"Vereniging van Slachtoffers van de 3de maart"
14 september 2003
Omdat de mogelijkheden om de Zaak te onderzoeken en uit te klaren in Spanje uitgeput zijn, trekt de "Vereniging van Slachtoffers van de 3de maart" naar de Europese Rechtbank in Straatsburg. De feiten waar het om gaat deden zich voor op 3 maart 1976! Dictator Franco was nog niet eens een jaar dood en Spanje was nog niet ontwaakt uit zijn middeleeuwse droom.
In Vitoria-Gasteiz, de hoofdstad van Baskenland, vond op 3 maart 1976 een drama plaats waarbij, in een periode van syndicale onrust, de politie 3 arbeiders doodschoot. Meer dan 100 personen raakten gewond en daarvan stierven er enkele dagen later nog eens twee. Hét probleem was dat de arbeiders geen rechten hadden, niet móchten staken terwijl het recht op samenkomst of betoging zelfs helemaal niet bestond. Hun eis was soms niet meer dan "Wij willen onderhandelen!" In bepaalde wijken van het burgerlijke Vitoria openden de kerken hun poorten om de arbeiders de gelegenheid te geven te debatteren! Die 3de maart van 1976 lag Vitoria plat. Fabrieken, Scholen, banken en bars bleven leeg. In de bussen zat vrijwel niemand. Door de hele stad trokken groepen arbeiders op weg naar meetings in kerken. Maar ook de politieaanwezigheid begon zichtbaar te worden. Met hun kogelvrije vesten aan. De begrafenissen konden voorbereid worden…
Spoedig vlogen er traangasbommen rond, gevolgd door rubberkogels en toen de arbeiders hun enig wapen bovenhaalden (stenen, barricades en dwars gezette auto’s) begon de politie te schieten en vielen de eerste gewonden. Kort vóór 5 uur waren 4.000 mensen erin gelukt de San Francisco-kerk binnen te raken. Rafael Landín, de "burgerlijke gouverneur" gaf de oproerpolitie het bevel tot ontruiming. De politie begon daarop de kerkramen stuk te schieten en door de gaten traangasgranaten naar binnen te gooien. De deuren werden door de politie versperd. Niemand kon erin noch eruit. De kogels floten in het rond. De mensen die niet binnengeraakt waren probeerden nog even de deuren te ontzetten of vrij te vechten maar de politie schoot op alles wat bewoog. Francisco Aznar, 17 jaar, stierf met een kogel in het achterhoofd! In de daaropvolgende dagen werden meer dan 100 mensen gewoon van de straat gepikt en enkele dagen vastgehouden. Voor de begrafenisplechtigheid, die plaatsvond in de Nieuwe Kathedraal, maakten de strijdkrachten opnieuw hun opwachting. Gelukkig bleven hun provocaties uit. Of waren ze op hun hoede? Meer dan 100.000 mensen overwonnen hun schrik en bedachten de kisten van de overledenen op een klaterend applaus, zoals dat in het Zuiden de gewoonte is. De bisschop van Vitoria werd uitgejouwd en uitgescholden voor "moordenaar".
Op het ogenblik van de feiten was de Minister, verantwoordelijk voor de "ordehandhaving", Manuel Fraga Iribarne, op bezoek in Bonn waar hij "Europa" de democratische wending in Spanje probeerde wijs te maken. Over zijn verantwoordelijkheid bij de gebeurtenissen van 03.03.76 werd nooit gesproken. Het onderzoek was een farce.

