
Ley de Regulación de la Consulta
Wet tot regeling van de volksraadpleging
Toestand op 19 juli 2008
Op 25 oktober 2008 wil Lehendakari Ibarretxe het Baskische volk raadplegen. Om dit te verwezenlijken werd op 28 mei 2008 een wetsontwerp ingediend: “Ley de Regulación de la Consulta”, wet tot regeling van de volksraadpleging. Het ontwerp werd door de Baskische regering goedgekeurd in buitengewone zitting.
Op 29 mei 2008 heeft Lehendakari Ibarretxe, vergezeld van Joseba Azkarraga (EA) en Javier Madrazo (EB), het project voorgelegd aan het parlement, en zo de start gegeven van de bespreking ervan. De stemming zelf greep plaats op 27 juni 2008.
Op 27 juni 2008 schaarde een nipte meerderheid zich achter het voorstel van premier Juan José Ibarretxe. Dat moet volgens de nationalisten uitmonden in een tweede volksraadpleging over de vraag of onafhankelijkheid gewenst is.
De uitslag van de stemming was positief voor Ibarretxe. Dat is te danken aan één stem van de EHAK-PCTV, de Baskische communistische partij die het programma van het illegaal verklaarde Batasuna onderschrijft. Dankzij die ene stem halen de nationalisten in het Baskische parlement net genoeg stemmen om het voorstel van de Baskische premier Juan José Ibarretxe met een nipte meerderheid te belonen. De overige acht parlementsleden van de EHAK-PCTV stemden blanco. De partij van de radicalen is van mening dat de voorstellen van Ibarretxe niet leiden tot wat zij ‘een ware democratische oplossing van het conflict’ noemen.
Ibarretxe wil de Basken in oktober twee vragen voorleggen. In de eerste vraag wil hij met ja of nee antwoord hebben op de vraag of een dialoog met de ETA gerechtvaardigd is als de terroristen de wapens definitief willen neerleggen. In de tweede vraag mag de kiezer bepalen of “de Baskische partijen, zonder uitsluiting” het democratische recht hebben om vóór 2010 te besluiten om de Basken opnieuw op te roepen tot een volksraadpleging.
De twee vragen zijn:
1.- ¿Está Usted de acuerdo en apoyar un proceso de final dialogado de la violencia, si previamente ETA manifiesta de forma inequívoca su voluntad de poner fin a la misma de una vez y para siempre?
Gaat u akkoord om een proces te steunen om via onderhandelde dialoog een einde te stellen aan het geweld, als ETA vooraf de niet mis te verstane wil vertoont om, voor eens en voor altijd, een einde te stellen aan dat geweld?
2.- ¿Está Usted de acuerdo en que los partidos vascos, sin exclusiones, inicien un proceso de negociación para alcanzar un Acuerdo Democrático sobre el ejercicio del derecho a decidir del Pueblo Vasco, y que dicho Acuerdo sea sometido a referéndum antes de que finalice el año 2010?
Gaat u akkoord dat de Baskische politieke partijen, zonder uitzondering, een onderhandelingproces starten met het oog op het bereiken van een Democratisch Akkoord over het recht voor het Baskische Volk om zelf te beslissen, en dat dit akkoord onderworpen wordt aan een referendum tegen het einde van het jaar 2010?
De tekst van beide vragen heeft al een storm van kritiek opgeleverd. Ibarretxe weigert in de vraagstelling het ETA-terrorisme te veroordelen, en wil groen licht om met de terroristen te kunnen onderhandelen. “Als José Luis Rodriguez Zapatero dat kan, mag ik dat ook”, heeft hij bij voortduring benadrukt.
In de tweede vraag komt het woord onafhankelijkheid niet voor. Bovendien laat hij in het midden of hij ook na het eerste referendum de stemmen wil meetellen van de EHAK-PCTV, ook als die partij mogelijk later dit jaar, in navolging van Batasuna, illegaal wordt verklaard.
Op 15 juli 2008 publiceert het BOPV-Boletín Oficial del País Vasco, het Staatsblad, de nieuwe wet. Daarin wordt voorzien dat op 15 september 2008 de officiële bekendmaking van de raadpleging moet gebeuren, die dan op 25 oktober 2008 zal plaatsvinden. Om de raadpleging te financieren werd in de begroting van de Baskische regering een som van 5,1 miljoen euro’s voorzien. De wet bepaalt dat, aangezien het niet om een referendum gaat maar om een raadpleging, het artikel 6 van de “Ley Orgánica 2/1980” van 18 januari 1980 niet van toepassing is. Betreffende artikel 6 stelt dat het houden van een referendum voorafgaandelijk, bij volstrekte meerderheid, de goedkeuring moet krijgen van de Kamer van Volksvertegenwoordigers.
Artículo 6.
El referéndum consultivo previsto en el artículo 92 de la Constitución requerirá la previa autorización del Congreso de los Diputados por mayoría absoluta, a solicitud del Presidente del Gobierno. Dicha solicitud deberá contener los términos exactos en que haya de formularse la consulta.
Regering en oppositie hebben duidelijk laten weten dat de raadpleging een referendum is, en dit helemaal niet strookt met de Spaanse grondwet.
Noot: er wordt hier natuurlijk gegoocheld met woorden. “La consulta” betekent raadpleging of overleg. “El referéndum” betekent volksstemming.
De Spaanse regering blijft dan ook constant de term “referendum” gebruiken, en op 15 juli 2008 stapt zij naar het Constitutionele Hof om het “referendum” in Baskenland ongeldig te laten verklaren. Volgens Madrid is het “referendum” illegaal, omdat alleen de centrale regering een referendum zou mogen uitschrijven. Het regionale parlement van Baskenland denkt daar anders over. Het Constitutionele Hof zal de komende maanden de vraag moeten beantwoorden of het raadgevende referendum strookt met de grondwet.
Diezelfde dag, 15 juni 2008, insisteert Ibarretxe bij het Grondwettelijke Hof om een uitspraak te doen voor 15 september 2008, de dag dat de volksraadpleging officieel moet worden aangekondigd volgens de nieuwe wet. Hij voegt er aan toe dat de beslissing van Zapatero om in beroep te gaan, "prepotente y arbitraria" (arrogant en willekeurig) is, en de opschorting van autonome regering inhoudt, "la suspensión del autogobierno vasco".
Als het beroep door het Grondwettelijke Hof aanvaard wordt, heeft dat verstrekkende gevolgen. De “Ley de Regulación de la Consulta”, de wet tot regeling van de volksraadpleging wordt dan voor 5 maanden opgeschort.
Op 17 juli 2008 wordt het beroep ontvankelijk verklaard, en het Grondwettelijke Hof beslist om niet in vakantie te gaan en de maand augustus te benutten om te beraadslagen. Of de definitieve uitspraak er komt voor 15 september 2008 is de centrale vraag.
De Baskische regering stuurde op 18 juni 2008 een communiqué de wereld in, waarin zij het Grondwettelijke Hof vraagt het juridische gezonde verstand te laten primeren boven de politieke rede, en het democratische gezonde verstand te laten zegevieren boven het staatsraison (anteponer la razón jurídica a la razón política, la razón democrática a la razón de Estado).