Kerst- en Nieuwjaarswensen

Kerstsfeer in Dresden

 

Dit jaar wilden wij nog eens echte witte Kerstdagen en een Kerstsfeer met nog iets anders dan eten en drinken. Dresden, het Firenze aan de Elbe genoemd, heeft onze verwachtingen overtroffen: er lag een prachtig sneeuwtapijt waarop de historische monumenten stonden te pronken, we bezochten tentoonstellingen en musea en liepen over de sfeervolle kerstmarkten waar hemelse muziekklonk. Genoeg om de batterijen weer op te laden …

Mijn hobby, kant en handwerk, moest natuurlijk ook zijn deel krijgen. In het museum voor volkskunde was er een ambachtenmarkt en waren er ook kantwerksters! We hebben natuurlijk ervaringen uitgewisseld en werk van vroeger en nu bewonderd. Dresden hoort bij het Ertsgebergte, de streek is gekend voor het kantwerk .

Toen we later tijdens een wandeling op de Theaterplatz belandden, bewonderden we er het ruiterstandbeeld van Koning Johann von Sachsen ( 1801 – 1873). Het werd gemaakt in 1889 door Johannes Schilling (1828 - 1910 ) en gegoten in de Dresdner Kunst- en Klokkengieterij. De hoge sokkel is met mooie reliëfs versierd en ja, tussen al die figuren vonden we een jonge kantwerkster...

   kantkussen uit het Ertsgebergte

   stalenboek in het museum voor volkskunde

   Dresdner borduurwerk

   standbeeld van koning Johann van Saksen

  jonge kantwerkster op de sokkel van het ruitersstandbeeld
foto's H.Vermeir

Kunstschilder en glazenier Jozef Philips Beeck.

Joz. Beeck zoals hij kortweg genoemd werd, werd geboren in 1912. Honderd jaar geleden dus en voor François Van der Jeught, secretaris van de Koninklijke Kring voor Oudheidkunde, Letteren en Kunst van Mechelen, een gelegenheid om deze veelzijdige kunstenaar weer in de belangstelling te brengen. Dinsdagavond ll. 4 dec. gaf hij in het Stadsarchief een lezing: “Joz. Beeck (1912-1986), kunstschilder en glazenier, Mechelaar met wereldfaam”. Werkelijk heel interessant wat hij ons leerde en toonde over het werk van Joz. Beeck. Hij was schilder, restaurateur, ontwerper van glas-in-loodramen, tapijten. Maakte keramiek, smeedwerk, beeldhouwwerk en muurschilderingen. Tentoonstellingen van hem waren er in binnen- en buitenland.

Enkele jaren geleden bewonderde ik van hem de prachtige glasramen in het Huis “De Zalm”. Ze zijn  geschonken door het E.V.M. ( Economisch Verbond Mechelen), en stellen Mechelse beroepen voor, o.a. metsers, houtbewerkers, loodgieters, modeontwerpers, kantwerkster. Tijdens deze lezing leerde ik de man achter de naam kennen: een gedreven kunstenaar en mens!

 

Het huis de Zalm aan de Zoutwerf werd in 1943 van de erven van Willem Geets door de stad Mechelen aangekocht. In 1959 werd het opengesteld als “Museum der Mechelse Kunstambachten”. Op gelijkvloers en eerste verdieping waren onze kunstnijverheden tentoongesteld: kant, goudleder, tin, ijzer, koper en brons.

Het museum werd gesloten door een beslissing van het schepencollege op 16 oktober 1991. De collectie is nu in het Hof van Busleyden. 

   glasraam voor de modeontwerpers

   glasraam voor de kantwerksters

foto's H.Vermeir

6 december: Sinterklaas.

 

Veel tradities in het huidige sinterklaasfeest gaan terug tot Nicolaas van Myra. Hij is geboren in Patara te Lycië dat tegenwoordig in Turkije ligt, maar in het jaar 280 bij het toenmalige Byzantijnse Rijk hoorde. Hij werd  bisschop van Myra, de hoofdplaats van Lycië. Hij stierf op 6 december 342. Als oosterse kerkheilige werd Nicolaas oorspronkelijk alleen in het oosten van Europa geëerd, in het bijzonder in Griekenland en Rusland. In de 13e eeuw werd zijn naamdag vastgesteld op 6 december. Vanaf dat moment verspreidde zich de Nicolaasverering over heel Europa.

Verschillende legendes vermelden Sint-Nicolaas als beschermer van armen en zwakken. Zo is er de legende van de drie scholieren die door een herbergier werden gedood maar door Sint-Nicolaas weer tot leven werden gewekt, de legende van de drie arme dochters die dankzij giften van Sint-Nicolaas een bruidschat kregen en konden trouwen, of de legende van het kind dat in het bad door Sint-Nicolaas werd behoed voor verbranding.

http://nl.wikipedia.org/wiki/Sinterklaas

Ik vond in mijn verzameling  2 afbeeldingen van  drie arme (?) zusjes kantwerksters:

  Cornelis De Vos (B. 1584-1651)
De liefdadigheid van Sinterklaas, ca 1640

   Henri II de Vermay (Fr.)
Sinterklaas gooit een geldbeurs door het raam van een kamer waar 3 meisjes kantklossen ( Fr. 17e eeuw - Musée des  Beaux-Arts, Valenciennes )

Kant voor O.L.Vrouw in Halle.

Halle in Vlaams Brabant, is sinds eeuwen een bedevaartsoord. O.L.Vrouw wordt er vereerd in de Sint Martinus-kerk. Zij is voorgesteld als moeder die haar kind voedt. In de crypte zijn waardevolle kunstschatten te bewonderen, o.m. kelken, missalen, kronen, een geborduurd kleed en kanten voor het Mariabeeld. Een faliekant (hoofd- en/of schouderdoek) werd geschonken in 1751 door een Broederschap uit Brussel, zoals de ingewerkte tekst bewijst. Een andere falie dateert ook uit de 18^e eeuw en vermeld het monogram “Maria” en “B B”. Op een kanten mantel werd o.a.de hemelvaart van Maria uitgewerkt. Al deze kanten zijn in delen gemaakt, naald- en kloskant samen verwerkt en verbonden door stroken drochelgrond, siergronden of spijltjes. Het zijn prachtige kanten! Hoeveel uren zijn er aan gewerkt? Wij kunnen het ons niet voorstellen en alleen in bewondering staan!

   foto's H.Vermeir

Op de rommelmarkt.

 

Snuisteren op de rommelmarkt vind ik zalig. En regelmatig ontdek ik mooie en interessante dingen. De laatste keer vond ik weer een kadertje met een kantwerkster getekend door Cesar Horsten (of Korsten?). Ze kwam mij weer bekend voor. Thuis ging ik direct in mijn verzameling kijken... en ja, de oude postkaart van een Mechelse kantwerkster op het Klein Begijnhof, werd nagetekend. Wel goed gedaan! Ik wil natuurlijk graag weten wie de tekenaar is. “Googlen” maakte mij nog niets wijzer. Kan iemand mij helpen?

   oude postkaart

   tekening van Cesar Horsten

Nog demonstraties in september

Op  8 en 9 september, tussen 10 en 18 u. kan je leden van onze kantclub aan het werk zien in het Moreelshuis in het Groot Begijnhof van Mechelen. Voor meer informatie over deze site kan je terecht op

http://4xm.be/info.html

 

Op 16 september zijn we aanwezig op Uit zonder Uitlaat.

Van 13 tot 18 u. in de mechelse binnenstad

Meer info? Kijk snel op http://www.uitinvlaanderen.be/agenda/e/uit-zonder-uitlaat/0e86382c-9473-425f-bcbb-a05ab7193d6b

Museum voor het Kostuum en de Kant.

Pruiken, korsetten en kniebroeken, mode in de 18^e eeuw. Dit is de titel van de tentoonstelling die nog tot het einde van het jaar loopt in het Museum voor Kostuum en Kant in Brussel. Echt een aanrader!

De toelichting op de folder luidt: “De mode in de Eeuw van de Verlichting met zijn zijden weefsels, schitterende damesjaponnen, verfijnd borduursel op herenkostuums, delicaat kantwerk, waaiers en andere accessoires, spreekt tot de verbeeldong en blijft een bron van inspiratie voor hedendaagse ontwerpers.”

  

De Belgische Kantorganisatie (B.K.O.) in de Sint-Gorikshallen te Brussel.

Naar aanleiding van haar 25 jaar bestaan is er een tentoonstelling van de B.K.O. te Brussel. Van 05/07 tot 12/08/2012 kan je prachtige kanten uit de verzameling van Jacques Rooryck en werk van de leden bewonderen op de bovenverdieping van de Sint-Gorikshallen.

Er zijn zowel traditionele als  moderne kanten te zien. Enkele leden van onze kantclub leverden ook hun bijdrage. Er zijn ook demonstraties, zodat leken in het vak kunnen zien, hoe kantwerk gemaakt wordt.

   affiche

   ontwerp en uitvoering van Nadine Jacobs

   vitrine met o.a. Mechelse kant

  demonstratie van kloskant

   foto's H.Vermeir

Vakantieplannen.

Reeds enkele jaren zijn wij met onze kantclub in juli en augustus bij Uit-in-Mechelen, in de Hallestraat, te gast. Sinds het museum Hof van Busleyden zijn deuren sloot, is er in Mechelen niet veel kant meer te bewonderen. Wij zijn dan ook blij dat wij elke vrijdagnamiddag iedereen  met kant, en specifiek de Mechelse kant, kunnen laten kennismaken. Heel dikwijls klinkt het: wij dachten dat dit alleen nog maar in Brugge gemaakt werd! Wij zijn dan heel fier dat we dit kunnen tegenspreken! Bij de Toeristische Dienst zijn er ook enkele oude stukken Mechelse Kant te bewonderen.

 

Verder zijn we ook aanwezig op:

-         de Ambachtendag in Het Molenijzer te Putte ( zo. 12 aug. Van 13.30 tot 18.00 u.)

-         de Hoevefeesten aan de Midzeelhoeve te Sint-Katelijne-Waver

 (za. 18 aug. van 18.00 tot 22.00 u. en zo. 19 aug. van 10.00 tot 18.00 u.)

-         de Oogstfeesten in het Vrijbroekpark te Mechelen (zo. 26 aug. van 10.00 tot 18.00 u.)

  Vitrine bij Uit-in-Mechelen

   Foto's H.Vermeir

Mechelse kant en rozen

In Mechelse kant komen veel bloemmotieven voor, vooral rozen. Het is dus niet verwonderlijk dat er een rozensoort genoemd is naar de Mechelse kant. De heesterroos: “Dentelle de Malines”, dateert van 1986 en is een verwezenlijking van  Louis Lens jr. ( Sint-Katelijne-Waver  3 maart 1924  -  Mechelen 10 mei 2001). Hij  kwam in 1947 in de zaak  bij  zijn vader Victor en  begon  aan zijn levenswerk : rozen veredelen. Zijn rozen zijn overal ter wereld te bewonderen. Talrijk zijn de erediploma’s , en de gouden, zilveren en bronzen medailles die hem werden toegekend. Ook met de “World Rose Award” werd hij vereerd. (Ivo PAUWELS, Louis Lens: de elegantie en de roos, Lannoo/Terra, Tielt, 2000).

Verleden jaar kreeg ik een struikje "Dentelle de Malines" als geschenk. In onze tuin groeien en bloeien nu in alle schoonheid.... de fijne, kleine, tere roze bloempjes....

  foto H.Vermeir

Muziek en kant

Het Muziekinstrumentenmuseum, afgekort MIM, is een departement van de Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis van Brussel. Het is ondergebracht in het voormalige warenhuis "Old England", aan de Hofberg in het centrum van Brussel. Van op het terras op de hoogste verdieping heeft men een prachtig uitzicht over de hele stad.

Toen we er daar rondwandelden tussen al die muzikale hoogstandjes, ontdekten we een afbeelding van een familieportret gemaakt door Gilles van Tilborg (Vlaams schilder ca 1625 – ca 1678). Een van de meisjes heeft een kantkussen op haar schoot, een ander speelt clavecimbel. Blijkbaar hoorden kantklossen en musiceren bij een goede opvoeding in deze familie.

Op de erfgoeddag in de lamotsite.

Op 22 april waren wij, samen met nog andere erfgoedverenigingen, weer present in de Lamotsite  Wij hadden er een presentatie over onze 4 helden: Liesje Mattheus, Herman Baccaert, Juf. Van Costnoble en Kan. Van Caster. Met steun van het Stadsarchief, de Dienst Musea en de Erfgoedcel, konden wij over hen een mooie tentoonstelling opbouwen.

Daarnaast demonstreerden enkele leden van onze kantclub de Mechelse kant en konden kinderen weer de basisslagen van het kantklossen uiproberen. Het was een gezellige dag waarop we genoten van de ruime belangstelling. Dit geeft ons weer moed om te blijven opkomen voor de kant in Mechelen!

 

   sfeerbeelden  in de Lamotsite





  foto's H. Vermeir

Marcel Kocken gevierd!

Marcel Kocken, Mechelaar in hart en nieren, werd door Heemkunde Gouw Antwerpen  onderscheiden met het  ‘Eremerk deken Jozef Van Herck ‘. Dit gebeurde in het C.C. Zwaneberg te Heist-op-den-Berg, op de Gouwdag van zaterdag 24 maart ll.

Dit ereteken is in het leven geroepen door Heemkunde Gouw Antwerpen om deken Van Herck (1888-1984) te blijven gedenken. Hij was doctor in de klassieke filologie, licentiaat kunstgeschiedenis, priester en deken van Kontich en zeer begaan met de studie van de heemkunde.

Ieder jaar wordt het eremerk gegeven aan iemand die zich verdienstelijk heeft gemaakt op gebied van heemkunde. Marcel heeft dit eremerk zeker verdiend voor zijn boeken over Mechelen ( een dertigtal vanaf 1961 tot nu ), zijn publicaties in het tijdschrift Volkskunde, in het Jaarboek van de Provinciale Commissie voor Geschiedenis en Volkskunde en in de Handelingen van de Koninklijke Kring voor Oudheidkunde, Letteren & Kunst van Mechelen.

Het eremerk werd hem overhandigd door Karel Van den Bossche, voorzitter van Heemkunde Gouw Antwerpen.

Nog een speciale vermelding: Marcel heeft ook een hart voor kant, zijn steun en sympathie voor onze kantclub is groot. Profiat en bedankt Marcel!

   Marcel Kocken en Karel Van den Bossche
Foto: H. Vermeir

Bij de erfgoedmobiel.

Van 28 maart tot 28 mei 2012 houdt de Erfgoedmobiel (Lamotsite) haar armen open voor erfgoedzorgers uit de Mechelse regio. Met 'Helden' als thema voor Erfgoeddag dit jaar, willen zij vijf erfgoedverenigingen voorstellen waarvan de werking wordt gedragen door enthousiaste vrijwilligers. Kantclub Etterjefke, 8 Mei Comité Regio Mechelen, Vlaamse Kunstkring voor Marqueteurs, Volkskunstgroep De Krekels en Familiekunde Vlaanderen Regio Mechelen, werden hiervoor uitgekozen.

Dinsdag, 27 maart was de opening en stelde Liesbeth De Ridder, erfgoedcoördinator, deze  erfgoedverenigingen voor. Wij zijn heel fier dat onze kantclub erbij is en dat wij samen met de 4 andere uitgekozen verenigingen een kleine tentoonstelling in de inkomhal mochten opbouwen.

   Openingstoespraak door Liesbeth

   Vitrine: Kantclub Etterjefke

  

    Vitrine: 8 Mei Comité en Familiekunde Vlaanderen

   Vitrine: Volkskunstgroep De Krekels

   Vitrine: Vlaamse Kring voor Marqueteurs

foto's: H.Vermeir

Een leven in mode!  Vrouwenkleding  1750 - 1950

 

Vanaf woensdag 21 maart tot 12 augustus 2012 loopt deze tentoonstelling in het Modemuseum te Antwerpen. Je kan er zien hoe de mode een rol speelde in het dagelijkse leven van vrouwen uit de middenklasse in die periode.

De stukken die getoond worden zijn afkomstig uit de verzameling van de Nederlandse verzamelaarster Jacoba de Jonge. Zij worden nu opgenomen in de collectie van het MoMu.

In de tentoonstelling zie je kleding voor alle omstandigheden: ochtend en  avond, huishouden en uitgaan, reizen en sport, zomer en winter, en zwangerschap! Maar ook accessoires zoals kousen, huismuiltjes en laarzen; ondergoed: crinolines, keurslijven en queues ;  strikdassen en hoeden; kousenbeurzen en nog zoveel meer.

Maak tijd en ga genieten!...

   Affiche van de tentoonstelling

   Jacobina de Jonge

   Japon in changeantzijde, sjaal in geborduurde tule, ca 1850

   Huismuts in geborduurde tule en kloskant, ca 1820

   Mantel in zijdefluweel, boord en mof in bont

   Jak in bedrukt katoen, rok in gequilt zijdesatijn, 1750-1800

foto's H.Vermeir

Erfgoeddag 2012: “Helden”

Aan het einde van de 19e eeuw hadden vele kantwerksters hun kantkussen in de steek gelaten om te gaan werken in de fabrieken, waar ze beter betaald werden.

Om de  kantnijverheid weer te doen herleven werden vele verenigingen, raden,  comités en kantwerkscholen opgericht. De bedoeling was een professionele opleiding  geven aan de kantwerksters, financieel voordeel  brengen en de kunstnijverheid aanmoedigen door het ontwerpen van nieuwe tekeningen.

In Mechelen hebben we enkele markante figuren die hiertoe bijgedragen hebben. In verband met het thema van de Erfgoeddag 2012,  dragen wij als “Helden” voor:

     

 -  Kannunik Guillaume Van Caster (1836 - 1918). Hij was belast met het godsdienstonderricht in de kantschool van het begijnhof. In 1909 verscheen in het “Bulletin du Cercle Archéologique, Littéraire et Artistique de Malines” zijn studie “La Dentelle de Malines », een standaardtekst  over de « kanten koningin » oorspronkelijk in ’t Frans,  nadien vertaald.

 

 -  Juffrouw Maria Serafina van Costenoble (1850 - 1918) . Zij was “leeraerster van kantwerk”. Ze richtte in 1902 een kosteloze kantschool op in haar woning in de XII Apostelenstraat nr. 4. Kinderen vanaf 12 jaar konden er  leren klossen.

 

 -    Herman Baccaert (1883 - 1921). Van hem verscheen in 1911: Aan den Waterkant, een verhaal uit het leven der speldenwerksters. (Nederlandse Boekhandel, Antwerpen) In 1912 publiceerde hij zijn Handleiding tot de Kantkennis (Verbeke-Loys & Co, Brugge); deze werd bekroond door de “Koninklijke Vlaamse Academie voor Taal- en  Letterkunde”. Het was het eerste boek over kant in het Nederlands.

 

-         Liesje Matheus (1924 - 1983) begon in 1972 met haar kantschool ”Tierlantijne". In de lessen door Liesje gegeven werd veel aandacht besteed aan kantontleding en technisch tekenen. “Etterjefkes” werden aan de lopende meter gemaakt, maar ook de moeilijke typische ijsgrond werd uitgeprobeerd.

 

 

Wie meer over hen wil weten wordt op 22 april 2012 verwacht in de Lamotsite tussen 10.00u en 18.00u

   Kannunik G.Van Caster, Piae Memoriae

   Herman Baccaert, door A.Geudens 1909

   Juf. Serafina Van Costenoble, postkaart

   L.Matheus, Rijk Der Vrouw16/01/1979

Jan Adriaenssens.

 

Bij toeval ontdekte ik tussen een hoop papieren  een tekening van een kantwerkster. Ze kwam mij direct bekend voor. Ze zit voor een open raam waardoor de St. Romboutstoren te zien is . Ze deed mij denken aan het schilderij van A. Struys: “De beroemde Mechelse kantwerkster”.

Rechts onder staat de handtekening:  Adriaenssens Jan. Wie kon dat zijn?

 

Na een beetje “goegelen”, was ik al wat wijzer.

 

Bij:  http://www.nobel.be/NL/ART/145_adriaensens_jean_jan , vond ik:

 
ADRIAENSENS Jean (Jan) ( ADRI ...

(Mechelen, 1935)

Figuratief schilder, tekenaar, decorateur, dichter. Signeert zijn werken met het pseudoniem “Adri”. Opleiding aan de Academies te Mechelen en Leuven. Realiseerde o.m. landschappen, figuren, dieren (paarden), composities met af en toe surrealistische elementen. Hij beoefent schilderkunst zonder dorre symboliek, maar met figuratief meesterschap met accenten naar het surrealisme toe. Uit de pers: «Hij komt uit de sierkunst, het abstracte reclameschilderen, en heeft daarvan de zuivere lijn en suggestieve kracht overgehouden,» en «Adri is een rasecht schilder en tekenaar die de storm van de abstractie over zich heen liet gaan om met figuratief meesterschap de verloedering als gevolg van wilde inspiratie van antwoord te dienen.» Vermeld in BAS I en «Twee eeuwen Signaturen van Belgische kunstenaars».

 

De copie van "De kantwerkster" van Jan Adriaenssens ( 1935 -     ) hangt nu  naast een reproductie van het schilderij van A.Struys ( 1852 – 1941) bij ons aan de muur.

  tekening van J.Adriaenssens

   schilderij van A. Struys.

Hendrik Conscience.

Dit jaar, op 3 december 2012, zal het 200 jaar geleden zijn dat Hendrik Conscience (1812-1883) geboren werd. Het "Conscience-jaar" werd op 14 januari reeds op gepaste wijze geopend te Schilde ( zie http://sint-katelijne-waver-blogt.blogspot.com/).

Conscience  had een  Franse vader en een Vlaamse moeder . “Hij leerde zijn volk lezen!”, zo leerden wij vroeger op school. Zijn boeken: “De Leeuw van Vlaanderen”(1838) en “De Loteling”(1850), waren verplichte lectuur.

Hij was een zeer ontwikkeld  en zeer sociaal voelend  man.  Heel dikwijls zijn het de minder begoeden die in zijn verhalen  de hoofdrol spelen.

In: “Hoe men schilder wordt”(1843) en “Het geluk van rijk te zijn”(1855) is het duidelijk dat  kantwerksters lange dagen moesten werken voor een karig loon.

 uit: Hoe men schilder wordt.


uit: Het geluk van rijk te zijn.