Interview
Francesco Cossiga
Ex-President van de Italiaanse Republiek
over Spanje
De negatieve houding van de Spaanse autoriteiten om toelating te verlenen aan Cossiga om Arnaldo Otegi in zijn cel te Martutene bezoeken, was de spreekwoordelijke druppel die de emmer deed overlopen. Zij konden zelfs de elementairste beleefdheid niet opbrengen om hem te antwoorden.
Interview uit Gara van 6 december 2007.
U hebt de houding van de Spaanse regering aangeklaagd die weigerde te antwoorden op uw vraag om een bezoek te brengen aan Arnaldo Otegi en Joseba Álvarez in Martutene. Wat is er gebeurd en hoe voelt u zich daarbij?
Dat heeft mij niet verbaasd. De Spaanse rechterlijke macht is van oorsprong, in al zijn geledingen, doordrongen van de Franquistische mentaliteit, of op zijn minst verbonden met de ideologie van de Hispanidad, een alles overheersende Spaanse wereld. En de socialistische partij heeft, als ideologie en traditie, een strikt centralistische visie op Spanje. De PSOE is voorstander van harde repressie tegen iedere vorm van autonomie of zelfbeschikking.
Welke concrete boodschap wilde u aan die gevangen leiders overbrengen?
Blijf verenigd, altijd, koste wat koste. Laten jullie niet verdelen. Doe voort.
Hoe evalueert u het feit dat Otegi en Álvarez bijna onmiddellijk van de onderhandelingstafel naar de gevangenis werden gebracht? Denkt u dat dit negatieve gevolgen zal hebben voor de toekomst?
Dit is een zuivere repressieve daad en nog fascistisch bovendien. Denkt u dat als ik een voet op Spaanse bodem zet, zij mij zullen arresteren? Ik heb niet alleen gesprekken met hen gevoerd. Ik heb samen met hen geluncht, in País Vasco, in Catalunya, ook in Italië en zelfs in mijn huis.
Terwijl de vredesonderhandelingen bezig waren, ondertekende u, met andere personaliteiten, de “Verklaring van de Zes”. Hierin wordt gepleit voor dialoog en voor het aanpakken van de grond van de zaak. Denkt u dat die punten ontbraken?
Ik geloof eerlijk dat ETA er niet goed aan gedaan heeft de gewapende strijd te hernemen. Dit is de perceptie bij veel Europese democraten, ook bij potentiële voorstanders van de Baskische zaak.
Maar, waarom is het in Euskal Herria niet mogelijk, wat wel mogelijk was in Noord-Ierland?
Misschien omdat in het Verenigd Koninkrijk alle politieke krachten, van conservatieven over liberaaldemocraten tot socialisten, wel democratisch zijn. Kijk maar wat er gebeurd is met Schotland en Wales. Ik zie dit nog niet zo vlug gebeuren in Spanje.
President Zapatero heeft bij zijn intrede in La Moncloa heel wat verwachtingen geschapen. Bent u persoonlijk ontgoocheld over zijn houding ten aanzien van Euskal Herria?
De geschiedenis van Spanje kennende, heb ik nooit verwachtingen gehad ten aanzien van de PSOE.
Deze partij insinueert dat de druk van rechts hen belet om vooruitgang te boeken. Uit uw ervaring als president van een staat, is dit geloofwaardig? Of is er gebrek aan wil?
De PSOE heeft nooit de ultrafascistische “Ley de Partidos Políticos” afgeschaft. Dat zegt genoeg.
En hoe schat u de positie van de izquierda Abertzale in tijdens de vredesonderhandelingen? Wat hebben ze volgens u goed of fout gedaan?
Wellicht hadden ze wat duidelijker het politieke geweld van ETA moeten betreuren, en duidelijker, via eigen weg, de richting van hun beweging moeten aantonen.
In hun geschriften over Euskal Herria zijn veel verwijzingen naar het Franquisme. Denkt u dat Spanje er nog niet in geslaagd is die fase te boven te komen (onverwerkt verleden)?
Ik denk inderdaad van niet. Het nationaalkatholicisme en het concept Hispanidad bestaan nog steeds. Natuurlijk moeten de woorden van de voorzitter van de Conferencia Episcopal Española, de wijze bisschop van Bilbao, geloofd worden. Als Castilliaan heeft hij wel directe ervaring met het leven en de aspiraties van het Baskische volk, met de slachtoffers van de Franco-repressie, met de moorden, ook van priesters, door het Franquisme.
Toppunt van dit alles was de zaligverklaring van 498 priesters, behorende tot de Franquistische groep, die in de oorlog vermoord werden. Allemaal van het éne kamp, verbaast u dat? Welke conclusies trekt u daaruit?
De kerk heeft hier goed aan gedaan. Die priesters zijn in handen gevallen van anarchisten en socialisten, veel meer dan in handen van communisten. Maar deze moorden zijn heel zeker nooit in Baskenland voorgevallen. Ik hoop dat op een dag een bisschop opstaat om de zaligverklaring te vragen van de katholieken die door Franco vermoord werden.
En het Baskische volk? Welke weg moeten zij uitstippelen als de pogingen om met Madrid te onderhandelen, mislukken (zoals nu het geval is)?
Zij moeten zich op één lijn stellen met de Baskische regering en hun stem uitbrengen op het referendum dat aangekondigd is voor volgend jaar, zelfs als Madrid dit niet toelaat.
Wat verwacht u van Europa? Acht u het uitvoerbaar dat Europa unilaterale initiatieven in Euskal Herria steunt, die betrekking hebben op zelf beslissing?
In het Europese Parlement zijn de voornaamste krachten de Europese Volkspartij en de Europese Socialistische partij. Zij zullen de richtlijnen uit Spanje niet tegenspreken.
Denkt u dat ze kunnen doorgaan met processen tegen de Lehendakari Ibarretxe, leden van Batasuna en PSOE omdat ze politieke vergaderingen gehouden hebben?
Het schijnt dat ik zal opgeroepen worden door de verdediging om te getuigen ten gunste van de mijn vrienden van Batasuna en van Lehendakari. Ik zal mij aanbieden en bekennen dat ik ontelbare ontmoetingen heb gehad met mijn vrienden van Batasuna.
Bent u, in algemene zin, optimistisch of pessimistisch, over de oplossing van het conflict?
Intellectueel ben ik pessimistisch. In mijn hart ban ik optimistisch.
