen hulpkreten op. Buren en verbruikers in de nabijgelegen herbergen daagden spoedig op en wisten langs de bovenkant van het rijtuig de geleider, de ontvanger en een passagierster in veiligheid te brengen. De trambedienden hadden geen letsel bekomen. Slechter was het gesteld met twee andere reizigers. Ofwel werden zij ten gevolge van de wiegende beweging van het rijtuig er uitgeworpen, ofwel waren zij door schrik bevangen er afgesprongen op het ogenblik dat het logge gevaarte langs hun kant oversloeg. Ze zaten beiden gekneld tussen het koetswerk en de straatstenen en gaven geen teken van leven meer. Aangaande de oorzaak van dit tragisch ongeval worden allerlei veronderstellingen in het midden gebracht. Ooggetuigen beweerden dat de geleider met een te hoge snelheid de bocht heeft willen nemen, anderen zijn van mening dat de slechte staat van de sporen aanleiding heeft gegeven tot het jammerlijk gebeuren. De tramgeleider Karel Caus beweert dat de remmen weigerden te werken. Na een langdurig verhoor werd hij onder aanhoudingsmandaat gesteld. Men zal moeten wachten tot de deskundigen zich na een nauwkeurig onderzoek in de stelplaats zullen kunnen uitspreken.
"Een indrukwekkende foto van het tramrijtuig" (Het Volk).
Op de lijn Gent - Merelbeke zijn de gyrobussen sedert eind november van verleden jaar vervangen door gewone voertuigen. Deze maatregel diende genomen te worden ingevolge een defect aan alle drie de voertuigen, onder meer oververhitting van de gyro. Thans staat wel vast dat de werkingskosten van de bussen hoger zijn dan die van de gewone voertuigen. Daarenboven brengt het inleggen van bijzondere bussen op de gyrolijn bepaalde moeilijkheden met zich mee en verder is men ook gebonden aan de omloop. Alles laat dus voorzien dat de gyrobussen weinig of geen kans meer zullen hebben op bovenvermelde lijn.
Een gyrobus aan de laadmast "Bergstraat" tijdens de inhuldigingsrit op 11 september 1956.
*** AFLEVERING 4 (WEEK VAN 20 TOT 26 AUGUSTUS 2006) TERUG BESCHIKBAAR !!!
Geboren en getogen in de Veldwijk op een boogscheut van terminus "Moscou" kan ik moeilijk het feit negeren dat op 5 september aanstaande de toenmalige lijn 1 precies 75 jaar bestaat. Enkele foto's van de terminus "Moscou"
Drie-asser 400 aan het uiteinde van het enkel spoor in de Jozef Vervaenestraat. De ontvanger heeft het keren van de sleepbeugel beëindigd en de rolfilm is aangepast voor een rit stadninwaarts naar MEDO aan de Palinghuizen. De rij woningen uiterst rechts bestaat nog. Het gedeelte voorbij de auto's moest verdwijnen voor de bouw van het E17-viaduct in 1968-1970. Van aan de terminus kon je de bocht zien ter hoogte van de Ploegstraat, waarin mijn geboortehuis staat. De woning links maakte deel uit van de bloemisterij De Clercq - Van Ghyseghem en werd gesloopt voor de aanleg in 1959-1960 van Moscouviaduct. (C. Thornburn - 24 september 1957)
Van Moscoubrug was in 1957 nog geen sprake. Het braakliggende terrein rechts werd vaak benut als kampeerplaats voor zigeuners, die in de buurt al gauw een slechte reputatie hadden. Achteraan rechts stonden net voor de bareel van de ringspoorweg nog een vijftal huizen. Op die plaats zou 17 jaar later de keerlus voor de PCC's worden aangelegd.
Meer dan een half jaar denderden vrachtwagens zwaar beladen met zand over de kasseien van de Jozef Vervaenestraat. De putten die daardoor ontstonden zetten het contrast met de glooiing van de wat verderop in aanbouw zijnde Moscouviaduct extra in de verf... Op de foto is goed te zien dat ihet kunstwerk de voltooing nadert. Uiterst links zet drie-asser 302 onverstoord zijn slakkengangetje naar de terminus voort. (foto EDK - 27 augustus 1959)
Het woonhuis van de bloemisterij Ad. De Clercq - Van Ghyseghem, Gontrodestraat 105 (thans Jozef Vervaenestraat), voor de aanleg van Moscouviaduct. Van 1932 tot 1938 (!) vormde het tuinbouwbedrijf het middelpunt van een berucht dispuut tussen de ETG en de gemeentebesturen van Gentbrugge en Ledeberg over de tussenkomst in de onkosten voor de inrichting van een "pissijn" . De "vaudeville" begon met een schriftelijke klacht vanwege de bloemist over "de onwelvoeglijke vertoning van waterende trambedienden tegen de rijtuigen" of nog erger, "tegen de haag die daardoor een verschroeid karakter bekomt". De waterplaats werd reeds op 10 mei 1944 het slachtoffer van een bominslag op 10 mei 1944, waarna de besprekingen voor een viertal jaren herbegonnen... (foto C. Thornburn - september 1957)
De haltepaal aan terminus "Moscou" werd onderaan in het wit geschilderd. "Laatste verwittiging" dus voor de wattman. Hij deed er goed aan daar te stoppen, want bij nacht en ontij was de kans op het breken van het lange-afstandsrecord niet zo ondenkbaar. Het enkel spoor eindigde bruusk enkele meters verder aan de overwelfde bedding van de Rietgracht, de natuurlijke grensscheiding tussen de gemeenten Ledeberg en Gentbrugge. Bij de besprekingen in 1930 voor de aanleg van de lijn wou Gentbrugge immers niet bijdragen in de onkosten voor het doortrekken tot aan de ringspoorweg. Een latere uitbreiding werd wegens de aanwezigheid van de twee overwegen aldaar nooit in het vooruitzicht gesteld. (foto : juli 1966)
Wegens rioleringswerken in de Ledebergstraat werd in 1962 een tramrijtuig enkele dagen geïsoleerd tussen de "Botermarkt" (Hundelgemsesteenweg) en de terminus "Moscou". Om het gedurig keren van de sleepbeugel te vermijden werd gekozen voor de oude twee-asser 182, die uitgerust was met een pantograaf. Destijds was nog voorzien in een halte op verzoek aan de oprit van Moscouviaduct. (foto EDK)
In 1970 kwam ter hoogte van de Walstraat en Van Ooteghemstraat de brug van de E17 in gebruik. Even voordien werd deze opname gemaakt van Moscouviaduct, de ingekorte huizenrij links, het nog niet aangesloten tweede spoor en rijtuig 311 die de terminus zopas heeft verlaten. Drie-assers verzekerden de reizigersdienst op de lijn Moscou - Van Beverenplein tot en met 1 november 1971. (foto: Walter Gogaert)
Spoorwerken zijn in uitvoering in de Jozef Vervaenestraat wegens de aanlag van de E17 (1967-1969). Het nieuwe enkel spoor werd rechts van het oorspronkelijke aangelegd. Net voor de oprit naar Moscouviaduct werd via een korte, lichtjes afdalende bocht terug aangesloten op de oude bedding. In beeld: drie-asser 320. (foto EDK - 11 juni 1968)
Reeds bij de aanleg van het nieuwe wegdek onder de brug van de E-17 werd over een korte afstand een tweede spoor aangelegd. Dat bleef een paar jaar onbenut daar het nog niet op het net was aangesloten. In 1972 geschiedde tegelijk de verdubbeling in de Jozef Vervaenestraat en naast Moscouviaduct. Net voor het uiteinde van het aloude kopspoor kwam een overloopwissel in gebruik. (foto Freddy Coussens - 24 februari 1973)
De werkzaamheden voor de aanleg van een keerlus aan terminus "Moscou" begonnen op 12 mei 1974. Het bestaande kopspoor werd een eindje verlengd, om dan naar rechts af te buigen tot rakelings naast de berm van Moscouviaduct en de ringspoorweg. In de richting van de stad werd een tweede spoor aangelegd dat voorbij de overbodig geworden terugkeerwissel in het bestaande spoor uitliep. De lus werd op 10 juli in gebruik gesteld en zou 30 jaar dienst doen. (foto: Freddy Coussens)
*** AFLEVERING 5 (WEEK VAN 27 AUGUSTUS TOT 2 SEPTEMBER 2006) TERUG BESCHIKBAAR !!! =====================================
Deze maal hou ik het bij leuke of opmerkelijke foto's. De boog moet niet altijd gespannen staan ...
Drie-asser 329 in dienst op lijn 2 groet aan de terminus op het Maria-Hendrikaplein zo te zien met een brede glimlach een wachtende reizigster. Toegegeven, er heeft zich al vaak minder "aantrekkelijk" volk aangeboden... En het lijkt alsof het glimmende tramrijtuig ons in onvervalst tramgents aanspreekt: "Vwalla ! Da bennek neu gielemol !... Properkes gekuist en zier stipte reiskes. Moar nie veur t'ien of t'ander of veur den drol: mijne schuunste lach es altijd veur de meiskes..." (foto: Roger Temmerman - juni 1962)
Door zwakke weggebruikers als daar zijn fietsers en voetgangers, wordt de tram wel eens als log en levensgevaarlijk beschouwd, vooral in de vele nauwe straatjes van de Gentse binnenstad, zoals de Korte Meer, de Geldmunt, de Sleepstraat, enz. Hier aan de hoek van de Kortrijksepoortstraat en de Laurent Delvauxstraat (kruising met de kleine ring richting Sint-Pietersstation) krijgt PCC 38 echter zware concurrentie van een drietal dikhuidige weggebruikers, waartegen hij zelf niet opgewassen is... (foto: EDK - 12 juli 1985)
Er zijn nog behulpzame individuen in Gent, maar ze lopen niet allemaal rond. Sommige staan hoog en droog bovenaan één of ander kantorencomplex. Neem nu het provinciegebouw op de hoek van de Vlaanderenstraat en het Wilsonplein., waar enkele bronzen body-builders het menselijk gewriemel beneden met lede ogen aanschouwen. Waarom hen dan ook niet af en toe eens een handje toesteken? En ze beginnen met het verzekeren van de goede loop van een PCC-pantograaf tegen de bovenleiding... (foto EDK - 3 juli 2006)
Een kat op het spoor van lijn 1 ter hoogte van de Roodborstjesstraat in Wondelgem, wellicht op jacht naar roodborstjes, die dan vogels voor de kat zijn... Volgens de hardnekkigste tramhaters gaat het hier gewoon over de zoveelste ontevreden reiziger die zijn kat heeft gestuurd... Laat-middeleeuwers zullen er dan weer een naderend onheil in zien, een spectaculaire ontsporing of zo, maar misschien is het beest enkel op zoek naar een laat fuifnummer die met een kater zit... (foto: EDK - september 1985)
Even ernstig nu!... Tijd voor een prangende quizvraag... Reed drie-asser 319 in de winter van 1986 effectief op de Zwitserse smalspoorbaan tussen Montreux en Château d'Oex? Diegenen onder u die een sterk vermoeden hebben dat dit onwaar is zitten er naast, vermits ze er absoluut zeker moeten van zijn dat het niet waar is en niet enkel een "sterk vermoeden"... Om een blijvend trauma aangaande deze fotocollage uit de wereld te helpen, deze kleine toelichting: desbetreffende drie-asser werd reeds in 1972 afgevoerd naar het bedrijf "Chimefer" in Adegem om er gesloopt te worden. (foto: EDK)
Close-up van een "stilleven" op het Maria-Hendrikaplein... Buschauffeur XX geniet zalig van een welverdiend maar kortstondig tukje achter (of in dit geval op) het stuur tussen twee reizen in. Op zijn voertuig loopt de publiciteit voor rerspectievelijk "Jonckheere", "Volvo" en "De Lijn" onverstoord verder. Hij weet dat er weinig kans bestaat dat een al te ijverige controleur tegen het raam zal komen tikken om de rusttoestand "manu-militarie" op te heffen om hem diets te maken hoe laat het is. Kan ook niet, want wegens de aan gang zijnde torenwerken aan het Sint-Pietersstation is er nergens nog een "horloge" te bespeuren... (foto: EDK - 8 juni 2006)
Graaf Filips van den Elzas wist verdraaid goed waar hij zijn kasteel moest neerpoten: op de hoek van de Geldmunt en de Burgstraat natuurlijk, waar je van alle faciliteiten qua openbaar vervoer kon genieten. De koene edelman trekt hier ten strijde tegen de snoodaards die in het oosten het Heilig Graf aan het molesteren waren. Met paardentram 4 schoot hij via de Veldstraat en de Kortrijksepoort al een flink eind op in zuidelijke richting... Een talentvol kwastwerker maakte er zelfs een afbeelding van. Of zou het dan uiteindelijk toch slechts gaan over een ludiek gewrocht van de actievoerders "Handen af van het Patershol" in 1977 ?
Vergis je niet! PCC 41 (nog met de eerste versie wat de verlichting betreft) bevindt zich wel degelijk aan terminus "Moscou" , hier nog in de aloude toestand van de jaren dertig, met een enkel spoor dat eindigt aan de grensscheiding tussen Ledeberg en Gentbrugge. Voor de foto (en de grap) werd de rolfilm eventjes verzet op lijn 22 "Sint-Pietersstation - Gentbrugge Centrum", de "hype" in die dagen... (foto: Freddy Coussens - november 1973)
De "pop-art" bij de Gentse trammaatschappij kende in september 1971 een ongekende bloei. Een close-up van de pas aangelegde "slalom" op lijn 21 ter hoogte van de E17-viaduct aan het Arsenaal. is daar een treffend voorbeeld van... Voordien kon Jan Modaal in Gentbrugge iets dergelijks enkel beleven op een attractie tijdens de jaarlijkse "Sinksenfoor"... Voorwaar geen sinecure om op een dergelijk circuit een dronken tramgeleider te onderscheiden van een plichtsbewuste geheelonthouder... (foto: EDK - 2 juni 1985)
De rechte is de kortste afstand tussen twee punten. Daar maakte de luchtleidingsploeg van de toenmalige M.I.V.G. geen uitzondering op. Vraag A van boven naar beneden: "Hangt het touwtje van het schietlood wel goed verticaal, Dré ?..." Antwoord B van beneden naar boven: "Kan niet correcter, Fons. Pal richting Australië !..." (foto: EDK - mei 1986)
*** AFLEVERING 6 (WEEK VAN 3 TOT 9 SEPTEMBER 2006) TERUG BESCHIKBAAR !!! =====================================
5 september 1874(Gazette van Gent)
"De gazetten hebben ons schoon beetgenomen", horen we zeggen. "Ze kunnen niet anders dan liegen!" Deze lieve uitvallen en nog veel ergere hoorden wij over ons heen donderen. De inhuldiging van de tramway naar de Kortrijksepoort heeft niet kunnen plaatshebben, doordat de werken aan de Ketelbrug niet tijdig werden voltooid. Het is onze schuld niet dat degenen die met het werk gelast zijn dit niet konden voorzien. De talrijke wandelaars hebben niet alles verloren. Het aangekondigde concert heeft plaatsgehad en het weder was daarbij zeer schoon. Men zal nog eens naar het aangename voorgeborchte moeten terugkeren als die zo merkwaardige gebeurtenis voor goed zal geschieden. De Kortrijksepoort is buiten de wereld niet en men vindt er gelegenheid genoeg om er eens te vertoeven. De inhuldiging is nu bepaald vastgesteld op volgende zondag 6 september. Om 4 uur zal de maatschappij Grétry stoetsgewijs de tram tegemoet trekken en daarna een concert geven in de hof van de citadel.
De paardentram van de lijn naar de Kortrijksepoort komt van het Gerechtshof en de Ketelbrug en bevindt zich nu in de Nederkouter.
De riggels voor het nieuwe tramnet met accumulators zijn reeds op verscheidene plaatsen gelegd. Het grootste gedeelte van Meulestede tot aan de Muidepoort is voltooid. Men is volop bezig aan het opbreken van de oude paardentramlijn Muide - Korenmarkt. Sedert de werklieden vrijdagmorgen 2 september aan de Muide begonnen zijn, is men reeds tot in de Sleepstraat gevorderd. Men is thans op de lijn van de Muide aangevangen met het leggen van de nieuwe op de plaats van de oude die werden uitgebroken. De dienst van de paardentram wordt nog voortgezet tot aan de kerk van het Heilig Kerst. Wanneer men niet meer tot daar zal kunnen rijden, zal de dienst gedaan worden met omnibussen. In de stapelplaats van de tram zijn er vier dergelijke rijtuigen uit Breda aangekomen, twee grote en twee kleine welke men aangeworven heeft om tijdelijk de dienst te doen in de wijken waar de oude banen van de tramway worden uitgebroken, vooraleer de nieuwe te kunnen leggen. Ze worden door twee paarden getrokken. De tramcompagnie heeft een paar open rijtuigen van de paardentram aan de nauwere spoorbanen doen aanpassen. Waar het mogelijk is wordt de tramdienst met paarden op de omgebouwde lijnen op die wijze hervat. Zondag zal men hiermee beginnen langs de Burgstraat naar de Brugsepoort en weldra ook van de Korenmarkt naar de Sassepoort.
Een accumulatorentram van de lijn Korenmarkt - Sassepoort in de Geldmunt. De sporen links leiden naar de Burgstraat en het Rabot naar de Gasmeterlaan.
Het schijnt dat het bestuur van onze Gentse tramways uit niets anders dan Franskiljons samengesteld is !... In ieder rijtuig zijn er twee plakbrieven gehecht die veranderingen in de dienst melden welke in voege is getreden sedert 3 september. Welnu, deze plakbrieven zijn uitsluitend opgesteld in het Frans, want het schijnt dat de Vlamingen daar geen zaken mee hebben! Bericht aan wie het aangaat!
Twee personen slaan een babbeltje op de Korenmarkt, waar een trolleytram van de lijn naar de Sassepoort met nog neergehaalde stroomafnemer een korte pauze houdt.
Te beginnen van 4 september zullen de diensten voor reizigers, reisgoed, koopwaren en telegraaf van de houten statie Gent-Sint-Pieters naar de nieuwe, voorlopige statie aan de Maria-Hendrikaplaats worden overgebracht. De oude statie aan de Parkplaats wordt die dag door het bestuur van de spoorwegen verlaten. Wegens de sluiting zal de tramlijn van de Kortrijksepoort verlegd worden, zodanig dat zij langs de voorlopige statie voorbijkomt. Het is jammer dat zulks nog niet gedaan is, aangezien reeds op 4 september de reizigersdienst er een aanvang neemt. De pêrsonen die van de tram willen gebruik maken zullen dus omtrent 500 meter moeten afleggen om van de tram naar de statie te gaan en omgekeerd. De lijn zal gelegd worden langs de nieuwe Elisabethlaan naar de Maria-Hendrikaplaats, dwars door de afspanning Den Hert, die sedert zaterdag gesloten is. (* de nieuwe laan die de verbinding zou worden tussen het Maria-Hendrikaplein en de Parkplaats kreeg de naam Clementinalaan)
Een tramrijtuig van lijn 4 met raamschutsel ("preekstoel") rijdt in de Elisabethlaan naar het Maria-Hendrikaplein, om daar meteen rechts af te slaan naar de Clementinalaan (* de lus rond het plein kwam er pas in april 1923). Het rijtuig is reeds uitgerust met een sleepbeugel. De prentkaart is dus gerealiseerd tussen oktober 1919 en maart 1923...
Op. vervoer in Gent (0)
